Εκδόθηκε και επισήμως από την Ελλάδα η NAVTEX για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου.
Το γαλλικό ερευνητικό σκάφος Abeille Marengo αναμένεται από σήμερα να ξεκινήσει τις εργασίες για την πόντιση του καλωδίου που θα ξεκινήσει από την Κρήτη.
Σύμφωνα με τη NAVTEX, οι εργασίες του Abeille Marengo θα κρατήσουν μέχρι τις 6 Μαρτίου του 2027.
Η ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών
Το υπουργείο Εξωτερικών επισήμανε ότι «ολοκληρώθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες αδειοδότησης από τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές για την εκτέλεση εργασιών έρευνας και πόντισης καλωδίου στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (GSI), σε συνέχεια σχετικού αιτήματος που υπέβαλε η γαλλική εταιρεία NEXANS, για λογαριασμό της κυρίας του έργου εταιρείας GSI».
Το υπουργείο συμπλήρωσε ακόμα ότι «ειδικότερα, κατόπιν θετικής γνωμοδότησης της αρμόδιας διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ), ο Υπουργός Εξωτερικών εξέδωσε σήμερα, 6 Νοεμβρίου 2026, τη σχετική απόφαση αδειοδότησης των εργασιών έρευνας και πόντισης του καλωδίου. Ακολούθως, το ερευνητικό πλοίο αιτήθηκε την έκδοση της προβλεπόμενης αγγελίας προς ναυτιλλομένους (NAVTEX) για την εκτέλεση των εργασιών, η οποία εκδόθηκε αμέσως».
Ιδιαίτερα ζοφερή είναι η εικόνα που παρουσιάζει για την Ελλάδα η έκθεση της Κομισιόν για το δημογραφικό, καθώς διαπιστώνει σημαντική μείωση του πληθυσμού στα 7,6 εκατομμύρια κατοίκους μέχρι το 2080.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, η μείωση πληθυσμού θα είναι συνεχής όλες τις επόμενες δεκαετίες και συγκεκριμένα: 10,2 εκατ. το 2030, 9,7 εκατ. το 2040, 9,2 εκατ. το 2050, 8,6 εκατ. το 2060, 8 εκατ. το 2070 και 7,6 εκατ. το 2080.
Η συνολική υποχώρηση φτάνει το 26% και πρόκειται για την τέταρτη μεγαλύτερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μεγαλύτερη μείωση καταγράφεται στη Λετονία (-30%), τη Λιθουανία (-28%) και τη Βουλγαρία (-27%), ενώ αντίστοιχη υποχώρηση εμφανίζει και η Πολωνία. Σημειώνεται ότι ο μέσος όρος της ΕΕ είναι -8%.
Ελάχιστη αύξηση των γεννήσεων
Επιπλέον, σύμφωνα με την έκθεση, η γονιμότητα αυξάνεται ελάχιστα, από 1,20 παιδιά ανά γυναίκα το 2025 σε 1,45 το 2080. Παραμένει έτσι σημαντικά χαμηλότερη από το επίπεδο αναπλήρωσης των γενεών, που βρίσκεται περίπου στα 2,1 παιδιά ανά γυναίκα.
Την ίδια στιγμή, το προσδόκιμο ζωής στη γέννηση φτάνει τα 86,4 έτη για τους άνδρες και τα 90,1 για τις γυναίκες. Η καθαρή μετανάστευση υποχωρεί από 41.700 άτομα το 2025 σε 13.000 το 2030 και στη συνέχεια ανακάμπτει σταδιακά, φτάνοντας τα 30.800 το 2080.
Παράλληλα, η γήρανση γίνεται εντονότερη, καθώς το ποσοστό των πολιτών ηλικίας άνω των 65 ετών αυξάνεται από 23,9% σε 34,6% του πληθυσμού.
Ο αντίκτυπος στην αγορά εργασίας
Επιπλέον, ο συνολικός οικονομικός δείκτης εξάρτησης, που περιλαμβάνει τον μη ενεργό πληθυσμό όλων των ηλικιών σε σχέση με τους απασχολουμένους 20-64 ετών, αυξάνεται από 130,7 άτομα ανά 100 απασχολουμένους το 2025 σε 153,6 το 2050. Στη συνέχεια υποχωρεί ελαφρά και διαμορφώνεται σε 145 το 2080.
Αντίστοιχα, ο οικονομικός δείκτης εξάρτησης των ηλικιωμένων, που συγκρίνει τον μη ενεργό πληθυσμό άνω των 65 ετών με τους απασχολουμένους ηλικίας 20-64 ετών, κορυφώνεται στο 85,5% το 2050 και διαμορφώνεται στο 79,1% το 2080.
Η δημογραφική συρρίκνωση επηρεάζει μάλιστα και την αγορά εργασίας, καθώς το εργατικό δυναμικό ηλικίας 20-64 ετών μειώνεται από 4,65 εκατ. άτομα το 2025 σε 3,07 εκατ. το 2080. Πρόκειται για απώλεια περίπου 1,58 εκατ. ατόμων ή 34%.
Σημειώνεται μάλιστα ότι η συρρίκνωση του πληθυσμού και του εργατικού δυναμικού περιορίζει και τις μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές δυνατότητες της χώρας.
Το δυνητικό ΑΕΠ της Ελλάδας εκτιμάται ότι θα αυξάνεται κατά μέσο όρο μόλις 0,8% ετησίως την περίοδο 2026-2080.
Χαμηλότερη επίδοση εμφανίζει μόνο η Ιταλία, με 0,7%, ενώ την ίδια επίδοση με την Ελλάδα καταγράφει η Πορτογαλία. Ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 1%.
Στα 72 έτη το όριο συνταξιοδότησης το 2080
Τονίζεται μάλιστα ότι, με βάση τον υφιστάμενο μηχανισμό σύνδεσης των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής, η Κομισιόν προβλέπει ότι το κανονικό όριο συνταξιοδότησης θα αυξηθεί – από τα 67 έτη που είναι σήμερα:
Στα 68 έτη το 2030, με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 63.
Στα 70 έτη το 2055, με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 65.
Στα 72 έτη το 2080, με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 67.
Σημειώνεται ότι το όριο 72 ετών θα είναι το δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ, μετά τα 74 έτη της Δανίας.
Στο επίκεντρο διεθνών κινητοποιήσεων αναμένεται να βρεθεί στις 11 Νοεμβρίου το ζήτημα της στέγασης, με αφετηρία τη γενική απεργία που έχουν προκηρύξει συνδικάτα στην Ισπανία και με δράσεις αλληλεγγύης σε άλλες χώρες. Στην Ελλάδα, η νεοσύστατη Πρωτοβουλία Αγώνα «Κατοικία για Όλους» στηρίζει το ισπανικό κάλεσμα και απευθύνει πρόσκληση σε συνδικάτα, φοιτητικούς συλλόγους και κινήσεις υπεράσπισης του δικαιώματος στην κατοικία να συμμετάσχουν σε μαζικά συλλαλητήρια στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις.
Η απεργιακή κινητοποίηση έχει προκηρυχθεί στην Ισπανία, ενώ σε άλλες χώρες προετοιμάζονται συγκεντρώσεις και πρωτοβουλίες συμπαράστασης. Στην Πορτογαλία έχει τεθεί το ενδεχόμενο συμμετοχής σε μια μεγάλη κινητοποίηση, χωρίς να έχει οριστικοποιηθεί. Στο Βερολίνο έχουν ανακοινωθεί δράσεις με τη συμμετοχή περισσότερων από 30 συλλογικοτήτων, ενώ διεθνή δίκτυα καταγράφουν πρωτοβουλίες αλληλεγγύης σε διαφορετικές χώρες και ηπείρους.
