ΝΩΝΤΑΣ ΧΑΛΔΟΥΠΗΣ

Ο άθλος του Ηρακλή με τα «κόκκινα» δάνεια άρχισε το 2020 και θα κρατήσει για δεκαετίες: τα τελευταία ομόλογα που συνδέονται με τα δάνεια προβλέπεται να λήξουν το 2081! Τα δάνεια μπορεί να είναι «κόκκινα», αλλά για τους ισχυρούς «παίκτες» αυτής της αγοράς είναι… καταπράσινα.

Τράπεζες και servicers έχουν εξαρχής εγγυημένα οφέλη, ενώ διεθνείς εταιρείες διαχείρισης δανείων και εξειδικευμένα funds έχουν αναλάβει στοιχήματα υψηλού ρίσκου και αντίστοιχα υψηλής προσδοκώμενης απόδοσης.

Το σχέδιο «Ηρακλής» για τις τιτλοποιήσεις «κόκκινων» δανείων με κρατικές εγγυήσεις δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ωφέλησε το τραπεζικό σύστημα και την οικονομία.

Με τον «Ηρακλή» τα «κόκκινα» δάνεια μετατράπηκαν σε ομόλογα (έγινε τιτλοποίηση) και έφυγαν από τους τραπεζικούς ισολογισμούς, με αποτέλεσμα οι τράπεζες να «καθαρίσουν», να επανέλθουν σε κανονική λειτουργία και να αρχίσουν να παράγουν ξανά κέρδη. Ενα μέρος από τα «κόκκινα» δάνεια πουλήθηκε, μέσω των ομολόγων, σε ξένους «επενδυτές» και ένα άλλο επανήλθε στις τράπεζες υπό τη μορφή ομολόγων υψηλής ποιότητας. Για να επιτευχθεί όμως αυτή η διαδικασία, όπου τα «κόκκινα» δάνεια από «επενδυτικά σκουπίδια» έγιναν ομόλογα υψηλής διαβάθμισης, χρειάστηκε να δοθεί η εγγύηση του κράτους με το σχήμα «Ηρακλής».

Οπως λέει χαρακτηριστικά στέλεχος που εμπλέκεται στη διαχείριση του δημόσιου χρέους, «χωρίς το σχέδιο “Ηρακλής” σήμερα δεν θα είχαμε λειτουργικές τράπεζες, ούτε το Δημόσιο θα είχε ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα».

Εξι χρόνια μετά την εκκίνηση του προγράμματος, η σημερινή εικόνα σκιαγραφείται από το ΔΝΤ, σε πρόσφατη έκθεσή του, ως εξής:

֟ «Το HAPS (σ.σ.: το σχέδιο “Ηρακλής”) επέτρεψε μια ουσιαστική μείωση των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων στην Ελλάδα από 81 δισ. ευρώ, δηλαδή ποσοστό 40,6%, κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2019, σε μόλις 6 δισ. ευρώ, δηλαδή ποσοστό 3,0% το τέταρτο τρίμηνο του 2024.

֟ Αν και το HAPS έχει αφαιρέσει μεγάλους όγκους ΜΕΔ από τους ισολογισμούς των τραπεζών, αυτά τα δάνεια παραμένουν στην οικονομία, υπό τη διαχείριση των Εταιρειών Διαχείρισης Πιστώσεων», τους λεγόμενους και servicers.

Ποιοι είναι, όμως, οι γνωστοί και οι άγνωστοι ιδιοκτήτες των «κόκκινων» δανείων που τιτλοποιήθηκαν με το σχέδιο «Ηρακλής» και ποια οφέλη προσδοκούν;

Το μεγάλο επιχειρηματικό παιχνίδι

Ολες οι συστημικές τράπεζες έχουν στα χαρτοφυλάκιά τους senior τίτλους που έχει εγγυηθεί το Δημόσιο. Οπως φαίνεται στον πίνακα (στοιχεία του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους), η Eurobank έχει τίτλους με ανεξόφλητο εγγυημένο υπόλοιπο 2,93 δισ., η Alpha Bank 5 δισ., η Πειραιώς 5,26 δισ., η Εθνική 2,49 δισ. και η Attica Bank (CrediaBank) περίπου 1 δισ. ευρώ.

Συνολικά, το ανεξόφλητο υπόλοιπο των senior τίτλων ανερχόταν στο τέλος του α’ τριμήνου 2026 στα 16,7 δισ. ευρώ, με μικρή μείωση από το προηγούμενο τρίμηνο (17,1 δισ.), η οποία αντανακλά τις γνωστές καθυστερήσεις στις διευθετήσεις των δανείων.

Λιγότερο γνωστοί είναι οι κάτοχοι των mezzanine και junior τμημάτων των τιτλοποιήσεων. Οι επενδυτές που τοποθετήθηκαν ανά συστημική τράπεζα και πακέτο τιτλοποίησης είναι οι εξής:

● Τράπεζα Πειραιώς: Στις δύο τιτλοποιήσεις με την ονομασία Sunrise, η σουηδική Intrum, με την οποία η τράπεζα συνέπραξε για τη δημιουργία της εταιρείας διαχείρισης δανείων Intrum Hellas, πήρε το 49% και το 44%, αντίστοιχα, ενώ μικρά πακέτα έλαβε το επενδυτικό fund Serengeti Asset Management. Στις τιτλοποιήσεις Vega και Phoenix, επίσης η Intrum απέκτησε και πάλι το πλειοψηφικό πακέτο των τίτλων χαμηλότερης διαβάθμισης.

● Eurobank: Για το Project Cairo επελέγη η ιταλική doValue S.p.A., που απέκτησε το 20% των mezzanine και το 50,1% των junior ομολογιών της τιτλοποίησης των 7,5 δισ. ευρώ. Στο Project Mexico η Waterwheel Capital Management συμμετείχε στην απόκτηση του πλειοψηφικού πακέτου (95%) των τίτλων ενδιάμεσης και χαμηλής εξοφλητικής προτεραιότητας. Η Eurobank συνέπραξε με την doValue S.p.A. για να δημιουργηθεί η ελληνική εταιρεία διαχείρισης doValue.

● Alpha Bank: Η τράπεζα διέθεσε την πλειοψηφία των τίτλων mezzanine και junior των τιτλοποιήσεων Galaxy και Cosmos στο γνωστό αμερικανικό fund Davidson Kempner Capital Management, που έγινε εταίρος της τράπεζας στην εταιρεία διαχείρισης Cepal με συμμετοχή 80%.

● Η Εθνική Τράπεζα διέθεσε το 95% των τίτλων του Project Frontier Ι σε κοινοπραξία αποτελούμενη από τις Bain Capital Credit, Fortress Investment Group και doValue Greece. Στο Project Frontier II το αμερικανικό fund Bracebridge Capital επιλέχθηκε ως ο επενδυτής για την απόκτηση του 95% των τίτλων ενδιάμεσης και χαμηλής εξοφλητικής προτεραιότητας.

---

Το τρικ για ακόμα μία κρατική ενίσχυση στις τράπεζες…

Το 2019, οι ελληνικές τράπεζες είχαν καταρρίψει ένα θλιβερό παγκόσμιο ρεκόρ στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια: σχεδόν τα μισά τους χαρτοφυλάκια ήταν «κόκκινα». Ο μόνος τρόπος για να σταθούν στα πόδια τους ήταν να ενισχυθούν από το κράτος άλλη μια φορά. Είχαν προηγηθεί οι ανακεφαλαιοποιήσεις για να καλυφθούν οι απώλειες από το «κούρεμα» των κρατικών ομολόγων και για τις ζημιές από τα «κόκκινα» δάνεια της μεγάλης κρίσης, αλλά δεν ήταν αρκετές.

Το ευρωπαϊκό δίκαιο για τον ανταγωνισμό και τις κρατικές ενισχύσεις ήταν ένα μεγάλο εμπόδιο στην άμεση στήριξη των τραπεζών από το κράτος. Οι Ιταλοί είχαν διδάξει λίγο νωρίτερα έναν τρόπο για να δίνονται κρατικές ενισχύσεις, που όμως δεν θα αντιμετωπίζονται ως τέτοιες από την Κομισιόν: το κράτος δεν δίνει άμεσα κεφάλαια, αλλά παρέχει εγγυήσεις για ένα μέρος των «κόκκινων» δανείων και με αυτό το λογιστικό τρικ τα προβληματικά δάνεια μετατρέπονται στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών σε ασφαλή ομόλογα. Αυτή ήταν η λύση που έδωσε για τις τράπεζες το σχέδιο «Ηρακλής»: το μεγαλύτερο μέρος των «κόκκινων» δανείων τους μετατράπηκε σε νέους ομολογιακούς τίτλους (τιτλοποίηση). Για τους τίτλους που ενσωμάτωναν τα πιο «καλά» από τα «κόκκινα» δάνεια και πήραν υψηλή βαθμολογία από οίκους αξιολόγησης (senior τίτλοι), το Δημόσιο έδωσε εγγυήσεις αποπληρωμής, αφού πρώτα οι χειρότεροι τίτλοι (mezzanine και junior) είχαν πουληθεί σε funds.

