ΠΑΝΟΣ ΚΟΣΜΑΣ

Εξαπατημένοι χιλιάδες πολίτες που είχαν βρει σπίτι, είχαν πάρει έγκριση, είχαν πληρώσει προκαταβολές και δικηγόρους, καθώς τους «απαγορεύεται» να ολοκληρώσουν τη διαδικασία ● Το «μαγικά» της κυβέρνησης που ανέβασαν τις τιμές σε σπίτια… μισού αιώνα χωρίς ανακαίνιση και ενίσχυσαν την αξία του ενεργητικού των τραπεζών.

Είσαι Ελληνας πολίτης, ακούς την κυβερνητική εξαγγελία για το πρόγραμμα απόκτησης στέγης με το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», βεβαιώνεσαι ότι πληροίς τις προϋποθέσεις που έχουν τεθεί και ξεκινάς τη διαδικασία: υποβάλλεις αίτηση, παίρνεις προέγκριση, βρίσκεις σπίτι αφού ψάξεις πολύ γιατί όλα είναι ακριβά, δίνεις προκαταβολή και αμοιβές σε δικηγόρους, ο ιδιοκτήτης ζητεί μεγάλη προκαταβολή γιατί θα κινήσει διαδικασία για έκδοση ηλεκτρονικής ταυτότητας του ακινήτου και θέλει να σιγουρευτεί, σχεδιάζεις τη διαρρύθμιση του νέου σου σπιτιού και μια μικρή ανακαίνιση (καθότι, βάσει προδιαγραφών, είναι παλαιάς κατασκευής – κοινώς χρέπι), κάνεις όνειρα. Και ξαφνικά, σε ειδοποιούν από την τράπεζα ότι πετιέσαι έξω από το πρόγραμμα διότι με κυβερνητική απόφαση το πρόγραμμα οδηγείται σε «ξαφνικό θάνατο»: το περιθώριο που έχεις για συμβασιοποίηση δεν είναι η 31η Αυγούστου, όπως η κυβέρνηση είχε με πάσα επισημότητα ανακοινώσει, αλλά… η 2α Ιουνίου - τρεις μήνες νωρίτερα!

Ψυχρολουσία! Διαπιστώνεις -και μάλλον για πολλοστή φορά- πως δεν πρέπει να εμπιστεύεσαι το κράτος και την κυβέρνηση, πως οι επίσημες ανακοινώσεις έχουν σχετική σημασία -σήμερα ισχύει αυτό, αύριο κάτι άλλο-, πως τα σχέδια και τα όνειρα απέχουν από τη ματαίωση και την οργή όσο οι κυβερνητικές διαβεβαιώσεις από τη βεβαιότητα· και πως εκτός από την εμπιστοσύνη σου στο κράτος και την κυβέρνηση, έχεις χάσει τσάμπα πολλές ανθρωποώρες, αλλά και χρήματα! Εν ολίγοις, διαπιστώνεις ότι έγινες ζωντανό παράδειγμα της παροιμίας «πήγε για μαλλί και βγήκε κουρεμένος»…

Ποιος θα σε αποζημιώσει για τη ζημιά που υπέστης ενώ ήσουν «τύπος και υπογραμμός», ενώ ακολούθησες όλες τις διαδικασίες που σου ζητήθηκαν από το κράτος και τις τράπεζες; Φυσικά κανείς. Οι τράπεζες θα νίπτουν τας χείρας τους: «Είναι κυβερνητική απόφαση». Η δε κυβέρνηση απαξιοί να ασχοληθεί. Οχι μόνο αυτό, αλλά περιλαμβάνει στο σχετικό δελτίο Τύπου και απολογισμό του προγράμματος που δείχνει υψηλά ποσοστά υλοποίησης – το πρόγραμμα «πέτυχε», εσύ και πολλοί άλλοι ομοιοπαθούντες είστε απλώς «παράπλευρες απώλειες»…

Πρόκειται για σκανδαλωδώς πρωτοφανή και πρωτοφανώς σκανδαλώδη κυβερνητική αυθαιρεσία που αμφισβητεί κάθε έννοια κράτους δικαίου.

Χιλιάδες «θύματα»

Πόσοι είναι οι… παθόντες δεν μπορεί κανείς να γνωρίζει με ακρίβεια – και φυσικά ούτε η κυβέρνηση ούτε οι τράπεζες πρόκειται να δώσουν στοιχεία. Ωστόσο, είναι βέβαιο ότι είναι χιλιάδες. Η αρχική προθεσμία για συμβασιοποίηση (31 Αυγούστου) έδινε μεγάλο χρονικό περιθώριο και είναι βέβαιο ότι χιλιάδες πολίτες που είχαν υπαχθεί στο πρόγραμμα είχαν προχωρήσει αρκετά και θα μπορούσαν με άνεση να φτάσουν ώς το τέλος της διαδικασίας.