Η διεθνής αυτή κινητικότητα αναδεικνύει τις διαστάσεις που έχει λάβει η στεγαστική κρίση, με το αυξανόμενο κόστος κατοικίας, τα υψηλά ενοίκια και τη δυσκολία πρόσβασης σε αξιοπρεπή στέγη να αποτελούν κοινά προβλήματα.
Το ελληνικό κάλεσμα και τα αιτήματα
Στην Ελλάδα, η Πρωτοβουλία Αγώνα «Κατοικία για Όλους» επιδιώκει να ενώσει εργαζόμενους, κατοίκους, φοιτητές και συλλογικότητες γύρω από τη διεκδίκηση της κοινωνικής κατοικίας. Στο πλαίσιο αυτό ζητά την ανασυγκρότηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ) και του Οργανισμού Σχολικών Κτιρίων, ώστε να αναλάβουν την εξασφάλιση εργατικής και κοινωνικής κατοικίας, φοιτητικών εστιών και κατάλληλων σχολικών υποδομών.
Ένα από τα βασικά αιτήματα αφορά την αξιοποίηση κενών κατοικιών, αλλά και ακινήτων που έχουν περάσει στην κατοχή funds, για την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών. Παράλληλα, τίθενται ζητήματα όπως η προστασία της πρώτης κατοικίας από πλειστηριασμούς, η αντιμετώπιση της κερδοσκοπίας στην αγορά ακινήτων και η ανάγκη παρέμβασης στο ύψος των ενοικίων.
Στη συνέντευξη Τύπου της Πρωτοβουλίας, εκπρόσωποι συνδικαλιστικών φορέων, κινήσεων κατοίκων, φοιτητικών συλλόγων και συλλογικοτήτων ανέδειξαν τις διαφορετικές πλευρές της στεγαστικής κρίσης. Όπως επισημάνθηκε, για πολλά σπίτια το κόστος στέγασης απορροφά μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους, ενώ δεν περιορίζεται μόνο στο ενοίκιο, αλλά περιλαμβάνει τη θέρμανση, το ηλεκτρικό ρεύμα και τη συντήρηση της κατοικίας.
Σύνδεση με τις διεθνείς κινητοποιήσεις
Η Πρωτοβουλία καλεί τα συνδικάτα να στηρίξουν ενεργά την κινητοποίηση της 11ης Νοεμβρίου, συνδέοντας το στεγαστικό ζήτημα με τα εργασιακά αιτήματα και τις διεκδικήσεις για κοινωνική προστασία. Όπως τονίστηκε στη συνέντευξη Τύπου, στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα ευρύ μέτωπο που θα διεκδικεί αξιοπρεπή και προσιτή κατοικία για όλους.
Στο πλαίσιο της ίδιας προσπάθειας, η Πρωτοβουλία δηλώνει ότι στέκεται στο πλευρό των κατοίκων της Κυψέλης, της κοινότητας των κατειλειμμένων Προσφυγικών της λεωφόρου Αλεξάνδρας, καθώς και όσων απειλούνται με απώλεια της κατοικίας τους. Παράλληλα, θέτει ως επόμενο σταθμό τη στήριξη της πανεργατικής απεργίας στις 25 Νοεμβρίου.
Οι μεγάλες αποκλίσεις στο κόστος κατοικίας στην Ευρώπη
Η στεγαστική κρίση πλήττει ολόκληρη την Ευρώπη, αν και η ένταση των ανατιμήσεων διαφέρει από χώρα σε χώρα. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 53% από το 2010 έως το 2024, ενώ τα ενοίκια ενισχύθηκαν κατά 25% την ίδια περίοδο.
Οι αυξήσεις δεν ήταν ομοιόμορφες. Η Βιέννη αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση πόλης όπου το εκτεταμένο απόθεμα δημόσιας και κοινωνικής κατοικίας έχει συμβάλει στη συγκράτηση του κόστους των ενοικίων. Αντίθετα, στην Εσθονία τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 208% στο ίδιο χρονικό διάστημα, ενώ στην Ιρλανδία και την Ουγγαρία οι ανατιμήσεις ξεπέρασαν το 100%.
Ο ερευνητής Τιμ Γουάιτ είχε επισημάνει ότι μέρος της αύξησης του κόστους συνδέεται με την ολοένα εντονότερη εμπλοκή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην αγορά κατοικίας. Όπως σημείωνε, οι ευρωπαϊκές αρχές δοκιμάζουν στην πράξη κατά πόσο οι μηχανισμοί του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού μπορούν να καλύψουν μια θεμελιώδη κοινωνική ανάγκη. Η μέχρι τώρα εικόνα, κατά την εκτίμησή του, δεν είναι θετική.
Οι συνέπειες είναι εντονότερες για τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και τις μειονότητες, οι οποίες αντιμετωπίζουν δυσανάλογα τις αδυναμίες της αγοράς. Παράλληλα, διατυπώνονται προειδοποιήσεις ότι η επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου εξαιτίας του στεγαστικού μπορεί να ενισχύσει την πολιτική δυσαρέσκεια και να στρέψει ψηφοφόρους προς την ακροδεξιά.
Νέα ευρωπαϊκή συμμαχία για την κατοικία
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι οργανώσεις που συμμετείχαν στην αντι-σύνοδο της Μαδρίτης ανακοίνωσαν τη δημιουργία πανευρωπαϊκής συμμαχίας. Βασικές διεκδικήσεις της είναι η καθιέρωση συμβάσεων ενοικίασης αορίστου χρόνου και η εφαρμογή ελέγχων στις τιμές των ενοικίων.
Παράλληλα, δεκάδες οργανώσεις παρουσίασαν την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών, καλώντας τους Ευρωπαίους να υπογράψουν αίτημα για τη λήψη μέτρων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στόχος είναι η προστασία των ενοικιαστών, ο περιορισμός της κερδοσκοπίας και η μετατροπή κενών κτιρίων σε κατοικίες.
Όπως επισημαίνεται στην πρωτοβουλία, το στεγαστικό αναδεικνύεται σε βασική ανησυχία των πολιτών ανεξαρτήτως ηλικίας και χώρας. Εργαζόμενοι αδυνατούν να πληρώσουν για να ζήσουν στις πόλεις όπου εργάζονται, νέοι δεν μπορούν να εγκαταλείψουν το πατρικό τους σπίτι, ενοικιαστές αναγκάζονται να φύγουν από τις γειτονιές τους μετά από ανακαινίσεις, την ώρα που κτίρια παραμένουν άδεια και άνθρωποι κοιμούνται στον δρόμο.
Από τη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη έως το Βερολίνο
Στην Ισπανία, οι κινητοποιήσεις έχουν ήδη επεκταθεί πέρα από τη Μαδρίτη. Η πολυήμερη κατασκήνωση διαμαρτυρίας στην πρωτεύουσα ακολουθήθηκε από αντίστοιχες δράσεις σε πόλεις όπως η Βαρκελώνη, η Σεβίλλη και η Μαγιόρκα.
Την ίδια ώρα, το στεγαστικό ζήτημα βρίσκεται στο επίκεντρο και των πολιτικών εξελίξεων σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις. Στο Βερολίνο, όπου τα ενοίκια έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 70% μέσα σε μία δεκαετία, το κόμμα Die Linke συγκέντρωσε περίπου το ένα τέταρτο των ψήφων στις πρόσφατες εκλογές του κρατιδίου, αναδεικνυόμενο σε ισχυρότερη πολιτική δύναμη στην πόλη.
Η εκστρατεία του κόμματος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο ερώτημα ποιοι μπορούν να ζουν στο Βερολίνο και με ποιο κόστος, αναδεικνύοντας τη στέγαση σε κεντρικό ζήτημα της πολιτικής αντιπαράθεσης.
