Στο επίκεντρο διεθνών κινητοποιήσεων αναμένεται να βρεθεί στις 11 Νοεμβρίου το ζήτημα της στέγασης, με αφετηρία τη γενική απεργία που έχουν προκηρύξει συνδικάτα στην Ισπανία και με δράσεις αλληλεγγύης σε άλλες χώρες. Στην Ελλάδα, η νεοσύστατη Πρωτοβουλία Αγώνα «Κατοικία για Όλους» στηρίζει το ισπανικό κάλεσμα και απευθύνει πρόσκληση σε συνδικάτα, φοιτητικούς συλλόγους και κινήσεις υπεράσπισης του δικαιώματος στην κατοικία να συμμετάσχουν σε μαζικά συλλαλητήρια στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις.

Η απεργιακή κινητοποίηση έχει προκηρυχθεί στην Ισπανία, ενώ σε άλλες χώρες προετοιμάζονται συγκεντρώσεις και πρωτοβουλίες συμπαράστασης. Στην Πορτογαλία έχει τεθεί το ενδεχόμενο συμμετοχής σε μια μεγάλη κινητοποίηση, χωρίς να έχει οριστικοποιηθεί. Στο Βερολίνο έχουν ανακοινωθεί δράσεις με τη συμμετοχή περισσότερων από 30 συλλογικοτήτων, ενώ διεθνή δίκτυα καταγράφουν πρωτοβουλίες αλληλεγγύης σε διαφορετικές χώρες και ηπείρους.

Η διεθνής αυτή κινητικότητα αναδεικνύει τις διαστάσεις που έχει λάβει η στεγαστική κρίση, με το αυξανόμενο κόστος κατοικίας, τα υψηλά ενοίκια και τη δυσκολία πρόσβασης σε αξιοπρεπή στέγη να αποτελούν κοινά προβλήματα.

Το ελληνικό κάλεσμα και τα αιτήματα

Στην Ελλάδα, η Πρωτοβουλία Αγώνα «Κατοικία για Όλους» επιδιώκει να ενώσει εργαζόμενους, κατοίκους, φοιτητές και συλλογικότητες γύρω από τη διεκδίκηση της κοινωνικής κατοικίας. Στο πλαίσιο αυτό ζητά την ανασυγκρότηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ) και του Οργανισμού Σχολικών Κτιρίων, ώστε να αναλάβουν την εξασφάλιση εργατικής και κοινωνικής κατοικίας, φοιτητικών εστιών και κατάλληλων σχολικών υποδομών.

Ένα από τα βασικά αιτήματα αφορά την αξιοποίηση κενών κατοικιών, αλλά και ακινήτων που έχουν περάσει στην κατοχή funds, για την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών. Παράλληλα, τίθενται ζητήματα όπως η προστασία της πρώτης κατοικίας από πλειστηριασμούς, η αντιμετώπιση της κερδοσκοπίας στην αγορά ακινήτων και η ανάγκη παρέμβασης στο ύψος των ενοικίων.

Στη συνέντευξη Τύπου της Πρωτοβουλίας, εκπρόσωποι συνδικαλιστικών φορέων, κινήσεων κατοίκων, φοιτητικών συλλόγων και συλλογικοτήτων ανέδειξαν τις διαφορετικές πλευρές της στεγαστικής κρίσης. Όπως επισημάνθηκε, για πολλά σπίτια το κόστος στέγασης απορροφά μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους, ενώ δεν περιορίζεται μόνο στο ενοίκιο, αλλά περιλαμβάνει τη θέρμανση, το ηλεκτρικό ρεύμα και τη συντήρηση της κατοικίας.

Σύνδεση με τις διεθνείς κινητοποιήσεις

Η Πρωτοβουλία καλεί τα συνδικάτα να στηρίξουν ενεργά την κινητοποίηση της 11ης Νοεμβρίου, συνδέοντας το στεγαστικό ζήτημα με τα εργασιακά αιτήματα και τις διεκδικήσεις για κοινωνική προστασία. Όπως τονίστηκε στη συνέντευξη Τύπου, στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα ευρύ μέτωπο που θα διεκδικεί αξιοπρεπή και προσιτή κατοικία για όλους.

Στο πλαίσιο της ίδιας προσπάθειας, η Πρωτοβουλία δηλώνει ότι στέκεται στο πλευρό των κατοίκων της Κυψέλης, της κοινότητας των κατειλειμμένων Προσφυγικών της λεωφόρου Αλεξάνδρας, καθώς και όσων απειλούνται με απώλεια της κατοικίας τους. Παράλληλα, θέτει ως επόμενο σταθμό τη στήριξη της πανεργατικής απεργίας στις 25 Νοεμβρίου.