Με αυτή τη χρηματοοικονομική αλχημεία, τίτλοι που ενσωμάτωναν τα πιο «καλά» προβληματικά δάνεια έγιναν αυτόματα «ισοδύναμοι» με κρατικά ομόλογα, χάρη στην κρατική εγγύηση, που όμως δεν θεωρήθηκε κρατική ενίσχυση, επειδή το κράτος είχε εγγυηθεί τίτλους σχετικά υψηλής επενδυτικής κατηγορίας (λίγο κάτω από την επενδυτική βαθμίδα) και οι τράπεζες θα πλήρωναν γι’ αυτή την εγγύηση προμήθειες στο κράτος, σαν να ήταν το κράτος ένας ιδιώτης επενδυτής.

Πάντως, ειδικά για τα «χαμηλά» τμήματα των τιτλοποιήσεων, ο τρόπος που πέρασαν σε ξένα funds έχει αφήσει ορισμένες «σκιές». Τυπικά, οι τίτλοι πέρασαν κατά μεγάλο μέρος σε ανεξάρτητες από τις τράπεζες εταιρείες διαχείρισης δανείων του εξωτερικού, όπως η Intrum και η doValue, κάτι που απαιτούσε η Κομισιόν για να μην κρίνει ότι υπάρχει θέμα κρατικής ενίσχυσης.

Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει

Ομως, οι «ανεξάρτητοι» ξένοι επενδυτές ήταν ακριβώς οι ίδιες εταιρείες που παράλληλα έγιναν συνέταιροι των τραπεζών στην ίδρυση εταιρειών διαχείρισης δανείων στην Ελλάδα, όπου οι τράπεζες κράτησαν μειοψηφική συμμετοχή (20%). Τυπικά όλα έγιναν ορθά, αλλά δεν παύει να υπάρχει η… οσμή τού «Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει».

Η αρχική ονομαστική αξία των δανείων που τιτλοποιήθηκαν ξεπέρασε τα 57 δισ. ευρώ. Από αυτά, περίπου το 1/3 (21 δισ. ευρώ) ήταν τα senior που γύρισαν στις τράπεζες. Τα υπόλοιπα, ονομαστικής αξίας 36 δισ. ευρώ, πουλήθηκαν έναντι πινακίου φακής σε ξένους επενδυτές ή χαρίστηκαν στους μετόχους συστημικών τραπεζών, μέσω της ίδρυσης ειδικών εταιρειών που μπήκαν στο χρηματιστήριο (οι εταιρείες mezz). Σήμερα, η αξία των τίτλων του «Ηρακλή» υπολογίζεται ότι έχει μειωθεί στα 37 δισ. ευρώ, καθώς έχουν προχωρήσει οι διαδικασίες διευθέτησης-ανάκτησης των δανείων.

---

Στοίχημα για υπερκέρδη

Μέχρι σήμερα παραμένει άγνωστο πόσα ακριβώς πλήρωσαν οι ξένες εταιρείες διαχείρισης δανείων και τα εξειδικευμένα funds για να πάρουν τα «τοξικά» κομμάτια των τιτλοποιήσεων, η ονομαστική αξία των οποίων ήταν πάνω από 35 δισ. ευρώ.

Αυτοί οι ξένοι επενδυτές, όμως, δεν έκαναν πράξη φιλανθρωπίας για να βοηθήσουν τις ελληνικές τράπεζες και το κράτος. Πλήρωσαν τόσο μικρό ποσοστό της λογιστικής αξίας των δανείων, που μπορούν βάσιμα να υπολογίζουν ότι στις δεκαετίες που θα διαρκέσει η προσπάθεια ανάκτησής τους θα πάρουν πίσω ακόμα και πολλαπλάσια κεφάλαια από αυτά που έδωσαν.

Ο κύκλος των σίγουρων κερδών βασίζεται στις οφειλές των δανειοληπτών, στα περιουσιακά στοιχεία που αποτελούν το ενέχυρο και, ασφαλώς, στην κρατική εγγύηση που υπάρχει πίσω από όλο το σχήμα «Ηρακλής», η οποία κατέστησε εφικτές τις συναλλαγές.

Στέλεχος εταιρείας διαχείρισης ανέφερε στην «Εφ.Συν.» το χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας περίπτωσης οφειλής από πιστωτικές κάρτες χωρίς εξασφαλίσεις, που θεωρείται ό,τι πιο «τοξικό»: ο οφειλέτης μπορεί να τη ρυθμίζει με «κούρεμα» που ξεπερνά το 90% του χρέους, όμως και πάλι ο επενδυτής έχει κέρδος, αφού έχει αγοράσει τις οφειλές στο 5% της ονομαστικής τους αξίας.

Ο γενικός κανόνας για τα «χειρότερα κόκκινα δάνεια» είναι ότι μεταβιβάστηκαν στους ξένους επενδυτές πολύ φθηνά, ακόμα και για λιγότερο από 10% της ονομαστικής τους αξίας. Μάλιστα, οι τράπεζες έδωσαν δωρεάν στους μετόχους τους τα (λίγα) δάνεια αυτής της κατηγορίας που είχαν μείνει στα χαρτοφυλάκιά τους μετά τις τιτλοποιήσεις, δημιουργώντας τις λεγόμενες εταιρείες mezz που οι μετοχές τους διαπραγματεύονται στο χρηματιστήριο.

Με άλλα λόγια, τα «κόκκινα» δάνεια μπορεί να προκαλούν «ασφυξία» στους δανειολήπτες και να αποτελούν «βαρίδι» για την οικονομία, αλλά για τους ξένους επενδυτές που ρισκάρουν κάποια ψίχουλα από τα κεφάλαιά τους μπορεί να φέρουν στο πέρασμα του χρόνου αξιοζήλευτες αποδόσεις…

---

Οι «βασιλιάδες» των εγγυημένων εσόδων

Ακόμα και το ΔΝΤ επικρίνει το θεσμικό οικοδόμημα του «Ηρακλή» για την υπερβολικά ευνοϊκή μεταχείριση των εταιρειών διαχείρισης, που χαρίζει περιθώριο κέρδους πάνω από 50%

Στην πανδημία οι κανόνες χαλάρωσαν και πλέον θα πληρώνονται προμήθειες, ακόμα και όταν δεν κάνουν σωστά τη δουλειά τους

Οι υπέρογκες προμήθειες για τη διαχείριση δανείων, ακόμη και όταν υπάρχουν καθυστερήσεις, προκαλούν δυσφορία ακόμη και στο ΔΝΤ. Πώς οι servicer έγιναν οι πιο κερδοφόρες εταιρείες με περιθώρια καθαρού κέρδους ακόμη και πάνω από 50%;

Η διαχείριση των «κόκκινων» δανείων δημιούργησε στην Ελλάδα έναν κλάδο που θα ανθεί για δεκαετίες, αν λάβει κανείς υπόψη τις τεράστιες χρονικές διάρκειες των τίτλων που εκδόθηκαν με το σχέδιο «Ηρακλής». Αυτό εξασφαλίζει μεγάλα και εγγυημένα έσοδα για τους servicers και είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και το ΔΝΤ επικρίνει το θεσμικό οικοδόμημα του «Ηρακλή» για την υπερβολικά ευνοϊκή μεταχείριση των εταιρειών διαχείρισης.

Η… βαλίτσα του «Ηρακλή» θα πάει πολύ μακριά, καθώς, όπως επισημαίνει σε πρόσφατη έκθεση το Ταμείο, «από τις 19 συναλλαγές, η τελική λήξη ποικίλλει μεταξύ 24 και 56 ετών, με βάση τα στοιχεία του δεύτερου τριμήνου του 2025 (σ.σ.: οι τελευταίες λήξεις τοποθετούνται το 2081). Συνεπώς, τα ομόλογα υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας ενδέχεται να υφίστανται για δεκαετίες, αν και στην πράξη το κεφάλαιο αποπληρώνεται σύμφωνα με τις αποπληρωμές του υποκείμενου χαρτοφυλακίου».