O καθηγητής Δημήτρης Καλτσώνης αναλύει τις επικίνδυνες προεκτάσεις της ελληνικής αποχής από το ψήφισμα του ΟΗΕ για τον τερματισμό του αμερικανικού εμπάργκο στην Κούβα.
Aνήμερα της 28ης Οκτωβρίου, η Ελλάδα επέλεξε να απέχει από την ψηφοφορία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, σχετικά με το ψήφισμα για τον τερματισμό του αμερικανικού εμπάργκο κατά της Κούβας.
«Η Ελλάδα κράτησε στάση αποχής στο ζήτημα καταδίκης του αποκλεισμού της Κούβας και αυτό είναι όνειδος για τη χώρα μας» λέει στο NEWS 24/7 o Δημήτρης Καλτσώνης, καθηγητής Θεωρίας Κράτους και Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, εξηγώντας πως «ανεξάρτητα από τη γνώμη του καθενός για την Κούβα, η επιβολή οικονομικού αποκλεισμού μιας ισχυρής χώρας σε μια ανίσχυρη, καθιστά πράξη πολέμου, με βάση το διεθνές δίκαιο και είναι αντίθετη στο διεθνές δίκαιο».
«Η Ελλάδα πήρε θέση αντίθεσης στο διεθνές δίκαιο, όπως έκανε και όταν στήριξε τον πόλεμο στο Ιράν και τη γενοκτονία στην Παλαιστίνη. Αυτά, θα τα βρούμε μπροστά μας. Κάποια στιγμή θα γυρίσουν μπούμερανγκ».
Πώς μπορεί να συμβεί αυτό;
«Όταν για παράδειγμα, η Ελλάδα διεκδικήσει τα δίκαια της με βάση το διεθνές δίκαιο, ενάντια στην αυθαιρεσία του Α ή του Β, είτε πρόκειται για το αντιδραστικό τουρκικό καθεστώς, είτε για ό,τι άλλο, θα βρεθεί απομονωμένη, γιατί οι άλλες χώρες θα θυμηθούν την στήριξη στην παραβίαση του».
Όπως στρώνουμε, κοιμόμαστε. Ας εστιάσουμε όμως, στην Κούβα, που δια του Φιντέλ Κάστρο στο παρελθόν πάλεψε και για εμάς, αλλά δεν φάνηκε να μας ενδιαφέρει αυτό ιδιαίτερα στην παρούσα φάση.
Από την Αθήνα στην Αβάνα: Η επικαιρότητα της σκέψης του Φιντέλ Κάστρο
Επικοινωνήσαμε με τον καθηγητή, με αφορμή την κυκλοφορία του νέου του βιβλίου που έχει τίτλο «Ο Φιντέλ Κάστρο και η Εποχή Μας». Όπως αντιλαμβάνεστε, γίνεται επίκαιρο μετά την επικίνδυνη στάση της Ελλάδας στην ΓΣ του ΟΗΕ.
Έλληνες και Κουβανοί αναλυτές επιχειρούν μια αποτίμηση της πολιτικήςσκέψης και της δράσης του ΦιντέλΚάστρο, 100 χρόνια από τη γέννησή του και 10 από το θάνατό του. Ο κύριος Καλτσώνης έχει την επιμέλεια και έχει γράψει το πρώτο κείμενο.
«Επιχειρούμε να αναδείξουμε τις βασικές ιδέες αυτής της πολυσχιδούς και πολύ ενδιαφέρουσας προσωπικότητας του 20ου αιώνα, γιατί έχει ένα ενδιαφέρον και μια σημασία ιδιαίτερη και για την εποχή μας.
Θυμίζω ότι ο Φιντέλ Κάστρο ήταν ένας άνθρωπος, ο οποίος έχαιρε εκτίμησης όχι μόνο από τους φίλους, από τους επαναστάτες, από τον κουβανικό λαό και τους ομοϊδεάτες του, αλλά ακόμα και από ανθρώπους που σκέφτονταν πολύ διαφορετικά από αυτόν ή ακόμα και από τους αντιπάλους του.
Εκτός από ηγέτης της κουβανικής επανάστασης, ήταν και ηγέτης του Κινήματος των Αδεσμεύτων», της διεθνούς οργάνωσης χωρών των οποίων η πολιτική δεν ευθυγραμμίζεται με την πολιτική των μεγάλων δυνάμεων, που έχει αναγνωριστεί από τον ΟΗΕ και έχει 120 μέλη.
«Άρα, πρόκειται για προσωπικότητα που αξίζει τον κόπο να μελετήσουμε και να αναδείξουμε τις βασικές της ιδέες, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή του και τα 10 χρόνια από το θάνατό του. Είχε να προσθέσει καινούργια στοιχεία, στην ιδεολογική αντίληψη του Μαρξισμού και του Λενινισμού του 20ού αιώνα».
Αν ο καθηγητής επιχειρούσε να συστήσει τον Φιντέλ Κάστρο σε ανθρώπους που δεν έχουν ακούσει ποτέ το όνομα του, τι θα επέλεγε να απομονώσει;
«Ξεχωρίζω την επιμονή του να μιλάει, να αγωνίζεται για τους αδικημένους, την επιμονή του να συζητάει, να πείθει, αλλά και να ακούει, όπως και να αλλάζει γνώμη όταν χρειάζεται».
Τα τρία στοιχεία που έκαναν τον Κάστρο μοναδικό στην παγκόσμια ιστορία
Για να βοηθήσει στην κατανόηση του ποιος ήταν ο Φιντέλ Κάστρο, από όλους ζήτησα από τον κύριο Καλτσώνη να ξεχωρίσει τρία παραδείγματα που ξεκαθαρίζουν τους λόγους που ήταν μοναδικός, ενδεχομένως στην ιστορία.
«Καταρχήν, θα ξεκινήσω από αυτό που λέγαμε στην αρχή για το διεθνές δίκαιο. Ο Φιντέλ Κάστρο και με τις διεθνείς παρεμβάσεις του στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών αλλά και ευρύτερα, ήταν μεταξύ αυτών που έπαιξαν δραστήριο ρόλο σε τουλάχιστον δυο πράγματα:
πρώτον, στην επιμονή του να τηρείται το διεθνές δίκαιο, γιατί το Διεθνές Δίκαιο όπως δημιουργήθηκε, όπως συγκροτήθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο έγινε ένα εργαλείο άμυνας για τις λιγότερο ισχυρές χώρες και για τους λιγότερο ισχυρούς λαούς και
δεύτερον, ήταν μια διεθνής προσωπικότητα που πάλεψε πολύ για μια διεθνή δίκαιη τάξη πραγμάτων, πράγμα που μας αφορά και σήμερα και μας αφορά άμεσα και εμάς και την Ελλάδα, που είναι ουσιαστικά ακόμα υπό την εποπτεία διεθνών διεθνών οργανισμών.
Ένα δεύτερο ζήτημα που έχει μεγάλη σημασία, είναι η επιμονή του στην επαναστατική ηθική. Δηλαδή επέμενε ότι το βασικό ζήτημα για να αλλάξει ο κόσμος είναι να μιλάει κανείς στον κόσμο τη γλώσσα της αλήθειας, Να χρησιμοποιεί τις μεθόδους της πειθούς και όχι τις διοικητικές και του αυταρχισμού.
Ένα τρίτο που θα σημείωνα είναι οι σκέψεις του και οι προβληματισμοί του για την περιβαλλοντικήκαταστροφή και την κλιματικήκρίση. Ο Φιντέλ Κάστρο είχε επισημάνει πάρα πολύ έγκαιρα αυτά τα θέματα.
Στον βιβλίο περιλαμβάνεται και μια ομιλία του το 1992, δηλαδή 34 χρόνια πριν, όπου έθεσε με επίταση ότι το καπιταλιστικό μοντέλο ανάπτυξης οδηγεί και επιφέρει μιας τεράστιας κλίμακας καταστροφή του περιβάλλοντος.