Στο κυβερνητικό δελτίο Τύπου (κοινή ανακοίνωση των υπουργείων Οικονομικών και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας) της 27ης Απριλίου, με το οποίο ανακοινώθηκε ο «ξαφνικός θάνατος» του προγράμματος, αναφέρεται ότι:

«Το πρόγραμμα “Σπίτι μου ΙΙ” παρουσιάζει ιδιαίτερα υψηλή απορρόφηση και σημαντική κοινωνική απήχηση. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί 13.461 δάνεια, συνολικής αξίας 1,617 δισ. ευρώ, με μέσο ύψος δανείου 120,15 χιλιάδες ευρώ, ενώ η απορρόφηση του συνολικού προϋπολογισμού ανέρχεται στο 84,1%.» Ακόμη και αν πάρουμε ως δεδομένο το 84,1% της απορρόφησης (που, όπως εξηγούμε σε άλλο σημείο του κειμένου, πόρρω απέχει από την τελική εκταμίευση), απομένει ένα διόλου ευκαταφρόνητο 15,9% που έπεσε θύμα του «ξαφνικού θανάτου», το οποίο μεταφράζεται, κατ’ αναλογία, σε πάνω από 2.140 εκκρεμείς φακέλους.

Κρίση στέγης σε αριθμούς

Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα καταγράφει από τις χειρότερες επιδόσεις στην Ευρωπαϊκή Ενωση στους δείκτες στέγασης. Ορισμένα στοιχεία:

● Το 28,9% του πληθυσμού δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στεγαστικά έξοδα, όταν ο μέσος όρος της Ε.Ε. είναι 8,2%.

● Το μέσο ποσοστό διαθέσιμου εισοδήματος που κατευθύνεται στη στέγαση ανέρχεται στο 35,5% στην Ελλάδα έναντι 19,2% στην Ε.Ε.

● Από το 2019 έως το 2024, το ποσοστό ιδιοκατοίκησης μειώθηκε από 75,4% σε 69,7%. Περίπου 247 χιλιάδες νοικοκυριά δεν κατοικούν πλέον σε ιδιόκτητη κατοικία.

● Η Ελλάδα καταγράφει ιδιαίτερα αρνητικές επιδόσεις στις ληξιπρόθεσμες οφειλές στέγασης, στην αδυναμία επαρκούς θέρμανσης κατοικίας, στην αδυναμία αντικατάστασης βασικών επίπλων και εξοπλισμού κατοικίας.

● Τα ενοίκια συνεχίζουν να αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο: +7,6% ετήσια αύξηση τον Μάρτιο 2026 και +29% συνολική αύξηση από το 2022.

Μετατρέποντας τα... χρέπια σε ευπώλητα!

Η κερδοσκοπία στις τιμές των παλιών σπιτιών εκτινάχθηκε.

Ωστόσο, ο «ξαφνικός θάνατος» του προγράμματος, παρότι εξοργιστικός, δεν είναι το μόνο πρόβλημα που σχετίζεται με το συγκεκριμένο πρόγραμμα. Το πρόβλημα εντοπίζεται στην ίδια τη «φιλοσοφία» του. Βασική προδιαγραφή του προγράμματος ήταν ότι οι κατοικίες έπρεπε να είναι κατασκευασμένες πριν από το 2007. Αφορούσε δηλαδή πολύ παλιές κατοικίες. Το αποτέλεσμα ήταν αναμενόμενο: ύστερα από την ανακοίνωση του προγράμματος και πριν οι ενδιαφερόμενοι ξεκινήσουν την αναζήτηση κατοικίας, η κερδοσκοπία στις τιμές της συγκεκριμένης κατηγορίας εκτινάχθηκε - προληπτική κερδοσκοπία, εν αναμονή υλοποίησης του προγράμματος. Ακόμα και σήμερα, οι στατιστικές για τη διακύμανση των τιμών κατοικιών βεβαιώνουν ότι αυτές αυξάνονται σε υψηλότερα ποσοστά για τα… παλαιά ακίνητα. Η πιο πρόσφατη ανακοίνωση της ΤτΕ, της 19ης Μαρτίου 2026, δείχνει ότι οι τιμές των νεόδμητων κατοικιών αυξήθηκαν σε ετήσια βάση κατά 7,4% το τέταρτο τρίμηνο του 2025 σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024 και των παλαιότερων κατά 7,8%, ενώ στο σύνολο του 2025 οι αντίστοιχες αυξήσεις ήταν 7,4% και 8,1%. Με λίγα λόγια, τα «χρέπια» ακρίβυναν ταχύτερα και έγιναν ευπώλητα.

Σε αντίθεση με την κυβερνητική προσποίηση ότι το κίνητρο ήταν να «βάλουν κεραμίδι πάνω από το κεφάλι τους» νέοι και ιδιαίτερα νέα ζευγάρια, εδώ διακρίνονται -εκ του αποτελέσματος, που όμως δεν ήθελε πολλή φαντασία για να προεξοφληθεί- δύο άλλοι, άρρητοι στόχοι:

Πρώτο, να πουληθούν παλαιές κατοικίες σε υψηλές τιμές. Υπενθυμίζεται ότι η αγορά κατοικιών υπολογίζεται στο ΑΕΠ (κακώς, αφού δεν πρόκειται για δημιουργία νέας αξίας).

Δεύτερο, να καταγράψουν υπεραξίες οι παλαιές κατοικίες που έχουν στην κατοχή τους μέσω πλειστηριασμών οι τράπεζες και τα funds. Υπενθυμίζεται ότι η αξία τους υπολογίζεται στο ενεργητικό και φυσικά επιδρά στην κερδοφορία. 