Στην αρχική εκδοχή του «Ηρακλή», η φιλοσοφία του νόμου ήθελε τους servicers να τιμωρούνται αυστηρά όταν υπάρχουν αποκλίσεις από τα business plan των τιτλοποιήσεων, με παρακράτηση προμηθειών ή ακόμη και αποβολή από τη διαχείριση. Στην πορεία, μετά και από τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν στην πανδημία, οι κανόνες χαλάρωσαν και πλέον το νέο καθεστώς είναι απολύτως ευνοϊκό για τους servicer: θα πληρώνονται προμήθειες, ακόμη και όταν δεν κάνουν σωστά τη δουλειά τους!

Οι προμήθειες των servicers είναι τόσο μεγάλες, που έχουν καταστήσει τον κλάδο από τους πιο κερδοφόρους της ελληνικής επιχειρηματικότητας, με περιθώρια λειτουργικού κέρδους που ξεπερνούν και το 50%. Οι συμβάσεις διαχείρισης προβλέπουν, κατά κανόνα, μια μικτή δομή προμηθειών: η βασική προμήθεια διαχείρισης υπολογίζεται επί του συνολικού χαρτοφυλακίου, με συντελεστές από 0,5% έως 1,5%. Αν και το ποσοστό είναι μικρό, η εφαρμογή του πάνω σε ονομαστικές αξίες δισεκατομμυρίων εξασφαλίζει τεράστιες, σταθερές και εγγυημένες ταμειακές ροές.

Σε αυτή τη βασική προμήθεια προστίθενται οι προμήθειες επιτυχίας με βάση τις πραγματικές εισπράξεις από ρυθμίσεις, ολικές εξοφλήσεις ή ρευστοποιήσεις περιουσιακών στοιχείων. Η προμήθεια επιτυχίας κυμαίνεται από 5% έως 15% της αξίας του κάθε δανείου.

Δυσφορεί ακόμα και το ΔΝΤ

Ακόμα και το ΔΝΤ εκφράζει δυσφορία για τα «οικονομικά κίνητρα χαμηλής ισχύος» που προσφέρονται στους servicers, τα οποία, ενώ εξασφαλίζουν την κερδοφορία τους, δεν ενθαρρύνουν την ταχεία διευθέτηση των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (NPLs)… Ειδικότερα, το ΔΝΤ τονίζει ότι αν οι σωρευτικές καθαρές εισπράξεις τους είναι χαμηλότερες σε σχέση με τις προβλέψεις των business plan, ένα ποσοστό της αμοιβής τους (managing fee: αμοιβή διαχείρισης) απλώς αναβάλλεται και δεν ακυρώνεται ούτε διαγράφεται. Η αναβολή της πληρωμής ενεργοποιείται αν η απόκλιση των εσόδων τους σε σχέση με τους στόχους business plan φτάσει το 20%.

Επιπλέον, το σύστημα στερείται αναλογικότητας, καθώς, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει το ΔΝΤ, ένας servicer που υποαποδίδει κατά 20% τιμωρείται ακριβώς το ίδιο με έναν που υποαποδίδει κατά 90%. Ακόμη και σε περιπτώσεις παρατεταμένης υποαπόδοσης, τονίζει το Ταμείο, οι εταιρείες διαχείρισης συνεχίζουν να λαμβάνουν κανονικά και στο ακέραιο τις διαχειριστικές τους αμοιβές, γεγονός που λειτουργεί ως αντικίνητρο για αποτελεσματικές διευθετήσεις. Δηλαδή, οι servicers έχουν κίνητρο να πάνε μακρύτερα τη διευθέτηση των δανείων για να συνεχίσουν να λαμβάνουν την αμοιβή διαχείρισης, αντί να την επισπεύσουν. Το δικαίωμα αντικατάστασης μιας εταιρείας διαχείρισης που δεν επιτυγχάνει τους στόχους της είναι πολύ περιορισμένο, υπογραμμίζει το Ταμείο, καθώς μπορεί να ενεργοποιηθεί μόνο όταν και εφόσον καταπέσει η εγγύηση του Δημοσίου για τα δάνεια που διαχειρίζεται.

Για να ευθυγραμμιστούν σωστά τα συμφέροντα των εταιρειών διαχείρισης με τον γενικότερο στόχο της ταχείας εκκαθάρισης των ΜΕΔ, το ΔΝΤ θεωρεί ότι ο σχεδιασμός θα έπρεπε εξαρχής να περιλαμβάνει αυστηρότερους όρους, όπως:

● Την πλήρη επιβολή ποινής (διαγραφή) επί των αμοιβών εξυπηρέτησης σε περίπτωση υποαπόδοσης, αντί για μια απλή χρονική αναβολή της καταβολής τους.

● Την υιοθέτηση ενός γραμμικού μηχανισμού επιβολής ποινών (linear trigger), ο οποίος θα είναι αναλογικός της υποαπόδοσης του εκάστοτε servicer. Το ΔΝΤ σημειώνει ότι αυτή η κλιμάκωση θα έπρεπε να ξεκινάει ακόμη και σε ποσοστά απόκλισης μικρότερα του 20% και να αυξάνεται αντίστοιχα.

Πηγή: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Νομοθετική διάταξη που αφορά τους χιλιάδες δανειολήπτες του νόμου 3869/2010 καταθέτει το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με στόχο, όπως λέει, την πλήρη και ενιαία εφαρμογή της πρόσφατης απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΥΠΟΙΚ, η κυβερνητική παρέμβαση έρχεται να εξασφαλίσει την οριστική αποσαφήνιση του πλαισίου εφαρμογής της δικαστικής απόφασης, παρέχοντας ενιαία αντιμετώπιση για όλους τους δικαιούχους και ενισχύοντας τη νομική ασφάλεια των ρυθμίσεων.

Όπως επισημαίνεται, η Πολιτεία δεν περιορίζεται στην απλή συμμόρφωση με την απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου, αλλά προχωρά σε μια ευρύτερη ρύθμιση που αποσκοπεί σε καθαρή και οριστική λύση για τους πολίτες, αίροντας τυχόν αμφιβολίες και διασφαλίζοντας σταθερότητα στην εφαρμογή του πλαισίου.

Αμεσα μετρήσιμη μείωση της μηνιαίας επιβάρυνσης των οφειλετών

Η νομοθετική πρωτοβουλία επιλύει ένα κρίσιμο ζήτημα που ανέκυψε κατά την πρακτική εφαρμογή της απόφασης και αποσαφηνίζει πέραν κάθε αμφιβολίας τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ρυθμίσεις διάσωσης κύριας κατοικίας. Συγκεκριμένα, ξεκαθαρίζεται ότι ο τόκος υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης που έχει οριστεί από τη δικαστική απόφαση και μόνο για το χρονικό διάστημα μεταξύ δύο διαδοχικών καταβολών, και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής.

Η αποσαφήνιση αυτή οδηγεί σε ουσιαστική και άμεσα μετρήσιμη μείωση της μηνιαίας επιβάρυνσης των οφειλετών, καθώς εξαλείφεται μια στρέβλωση που για χρόνια δημιουργούσε υπέρμετρη επιβάρυνση σε χιλιάδες νοικοκυριά.

Παράλληλα, η διάταξη προβλέπει αναδρομική αναγνώριση για τα υπερβάλλοντα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί από συνεπείς δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις. Τα ποσά αυτά αναγνωρίζονται ως ήδη καταβληθέν κεφάλαιο, μειώνοντας το υπόλοιπο της οφειλής και περιορίζοντας αντίστοιχα τον αριθμό των δόσεων που απομένουν έως την πλήρη αποπληρωμή.

Με τον τρόπο αυτό, η Πολιτεία παρέχει στους συνεπείς οφειλέτες μεγαλύτερη προστασία από αυτή που προέκυπτε από τη δικαστική απόφαση, αναγνωρίζοντας έμπρακτα την προσπάθεια όσων συνέχισαν να τηρούν τις υποχρεώσεις τους παρά τις δυσκολίες.

Στην ίδια ρύθμιση προβλέπεται δίκαιος επιμερισμός του σχετικού οικονομικού βάρους μεταξύ των τραπεζών και του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων «ΗΡΑΚΛΗΣ», ανάλογα με το ύψος των ποσών που έχει εισπράξει κάθε πλευρά. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται ισορροπία μεταξύ κοινωνικής προστασίας, χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και δημοσιονομικής υπευθυνότητας.