Είχε επισημάνει και ότι αν αφεθεί η κλιματική κρίση, χωρίς να αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει να θέσει ακόμα και υπαρξιακό ζήτημα της ανθρωπότητας.
Ο ίδιος βέβαια ήταν ήταν αισιόδοξος ότι οι άνθρωποι, ο Homo sapiens, η ανθρωπότητα, θα βρουν τον τρόπο να κατανοήσουν το αδιέξοδο στο οποίο έχουν περιέλθει και να αλλάξουν την κατάσταση».
Ακόμα δεν έχει δικαιωθεί.
Ο Φιντέλ Κάστρο ήταν η εξαίρεση και όχι ο κανόνας των ηγετών, ακόμα και στην εποχή του, με τον κύριο Καλτσώνη να επισημαίνει ότι «ήταν δεκαετίες μπροστά από την εποχή του.
Επίσης πολύ σημαντικό είναι ότι μίλαγε πάντα από την σκοπιά των φτωχών, των ανυπεράσπιστων, αυτών που υφίστανται την εκμετάλλευση, αυτών που υφίστανται καταπίεση.
Μια από τις ομιλίες του στον ΟΗΕ για αυτά τα ζητήματα, είναι συγκλονιστική -μπορεί να τη βρει κάποιος στο YouTube-, καθώς ήταν και πολύ γλαφυρός ο τρόπος με τον οποίον μιλούσε».
Πώς κατάφερνε να ενώνει επαναστάτες και συντηρητικούς
Ο Φιντέλ Κάστρο ήταν πολιτικός και στρατιωτικός ηγέτης, άρα τέθηκαν στο μικροσκόπιο πάσης φύσεως ιδέες που είχε, από το πώς διεξάγεται η επανάσταση και το πώς αλλάζει η κοινωνία, έως το πώς χτίζεται ένα πρωτοποριακό για όλον τον κόσμο, σύστημα υγείας και παιδείας.
«Οι βασικές πτυχές της πολιτικής του προσωπικότητας αφορούσαν τις ιδέες του για το πώς ο ηγέτης και οι επαναστάτες πρέπει να είναι σε διαρκή διαλεκτική σύνδεση με το λαό, πώς πρέπει να πείθουν και να ακούν, αλλά και να πείθονται όταν χρειάζεται.
Το καινούργιο που ανέδειξε με τη σκέψη και τη δράση του είναι ότι μιλούσε με πάρα πολλούς ανθρώπους, τους πιο διαφορετικούς από όλο τον κόσμο. Είχε τις πιο διαφορετικές ιδέες, ενώ είχε πάντα τον τρόπο να συνενώνει με βάση τον κοινό σκοπό.
«Για παράδειγμα, με βάση τον αγώνα για τη διεθνή δίκαιη τάξη πραγμάτων, κατάφερε και συνένωσε όχι απλώς κυβερνήσεις επαναστατικές, αντιιμπεριαλιστικές και ριζοσπαστικές, αλλά ακόμα και συντηρητικές κυβερνήσεις του Τρίτου Κόσμου».
«Μπορούσε να βρει την κοινή γλώσσα κάθε φορά. Δηλαδή έβρισκε ποιο είναι το βασικό σημείο, το βασικό ζήτημα που πρέπει να λυθεί και γύρω από εκεί, κατόρθωνε με τη σκέψη, με τη δράση και κυρίως με τη συζήτηση να συσπειρώνει τις ευρύτερες δυνατές δυνάμεις.
Νομίζω ότι αυτός ήταν και παραμένει ο τρόπος για να αλλάξουν, να αλλάξει ο κόσμος και να λύνονται τα προβλήματα».
AP Photo Charles Tasnadi
Η διαρκής σύγκρουση με την Ουάσιγκτον
Στις 26/9 του 1960 ο Φιντέλ Κάστρο εκφώνησε τη μεγαλύτερη σε διάρκεια ομιλία που έχει γίνει ποτέ από το πόντιουμ ΓΣ του ΟΗΕ: ενώ το όριο είναι τα 15 λεπτά, μιλούσε για 269, δηλαδή 4 ώρες και 29 λεπτά.
Mόλις ένα χρόνο μετά την ΚουβανικήΕπανάσταση που οδήγησε στην ανατροπή του, υποστηριζόμενου από τις ΗΠΑ, δικτάτορα ΦουλχένσιοΜπατίστα, ο Κάστρο επέκρινε τον αμερικανικόιμπεριαλισμό και την παρέμβασή του στις λατινοαμερικανικέςυποθέσεις, και να κατηγορήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι υποστηρίζουν αυταρχικά καθεστώτα στην περιοχή.
«Οι αμερικανικές κυβερνήσεις ήταν βαθιά εχθρικές απέναντι στην Κουβανική επανάσταση και στον Κάστρο. Είχαν κάνει μάλιστα, εκατοντάδες απόπειρες δολοφονίας του -αποδεδειγμένο είναι αυτό, δεν είναι μύθος- και ήταν ενάντια στην Κουβανική Επανάσταση και τον Φιντέλ Κάστρο οι αμερικανικές κυβερνήσεις γιατί έδινε ένα άλλο παράδειγμα, όχι μόνο για την ΛατινικήΑμερική, αλλά για τον ΤρίτοΚόσμο και συνολικά για την ίδια την ανθρωπότητα.
Βλέπουμε ότι ακόμα και σήμερα η Αμερική μιλάει με θράσος.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες μιλάνε με θράσος για την επιβολή του δόγματος Μονρόε. Βλέπουμε τις παρεμβάσεις που κάνει η αμερικανική κυβέρνηση του Τραμπ στις διάφορες χώρες, για να επηρεάσει τα εκλογικά αποτελέσματα και όταν δεν της βγαίνει αυτό, όπως στην περίπτωση της Βραζιλίας, να δίνει καταφύγιο σε κατηγορούμενους στη δικαιοσύνη, όπως είναι ο γιος και ο πατέρας Μπολσονάρο και πάει λέγοντας».
Οι λάθος επιλογές, η αυτοκριτική και η ανάγκη για ηγέτες στο σήμερα
Προφανώς δεν είχε μόνο πλεονεκτήματα ο Φιντέλ Κάστρο. Είχε και μειονεκτήματα, όπως όλοι οι άνθρωποι. «Στην ανάλυση μπορεί κανείς να βρει ότι μέσα στις πολλές δεκαετίες που κυβέρνησε, προφανώς έγιναν επιλογές πολιτικές ή οικονομικές κάποιες φορές, οι οποίες μπορεί να αποδείχθηκαν λαθεμένες. Και ο ίδιος για κάποιες από αυτές είχε μιλήσει ανοιχτά.
Για παράδειγμα, γύρω στα 1968 είχαν επιταχύνει λίγο την προσπάθεια εθνικοποίησης επιχειρήσεων που έφτασε πάρα πολύ γρήγορα και σε επίπεδο των μικρών επιχειρήσεων.
Ήταν βιασύνη, ας το πούμε έτσι, επαναστατική, που την πλήρωσαν και σε οικονομικό επίπεδο και μετά αναγκάστηκαν να το διορθώσουν».
Υπάρχει περίπτωση να εμφανιστεί ένας νέος Φιντέλ Κάστρο, να μας σώσει στο σήμερα, δεδομένου ότι υπάρχει τεράστια ανάγκη για ηγέτες;
«Οι ηγέτες θα αναδειχθούν μέσα από τη δραστηριότητα των ίδιων των λαών. Ο Κάστρο εξάλλου, αυτό το πράγμα ήταν, η πρωτοπόρα σκέψη και δράση του τον ανέδειξε σε αυτή την προσωπικότητα που έγινε. Επομένως, ας μην περιμένουμε ηγέτες.
