Ημάχη των μαχών για τον νόμο 3869/2010, τον λεγόμενο νόμο Κατσέλη, θα δοθεί στην αυριανή, κεκλεισμένων των θυρών, συνεδρίαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, που καλείται να δικαιώσει είτε εκατοντάδες πολίτες, οφειλέτες και εγγυητές, είτε τα funds, servicers και τράπεζες.

Σχεδόν έναν χρόνο μετά την πιλοτική δίκη το ανώτατο δικαστήριο θα αποφασίσει τον τρόπο υπολογισμού των τόκων για τους δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στον νόμο αλλά βρίσκονται αντιμέτωποι με την αυθαίρετη τακτική των πιστωτών να υπολογίζουν τον τόκο επί του άληκτου κεφαλαίου αντί επί της μηνιαίας δόσης.

Ετσι οι δυσανάλογες και άδικες χρεώσεις οδηγούν σε υπέρογκες δόσεις ευάλωτους ανθρώπους, οι οποίοι πληρώνουν ακριβά τις απαιτήσεις των εταιρειών που καταστρατηγούν το γράμμα και το πνεύμα του νόμου. Στην περίπτωση δε αδυναμίας καταβολής δόσεων απειλούνται με πλειστηριασμούς, παρότι μία από τις ρυθμίσεις του νόμου (άρθρο 9, παρ. 2) προέβλεπε ότι ο δανειολήπτης δικαιούται να διασώσει το σπίτι του πληρώνοντας το αντίτιμο που προβλέπεται στο παραπάνω άρθρο εντόκως, με κυμαινόμενο ή σταθερό επιτόκιο.

Κραυγαλέες παραβιάσεις

Το κοινωνικό κόστος από αυτή την πρακτική είναι τεράστιο, αν αναλογιστεί κανείς πόσοι οφειλέτες δεν απολαμβάνουν ούτε προστασία της πρώτης κατοικίας ούτε ουσιαστική ελάφρυνση των χρεών τους. Αντίθετα, συνθλίβονται οικονομικά για να τα εξυπηρετήσουν, περικόπτοντας βασικές ανάγκες.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα 30 δανειοληπτών δημοσιεύει σήμερα η «Εφ.Συν.» (τα πλήρη στοιχεία τους είναι στη διάθεση της εφημερίδας) με τα ποσά που προέβλεπαν οι δικαστικές αποφάσεις βάσει του νόμου Κατσέλη σε αντιπαραβολή με τις μεγαλύτερες, συχνά υπερδιπλάσιες δόσεις που ζητούν τα funds.

Η μονογονεϊκή οικογένεια της Φ.Α. κλήθηκε να πληρώσει 420 αντί για 230 ευρώ, η Ν.Μ. με 3 ανήλικα τέκνα 120 αντί για 64 και η Τ.Δ. 400 αντί για 139. Το δικαστήριο όρισε η Α.Μ. με 82% αναπηρία να καταβάλει 75 ευρώ αλλά η εταιρεία αξίωνε 150, ενώ στην περίπτωση της οικογένειας της Λ.Ο., με δύο μέλη ΑμεΑ, 1.100 ευρώ αντί για τα 500 ευρώ της απόφασης.

Μεγάλο διακύβευμα

Στην περσινή δίκη συζητήθηκε το προδικαστικό ερώτημα από το Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων, έπειτα από νομική διχογνωμία, με την εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, να τάσσεται ξεκάθαρα υπέρ των πολιτών κρίνοντας ότι ο υπολογισμός του επιτοκίου με βάση τη δόση εναρμονίζεται με τον πρωταρχικό σκοπό του νόμου, δηλαδή με την αντιμετώπιση των σοβαρών οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων στα οποία οδήγησε η υπερχρέωση των φυσικών προσώπων, προς εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος.