Αλήθειες και ψέματα για την «επιτυχία» της κυβέρνησης

Συνολικά χρηματοδοτήθηκε τελικά περίπου το 8% των αιτήσεων και περισσότεροι από 151 χιλιάδες πολίτες (το 92%) έμειναν εκτός προγραμμάτων

Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι το «Σπίτι μου ΙΙ» ήταν πολύ πετυχημένο, αναφέροντας ότι εγκρίθηκαν 13.460 δάνεια συνολικής αξίας 1,6 δισ. ευρώ, όμως, πρόκειται για εγκρίσεις κι όχι για εκταμίευση των σχετικών ποσών. Οι τελευταίες διαθέσιμες πληροφορίες (τέλη 2025) για τις πραγματικές εκταμιεύσεις κάνουν λόγο για περίπου 6.200 εκταμιευμένα δάνεια, συνολικού ύψους περίπου 675 εκατ. ευρώ1.

Βεβαίως το «Σπίτι μου ΙΙ» δεν έχει ολοκληρωθεί – αν και με τον «ξαφνικό θάνατο» μάλλον ισχύει ότι ολοκληρώθηκε βιαίως. Το «Σπίτι μου Ι» όμως έχει ολοκληρωθεί, κι εκεί παρουσιάζεται στον τελικό απολογισμό μεγάλη διαφορά μεταξύ του αριθμού των εγκεκριμένων δανείων και του αριθμού εκείνων που έφτασαν ώς την εκταμίευση. Συγκεκριμένα, είχαν ανακοινωθεί περίπου 10.000 εγκρίσεις2, με τις τελικές εκταμιεύσεις να κλείνουν στα 7.240 δάνεια3 και τον συνολικό προϋπολογισμό να ανέρχεται στα 696 εκατ. ευρώ.

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, λοιπόν, οι συνολικές εκταμιεύσεις των δύο προγραμμάτων ανέρχονται σε περίπου 13.440 δάνεια, συνολικής αξίας περίπου 1,4 δισ. ευρώ, αριθμοί που απέχουν σημαντικά από την εικόνα που προβάλλει η κυβέρνηση περί εγκρίσεων και απορρόφησης πόρων.

Αυτά τα δεδομένα πρέπει να συγκριθούν με έναν τεράστιο αριθμό αιτήσεων που είχαν κατατεθεί. Συγκεκριμένα, από δημοσιεύματα και δηλώσεις κυβερνητικών στελεχών προκύπτει ότι οι αιτήσεις στα δύο προγράμματα ξεπέρασαν συνολικά τις 165.000: περίπου 40.000 αιτήσεις στο «Σπίτι μου 1» και περίπου 125.000 αιτήσεις στο «Σπίτι μου 2».

Αρα, με βάση τα στοιχεία:

● Συνολικά χρηματοδοτήθηκε τελικά περίπου το 8% των αιτήσεων.

● Περισσότεροι από 151 χιλιάδες πολίτες (το 92%) έμειναν εκτός προγραμμάτων.

● Τα προγράμματα βασίζονται σε τραπεζικά και πιστοληπτικά κριτήρια, με αποτέλεσμα να αποκλείονται συχνά τα νοικοκυριά που έχουν τη μεγαλύτερη στεγαστική ανάγκη.

(1) https://www.ertnews.gr/eidiseis/ellada/anodikoi-rythmoi-gia-to-programma-spiti-mou-ii-94-500-nees-xrimatodotiseis-se-tria-xronia/ (πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)

(2) Δήλωση Χατζηδάκη δύο μήνες μετά τη λήξη του προγράμματος: https://minfin.gov.gr/k-chatzidakis-to-schedio-tis-kyvernisis-gia-tin-agora-akiniton/

(3) Δήλωση Ζαχαράκη: https://minscfa.gov.gr/i-sofia-zacharaki-stin-enarktiria-ekdilosi-tou-ykoiso-tis-evropaikis-epitropis-kai-tou-oosa-gia-tin-oikonomiki-anexartisia-ton-neon-stin-ellada/

Πηγή: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Κινητοποιήσεις σε όλο τον πλανήτη οργανώνει αύριο 25 και μεθαύριο 26 Απριλίου το δίκτυο «Διεθνής Λαϊκή Συνέλευση για τη Στέγαση», στο οποίο συμμετέχουν χιλιάδες ακτιβιστές από δεκάδες χώρες. Στην Ελλάδα θα πραγματοποιηθούν εκδηλώσεις σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Νάουσα.

Στην ανακοίνωση τους, οι οργανωτές αναφέρουν μεταξύ των άλλων:

«Πάνω από 90 κοινωνικά κινήματα και δίκτυα σε 57 πόλεις, 22 χώρες και 4 ηπείρους, πραγματοποιούμε αύριο και μεθαύριο 25-26 Απριλίου, τη μεγαλύτερη στην ιστορία παγκόσμια κινητοποίηση για το δικαίωμα στη στέγαση.

Θα απαιτήσουμε να μπει ένα τέλος στην απληστία των επενδυτικών κεφαλαίων, funds, εκμισθωτών και στη συνενοχή των κυβερνήσεων στην κρίση κατοικίας. Κόντρα στις εξώσεις και τον εκτοπισμό από γειτονιές και πόλεις, για το ανθρώπινο δικαίωμα της στέγασης.

Συγκεντρωθήκαμε για πρώτη φορά στη Βαρκελώνη τον Νοέμβριο του 2024. στη Διεθνή Λαϊκή Συνέλευση για τη Στέγαση, πιστεύοντας ότι, από τις μεγάλες πόλεις μέχρι τις αγροτικές κοινότητες, η κρίση στέγης απαιτεί έναν παγκόσμιο αγώνα».