Ας δράσουμε ο καθένας μαζί με τον άλλον και μέσα από αυτήν την δράση θα αναδειχθούν και οι πραγματικά καινούργιες μεγάλες προσωπικότητες».
Αντιμέτωπη με τον κίνδυνο χρηματικών κυρώσεων βρίσκεται η Ελλάδα, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητά συμμόρφωση με δύο αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι καθυστερήσεις πληρωμών των δημόσιων νοσοκομείων, με τα ληξιπρόθεσμα τιμολόγια προς προμηθευτές να φτάνουν τον Ιούνιο του 2026 τα 1,3 δισ. ευρώ, υπερτριπλάσια έναντι του 2019.
Η Κομισιόν αποφάσισε να αποστείλει προειδοποιητική επιστολή, διαπιστώνοντας ότι η χώρα δεν έχει συμμορφωθεί με την απόφαση της 19ης Ιουνίου 2025, η οποία έκρινε ότι παραβιάζεται η ευρωπαϊκή οδηγία για τις καθυστερήσεις πληρωμών.
Στο όριο οι προμηθευτές
Η οδηγία προβλέπει ότι οι δημόσιοι φορείς υγειονομικής περίθαλψης οφείλουν να εξοφλούν τους προμηθευτές τους εντός 60 ημερολογιακών ημερών. Ωστόσο, τα ελληνικά δημόσια νοσοκομεία εξακολουθούν να υπερβαίνουν σημαντικά αυτή την προθεσμία.
Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, οι καθυστερήσεις προκαλούν σημαντική οικονομική επιβάρυνση στους προμηθευτές, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Παράλληλα, υπονομεύουν τη δυνατότητά τους να λειτουργούν, να αναπτύσσονται και να επενδύουν.
Δεύτερη εκκρεμότητα για τα επαγγέλματα
Η δεύτερη προειδοποιητική επιστολή αφορά την ελλιπή συμμόρφωση με την απόφαση της 20ής Νοεμβρίου 2025 για την οδηγία περί ελέγχου αναλογικότητας πριν από τη θέσπιση νέων επαγγελματικών ρυθμίσεων.
Η οδηγία απαιτεί από όλους τους αρμόδιους φορείς, περιλαμβανομένων των κοινοβουλίων και των επαγγελματικών ενώσεων, να αξιολογούν την αναλογικότητα περιορισμών στην πρόσβαση ή στην άσκηση νομοθετικά ρυθμιζόμενων επαγγελμάτων.
Το Δικαστήριο διαπίστωσε κενά στην κάλυψη των αρμόδιων φορέων και στην επανεξέταση των διατάξεων. Παρά τις νομοθετικές αλλαγές, οι κοινοβουλευτικές πρωτοβουλίες και τροπολογίες παραμένουν εκτός της υποχρέωσης αξιολόγησης.
Η Ελλάδα έχει πλέον δύο μήνες για να απαντήσει και να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις και στις δύο υποθέσεις. Εάν οι απαντήσεις κριθούν ανεπαρκείς, η Επιτροπή μπορεί να προσφύγει εκ νέου στο Δικαστήριο, ζητώντας χρηματικές κυρώσεις.
Πρώτη στους ενεργειακούς – περιβαλλοντικούς φόρους είναι η Ελλάδα, όπως καταγράφει η νέα έκθεση της Κομισιόν για τα δημόσια οικονομικά των χωρών της Οικονομικής Νομισματικής Ένωσης ( Report on Public Finances in EMU).
Συγκεκριμένα, το 2024 τα έσοδα από περιβαλλοντικούς φόρους ανέρχονται στο 3,7% του ελληνικού ΑΕΠ, υπερδιπλάσια από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (1,6% του ΑΕΠ της ΕΕ).
Το στοιχείο αυτό από μόνο του δεν μας δείχνει την πλήρη εικόνα, δηλαδή πώς κατανέμονται οι περιβαλλοντικοί φόροι ανά είδος (ενέργεια, ρύπανση, μεταφορές-φυσικοί πόροι) και ποιοι σηκώνουν αναλογικά τα μεγαλύτερα βάρη ανά είδος οικονομικής δραστηριότητας (νοικοκυριά, βιομηχανία, υπηρεσίες κλπ).
Σύμφωνα με τα διαγράμματα που συνοδεύουν την έκθεση, το μερίδιο του λέοντος στους περιβαλλοντικούς φόρους στην Ελλάδα έχει η ενέργεια, με εισπράξεις που αναλογούν σε περισσότερο από 3% του ΑΕΠ.
Η Ελλάδα είναι πρώτη στους φόρους ενέργειας ως ποσοστό του ΑΕΠ – πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (πατήστε για μεγέθυνση)
Βαρύ το κόστος για τα νοικοκυριά
Όταν ακούμε για «πράσινη» φορολόγηση, το μυαλό μας πηγαίνει σε κάποιο είδος οικολογικού τέλους. Όμως στην ελληνική περίπτωση αυτό σημαίνει κυρίως τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα καύσιμα και το ηλεκτρικό ρεύμα. Οι φόροι στις μεταφορές, στη ρύπανση και στη χρήση φυσικών πόρων έχουν πολύ μικρότερη συμμετοχή.
Η έκθεση της Koμισιόν δεν έχει περεταίρω λεπτομέρειες για το μερίδιο κάθε οικονομικής δραστηριότητας στην ενεργειακή φορολόγηση, αλλά από τις έρευνες της Eurostat προκύπτει ότι τα νοικοκυριά σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος, μετά τις μεταφορές και την αποθήκευση. Ακόμα και οι δραστηριότητες παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού – δηλαδή οι ενεργειακοί πάροχοι – πληρώνουν λιγότερους φόρους από ό,τι τα νοικοκυριά (1,28 έναντι 1,922 δισ. ευρώ).
Η πρωτιά της Ελλάδας στην ενεργειακή φορολόγηση αποκτά ιδιαίτερο βάρος φέτος. Η ίδια έκθεση προβλέπει ότι ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη θα ανέβει στο 3% το 2026, κυρίως λόγω του ενεργειακού σοκ από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Σε μια χώρα όπου η ενέργεια έχει το μεγαλύτερο ειδικό φορολογικό βάρος στην ΕΕ, κάθε άνοδος των διεθνών τιμών περνά στον καταναλωτή μαζί με τον φόρο που την συνοδεύει.
Μικρός ο ρόλος των περιβαλλοντικών φόρων
Η Ελλάδα μπορεί να είναι πρωταθλήτρια στην ενεργειακή φορολογία, όμως σε πανευρωπαϊκό επίπεδο οι περιβαλλοντικοί φόροι διαδραματίζουν μικρό ρόλο στο φορολογικό μείγμα της ΕΕ. Η συμβολή τους είναι ελαφρώς υψηλότερη από εκείνη της φορολογίας ακινήτων στις περισσότερες χώρες της ΕΕ, κυμαινόμενη από περίπου 1% έως σχεδόν 4% του ΑΕΠ.
Όπως αναφέρει η έκθεση της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων της Κομισιόν, παρά το γεγονός ότι οι περιβαλλοντικοί φόροι συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικότερων μέσων πολιτικής για την αντιμετώπιση των κλιματικών προκλήσεων, τα φορολογικά έσοδα από τους περιβαλλοντικούς φόρους μειώθηκαν στα περισσότερα κράτη μέλη κατά την τελευταία δεκαετία.
Η μείωση αυτή ήταν σταδιακή κατά τη διάρκεια των ετών έως το 2021, γεγονός που εξηγείται εν μέρει από το ότι ορισμένοι περιβαλλοντικοί φόροι δεν ακολουθούσαν τον πληθωρισμό. Μια περαιτέρω μείωση το 2022 μπορεί να συνδεθεί, εκτός από την επίδραση του πληθωρισμού, με μέτρα που θεσπίστηκαν κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης του 2022 στην Ευρώπη, ορισμένα από τα οποία ήταν διαρθρωτικά και όχι προσωρινά.