Η εισαγγελέας είχε επιχειρηματολογήσει για το ότι πρέπει να συνδυάζεται η μεγαλύτερη κατά το δυνατόν ικανοποίηση των πιστωτών αλλά με βασική προϋπόθεση την προστασία της προσωπικής αξιοπρέπειας και τη διατήρηση ενός στοιχειώδους επιπέδου διαβίωσης.

Δικηγόροι υπέρ των οφειλετών κατέδειξαν ότι οι τράπεζες και οι εταιρείες προσπαθούν να κάνουν υπερήμερους τους δανειολήπτες, ώστε να καταγγέλλουν τις δανειακές συμβάσεις, να τους πετούν έξω από το πλαίσιο του Ν.3869/2010, να κατάσχουν τα ακίνητα και να τα πλειστηριάζουν. Ομως, οι τράπεζες, τα διάδοχα funds και οι εταιρείες στις οποίες μεταβιβάστηκε ύστερα η διαχείριση των δανείων επέμειναν στην ερμηνεία για εκτοκισμό των δανείων ενάντια στις διατυπώσεις διατακτικών των αποφάσεων υπέρ των δανειοληπτών.

Πλούσια νομολογία

Η μεγάλη πλειονότητα των πολυάριθμων αποφάσεων που εκδόθηκαν από τα πρώην ειρηνοδικεία της ελληνικής επικράτειας για τις αιτήσεις υπαγωγής στον νόμο Κατσέλη, από την έναρξη της εφαρμογής του, απομακρύνθηκε από την τραπεζική πρακτική ορίζοντας σταθερές μηνιαίες δόσεις για την προστασία της κύριας κατοικίας.

Η πλούσια νομολογία ήρθε και επιβεβαίωσε ότι ο τόκος πρέπει να υπολογίζεται επί του υπόλοιπου κεφαλαίου και όχι επί της δόσης, όπως ο ίδιος ο νόμος προέβλεπε, χωρίς περαιτέρω ανατοκισμό και πρόσθετες χρεώσεις. Ενδεικτικά, παρά την αναμονή της κρίσης του Αρείου Πάγου, το Μονομελές Πρωτοδικείο Κω εξέδωσε απόφαση (αριθμός 489/2025) θετική για τον δανειολήπτη, αποφασίζοντας ότι ο τόκος πρέπει να υπολογίζεται στη δόση.

Στο σκεπτικό του το δικαστήριο έκρινε ότι νόμος Κατσέλη δίνει μια «ρεαλιστική προοπτική απεγκλωβισμού από τα χρέη σε όλους τους υπερχρεωμένους πολίτες. Διασφαλίζει στα υπερχρεωμένα νοικοκυριά που θα θελήσουν να αξιοποιήσουν τις ρυθμίσεις του ένα ελάχιστο επίπεδο οικονομικής διαβίωσης. Με μια πρωτοποριακή ρύθμιση λαμβάνει ιδιαίτερη μέριμνα για τη διατήρηση και προστασία της κύριας κατοικίας των οφειλετών, αφού επιτρέπει σε αυτούς να την εξαιρέσουν από τη ρευστοποίηση της περιουσίας τους. Τούτο δε υπό όρους και διαδικασίες που δεν θίγουν τα συμφέροντα των πιστωτών». 

Δικαιοσύνη, ασφάλεια δικαίου και Σύνταγμα σε αμφισβήτηση

Λυδία Δράμπα, δικηγόρος

Λόγω των αντικρουόμενων αποφάσεων που ακολούθησαν του νόμου Κατσέλη, καθώς υπήρξαν και οι ελάχιστες που έκριναν ότι ο τόκος υπολογίζεται επί του κεφαλαίου, ακολουθώντας έτσι τη γραμμή των τραπεζών, το ζήτημα κατέληξε να κριθεί από τον Αρειο Πάγο, ο οποίος συνεδρίασε στις 27 Φεβρουαρίου 2025 και ακόμη αναμένεται να εκδοθεί απόφασή του, με τους δανειολήπτες να πνίγονται καθημερινά από τις οχλήσεις των τραπεζών και από την πίεση που τους ασκείται από αυτές, αναγκαζόμενοι να πληρώνουν άδικους και υπέρογκους τόκους.