Στη συνέχεια, της ανακοίνωσης τονίζεται: «Στον Βορρά και τον Νότο, από Ανατολή σε Δύση, αντιμετωπίζουμε τις ίδιες δυνάμεις που μας εκτοπίζουν και τις πολιτικές τους, που βάζουν τα κέρδη πάνω από τους ανθρώπους.

Το κίνημά μας είναι πολυφωνικό—ενοικιαστ(ρι)ες, άστεγοι/ες, αυτόχθονες υπερασπιστές γης, εργαζόμενες/οι, αγρότ(ισσ)ες. Σεβόμαστε την αυτονομία μας και καλωσορίζουμε τη συνεργασία με άλλες κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις που μοιράζονται τις αρχές και τις αξίες μας.

Σε κάθε γωνιά του κόσμου διαδηλώνουμε, καταλαμβάνουμε χώρους και σπίτια, αμφισβητούμε έμπρακτα την προπαγάνδα των κερδοσκόπων, με μαζικές διαδηλώσεις και λύσεις από τις ίδιες τις κοινότητες. Ο αγώνας μας είναι παγκόσμιος και το ίδιο και η αντίστασή μας!

Ζητάμε μεταξύ των άλλων:

• Εκατομμύρια σπίτια είναι άδεια ενώ άνθρωποι κοιμούνται στον δρόμο. Τέλος στην κερδοσκοπία, δέσμευση κενών ακινήτων και στέγαση τώρα.
• Να σταματήσει η εμπορευματοποίηση της στέγασης—να γίνει κατοχυρωμένο δικαίωμα.
• Να τεθούν έλεγχοι ενοικίων, να σταματήσει η αισχροκέρδεια και να προστατευτούν οι κοινότητες.

Αξιοπρεπή, προσιτά σπίτια! Επενδύσεις σε κοινοτικά ελεγχόμενη, βιώσιμη δημόσια στέγαση.

Στην Ελλάδα, Σάββατο 26/4 ελάτε μαζί μας!

ΑΘΗΝΑ: Πλατεία Κολοκοτρώνη (παλιά βουλή) 17:00/ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: Πεζόδρομος Αγίας Σοφίας 11:00/ΝΑΟΥΣΑ: Κεντρική Πλατεία 11:00

Ή Διεθνής Λαϊκή Συνέλευση για τη Στέγαση».

Την απελπιστική κατάσταση στην οποία βρίσκονται εκπαιδευτικοί στην Κέρκυρα και σε άλλες περιοχές της χώρας, οι οποίοι μένουν σε σκηνές και αυτοκίνητα καθώς δεν βρίσκουν σπίτια, καταγγέλλει η ΕΛΜΕ.

Όπως εξηγούν οι εκπαιδευτικοί τα διαθέσιμα σπίτια προς ενοικίαση στο νησί είναι ελάχιστα και αυτά σε εξωφρενικά ψηλά ενοίκια, με αποτέλεσμα δάσκαλοι και καθηγητές να μην μπορούν να ανταπεξέλθουν στο κόστος και να αναγκάζονται είτε να μένουν άστεγοι είτε να εγκαταλείπουν τη δουλειά τους.

Μάλιστα το ζήτημα της στέγασης των εκπαιδευτικών έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις στην Κέρκυρα και αναμένεται να συζητηθεί σήμερα στο Περιφερειακό Συμβούλιο Ιονίων Νήσων.

«Η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο! Φτάνει πια! Δεν γίνεται το 2024 εκπαιδευτικοί να μένουν σε αυτοκίνητα και σε σκηνές επειδή δε βρίσκουν σπίτια να μείνουν» τονίζει στην ανακοίνωση του το ΔΣ της ΕΛΜΕ Κέρκυρας και προσθέτει: «Δε γίνεται να ξοδεύουν υπέρογκα ποσά (μέχρι και 100 ευρώ τη μέρα) σε ξενοδοχεία και σπίτια βραχύβιας μίσθωσης και ο μισθός τους να μπαίνει στην καλύτερη περίπτωση μετά από 40 μέρες. Αυτά είναι μερικά από τα φαινόμενα που οδηγούν νέους εκπαιδευτικούς να εγκαταλείπουν αυτό που σπούδασαν και Αγαπάνε».

Όπως επισημαίνουν οι εκπαιδευτικοί: «Στην Κέρκυρα, με την τουριστική περίοδο να μην έχει τελειώσει, αυτές τις μέρες καταφτάνουν 187 νεοδιόριστοι και αναπληρωτές συνάδελφοι, ΜΟΝΟ στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση“. Και συνεχίζουν: “Τα προβλήματα στη διαμονή και τη διαβίωση των εκπαιδευτικών συνεχώς μεγαλώνουν εδώ και χρόνια και η κυβέρνηση δεν έχει κάνει απολύτως τίποτα. Δε μπορεί να προχωρήσει η ομαλή έναρξη και λειτουργία των σχολείων αν δε δοθεί λύση στο πρόβλημα για την αξιοπρεπή διαμονή – στέγαση της «ψυχής» τους, δηλαδή του προσωπικού τους, των εκπαιδευτικών».

Τέλος η ΕΛΜΕ προαναγγέλλει αγωνιστικές παρεμβάσεις στη ΔΔΕ Κέρκυρας, στην ΠΔΕ Ιονίων Νήσων, στο περιφερειακό συμβούλιο και στα δημοτικά συμβούλια των Δήμων της Κέρκυρας για την επίλυση του ζητήματος της στέγασης των εκπαιδευτικών.