Είμαστε τρίτοι στην ΕΕ στη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας
Τρίτη η Ελλάδα στη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας
Στους φόρους περιουσίας η Ελλάδα βρίσκεται στην τρίτη θέση της ΕΕ, πίσω από τη Γαλλία και το Βέλγιο. Τα σχετικά έσοδα κινήθηκαν το 2024 μεταξύ 2,5% και 2,6% του ΑΕΠ. Τον κύριο όγκο τους αποτελούν οι επαναλαμβανόμενοι φόροι στην ακίνητη περιουσία. Μόνο από τον ΕΝΦΙΑ το δημόσιο εισπράττει περίπου 2,3 δισεκ. ευρώ ετησίως.
Η τάση της τελευταίας δεκαετίας πάντως είναι καθοδική. Οι διαδοχικές μειώσεις του ΕΝΦΙΑ και η ελάφρυνση των γονικών παροχών έχουν συρρικνώσει τα έσοδα σε σχέση με το 2014. Εκείνη την εποχή η φορολογία των ακινήτων ήταν από τους βασικούς μοχλούς της δημοσιονομικής προσαρμογής.
Αυξάνεται η συμβολή των έμμεσων φόρων
Η Ελλάδα συνεχίζει να έχει ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά εσόδων από έμμεσους φόρους στην Ευρώπη, μεταξύ 17,3% ως 19% του ΑΕΠ, έναντι 13,5% στην ΕΕ. Σύμφωνα με σχετική έκθεση της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης της Κομισιόν, από το 2014 ως το 2024 η χώρα μας είχε τη μεγαλύτερη αύξηση στη συμμετοχή των εσόδων από τον ΦΠΑ στα συνολικά φορολογικά έσοδα, κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες. Ακολουθεί η Ουγγαρία (2,3 ποσοστιαίες μονάδες) και η Ιταλία (1,8 ποσοστιαίες μονάδες). Οι φόροι κατανάλωσης αντιστοιχούν περίπου στο 44% των φορολογικών εσόδων της χώρας, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ κινείται κοντά στο 33%. Ως προς τη συμβολή των έμμεσων φόρων στο ΑΕΠ βρισκόμαστε στην 4η θέση της ΕΕ, μετά τη Σουηδία, την Κροατία και την Ουγγαρία
Κλείνει η «τρύπα» στον ΦΠΑ
Η έκθεση της Κομισιόν για τα Δημόσια Οικονομικά, εξετάζει και την πρόοδο στην κάλυψη του κενού ΦΠΑ. Το κενό ΦΠΑ μετρά την απόσταση ανάμεσα στον φόρο που θα έπρεπε θεωρητικά να εισπραχθεί και σε αυτόν που φτάνει πράγματι στα δημόσια ταμεία. Για την Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2023 κοντά στο 10%. Είναι λίγο υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 9,5%, που αντιστοιχεί σε απώλειες περίπου 128 δισ. ευρώ για το σύνολο της Ένωσης. Είναι όμως αισθητά χαμηλότερο από τα επίπεδα του 2014. Η Κομισιόν καταγράφει σημαντική υποχώρηση του κενού ΦΠΑ στην Ελλάδα, αποδίδοντας την εξέλιξη στον περιορισμό της φοροδιαφυγής, αλλά και στη διεύρυνση της χρήσης των ηλεκτρονικών πληρωμών.
Οι αποκλίσεις μέσα στην ΕΕ παραμένουν μεγάλες. Η Αυστρία εμφανίζει κενό μόλις 1%, ενώ Φινλανδία και Κύπρος ακολουθούν με 3%. Στο άλλο άκρο βρίσκονται η Ρουμανία, με απώλειες που αγγίζουν το 30%, και η Μάλτα με 24%. Ως εργαλεία για να μειωθεί περαιτέρω το κενό, η Κομισιόν προκρίνει την ηλεκτρονική τιμολόγηση, την αυτόματη διαβίβαση δεδομένων και τους ελέγχους με βάση την ανάλυση κινδύνου.
Από την εργασία στην κατανάλωση
Σε ξεχωριστή ενότητα, η έκθεση εξετάζει τις φορολογικές αλλαγές σε όλη την ΕΕ από το 2019 έως το 2025. Σε πολλά κράτη-μέλη το βάρος μετακινήθηκε από την εργασία προς την κατανάλωση. Ο φόρος εισοδήματος και οι ασφαλιστικές εισφορές ελαφρύνθηκαν, ενώ τα έσοδα από φόρους κατανάλωσης σε αρκετές περιπτώσεις αυξήθηκαν. Στις περισσότερες χώρες οι νομοθετικές αλλαγές οδήγησαν σε χαμηλότερα έσοδα από όσα θα προέκυπταν αν οι κανόνες του 2019 εφαρμόζονταν στα εισοδήματα του 2025. Στα δύο τρίτα περίπου των κρατών-μελών, οι παρεμβάσεις στους φόρους κατανάλωσης, κυρίως στους συντελεστές ΦΠΑ, αύξησαν τα έσοδα.
Τιμαριθμική αναπροσαρμογή
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η ανάλυση για την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων και των ορίων των εισφορών. Αν τα όρια προσαρμόζονταν πλήρως στον πληθωρισμό, τα φορολογικά έσοδα θα μειώνονταν σχεδόν σε όλα τα κράτη-μέλη. Όταν τα όρια μένουν «παγωμένα», οι ονομαστικές αυξήσεις των μισθών σπρώχνουν τα εισοδήματα σε υψηλότερα κλιμάκια, χωρίς να λαμβάνεται καμία νομοθετική πρωτοβουλία. Η Κομισιόν καταγράφει ότι αυτός ο αθόρυβος μηχανισμός μπορεί να αποδώσει σημαντικά έσοδα. Για τους μισθωτούς αυτό σημαίνει μεγαλύτερη φοροαφαίμαξη, ενώ η αγοραστική δύναμη υποχωρεί λόγω πληθωρισμού. Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα έχει ούτως ή άλλως τον μεγαλύτερο έμμεσο φορολογικό συντελεστή (Ιmplicit Tax Rate – ITR) επί της μισθωτής εργασίας, στο 44,8% έναντι 37,1% του μέσου όρου της ΕΕ. Με άλλα λόγια, κάθε 10 ευρώ που κερδίζουμε, μόνο τα 5,5 ευρώ φτάνουν στην τσέπη μας με τα υπόλοιπα να τα εισπράττει το κράτος ως φόρους και εισφορές.
Τι προτείνουν οι Βρυξέλλες
Η έκθεση προτείνει φορολογικές μετατοπίσεις φιλικότερες προς την ανάπτυξη, με λιγότερο βάρος στην εργασία και περισσότερο σε βάσεις που προκαλούν μικρότερες στρεβλώσεις. Μεταξύ άλλων προτείνει χαμηλότερη φορολογική σφήνα για τους χαμηλόμισθους και τα δεύτερα εισοδήματα των νοικοκυριών. Προτείνει επίσης διεύρυνση των φορολογικών βάσεων, αντικαθιστώντας τους αναποτελεσματικούς μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ με στοχευμένες μεταβιβάσεις. Για τη φορολογική διοίκηση, η Κομισιόν βλέπει στην τεχνητή νοημοσύνη νέες δυνατότητες για τον εντοπισμό της φοροδιαφυγής. Η Ελλάδα περιλαμβάνεται στα κράτη-μέλη που έλαβαν φέτος ειδικές συστάσεις για τη φορολογία, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
Τη Δευτέρα -και όχι στην Αθήνα αλλά… στο Τελ Αβίβ– αναφέρεται πως θα «πέσουν» οι υπογραφές για το «μέλλον» της ελληνικής αεράμυνας και τη λεγόμενη «Ασπίδα του Αχιλλέα», την κοινή «ομπρέλα» στην οποία σχεδιάζεται να υπαχθεί η διασύνδεση και ο συντονισμός των περισσότερων μέσων αντιμετώπισης εναέριων απειλών που διαθέτει και θα αποκτήσει ο ελληνικός στρατός.