Η νομοθετική παρέμβαση αποσαφηνίζει, παράλληλα, ότι οι ρυθμίσεις που έχουν συναφθεί μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού εξακολουθούν να διέπονται από το ισχύον πλαίσιο. Η μηνιαία δόση στον εξωδικαστικό υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως προβλέπεται ήδη από τον νόμο, τις κανονιστικές πράξεις και τις συμβάσεις ρύθμισης.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση εντάσσεται στη συνολικότερη στρατηγική της κυβέρνησης για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους και τη διεύρυνση των πραγματικών δυνατοτήτων ρύθμισης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Με τη νομοθετική πρωτοβουλία, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επιβεβαιώνει στην πράξη ότι η οικονομική πολιτική κρίνεται τελικά από την ικανότητά της να δίνει λύσεις σε πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας.

Η κυβέρνηση συνεχίζει με συνέπεια να ενισχύει τα εργαλεία διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, να θωρακίζει τους ευάλωτους οφειλέτες και να δημιουργεί πραγματικές συνθήκες δεύτερης ευκαιρίας για χιλιάδες συμπολίτες μας.

Τι προβλέπει ακριβώς η νομοθετική ρύθμιση

Για καταβολές δόσεων από τώρα και στο εξής ο τόκος υπολογίζεται στη μηναία δόση: Για ενεργές ρυθμίσεις από 5 Ιουνίου 2026, ημερομηνία δημοσίευσης της υπ’αριθμ. 6/2026 την απόφασης της ολομέλειας του Αρείου Πάγου, ο τόκος θα υπολογίζεται βάση της μηνιαίας δόσης. Πιο συγκεκριμένα, ο τόκος που προβλέπεται από το άρθρο 9 παρ. 2 του ν. 3869/2010 υπολογίζεται επί της ορισθείσας από το δικαστήριο μηνιαίας δόσης. Κάθε μηνιαία καταβολή περιλαμβάνει μέρος κεφαλαίου στο ύψος που έχει προσδιοριστεί από την δικαστική απόφαση και τον τόκο που αντιστοιχεί στο χρονικό διάστημα από την προηγούμενη έως την καταβολής της επόμενη δόση. Ειδικά για την πρώτη δόση υπολογίζεται περίοδος τοκοφορίας τριάντα (30) ημερών.

Αναδρομικά υπερβάλλοντα ποσά που έχουν καταβληθεί και αφορούν ενεργές ρυθμίσεις, αναγνωρίζονται ως καταβληθέν κεφάλαιο και απομειώνουν τον αριθμό των δόσεων που απομένουν για αποπληρωμή: Για ενεργές ρυθμίσεις που δεν έχουν περατωθεί ή δεν έχουν πληρωθεί οι προϋποθέσεις για να κηρυχθούν έκπτωτες κατά το χρόνο έναρξης ισχύος του παρόντος, εφόσον έχουν καταβληθεί υπερβάλλοντα ποσά από τον χρόνο έναρξης της ρύθμισης όπως αυτός προβλέπεται στη δικαστική απόφαση, ή σε περίπτωση που η ρύθμιση έχει μεταρρυθμιστεί με δικαστική απόφαση από το χρόνο έναρξης καταβολών της τελευταίας μεταρρύθμισης, τότε η διαφορά του συνολικού ποσού που έπρεπε να καταβληθεί και αυτού που καταβλήθηκε για την ανωτέρω χρονική περίοδο, αφαιρείται από τις τελευταίες κατά χρονολογική σειρά δόσεις προς καταβολή, απομειώνοντας το συνολικό αριθμό των εναπομενουσών δόσεων προς καταβολή.

Η διαφορά των τόκων που καταβλήθηκαν και αυτών που έπρεπε να καταβληθούν, δυνάμει άλλων μεθόδων υπολογισμού τοκοφορίας, εκλαμβάνεται ως αποπληρωμή κεφαλαίου και απομειώνει το υπόλοιπο της οφειλής όπως έχει διαμορφωθεί κατά το χρόνο έναρξης ισχύος του παρόντος. Τυχόν καταβληθέντα ποσά για ρυθμίσεις που έχουν περατωθεί ή έχουν πληρωθεί οι προϋποθέσεις για να κηρυχθούν έκπτωτες δεν αναζητούνται αναδρομικά.
Υπερβάλλοντα ποσά που έχουν εισπράξει τα πιστωτικά ιδρύματα κατά την περίοδο πριν μεταφερθούν τα δάνεια στον ΗΡΑΚΛΗ, τα αποδίδουν τα πιστωτικά ιδρύματα στον ΗΡΑΚΛΗ.

Αποσαφηνίζεται ότι σε περιπτώσεις ρυθμίσεων βάση του εξωδικαστικού η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως άλλωστε προβλέπεται στο νόμο, στις κανονιστικές πράξεις, στις συμβάσεις των ρυθμίσεων και στον υπολογισμό της εγκεκριμένης ρύθμισης για τον οποίο έχει συμφωνήσει ο δανειολήπτης κατά την ένταξη στη ρύθμιση.

9 Ερωτήσεις – Απαντήσεις: Αναλυτικά παραδείγματα

1. Τι επιτυγχάνει η ρύθμιση;

Η ρύθμιση πετυχαίνει τέσσερα κρίσιμα πράγματα:
• Εφαρμόζει καθολικά την απόφαση του Αρείου Πάγου, ώστε κανένας συνεπής δανειολήπτης να μη χρειαστεί να προσφύγει ξανά στα δικαστήρια.
• Μειώνει ουσιαστικά το κόστος αποπληρωμής, καθώς ο τόκος υπολογίζεται πλέον μόνο επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί ολόκληρου του κεφαλαίου.
• Αναγνωρίζει αναδρομικά τα ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον και τα συμψηφίζει υπέρ του δανειολήπτη, μειώνοντας το υπόλοιπο του δανείου ή τον αριθμό των δόσεων.
• Επιμερίζει δίκαια το κόστος μεταξύ τραπεζών και ΗΡΑΚΛΗ, ανάλογα με την περίοδο που έχουν εισπραχθεί τα ποσά.
Αρα, οι δανειολήπτες κερδίζουν: μικρότερες δόσεις, μικρότερη συνολική επιβάρυνση, ταχύτερη αποπληρωμή.

2. Πώς ωφελούνται οι δανειολήπτες;
Οι δανειολήπτες ωφελούνται άμεσα με δύο τρόπους:
• Από εδώ και πέρα πληρώνουν σημαντικά μικρότερη μηνιαία δόση, με τόκο που αντιστοιχεί μόνο σε έναν μήνα.
• Όσα επιπλέον ποσά κατέβαλαν τα προηγούμενα χρόνια αναγνωρίζονται ως αποπληρωμένο κεφάλαιο.
Αυτό σημαίνει ότι οι δανειολήπτες θα δουν τόσο μείωση της δόσης, όσο και μείωση της περιόδου αποπληρωμής.

3. Πόσο αλλάζει στην πράξη η δόση;
Για να γίνει κατανοητός ο τρόπος υπολογισμού πριν και μετά, παρατίθεται το ακόλουθο παράδειγμα:
Δανειολήπτης που είχε υπόλοιπο οφειλής τον Ιανουάριο 2024 144.500 ευρώ, με την προηγούμενη μέθοδο υπολογισμού θα πλήρωνε μηνιαία δόση 731 ευρώ για 300 μήνες.
Με τη νέα μέθοδο υπολογισμού θα πληρώνει δόση 483 ευρώ που αντιστοιχεί σε 482 ευρώ αποπληρωμή κεφαλαίου (χρεολύσιο) και 1 ευρώ τόκος.
Εάν κατέβαλε ποσό 731 ευρώ που αντιστοιχεί στην τοκοχρεωλυτική δόση από τον Ιανουάριο 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, θα έχει πληρώσει υπερβάλλον ποσό για 30 μήνες ίσο με (731-483)*30=7.440 ευρώ.
Συνεπώς αντί να του απομένουν σήμερα 270 δόσεις για την αποπληρωμή του δανείου, αυτό το ποσό αφαιρείται από τις δόσεις που έχει να καταλάβει και θα πληρώσει τελικά 255 δόσεις των 483 ευρώ (με την τελευταία δόση να ανέρχεται σε 266 ευρώ).
Συνολικά ο δανειολήπτης αντί να πληρώσει 74.852 ευρώ σε τόκους, θα καταβάλει μόλις 411 ευρώ.