Συγκέντρωση διαμαρτυρίας πραγματοποίησαν φοιτητές της Αθήνας έξω από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, χθες Τρίτη, ενάντια στο υψηλό κόστος των ενοικίων, απαιτώντας άμεσα μέτρα ανακούφισης.

«Χατζηδάκη βγες να ακούσεις την αλήθεια, τους φοιτητές αφήνεται χωρίς καμιά βοήθεια» φώναξαν μεταξύ άλλων οι φοιτητές τονίζοντας ότι η κυβέρνηση «σφυρίζει αδιάφορα» μπροστά στα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν.

«Δώστε λεφτά για δωρεάν σπουδές – στέγαση και φοίτηση για τους φοιτητές» και «δεν είναι πελάτες οι φοιτητές» ήταν μερικά ακόμη από τα συνθήματα που ακούστηκαν στη συγκέντρωση έξω από το ΥΠΟΙΚ.

«Η κατάσταση είναι τραγική και η κοροϊδία από μεριάς της κυβέρνησης έχει φτάσει στο απροχώρητο που ανακοινώνει ημίμετρα και πανηγυρίζει. Διαδηλώνουμε σήμερα για να πάρουμε απαντήσεις, για να δοθούν λύσεις Δεν ήρθαμε για να αποσπάσουμε κατανόηση Θέλουμε να αυξηθεί γενναία το στεγαστικό επίδομα. Θέλουμε μέτρα ανακούφισης από την ακρίβεια. Θέλουμε αναπροσαρμογή των κριτηρίων για τις εστίες. Θέλουμε να αξιοποιηθούν δωμάτια σε ξενοδοχεία να κοπεί κονδύλι τώρα έτσι ώστε να στεγαστούν οι χιλιάδες φοιτητές που έχουν ανάγκη για δωρεάν στέγαση», υπογράμμισε ένας φοιτητής, σε δηλώσεις που παραχώρησε στην κάμερα του ΑΠΕ-ΜΠΕ.

 

Τα αιτήματα των φοιτητών:

• Άμεση έναρξη της διαδικασίας εισδοχής στις φοιτητικές εστίες! Να ολοκληρωθούν έγκαιρα οι διαδικασίες εισδοχής των φοιτητών.
• Εξασφάλιση δωματίων με ευθύνη του κράτους και των ιδρυμάτων για τη διαμονή όσων δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να σπουδάσουν.
• Γενναία αύξηση του στεγαστικού επιδόματος με βάση τις αυξήσεις στα ενοίκια. Να διευρυνθούν οι δικαιούχοι και η καταβολή να γίνεται στην αρχή της χρονιάς.
• Αξιοποίηση της ακίνητης περιουσία των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και κτίριων του Δημοσίου για την κατασκευή νέων σύγχρονων εστιών στην ευθύνη του κράτους, χωρίς ΣΔΙΤ και ενοίκια Άμεση επισκευή, ανακαίνιση των υπαρχουσών εστιών, ποιοτικές υπηρεσίες, με επαρκή κρατική χρηματοδότηση και μόνιμο προσωπικό, χωρίς εργολάβους.
• Στήριξη της φοιτητικής μέριμνας! Δωρεάν σίτιση, μετακίνηση και internet για όλους. Μείωση και πλαφόν στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, ένταξη της φοιτητικής στέγης στο κοινωνικό τιμολόγιο. Κατάργηση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης και του ΦΠΑ σε πετρέλαιο, βενζίνη, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια.
• Δικαίωμα μετεγγραφής για όλους τους φοιτητές που το έχουν ανάγκη, με διεύρυνση των οικονομικών – κοινωνικών κριτηρίων, αντιστοίχιση όλων των ομοειδών τμημάτων, να καταργηθούν οι απαράδεκτοι “κόφτες”.

Θεμιστοκλής Μπάκας

Ο τίτλος μπορεί να μη βοηθάει τον αναγνώστη να κατανοήσει τι σημαίνει «χάθηκαν» 102.695 κατοικίες, αλλά μόνο έτσι θα μπορούσαμε να περιγράψουμε αυτό που συμβαίνει τα τελευταία 3-4 χρόνια όσον αφορά τα ποσοστά ιδιοκατοίκησης στη χώρα μας.

Το στεγαστικό απόθεμα στην Ελλάδα σύμφωνα με την Eurostat για τα έτος 2019 ήταν 3.949.900 κατοικίες – σπίτια, δεν αναφερόμαστε σε επαγγελματικά ακίνητα, χωράφια ή/και οικόπεδα, αλλά σε κατοικίες που διαμένουν οικογένειες είτε ως ιδιοκτήτες, είτε ως ενοικιαστές.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat και της δημοσιευμένης έρευνα του ορφανισμού Housing Europe (European Federation of Public, Cooperative & Social Housing), το έτος 2019, το ποσοστό ιδιοκατοίκησης στη χώρα μας ήταν 75,4% (2.978.224 κατοικίες), είτε πρόκειται για ιδιοκτησίες με υποθήκη ή δάνειο, είτε για ιδιοκτησίες που δεν εκκρεμεί κάποια υποθήκη ή δάνειο. Ενώ, το 24,6% (971.675 κατοικίες) των ιδιοκτησιών μισθώνονταν.

Ο μύθος του υψηλού ποσοστού ιδιοκατοίκησης στην Ελλάδα έχει καταρριφθεί προ πολλού. Το 2020 η χώρα μας κατατάχθηκε στη 19η θέση ανάμεσα σε 33 χώρες της Ευρώπης, χάνοντας την 17η θέση που κατείχε το 2019.