Οι μεγάλες αποκλίσεις στο κόστος κατοικίας στην Ευρώπη

Η στεγαστική κρίση πλήττει ολόκληρη την Ευρώπη, αν και η ένταση των ανατιμήσεων διαφέρει από χώρα σε χώρα. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 53% από το 2010 έως το 2024, ενώ τα ενοίκια ενισχύθηκαν κατά 25% την ίδια περίοδο.

Οι αυξήσεις δεν ήταν ομοιόμορφες. Η Βιέννη αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση πόλης όπου το εκτεταμένο απόθεμα δημόσιας και κοινωνικής κατοικίας έχει συμβάλει στη συγκράτηση του κόστους των ενοικίων. Αντίθετα, στην Εσθονία τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 208% στο ίδιο χρονικό διάστημα, ενώ στην Ιρλανδία και την Ουγγαρία οι ανατιμήσεις ξεπέρασαν το 100%.

Ο ερευνητής Τιμ Γουάιτ είχε επισημάνει  ότι μέρος της αύξησης του κόστους συνδέεται με την ολοένα εντονότερη εμπλοκή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην αγορά κατοικίας. Όπως σημείωνε, οι ευρωπαϊκές αρχές δοκιμάζουν στην πράξη κατά πόσο οι μηχανισμοί του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού μπορούν να καλύψουν μια θεμελιώδη κοινωνική ανάγκη. Η μέχρι τώρα εικόνα, κατά την εκτίμησή του, δεν είναι θετική.

Οι συνέπειες είναι εντονότερες για τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και τις μειονότητες, οι οποίες αντιμετωπίζουν δυσανάλογα τις αδυναμίες της αγοράς. Παράλληλα, διατυπώνονται προειδοποιήσεις ότι η επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου εξαιτίας του στεγαστικού μπορεί να ενισχύσει την πολιτική δυσαρέσκεια και να στρέψει ψηφοφόρους προς την ακροδεξιά.

Νέα ευρωπαϊκή συμμαχία για την κατοικία

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι οργανώσεις που συμμετείχαν στην αντι-σύνοδο της Μαδρίτης ανακοίνωσαν τη δημιουργία πανευρωπαϊκής συμμαχίας. Βασικές διεκδικήσεις της είναι η καθιέρωση συμβάσεων ενοικίασης αορίστου χρόνου και η εφαρμογή ελέγχων στις τιμές των ενοικίων.

Παράλληλα, δεκάδες οργανώσεις παρουσίασαν την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών, καλώντας τους Ευρωπαίους να υπογράψουν αίτημα για τη λήψη μέτρων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στόχος είναι η προστασία των ενοικιαστών, ο περιορισμός της κερδοσκοπίας και η μετατροπή κενών κτιρίων σε κατοικίες.

Όπως επισημαίνεται στην πρωτοβουλία, το στεγαστικό αναδεικνύεται σε βασική ανησυχία των πολιτών ανεξαρτήτως ηλικίας και χώρας. Εργαζόμενοι αδυνατούν να πληρώσουν για να ζήσουν στις πόλεις όπου εργάζονται, νέοι δεν μπορούν να εγκαταλείψουν το πατρικό τους σπίτι, ενοικιαστές αναγκάζονται να φύγουν από τις γειτονιές τους μετά από ανακαινίσεις, την ώρα που κτίρια παραμένουν άδεια και άνθρωποι κοιμούνται στον δρόμο.

Από τη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη έως το Βερολίνο

Στην Ισπανία, οι κινητοποιήσεις έχουν ήδη επεκταθεί πέρα από τη Μαδρίτη. Η πολυήμερη κατασκήνωση διαμαρτυρίας στην πρωτεύουσα ακολουθήθηκε από αντίστοιχες δράσεις σε πόλεις όπως η Βαρκελώνη, η Σεβίλλη και η Μαγιόρκα.

Την ίδια ώρα, το στεγαστικό ζήτημα βρίσκεται στο επίκεντρο και των πολιτικών εξελίξεων σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις. Στο Βερολίνο, όπου τα ενοίκια έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 70% μέσα σε μία δεκαετία, το κόμμα Die Linke συγκέντρωσε περίπου το ένα τέταρτο των ψήφων στις πρόσφατες εκλογές του κρατιδίου, αναδεικνυόμενο σε ισχυρότερη πολιτική δύναμη στην πόλη.

Η εκστρατεία του κόμματος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο ερώτημα ποιοι μπορούν να ζουν στο Βερολίνο και με ποιο κόστος, αναδεικνύοντας τη στέγαση σε κεντρικό ζήτημα της πολιτικής αντιπαράθεσης.