Οι υπογραφές για τη συμφωνία, που στηρίχθηκε μόνο από τους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής, έρχονται, σύμφωνα με δημοσιεύματα, μετά από διαπραγματεύσεις με τους Ισραηλινούς, στις οποίες μάλιστα ήταν διακύβευμα το εάν η ελληνική πλευρά θα «πάρει» το δικαίωμα πρόσβασης στον πηγαίο κώδικα του λογισμικού που θα διαχειρίζεται, στη βάση «τεχνητής νοημοσύνης» τα ηλεκτρονικά υποσυστήματα της αεράμυνας. Η εν λόγω πρόσβαση φέρεται να «εξασφαλίστηκε» από την ελληνική πλευρά.
Παράλληλα, σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις φέρεται να αποτέλεσε το σε τίνος σύστημα θα εδράζεται η Διοίκηση και ο Έλεγχος (Command and Control /C2) της ελληνικής αεράμυνας, ήτοι το σύστημα που εξουσιοδοτεί το διορισμένο προσωπικό να ασκεί νόμιμη εξουσία επί των διαθέσιμων πόρων.
Σημερινά δημοσιεύματα αναφέρουν πως το υπουργείο του Νίκου Δένδια και οι Ισραηλινοί βρήκαν μια «χρυσή τομή» σε ό,τι αφορά τις εν λόγω διευθετήσεις, καθώς και το ζήτημα της εξασφάλισης της συμμετοχής ελληνικών εταιρειών στο έργο σε ποσοστό 25%.
Οι 12 ελληνικές εταιρείες που αναφέρεται πως θα συμμετάσχουν στο -εκτιμώμενης διάρκειας 35 μηνών- έργο (εξ αυτών κατονομάζονται οι εξής 9: Metlen, Scytalys, Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα, ΔΕΗ, Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία, Prisma, Ionics, UniSystems και Sthenos), θα αναλάβουν ένα τμήμα αξίας περίπου 700 εκατομμυρίων ευρώ.
Από το σύνολο των 3,1 δισ. ευρώ, που αναμένεται να στοιχίσει η «Ασπίδα του Αχιλλέα», τη μερίδα του λέοντος θα λάβουν ισραηλινές εταιρείες, κυρίως οι Israel Aerospace Industries (IAI), η Elbit και η Rafael Advanced Defense Systems, εταιρείες με βαθιά επιχειρησιακή και σχεδιαστική διασύνδεση με τον ισραηλινό στρατό, όπλα των οποίων έχουν «δοκιμαστεί» στα παλαιστινιακάκατεχόμενα και στην ισραηλινή γενοκτονική εκστρατεία στη Λωρίδα της Γάζας, όσο και στον πόλεμο εναντίον της λιβανέζικης αντίστασης αλλά και στον πόλεμο εναντίον του Ιράν, χωρίς τα συστήματα αεράμυνάς τους να αποδεικνύονται ικανά (σε ό,τι αφορά τον πόλεμο με τη Χεζμπολάχ και το Ιράν) να προστατεύσουν πλήρως το Ισραήλ από τα πλήγματα των αντιπάλων του.
Στην ελληνική αεράμυνα σχεδιάζεται να ενταχθούν τα ισραηλινά συστήματα εκτοξευτών πυραύλων Spyder All-in-One, Barak MX, David’s Sling, καθώς και οι ισραηλινής κατασκευής πύραυλοι που αυτά χρησιμοποιούν, και το σύστημα ραντάρ ELM-2084.
Οι καρχαρίες αποτελούν διαχρονικό και φυσικό κομμάτι των ελληνικών θαλασσών, παρά την εντύπωση που δημιουργούν οι ολοένα συχνότερες αναφορές για εμφανίσεις τους σε παραθαλάσσιες περιοχές.
Νέα επιστημονική μελέτη της περιβαλλοντικής οργάνωσης iSea έρχεται να καταρρίψει μύθους και παραπληροφόρηση γύρω από την παρουσία τους, επισημαίνοντας ότι οι καρχαρίες ζουν στα ελληνικά νερά εδώ και εκατομμύρια χρόνια.
Η παρουσία τους, μάλιστα, είναι γνωστή ήδη από την αρχαιότητα, καθώς ο Αριστοτέλης είχε καταγράψει και περιγράψει διάφορα είδη στο έργο του «Περί τα ζώα ιστορίαι». Η πρώτη σύγχρονη τεκμηριωμένη καταγραφή στην Ελλάδα χρονολογείται από το 1858.
5.596 καταγραφές για 62 είδη
Η μελέτη της iSea συγκέντρωσε και ανέλυσε συνολικά 5.596 καταγραφές, αποκαλύπτοντας την ιστορική παρουσία 62 διαφορετικών ειδών στις ελληνικές θάλασσες.
Πρόκειται για 33 είδη καρχαριών, 28 είδη σαλαχιών και ένα είδος χίμαιρας, τα οποία έχουν εντοπιστεί σε διαφορετικές περιοχές της χώρας.
Μεταξύ των συχνότερα καταγεγραμμένων καρχαριών βρίσκονται το σκυλάκι ή γάτος, ο γκριζογαλέος και ο γλαύκος, ενώ στα σαλάχια συναντώνται συχνότερα ο τραχύβατος, η νόνα και η μαρμαρομουδιάστρα.
Παράλληλα, στις καταγραφές περιλαμβάνονται και απειλούμενα είδη, όπως ο λευκός καρχαρίας, καθώς και είδη με περιορισμένη παρουσία στη Μεσόγειο.
Η iSea υπογραμμίζει πως η καλύτερη γνώση της παρουσίας και της κατανομής των καρχαριών και των σαλαχιών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική προστασία τους, αλλά και για τη λήψη μέτρων που θα βασίζονται σε πραγματικά επιστημονικά δεδομένα.
Μια ζοφερή πραγματικότητα για την έκταση του trafficking στη χώρα μας αποκαλύπτουν τα επίσημα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη Βουλή. Κατά τη διάρκεια του 2025 μόνο, καταγράφηκαν στην Ελλάδα 881 νέες περιπτώσεις θυμάτων εμπορίας ανθρώπων, φέρνοντας στην επιφάνεια τη διαρκή εξέλιξη και το μεταλλαγμένο πρόσωπο ενός εγκλήματος που πλήττει τον ίδιο τον πυρήνα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της επίσημης καταγραφής αφορά τα ανήλικα θύματα, καθώς από το σύνολο των περιπτώσεων, τα 108 αφορούσαν παιδιά, ενώ οι υπόλοιπες 773 περιπτώσεις αφορούσαν ενήλικες.
Το trafficking δεν περιορίζεται πλέον στις παραδοσιακές μορφές του, αλλά εξελίσσεται ραγδαία, παρουσιάζοντας:
Κατακόρυφη αύξηση των περιπτώσεων εργασιακής εκμετάλλευσης, εξαναγκασμό των θυμάτων σε εγκληματικές δραστηριότητες και νέες, σύνθετες μορφές καταναγκασμού και εκμετάλλευσης.