Α. Πληρωμή έως σήμερα με υπολογισμό τόκων επί του αρχικού Κεφαλαίου (υπόθεση επιτοκίου 3,6%)
Έτος Κεφάλαιο (σε €) Τόκος (σε €) Χρεολύσιο (σε €) Δόση (σε €)
Ιαν-24 144500 434 298 731
Φεβ-24 144202 433 299 731
Μαρ-24 143904 432 299 731
Απρ-24 143604 431 300 731
Μαϊ-24 143304 430 301 731
Ιουν-24 143003 429 302 731
… … … … …
Σεπ-48 2903 9 722 731
Οκτ-48 2180 7 725 731
Νοε-48 1456 4 727 731
Δεκ-48 729 2 729 731

ΣΥΝΟΛΟ   74.852 144.500 219.352

Β. Μετά την απόφαση του δικαστηρίου και τη νομοθετική εφαρμογή: Σταθερό χρεολύσιο, υπολογισμός τόκου μόνο επί των 30 ημερών κάθε δόσης
Έτος Κεφάλαιο (σε €) Τόκος (σε €) Χρεολύσιο (σε €) Δόση (σε €)
Ιαν-24 144500 1 482 483
Φεβ-24 144018 1 482 483
Μαρ-24 143537 1 482 483
Απρ-24 143055 1 482 483
Μαϊ-24 142573 1 482 483
Ιουν-24 142092 1 482 483
… … … … …
Σεπ-48 1927 1 482 483
Οκτ-48 1445 1 482 483
Νοε-48 963 1 482 483
Δεκ-48 482 1 482 483

ΣΥΝΟΛΟ   433 144.500 144.933

Γ. Μετά την απόφαση του δικαστηρίου και τη νομοθετική εφαρμογή εάν έχει καταβάλει υπερβάλλοντα ποσά από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιούνιο 2026: Σταθερό χρεολύσιο, υπολογισμός τόκου μόνο επί των 30 ημερών κάθε δόσης και αφαίρεση του ποσού που έχει καταβληθεί απομειώνοντας το χρόνο αποπληρωμής του δανείου
Έτος Κεφάλαιο Τόκος Χρεολύσιο Δόση
Ιαν-24 144500 1 730 731
Φεβ-24 143770 1 730 731
Μαρ-24 143041 1 730 731
Απρ-24 142311 1 730 731
Μαϊ-24 141581 1 730 731
Ιουν-24 140851 1 730 731
… … … … …
Απρ-26 124797 1 730 731
Μαϊ-26 124068 1 730 731
Ιουν-26 123338 1 730 731
Ιουλ-26 122608 1 482 483
Αυγ-26 122126 1 482 483
Σεπ-26 121645 1 482 483
… … … … …
Ιουν-47 1710 1 482 483
Ιουλ-47 1228 1 482 483
Αυγ-47 746 1 482 483
Σεπ-47 265 1 265 266

ΣΥΝΟΛΟ   411 144.500 144.911

4. Προβλέπεται αναδρομικότητα στη ρύθμιση;
Ναι και αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ρύθμισης.
Για όσους έχουν ενεργή ρύθμιση και είναι συνεπείς στις πληρωμές τους, τα ποσά που κατέβαλαν επιπλέον αναγνωρίζονται αναδρομικά.
Αυτή η αναδρομικότητα δεν προβλεπόταν από την ίδια την απόφαση του Αρείου Πάγου. Τη δίνει η νομοθετική παρέμβαση της κυβέρνησης.

5. Πώς εφαρμόζεται η αναδρομικότητα;
Υπολογίζεται πόσα χρήματα πλήρωσε ο δανειολήπτης παραπάνω από την έναρξη της ρύθμισης.
Το ποσό αυτό αφαιρείται από το υπόλοιπο της οφειλής και μειώνει τις τελευταίες δόσεις του δανείου.
Το δάνειό τελειώνει νωρίτερα.

6. Γιατί δεν δίνεται αναδρομικότητα σε υποθέσεις που έχουν κλείσει ή έχουν κηρυχθεί έκπτωτες;
Γιατί στις υποθέσεις αυτές:
• είτε η οφειλή έχει αποπληρωθεί και η κύρια κατοικία έχει ήδη διασωθεί (συνήθως με εφάπαξ αποπληρωμή του υπόλοιπου κεφαλαίου),
• είτε έχουν ήδη παραχθεί νομικά αποτελέσματα και για τις δύο πλευρές εξαιτίας της μη καταβολής δόσεων για σειρά μηνών η ετών.
Η αναδρομική επανεξέταση αυτών των υποθέσεων θα δημιουργούσε σοβαρή νομική και συστημική αβεβαιότητα, καθώς θα απαιτούσε να ανοίξουν ξανά χιλιάδες παλιές υποθέσεις, πολλές από τις οποίες βασίζονται σε δικαστικές αποφάσεις δεκαετίας. Επιπλέον, στις περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης έχει εκπέσει από τη ρύθμιση, σημαίνει ότι δεν έχει καταβληθεί σημαντικός αριθμός δόσεων. Άρα δεν τίθεται θέμα αναδρομικής επιστροφής για ποσά που δεν πληρώθηκαν ποτέ.

7. Τι ισχύει για όσους είναι στον εξωδικαστικό ή στον ν. 4605/2019;
Για τις περιπτώσεις των λοιπών εργαλείων ρύθμισης οφειλών και συγκεκριμένα του ν. 4605/2019 καθώς και του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών, προβλέπεται ρητά από τη διάταξη ότι η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως άλλωστε προβλέπεται στο νόμο, στις κανονιστικές πράξεις, στις συμβάσεις των ρυθμίσεων και στον υπολογισμό της εγκεκριμένης ρύθμισης για τον οποίο έχει συμφωνήσει ο δανειολήπτης κατά την ένταξη στη ρύθμιση.

8. Ποιο είναι το κόστος για τον «ΗΡΑΚΛΗ»;
Η μείωση των δόσεων συνεπάγεται χαμηλότερες μελλοντικές εισπράξεις για το πρόγραμμα εγγυήσεων «ΗΡΑΚΛΗΣ».
Συγκεκριμένα, εκτιμάται ότι η συνολική επίδραση είναι περίπου:
• 500 εκατ. ευρώ σε βάθος 20ετίας, λόγω των χαμηλότερων δόσεων σε δάνεια συνολικού ύψους 16,5 δισ. ευρώ
• επιπλέον περίπου 200 εκατ. ευρώ από την αναδρομική εφαρμογή της ρύθμισης.
Ωστόσο, σημαντικό μέρος του κόστους των αναδρομικών δεν θα επιβαρύνει το Δημόσιο, καθώς θα καλυφθεί από τα ίδια τα πιστωτικά ιδρύματα.

9. Γιατί χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση αφού αποφάσισε ο Άρειος Πάγος;
Η απόφαση του Αρείου Πάγου έδωσε τη βασική κατεύθυνση.
Όμως στην εφαρμογή της προέκυψαν διαφορετικές ερμηνείες σχετικά με τη χρονική διάρκεια υπολογισμού των τόκων επί της μηνιαίας δόσης (εάν δηλαδή υπολογίζονται για όλη την περίοδο από την αρχή της ρύθμισης έως την καταβολή κάθε δόσης, ή το πιο ευνοϊκό σενάριο που υιοθετείται μόνο για τις 30 ημέρες που μεσολαβούν μεταξύ των δύο δόσεων).
Επιπλέον δεν προσδιορίστηκε από την απόφαση τι συμβαίνει με τα αναδρομικά.
Η νομοθετική παρέμβαση έρχεται να κλείσει οριστικά κάθε ασάφεια.
Έτσι ξεκαθαρίζεται ο τρόπος υπολογισμού, εφαρμόζεται ενιαία για όλους και οι δανειολήπτες δεν χρειάζεται να προσφύγουν ξανά στη δικαιοσύνη.
Αυτό είναι το ουσιαστικό όφελος. Με τη νομοθέτηση γίνεται καθολικό, εφαρμόσιμο και άμεσα αξιοποιήσιμο δικαίωμα για χιλιάδες δανειολήπτες.

ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΓΡΗΓΟΡΗΣ

Μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη για χιλιάδες υπερχρεωμένα νοικοκυριά φέρνει η σημερινή δημοσίευση της απόφασης της πλήρους Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, η οποία ξεκαθαρίζει οριστικά τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα «κόκκινα δάνεια» που έχουν ενταχθεί στον νόμο Κατσέλη.

Η απόφαση θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς δικαιώνει τους δανειολήπτες και βάζει τέλος σε μια πολυετή δικαστική διαμάχη με τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), οι οποίες υποστήριζαν ότι οι τόκοι θα πρέπει να υπολογίζονται επί του συνολικού ποσού της οφειλής.