Η Ελλάδα από το 2005 έως το 2022 έχει χάσει 11,8 ποσοστιαίες μονάδες στο ποσοστό ιδιοκατοίκησης σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostast.

Πηγή/Επεξεργασία: Eurostat,ΕΛΣΤΑΤ/Πανελλαδικό Δίκτυο E-Real Estates

Τα μικρότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης το χρονικό διάστημα 2005-2014 καταγράφηκαν το έτος 2014 (74%), ως αποτέλεσμα των αρνητικών επιπτώσεων της προσφυγής της χώρας στον μηχανισμό στήριξης (Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας) στις 23 Απριλίου του 2010.

Οι αρνητικές επιπτώσεις των μνημονιακών χρόνων επιβεβαιώνονται και το χρονικό διάστημα 2016-2018. Η Ελλάδα στις 13 Ιουλίου του 2015 εισήλθε σε νέο μνημόνιο διότι στις 30 Ιουνίου του ιδίου έτους δεν πληρώθηκαν οι δόσεις του δανείου προς το ΔΝΤ, με αποτέλεσμα η Ελλάδα από την 1η Ιουλίου του 2015 να θεωρείται χρεοκοπημένη χώρα, σύμφωνα με τους κανονισμούς του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Το ποσοστό ιδιοκατοίκησης στην Ελλάδα το 2015 ήταν 75,1%, με αρνητικές διακυμάνσεις την επόμενη τριετία (2016,2017,2018), ενώ το 2019 αυξήθηκε στο 75,4%. Δηλαδή, ενώ η χώρα μας το 2015 εισήχθη σε νέο μνημόνιο με ποσοστό ιδιοκατοίκησης 75,1%, το 2019 αυξήθηκε η ιδιοκατοίκηση κατά 11.849 κατοικίες αγγίζοντας το 75,4%.

Χαμηλότερο το ποσοστό ιδιοκατοίκησης ακόμη και από τα χρόνια των μνημονίων

Η Ελλάδα μπορεί να βγήκε από τα μνημόνια, αλλά, απ΄ ότι φαίνεται, τα ποσοστά ιδιοκατοίκησης επιστρέφουν σε ποσοστά χαμηλότερα και από τα μνημονιακά χρόνια.

Το 2019 το ποσοστό ιδιοκατοίκησης ήταν 75,4%, το 2020 κυμάνθηκε στο 73,9%, το 2021 στο 73,3% και το 2022 στο 72,8%. Δηλαδή, η ιδιοκατοίκηση στη χώρα μας μειώθηκε κατά 2,6 ποσοστιαίες μονάδες το χρονικό διάστημα 2019-2022.

Το 2022, είναι η πρώτη χρονιά που καταγράφουμε ποσοστό ιδιοκατοίκησης μικρότερο και από τα χρόνια των μνημονίων σύμφωνα με τον άνωθεν πίνακα.

Τις δύσκολες χρονιές για την Ελληνική οικονομία και κατ΄επέκταση για το σύνολο των πολιτών, όπως το 2016, 2017 και το 2018, το ποσοστό ιδιοκατοίκησης ήταν 73,9% , 73,3% και 73,9% αντίστοιχα.

Στην χώρα μας δεν έχει καταγραφεί μικρότερο ποσοστό ιδιοκατοίκησης από το 2005 έως και σήμερα.

Η μείωση του ποσοστού ιδιοκατοίκησης κατά 2,6 ποσοστιαίες μονάδες το χρονικό διάστημα 2019-2022, σε απόλυτα νούμερα, αντιστοιχεί περίπου σε 102.695 κατοικίες (3.949.900 το στεγαστικό απόθεμα –Eurostat 2019).

Σύμφωνα με τα άνωθεν δεδομένα, τα μέτρα στήριξης της κυβέρνησης στην εγχώρια κτηματαγορά, όπως η μείωση του ΕΝΦΙΑ, η αναστολή του Φ.Π.Α 24% στην οικοδομή, η δωρεάν (αφορολόγητες) γονικές παροχές (οι συγγενείς πρώτου βαθμού: σύζυγοι, παιδιά, παππούδες, εγγόνια και γονείς) ως 800.000 ευρώ για σπίτια και μετρητά, φαίνεται να μην «λειτούργησαν» ώστε να καταγραφεί αύξηση ή/και να αποτελέσουν ανάχωμα της μείωσης του ποσοστού ιδιοκατοίκησης στη χώρα μας.

Γιατί «χάθηκαν» 102.695 κατοικίες

Η εύλογη απορία, δεν είναι άλλη από το γιατί «χάθηκαν» 102.695 κατοικίες. Ένα μεγάλο μέρος των άνωθεν κατοικιών μπορεί να «χάθηκαν» λόγω της έναρξης των πλειστηριασμών, καθώς και λόγω της πανδημικής κρίσης. Παράλληλα, μέρος των ιδιοκτητών ακινήτων με οφειλές σε τραπεζικά ιδρύματα μπορεί να θέλησαν να εξοφλήσουν το ποσό οφειλής πουλώντας την ιδιοκτησία τους, επιλέγοντας πλέον να διαμείνουν σε μισθωμένη κατοικία.