Οσον αφορά την πρώην υπουργό Λούκα Κατσέλη, ερωτηθείσα πριν από την ως άνω δίκη, είχε δηλώσει ότι πρόθεση του νομοθέτη ήταν ο τόκος να υπολογίζεται επί της δόσης, καθώς διαφορετική ερμηνεία δεν θα είχε κανένα νόημα και δεν θα προστάτευε τον δανειολήπτη, ο οποίος και πάλι θα επανερχόταν στις τραπεζικές ρυθμίσεις.

Δίνοντας ένα παράδειγμα θα λέγαμε ότι όταν η δόση ενός δανειολήπτη ορίζεται με δικαστική απόφαση στο μηνιαίο ποσό των 150 ευρώ, ο τόκος επί της δόσης με κυμαινόμενο επιτόκιο 4,5% ανέρχεται στο ποσό των 6,75 ευρώ και επομένως η συνολική δόση (κεφάλαιο και τόκος) ανέρχεται στο ποσό των 156,75 ευρώ. Αντ’ αυτού οι τράπεζες και οι ως άνω διάδοχοί τους αυθαιρετώντας και πράττοντας κατά βούληση ερμηνεύουν όπως τους βολεύει και τους συμφέρει τις αποφάσεις με αποτέλεσμα το ως άνω ποσό να διπλασιάζεται, τριπλασιάζεται, πολλές φορές και να τετραπλασιάζεται με υπολογισμούς και κρυφές χρεώσεις που ο δανειολήπτης δεν μπορεί να παρακολουθήσει, παραβιάζοντας ευθέως τον νόμο.

Καλείται λοιπόν ο Αρειος Πάγος να εκδώσει μια απόφαση που θα ανταποκρίνεται στα όσα ορίζει ο ως άνω νόμος και δεν θα διαψεύσει την ασφάλεια δικαίου, στην οποία οι πολίτες αυτού του κράτους πιστεύουν. Καλείται να μην καταστρατηγήσει το Σύνταγμα και εκδώσει μια απόφαση η οποία επί της ουσίας θα καταργεί την ως άνω ρύθμιση προστατεύοντας για ακόμη μία φορά το κεφάλαιο και τους μεγαλομετόχους των τραπεζών.

Καλείται να αποδείξει ότι η Δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητη και αποτελεί μια πραγματικά διακριτή εξουσία, αναζητώντας κατά την ερμηνεία του το πνεύμα του ιστορικού νομοθέτη και τον αληθή σκοπό του νόμου υποκειμενικά και αντικειμενικά και μέσω της αιτιολογικής έκθεσής του, ώστε τελικά να μη βρεθεί να κάνει ψευδοερμηνεία και να ασκήσει επί τω τέλει νομοθετική εξουσία κατ’ επιταγή των τραπεζικών συμφερόντων και της κρατικής επιρροής.

Καλείται επί της ουσίας να προστατεύσει τους ευάλωτους δανειολήπτες και να μην τους οδηγήσει σε απόγνωση, αφού σε διαφορετική περίπτωση θα οδηγηθούν σε αναστολή πληρωμής δόσεων, κατάσχεση και πλειστηριασμό της πρώτης κατοικίας, αντίθετα με τα δεδικασμένα και το Σύνταγμά μας, τη στιγμή δε που χωρίς να τους περισσεύει και με πολλούς κόπους έχουν απολέσει και ένα αξιόλογο ποσό στη δικαστική μέχρι σήμερα διαμάχη τους με τις τράπεζες, η οποία τους δημιούργησε την ακλόνητη πεποίθηση ότι ο Γολγοθάς τους θα έχει αίσιο τέλος.

Πηγή: efsyn.gr