Οι ανώτατοι δικαστές έκριναν, με ευρεία πλειοψηφία 35 ψήφων έναντι 12, ότι ο τόκος πρέπει να υπολογίζεται μόνο πάνω στη μηνιαία δόση που έχει καθοριστεί από το δικαστήριο και όχι στο σύνολο του χρέους. Με τον τρόπο αυτό αποτρέπονται πρόσθετες επιβαρύνσεις που σε πολλές περιπτώσεις οδηγούσαν σε σημαντική αύξηση των ποσών που καλούνταν να καταβάλουν οι οφειλέτες.

Η απόφαση αφορά περίπου 350.000 δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στις προστατευτικές διατάξεις του νόμου Κατσέλη και δεσμεύει τόσο τις τράπεζες όσο και τα επενδυτικά funds και τις εταιρείες διαχείρισης που έχουν αναλάβει τη διαχείριση των δανείων.

Μέχρι σήμερα, σε αρκετές περιπτώσεις οι servicers υπολόγιζαν τον τόκο επί ολόκληρου του ανεξόφλητου χρέους, γεγονός που οδηγούσε σε πολύ μεγαλύτερες επιβαρύνσεις από εκείνες που είχαν προβλεφθεί στις δικαστικές αποφάσεις. Πολλοί δανειολήπτες έβλεπαν έτσι τις καταβολές τους να αυξάνονται σημαντικά, παρά το γεγονός ότι είχαν ήδη πετύχει δικαστική ρύθμιση των οφειλών τους.

Η υπόθεση έφτασε στην πλήρη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έπειτα από προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε το Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων, καθώς υπήρχαν αντικρουόμενες αποφάσεις δικαστηρίων για το ίδιο ζήτημα. Με τη νέα απόφαση, η νομική αβεβαιότητα παύει να υφίσταται και δημιουργείται ενιαία νομολογία για όλες τις αντίστοιχες υποθέσεις.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι η τελική κρίση του δικαστηρίου ακολούθησε την εισήγηση του αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Σωτήρη Πλαστήρα, ο οποίος είχε υποστηρίξει ότι ο τοκισμός πρέπει να γίνεται αποκλειστικά επί της δικαστικά ορισμένης δόσης.

Για χιλιάδες οικογένειες που εξακολουθούν να εξυπηρετούν ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη, η απόφαση μεταφράζεται σε μικρότερες επιβαρύνσεις, μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου και καλύτερες προϋποθέσεις για την ολοκλήρωση της αποπληρωμής των οφειλών τους.

Πηγή: news247.gr

ΜΑΡΚΟΣ ΜΥΡΣΙΝΙΑΔΗΣ

Πίσω από τα κέρδη-ρεκόρ του 2025 για Τράπεζα Πειραιώς, Eurobank, Alpha Bank και Εθνική Τράπεζα, κρύβεται η καθημερινότητα και η σκληρή πραγματικότητα για την κοινωνία που είναι γεμάτη χρεώσεις, κλειστές πόρτες και ένα χάσμα που μεγαλώνει κάθε μέρα.

Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, αν και εξήλθε από την περίοδο των ανακεφαλαιοποιήσεων με εντυπωσιακά μεγέθη, σήμερα μοιάζει πιο αποκομμένο από ποτέ από την πραγματική οικονομία. Τα αποτελέσματα για το 2025 είναι αποκαλυπτικά:

η Eurobank ανακοίνωσε καθαρά κέρδη 1,36 δισ. ευρώ, η Πειραιώς 1,07 δισ. ευρώ, ενώ η Alpha Bank και η Εθνική Τράπεζα επιβεβαιώνουν επίσης την ισχυρή κερδοφορία τους με 943,3 εκατ. ευρώ και 1,3 δισ. ευρώ αντίστοιχα. Ωστόσο, αυτά τα δισεκατομμύρια των κερδών είναι που δημιουργούν - και μάλιστα με τρόπο κραυγαλέο και προκλητικό - τεράστιο χάσμα με την κοινωνία.

Πρόκληση 

 

Οι αποφάσεις των τραπεζών να μοιράσουν στους μετόχους τους πάνω από 1,3 δισ. ευρώ -με τη Eurobank για παράδειγμα να δρομολογεί 717 εκατ. ευρώ, την Πειραιώς 600 εκατ. ευρώ, την Alpha Bank τετραπλασιάζει τη διανομή σε σχέση με το 2023 και το ποσοστό στην Εθνική Τράπεζα να φτάνει το 60%- προκαλούν το κοινό αίσθημα, την ώρα που το λειτουργικό κόστος διογκώνεται και οι πολίτες βλέπουν τις χρεώσεις στις καθημερινές συναλλαγές να ανεβαίνουν και τα επιτόκια των καταθέσεων να παραμένουν καθηλωμένα κοντά στο 0,1%.

Η «βιτρίνα» των κερδών παρουσιάζει ήδη ρωγμές. Η περίοδος της «εύκολης» κερδοφορίας από τα υψηλά επιτόκια της ΕΚΤ τελειώνει. Οι τράπεζες βλέπουν τα έσοδά τους από τόκους να πιέζονται: η Πειραιώς κατέγραψε κάμψη 8,9% στα καθαρά έσοδα από τόκους, με το καθαρό επιτοκιακό περιθώριο (NIM) να υποχωρεί στο 2,2% από 2,7%, ενώ και στη Eurobank το περιθώριο υποχώρησε στο 2,51% από 2,83%.

Για να καλύψουν αυτές τις απώλειες, οι τράπεζες επέλεξαν την εκτόξευση των προμηθειών: η Πειραιώς κατέγραψε άνοδο εσόδων από προμήθειες κατά 26% (στα 696 εκατ. ευρώ), ενώ η Eurobank σημείωσε άνοδο 23,7% (στα 557 εκατ. ευρώ). Πρόκειται για μια στρατηγική που μεταφέρει το βάρος της προσαρμογής άμεσα στον καταναλωτή, καταθέτη και φορολογούμενο αδιαφορώντας για τις αντοχές του.

Η «ξενοκρατία» και η διαρροή κεφαλαίων

Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι περίπου το 85% των μετοχών των τεσσάρων συστημικών τραπεζών ανήκει σε ξένους επενδυτές. Από τα περίπου 5 δισ. ευρώ των συνολικών χρηματικών διανομών για τη διετία, η συντριπτική πλειοψηφία «δραπετεύει» από τα σύνορα.

Η λειτουργία του συστήματος παραπέμπει σε εικόνα καρτέλ, όπου η έλλειψη πραγματικού ανταγωνισμού μεταξύ Εθνικής, Πειραιώς, Alpha και Eurobank καθηλώνει τα επιτόκια καταθέσεων, ενώ οι προμήθειες για ψηφιακές συναλλαγές παραμένουν σταθερά υψηλές. Το γεγονός ότι η «ψαλίδα» μεταξύ επιτοκίων καταθέσεων και δανεισμού παραμένει από τις μεγαλύτερες στην Ευρωζώνη, αποδεικνύει ότι οι τράπεζες λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία, αδιαφορώντας για την αναπτυξιακή προοπτική της χώρας.

Πόρτες κλειστές για τους μικρούς και οικονομικός αποκλεισμός

Η χρηματοδότηση έχει γίνει προνόμιο για τους λίγους. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις βρίσκουν συχνά τις πόρτες κλειστές ή τις απαιτήσεις τόσο αυστηρές που καθιστούν τον δανεισμό αδύνατο. Αντίθετα, οι τράπεζες προτιμούν να «παρκάρουν» τα κεφάλαιά τους σε δάνεια με μηδενικό ρίσκο, διοχετεύοντας χρηματοδότηση σε ελάχιστες μεγάλες εταιρείες, αφήνοντας την πραγματική οικονομία να ασφυκτιά. Αυτή η «αυτοαποθάρρυνση» -πολίτες που δεν αιτούνται καν δάνειο- δείχνει ότι το σύστημα δεν εκπληρώνει τον ρόλο του ως αιμοδότης της αγοράς. Όταν οι πολίτες προτιμούν να δανειστούν από τον οικογενειακό τους κύκλο, από φίλους και γνωστούς, για να καλύψουν τις αντικειμενικές τους ανάγκες, τότε αυτό είναι το πιο ηχηρό μήνυμα ότι οι τράπεζες έχουν χάσει τον προσανατολισμό τους.