Επιπλέον, θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι ένα μέρος των ιδιοκτητών επέλεξε την «εκμετάλλευση» των ακινήτων τους μέσω βραχυχρόνιας μίσθωσης ή/και να πουλήσουν την κατοικία τους λόγω της αύξησης των τιμών πώλησης σε επενδυτές εγχώριους ή μη, που δεν ιδιοκατοικούν.

Όσον αφορά την παραδοχή της βραχυχρόνιας μίσθωσης ως λόγο μείωσης της ιδιοκατοίκησης, δεν μπορεί να ισχυροποιηθεί, διότι το έτος 2019 που αποτέλεσε και τη καλύτερη χρονιά για τον κλάδο, το ποσοστό ιδιοκατοίκησης είναι υψηλότερο απ΄ότι το 2020 και 2021.

Θα ενταθεί η μείωση του ποσοστού ιδιοκατοίκησης

Από το 2019, είχαμε αναφέρει ότι η Ελλάδα θα διανύσει μια έντονη στεγαστική κρίση και ραγδαία μείωση της ιδιοκατοίκησης για τα εγχώρια δεδομένα.

Πέρυσι σε ανάλογη έρευνά μας είχαμε αναφέρει ότι η μείωση του ποσοστού ιδιοκατοίκησης θα ενταθεί περισσότερο, γεγονός που πλέον επαληθεύεται από τα επίσημα στοιχεία.

Η μείωση του ποσοστού ιδιοκατοίκησης στη χώρα μας θα ενταθεί περαιτέρω, τόσο λόγω της «απελευθέρωσης» των πλειστηριασμών, όσο και της περιορισμένης δυναμικής – της αδυναμίας μεγάλου μέρους των συμπολιτών μας να αποκτήσουν κατοικία με στόχο την ιδιοκατοίκηση.

Οι εταιρείες διαχείρισης κόκκινων δανείων σύμφωνα με δημοσιεύματα έχουν στη κατοχή τους 700.000 όλων των κατηγοριών (κατοικίες, καταστήματα, βιομηχανικά κτίρια, οικόπεδα κ.ά.), η αξίας των οποίων εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 40 δισ. ευρώ.

Σήμερα, μεγάλο μέρος των άνωθεν ακινήτων εγγράφονται ακόμη στο Ε9 των οφειλετών. Αν το ακίνητο είναι κατοικία, μεγάλο μέρος αυτών ιδιοκατοικούνται και παράλληλα προσμετρώνται στο ποσοστό ιδιοκατοίκησης της χώρας μας. Όταν ολοκληρωθεί επιτυχώς ο πλειστηριασμός, τότε μόνο αλλάζει η ιδιοκτησία του ακινήτου.

Ταυτόχρονα, εφόσον ολοκληρωθεί επιτυχώς η δημιουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης, το τελευταίο καταφύγιο του ευάλωτου δανειολήπτη για να μένει στο σπίτι του για 12 χρόνια πληρώνοντας ένα ενοίκιο, τότε κατανοούμε ότι το ποσοστό ιδιοκατοίκησης θα μειωθεί περαιτέρω διότι ο δανειολήπτης υποχρεούται να «μεταβιβάσει» την κυριότητα του ακινήτου στον Φορέα.

Σύμφωνα με την 13η Έκθεση Αξιολόγησης των θεσμών, στο πλαίσιο του καθεστώτος Ενισχυμένης Εποπτείας, από τους 23.073 πλειστηριασμούς που είχαν προγραμματιστεί για το 2021 οι 11.318 (49%) ολοκληρώθηκαν επιτυχώς, ενώ οι 11.658 (50,5%) ανεστάλησαν.

Στην περίπτωση των επιτυχημένων ηλεκτρονικών πλειστηριασμών η πλειονότητα των ακινήτων εξακολουθεί να καταλήγει στα χαρτοφυλάκια τραπεζών και services παρά τις ενδείξεις αυξημένου ενδιαφέροντος από τρίτους.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα για το έτος 2022, προγραμματίστηκαν 51.960 και πραγματοποιήθηκε το 75% (38.869). Η τάση διατηρήθηκε το πρώτο τρίμηνο με 11.012 ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς. Από αυτούς, όμως, το 78% απέβη άκαρπο.

Ενώ, συνολικά 120.000-140.000 ακίνητα, εκ των οποίων το 60%-70% πρώτες κατοικίες, έχουν δρομολογηθεί από funds και services να βγουν σε πλειστηριασμό τη διετία 2023-2024.

Οι πλειστηριασμοί έχουν «επιστρέψει» στη κανονικότητα του παρελθόντος, όταν οι οικονομικές προκλήσεις , επηρεάζουν άμεσα το κόστος διαβίωσης των συμπολιτών μας.

Άμεση η ανάγκη ενός ολοκληρωμένου σχεδίου στεγαστικής πολιτικής

Στη χώρα μας, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα και τα είδη πρώτης ανάγκης, η αύξηση του κόστους κατασκευής που πιέζει αυξητικά τις τιμές πώλησης, η αύξηση των επιτοκίων στεγαστικών δανείων, η ραγδαία αύξηση των ενοικίων, το κόστος ενέργειας και γενικότερα η αύξηση του κόστους διαβίωσης, συρρικνώνει τα διαθέσιμα εισοδήματα.