Η προστασία των ανθρώπων αυτών είναι αδύνατη αν δεν προηγηθεί η έγκαιρη αναγνώρισή τους. Στο πλαίσιο αυτό, το Εθνικό Σύστημα Αναγνώρισης και Παραπομπής Θυμάτων Εμπορίας Ανθρώπων αναδεικνύεται στο βασικότερο εργαλείο της κρατικής πολιτικής.
Το σύστημα αυτό λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας, καθώς επιτρέπει στις αρχές να εντοπίζουν γρήγορα τα θύματα και να τους εξασφαλίζουν άμεση πρόσβαση σε: Ψυχολογική και υλική προστασία, σε νομική και ιατρική αρωγή αλλά και σε διαδικασίες απονομής δικαιοσύνης
Τα σοκαριστικά στοιχεία
Το human trafficking αποτελεί σήμερα το τρίτο μεγαλύτερο οργανωμένο έγκλημα παγκοσμίως, με τον ετήσιο τζίρο του να αγγίζει τα 24 δισεκατομμύρια ευρώ. Σε διεθνές επίπεδο, υπολογίζεται ότι περίπου 21 εκατομμύρια άνθρωποι πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης κάθε χρόνο, με τις 800.000 από αυτές τις περιπτώσεις να εντοπίζονται εντός των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το φαινόμενο αυτό τροφοδοτείται κυρίως από τις έντονες κοινωνικές ανισότητες και την υψηλή ζήτηση που υπάρχει για φθηνό εργατικό δυναμικό αλλά και για σεξουαλικές υπηρεσίες.
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, ως trafficking ορίζεται η στρατολόγηση, η μεταφορά, η απόκρυψη ή η αποδοχή ανθρώπων με τη χρήση βίας, απειλών, απάτης ή με την εκμετάλλευση της ευάλωτης θέσης τους, με τελικό σκοπό την εκμετάλλευση. Αυτή η εκμετάλλευση μπορεί να πάρει τη μορφή της εξαναγκαστικής πορνείας, της αναγκαστικής εργασίας, της επαιτείας, της σύγχρονης δουλείας ή ακόμη και της αφαίρεσης οργάνων.
Στην Ελλάδα, το Κέντρο Διοτίμα αναδεικνύει την έντονη έμφυλη διάσταση του προβλήματος, εστιάζοντας στην εμπορία γυναικών στη βιομηχανία του σεξ και στην παράνομη εργασία στον τομέα της οικιακής φροντίδας. Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην καταπολέμηση του εγκλήματος παραμένει ο εξαιρετικά μικρός αριθμός επίσημων αναφορών, καθώς τα θύματα φοβούνται να μιλήσουν λόγω των ελλείψεων στο σύστημα προστασίας, του επισφαλούς καθεστώτος διαμονής τους στη χώρα και του ψυχικού βάρους που απαιτεί η δικαστική διαδικασία.
Μια ριζική και άκρως αμφιλεγόμενη στροφή στην ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με την Ελλάδα να μην ακολουθεί απλώς τις εξελίξεις, αλλά να βρίσκεται στον στενό πυρήνα των χωρών που χαράσσουν τη νέα στρατηγική.
Το Politico επισημαίνει ότι η δημιουργία «κέντρων επιστροφής» (return hubs) εκτός ευρωπαϊκού εδάφους αποτελεί πλέον τον κεντρικό άξονα των Βρυξελλών, με τη Ρουάντα και το Ουζμπεκιστάν να προκρίνονται ως οι βασικοί προορισμοί υποδοχής.
Το μοντέλο της «εξωχώριας» διαχείρισης μεταναστών, που κάποτε φάνταζε ως ακραίο βρετανικό πείραμα (το περίφημο σχέδιο για τη Ρουάντα), υιοθετείται πλέον επισήμως από την ΕΕ. Σε αυτή την προσπάθεια, η Αθήνα έχει συστήσει έναν άτυπο αλλά ισχυρό συνασπισμό μαζί με τη Γερμανία, την Ολλανδία, την Αυστρία και τη Δανία, πιέζοντας για άμεση εφαρμογή.
Το ελληνικό χρονοδιάγραμμα: Συμφωνίες το 2026, λειτουργία το 2027
Η ελληνική κυβέρνηση δεν κρύβει τη βιασύνη της να προχωρήσει το σχέδιο. Ήδη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει θέσει ένα σαφές και ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα, δηλώνοντας ότι στόχος της Αθήνας –και του γκρουπ των χωρών που πρωτοστατούν– είναι να έχουν «κλειδώσει» οι πρώτες διμερείς ή ευρωπαϊκές συμφωνίες με τις τρίτες χώρες εντός του 2026.
Εφόσον το νομικό και διπλωματικό πλαίσιο ολοκληρωθεί φέτος, ο σχεδιασμός προβλέπει ότι αυτά τα κέντρα επιστροφών θα τεθούν σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία το 2027. Βάσει της νέας «Ρύθμισης Επιστροφών» της ΕΕ, στα κέντρα αυτά θα μεταφέρονται με συνοπτικές διαδικασίες οι μετανάστες των οποίων η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί τελεσίδικα, μέχρι να ολοκληρωθεί η απέλασή τους στις χώρες καταγωγής τους.
Γιατί Ρουάντα και Ουζμπεκιστάν;
Η επιλογή των συγκεκριμένων χωρών (στο τραπέζι βρίσκεται και η Ουγκάντα) δεν είναι τυχαία. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Politico και τις συζητήσεις που γίνονται πίσω από τις κλειστές πόρτες των ευρωπαϊκών θεσμών, η γεωγραφική τους απόσταση από την Ευρώπη θεωρείται το μεγαλύτερο «πλεονέκτημά» τους.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι –μεταξύ των οποίων και η ελληνική πλευρά– εκτιμούν ότι χώρες της Βόρειας Αφρικής, όπως η Λιβύη ή η Αίγυπτος, αν και πιο κοντά, εγκυμονούν τεράστιους κινδύνους. Η λειτουργία τέτοιων κέντρων εκεί φοβούνται ότι θα μετατρεπόταν σε «μαγνήτη» για τα δίκτυα των διακινητών, δημιουργώντας νέες, ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές προς τη Μεσόγειο και τα ελληνικά νησιά. Αντιθέτως, η μεταφορά χιλιάδων ανθρώπων στην καρδιά της Αφρικής ή της Κεντρικής Ασίας θεωρείται ότι θα λειτουργήσει αποτρεπτικά, κόβοντας κάθε ελπίδα προσέγγισης της Ευρώπης.
Η πολιτική ανάγνωση και τα ανθρώπινα δικαιώματα
Η ένθερμη υποστήριξη αυτού του σχεδίου από την Ελλάδα υποδηλώνει τη σαφή πρόθεση της κυβέρνησης να σκληρύνει περαιτέρω τη στάση της στο μεταναστευτικό, αναζητώντας πλέον λύσεις «out of the box» (και κυρίως εκτός ευρωπαϊκών συνόρων). Η Αθήνα, φέροντας το βάρος της χώρας πρώτης υποδοχής, επιχειρεί να μετακυλίσει το πρόβλημα των επιστροφών, οι οποίες ιστορικά παρουσιάζουν εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά υλοποίησης.
Ωστόσο, η μετατροπή τρίτων, φτωχότερων χωρών σε «αποθήκες» ανθρώπων εγείρει σφοδρές αντιδράσεις. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι η ΕΕ νίπτει τας χείρας της, εξάγοντας το μεταναστευτικό της πρόβλημα σε κράτη όπου ο σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα και οι συνθήκες διαβίωσης είναι από επισφαλή έως ανύπαρκτα. Το κατά πόσο αυτός ο «ελληνικής έμπνευσης» και ευρωπαϊκής υλοποίησης σχεδιασμός θα αντέξει στις δικαστικές προσφυγές –που ήδη ετοιμάζονται– μένει να φανεί τους επόμενους, κρίσιμους μήνες του 2026.