Τα «μαξιλάρια» που κρύβουν κινδύνους στους ισολογισμούς

Πίσω από τις ανακοινώσεις κρύβονται κεφαλαιακές προκλήσεις. Η Πειραιώς είδε τον δείκτη ασφαλείας της (CET1) να υποχωρεί στο 12,7% -από 14,4%- λόγω των επιθετικών εξαγορών, όπως η εξαγορά της Εθνικής Ασφαλιστικής. Στη Eurobank, η ενοποίηση της Hellenic Bank και η απορρόφηση κεφαλαίων από τη CNP Cyprus ασκούν διαρκή πίεση.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι το 40-50% των εποπτικών κεφαλαίων και των τεσσάρων ιδρυμάτων αποτελείται από αναβαλλόμενη φορολογία (DTC) -ένα λογιστικό «μαξιλάρι» και όχι πραγματικό κεφάλαιο- το οποίο καθιστά την κεφαλαιακή επάρκεια εξαιρετικά ευάλωτη. Η ταχεία απόσβεση αυτής της φορολογίας λόγω των υψηλών μερισμάτων δημιουργεί μια δυναμική που θα περιορίσει τις δυνατότητες των τραπεζών στο μέλλον, αν δεν υπάρξει αλλαγή στρατηγικής.

Η «κρυφή» στρατηγική των προμηθειών: Από τα επιτόκια στις «υπηρεσίες»

Ενώ τα έσοδα από τόκους υποχωρούν λόγω της νομισματικής πολιτικής, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες έχουν βρει μια νέα «χρυσή φλέβα»: τις προμήθειες. Η Πειραιώς, με τα έσοδα από προμήθειες να εκτοξεύονται στα 696 εκατ. ευρώ (+26%), και η Eurobank να ακολουθεί με 557 εκατ. ευρώ (+23,7%) στο εννεάμηνο, αποδεικνύουν ότι ο πελάτης έχει μετατραπεί σε «πηγή εσόδων» για κάθε μικρή συναλλαγή. Η στροφή αυτή δεν είναι τυχαία.

Μετά την πτώση των επιτοκίων, οι τράπεζες έστρεψαν τους πελάτες τους μαζικά προς τα αμοιβαία κεφάλαια. Όμως, οι χρεώσεις σε αυτά τα προϊόντα στην Ελλάδα είναι σημαντικά υψηλότερες από τον μέσο όρο των τραπεζών της ευρωζώνης.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτές οι προμήθειες αντιστοιχούν σε πραγματική προστιθέμενη αξία ή αν πρόκειται για μια «τεχνητή» διόγκωση εσόδων που επιβάλλεται στον καταναλωτή που δεν έχει εναλλακτική.

Η Eurobank, για παράδειγμα, στηρίζει σημαντικό μέρος της αύξησης των προμηθειών της στο wealth management και το bancassurance. Όμως, για τον μικρομεσαίο επιχειρηματία ή τον απλό καταθέτη, αυτό μεταφράζεται σε διαρκή αφαίμαξη: προμήθειες για το ΑΤΜ, χρεώσεις για τα εμβάσματα, κόστη διαχείρισης καρτών. Όλα αυτά «ροκανίζουν» το διαθέσιμο εισόδημα, ενώ η τράπεζα παρουσιάζει αυτά τα νούμερα ως «λειτουργική αποτελεσματικότητα».

Επιπλέον, η σύγκριση με τις τράπεζες του εξωτερικού είναι καταπέλτης. Στις περισσότερες χώρες της Ευρωζώνης, οι χρεώσεις για βασικές τραπεζικές υπηρεσίες είναι ρυθμισμένες ή εξαιρετικά χαμηλές λόγω του σκληρού ανταγωνισμού. Στην Ελλάδα, παρά την ψηφιοποίηση -με το 74,3% των πολιτών δηλώνει ικανοποιημένο από την ποιότητα των εφαρμογών- το κόστος χρήσης παραμένει δυσανάλογα υψηλό.

Η τεχνολογία, αντί να μειώσει τα κόστη για τον πελάτη, χρησιμοποιήθηκε ως μέσο για το κλείσιμο υποκαταστημάτων, μεταθέτοντας το κόστος της εξυπηρέτησης από την τράπεζα στον ίδιο τον πελάτη (self-service). Έτσι, ο πολίτης καλείται να πληρώνει για να «αυτοεξυπηρετείται», ενώ η τράπεζα απολαμβάνει τη μείωση του λειτουργικού της κόστους.

Οι τράπεζες, έχοντας λάβει δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ από τον Έλληνα φορολογούμενο τα χρόνια της κρίσης για να μην καταρρεύσουν, σήμερα... επιστρέφουν αυτή την «εύνοια» επιβάλλοντας τα υψηλότερα κόστη στην Ευρωζώνη. Η απουσία ενός πραγματικού, επιθετικού ανταγωνισμού μεταξύ των τεσσάρων συστημικών ιδρυμάτων επιτρέπει αυτή τη συμπεριφορά.

Αν υπήρχε ουσιαστικός ανταγωνισμός, οι χρεώσεις θα έπρεπε να είχαν υποχωρήσει, καθώς η ψηφιοποίηση μειώνει δραστικά το κόστος ανά συναλλαγή. Αντίθετα, παρατηρούμε μια σύγκλιση τιμών που προκαλεί το κοινό αίσθημα και επιβεβαιώνει ότι το «κάστρο» των τραπεζών παραμένει ερμητικά κλειστό σε οποιαδήποτε πίεση που θα έθετε σε κίνδυνο τα κέρδη τους.

Η «στρατηγική της απόστασης» από την κοινωνία συνιστά μια επικίνδυνη πορεία που υπονομεύει την ίδια την οικονομική σταθερότητα της χώρας. Όσο ο πολίτης αισθάνεται ότι το τραπεζικό σύστημα λειτουργεί ως μηχανισμός που «κλέβει» χρόνο και χρήμα, η εμπιστοσύνη θα παραμένει το μεγάλο ζητούμενο, μετατρέποντας την οικονομική επιτυχία σε ένα ολέθριο αδιέξοδο από το οποίο αργά ή γρήγορα θα αναζητηθεί έξοδος μέσω δραστικών και άμεσων λύσεων.

Alpha Bank και Εθνική: Η νέα κερδοφορία και το «πάρτι» των διανομών

Στο επίκεντρο βρίσκονται και η Alpha Bank και η Εθνική Τράπεζα. Η Alpha Bank, με καθαρά κέρδη 943,3 εκατ. ευρώ το 2025 -αυξημένα κατά 44% σε ετήσια βάση- προχωρά σε εντυπωσιακό τετραπλασιασμό των διανομών προς τους μετόχους.

Το ποσό που προορίζεται για διανομή αγγίζει τα 519 εκατ. ευρώ (το 55% των καθαρών κερδών), υπερβαίνοντας κατά πολύ την αρχική πρόβλεψη των 425 εκατ. ευρώ. Ο CEO της τράπεζας, Βασίλης Ψάλτης, κάνει λόγο για «καθοριστική χρονιά», την ώρα που το RoTE διαμορφώνεται στο 13,8% και οι εκταμιεύσεις δανείων έφτασαν τα 4,2 δισ. ευρώ στο δ' τρίμηνο.

Αντίστοιχα, η Εθνική Τράπεζα παρουσίασε κέρδη 1,3 δισ. ευρώ, απορροφώντας τη δραστική αποκλιμάκωση των επιτοκίων, ενώ ο δείκτης απόδοσης ενσώματων ιδίων κεφαλαίων (RoTE) άγγιξε το 15,5%, υπερβαίνοντας τον στόχο που είχε τεθεί. Η τράπεζα προχωρά σε αύξηση της διανομής στους μετόχους στο 60%, εν μέσω ισχυρής πιστωτικής επέκτασης κατά 10% σε ετήσια βάση.

Παρά τα νούμερα, οι λειτουργικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 7,3%, γεγονός που αντανακλά επενδύσεις σε τεχνολογία και ανθρώπινο κεφάλαιο, όμως για τον μέσο πελάτη, η εικόνα παραμένει ίδια: υψηλές προμήθειες και αυστηρά κριτήρια χρηματοδότησης. Η επιμονή των δύο ιδρυμάτων στη διανομή μερισμάτων και τις επαναγορές μετοχών (όπως τα 259 εκατ. ευρώ της Alpha Bank) δείχνει ότι η προτεραιότητα παραμένει η ανταμοιβή των μετόχων, κυρίως ξένων, παρά η κοινωνική στήριξη.

Η αίσθηση του «κράτος εν κράτει» και η ανάγκη για δικαιοσύνη

Η αίσθηση ότι η εποπτεία από την Τράπεζα της Ελλάδας και τις αρμόδιες αρχές είναι υποτονική, δημιουργεί ένα κλίμα ατιμωρησίας. Το κράτος, λειτουργώντας συχνά ως συμπλήρωμα των τραπεζικών συμφερόντων μέσω εγγυήσεων, απομακρύνεται από το αίτημα για πιο παρεμβατική πολιτική. Η απαίτηση για φορολόγηση των υπερκερδών θα γίνει κραυγή για να υπάρξει έστω και λίγη δικαιοσύνη σε μια αγορά που μοιάζει να έχει κανόνες μόνο για τους αδύναμους.