Απαιτείται να λάβουμε σοβαρά υπόψη και να κατανοήσουμε ότι το προσαυξημένο κόστος στέγασης δεν αφορά πλέον αποκλειστικά τα κατώτερα οικονομικά στρώματα που βρίσκονται κοντά στον κίνδυνο φτώχειας ή/τα ευάλωτα οικονομικά νοικοκυριά ή μόνο τους νέους ηλικιακά, πλήττει και άτομα των οποίων τα εισοδήματα είναι, αφενός υψηλότερα, αφετέρου όμως, πολύ χαμηλά για να μπορούν να στεγαστούν υπό τις συνθήκες της ιδιωτικής αγοράς.

Οι οικονομικές προκλήσεις στη παγκόσμια κοινότητα καθώς και στη χώρα μας βρίσκονται προ των πυλών και απαιτούνται άμεσα διευρυμένες πολιτικές στέγασης, πολιτικές με διεύρυνση των δικαιούχων, με στόχο την αναχαίτηση του κόστους την επόμενη ημέρα και τη προσβασιμότητα σε αγορά κατοικίας, αλλά, παράλληλα και πολιτικές με υλοποίηση 2-3 ετών, που θα στοχεύουν στην εξάλειψη ιδίων δεδομένων στο μέλλον, καθώς και μέτρα που θα «προστατεύουν» την ιδιοκτησία υπό συνθήκες μη υγιούς οικονομικού περιβάλλοντος.

Μέτρα που θα ελαφρύνουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό της οικογένειας που μισθώνει τη κύρια κατοικία της, που πληρώνει ενοίκιο για τον φοιτητή της αλλά δεν δικαιούται το φοιτητικό επίδομα, στους νέους έως 39ετών που δεν εμπίπτουν στο άνωθεν πρόγραμμα διότι έχουν υψηλότερες αποδοχές, που θέλουν να αγοράσουν σπίτι αλλά δεν διαθέτουν το ποσοστό της ιδίας συμμετοχής (δεν διαθέτουν αποταμιεύσεις) που ζητούν τα τραπεζικά ιδρύματα, τον 26χρονο του 2009 και πλέον 40χρονο που χάνει το όριο ηλικίας για ένα μόλις έτος. Μέτρα που θα διευρύνουν τους δικαιούχους.

Η δημιουργία μέτρων φθηνού δανεισμού και μάλιστα μικρής κλίμακας με βάση την ανάγκη του σήμερα, δεν μπορούν να αποτελούν την ναυαρχίδα στεγαστικών πολιτικών μιας χώρας που είναι πρωταθλήτρια του κόστους στέγασης, που απαιτείται ένας ολόκληρος μισθός για τη μίσθωση οικογενειακής κατοικίας, που το 36,9% των Ελλήνων ζουν σε νοικοκυριά με καθυστερήσεις σε στεγαστικά δάνεια, ενοίκια ή λογαριασμούς κοινής ωφέλειας, αλλά ένα από τα πολλά μέτρα ενός ολοκληρωμένου σχεδίου στεγαστικής πολιτικής – κάτι που δεν ισχύει στη χώρα μας.

Μη ξεχνάμε ότι η χώρα μας είναι από τις λίγες χώρες της Ε.Ε που δεν διαθέτει κοινωνικές κατοικίες (όχι εργατικές).Η κοινωνική κατοικία αντιπροσωπεύει μορφές παρεμβάσεων- κατασκευή, ρυθμιστικά μέτρα κλπ., της εθνικής κυβέρνησης ή/και των τοπικών αρχών στην αγορά κατοικίας προκειμένου να εξασφαλιστεί η πρόσβαση όλων.

Η παροχή της στέγης αποτελεί υποχρέωση της πολιτείας και υπάγεται στον τομέα της κρατικής κοινωνικής πολιτικής.

Η γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση στις 20/2/2020 της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (Καθολική πρόσβαση σε στέγαση αξιοπρεπή, βιώσιμη και οικονομικά προσιτή σε μακροπρόθεσμη βάση) με εισηγητή τον Raymond HENCKS , οι στεγαστικές πολιτικές των κρατών μελών δεν μπορούν να περιορίζονται στο αποκλειστικό στόχο να βοηθήσουν τα ευάλωτα άτομα να βάλουν «ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι τους», πρέπει να μεριμνούν για την προσαρμογή της κατοικίας στην κατάσταση της οικογένειας και για τη βελτίωση της ποιότητας της κατοικίας, ιδίως μέσω της αναβάθμισης των υφιστάμενων κατοικιών, δηλαδή να εξασφαλίζουν αξιοπρεπή και προσιτή στέγη σε όλους τους πολίτες, εκεί όπου διαπιστώνονται τόσο ποσοτικές όσο και ποιοτικές ανάγκες.

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (UN-Habitat) για το δικαίωμα στη στέγαση

Ο καθένας έχει ένα θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα στη στέγαση, το οποίο διασφαλίζει την πρόσβαση σε ένα ασφαλές, κατοικήσιμο και οικονομικά προσιτό σπίτι. Η στέγαση είναι κάτι περισσότερο από μια στέγη, είναι η ευκαιρία για καλύτερες ζωές και καλύτερο μέλλον.

Μέχρι το 2030, το UN-Habitat υπολογίζει ότι 3 δισεκατομμύρια άνθρωποι, περίπου το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού, θα χρειάζονται πρόσβαση σε επαρκή στέγαση. Αυτό μεταφράζεται σε ζήτηση για 96.000 νέες προσιτές και προσβάσιμες κατοικίες κάθε μέρα.

*Θεμιστοκλής Μπάκας: Πρόεδρος Πανελλαδικού Δικτύου E-Real Estates

Πηγή: tvxs.gr