Οι τράπεζες δεν μπορούν να συνεχίσουν να αγνοούν το χάσμα που τις χωρίζει από την κοινωνία. Η οικονομική τους επιτυχία, αν δεν συνοδεύεται από σεβασμό στον πελάτη και από στήριξη της πραγματικής οικονομίας, δεν έχει μέλλον. Αν συνεχίσουν να λειτουργούν ως «κλειστά κυκλώματα», η φθορά της εμπιστοσύνης θα γίνει ο μεγαλύτερος εχθρός τους. Ο κόσμος περιμένει από την κυβέρνηση και τις αρχές πράξεις που θα δείξουν ότι οι κανόνες ισχύουν για όλους.

Η εμπιστοσύνη είναι ο πολυτιμότερος πόρος, και όσο οι τράπεζες τον κατασπαταλούν για χάρη του επόμενου τριμήνου, τόσο χάνουν τη θέση τους ως πυλώνες μιας υγιούς οικονομίας. Η «βιτρίνα» του 2025, όσο εντυπωσιακή κι αν είναι, δεν μπορεί να κρύψει ότι το οικοδόμημα στηρίζεται σε εύθραυστη ισορροπία που εξαρτάται περισσότερο από λογιστικές ρυθμίσεις παρά από την πραγματική ευημερία των πολιτών.

Πηγή: ethnos.gr

Σε θρίλερ εξελίσσεται η υπόθεση με τον ανατοκισμό των δανειοληπτών που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη, καθώς η αναμονή για την καθαρογραμμένη απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου εντείνει την αγωνία χιλιάδων οφειλετών και νομικών. Ενώ το Ανώτατο Δικαστήριο τάχθηκε ξεκάθαρα υπέρ των δανειοληπτών, κρίνοντας πως ο υπολογισμός των τόκων πρέπει να γίνεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνόλου του δανειακού ποσού, ένα κρίσιμο ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Τι θα γίνει με την αναδρομικότητα;

Ο κίνδυνος νέων δικαστικών μαχών

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, η οποία συνεδρίασε κεκλεισμένων των θυρών πριν από περίπου 10 ημέρες, δεν φαίνεται να έχει αγγίξει το ζήτημα της αναδρομικότητας. Ο λόγος είναι τυπικός αλλά ουσιαστικός: το προδικαστικό ερώτημα που εστάλη από το Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων δεν ζητούσε απάντηση για το τι μέλλει γενέσθαι με τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί, αλλά εστίαζε στον τρόπο υπολογισμού των τόκων. Αυτό σημαίνει πως στην απόφαση που αναμένεται να καθαρογραφεί και να δημοσιευθεί στα τέλη Φεβρουαρίου (ή το αργότερο μέχρι τα μέσα Μαρτίου), ενδέχεται να απουσιάζει η πρόβλεψη για τα χρήματα που κατέβαλαν οι περίπου 350.000 δανειολήπτες από την ημέρα υπαγωγής τους στον νόμο Κατσέλη μέχρι σήμερα.

Μονόδρομος οι αγωγές

Ο προβληματισμός στον νομικό κόσμο είναι έντονος. Εάν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις και ο Άρειος Πάγος δεν δώσει λύση στο ζήτημα της αναδρομικότητας, τότε ανοίγει ο δρόμος για ένα νέο κύμα εκατοντάδων χιλιάδων αγωγών. Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι οι δανειολήπτες – είτε έχουν εκκρεμή είτε εξοφλημένα δάνεια στα οποία τράπεζες και funds εφάρμοζαν υπέρογκα πανωτόκια υπολογίζοντας τη δόση επί του κεφαλαίου – θα έχουν τη δυνατότητα να προσφύγουν εκ νέου στη Δικαιοσύνη. Στόχος τους θα είναι:

• Η επιστροφή χρημάτων από καταχρηστικώς εισπραχθέντες τόκους.
• Ο συμψηφισμός των επιπλέον ποσών στις δόσεις που απομένουν.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι τα δικαστήρια της χώρας, εξετάζοντας τις νέες αυτές προσφυγές, θα κληθούν τελικά να αποφανθούν και για το φλέγον ζήτημα της αναδρομικότητας, καλύπτοντας το κενό που φαίνεται να αφήνει η απόφαση του Αρείου Πάγου.

ΛΕΝΑ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗ

Το ανώτατο δικαστήριο θα αποφασίσει τον τρόπο υπολογισμού των τόκων για τους δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στον νόμο αλλά βρίσκονται αντιμέτωποι με την αυθαίρετη τακτική των πιστωτών να υπολογίζουν τον τόκο επί του άληκτου κεφαλαίου αντί επί της μηνιαίας δόσης

Ημάχη των μαχών για τον νόμο 3869/2010, τον λεγόμενο νόμο Κατσέλη, θα δοθεί στην αυριανή, κεκλεισμένων των θυρών, συνεδρίαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, που καλείται να δικαιώσει είτε εκατοντάδες πολίτες, οφειλέτες και εγγυητές, είτε τα funds, servicers και τράπεζες.

Σχεδόν έναν χρόνο μετά την πιλοτική δίκη το ανώτατο δικαστήριο θα αποφασίσει τον τρόπο υπολογισμού των τόκων για τους δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στον νόμο αλλά βρίσκονται αντιμέτωποι με την αυθαίρετη τακτική των πιστωτών να υπολογίζουν τον τόκο επί του άληκτου κεφαλαίου αντί επί της μηνιαίας δόσης.

Ετσι οι δυσανάλογες και άδικες χρεώσεις οδηγούν σε υπέρογκες δόσεις ευάλωτους ανθρώπους, οι οποίοι πληρώνουν ακριβά τις απαιτήσεις των εταιρειών που καταστρατηγούν το γράμμα και το πνεύμα του νόμου. Στην περίπτωση δε αδυναμίας καταβολής δόσεων απειλούνται με πλειστηριασμούς, παρότι μία από τις ρυθμίσεις του νόμου (άρθρο 9, παρ. 2) προέβλεπε ότι ο δανειολήπτης δικαιούται να διασώσει το σπίτι του πληρώνοντας το αντίτιμο που προβλέπεται στο παραπάνω άρθρο εντόκως, με κυμαινόμενο ή σταθερό επιτόκιο.

Κραυγαλέες παραβιάσεις

Το κοινωνικό κόστος από αυτή την πρακτική είναι τεράστιο, αν αναλογιστεί κανείς πόσοι οφειλέτες δεν απολαμβάνουν ούτε προστασία της πρώτης κατοικίας ούτε ουσιαστική ελάφρυνση των χρεών τους. Αντίθετα, συνθλίβονται οικονομικά για να τα εξυπηρετήσουν, περικόπτοντας βασικές ανάγκες.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα 30 δανειοληπτών δημοσιεύει σήμερα η «Εφ.Συν.» (τα πλήρη στοιχεία τους είναι στη διάθεση της εφημερίδας) με τα ποσά που προέβλεπαν οι δικαστικές αποφάσεις βάσει του νόμου Κατσέλη σε αντιπαραβολή με τις μεγαλύτερες, συχνά υπερδιπλάσιες δόσεις που ζητούν τα funds.

Η μονογονεϊκή οικογένεια της Φ.Α. κλήθηκε να πληρώσει 420 αντί για 230 ευρώ, η Ν.Μ. με 3 ανήλικα τέκνα 120 αντί για 64 και η Τ.Δ. 400 αντί για 139. Το δικαστήριο όρισε η Α.Μ. με 82% αναπηρία να καταβάλει 75 ευρώ αλλά η εταιρεία αξίωνε 150, ενώ στην περίπτωση της οικογένειας της Λ.Ο., με δύο μέλη ΑμεΑ, 1.100 ευρώ αντί για τα 500 ευρώ της απόφασης.

Μεγάλο διακύβευμα

Στην περσινή δίκη συζητήθηκε το προδικαστικό ερώτημα από το Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων, έπειτα από νομική διχογνωμία, με την εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, να τάσσεται ξεκάθαρα υπέρ των πολιτών κρίνοντας ότι ο υπολογισμός του επιτοκίου με βάση τη δόση εναρμονίζεται με τον πρωταρχικό σκοπό του νόμου, δηλαδή με την αντιμετώπιση των σοβαρών οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων στα οποία οδήγησε η υπερχρέωση των φυσικών προσώπων, προς εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος.

Η εισαγγελέας είχε επιχειρηματολογήσει για το ότι πρέπει να συνδυάζεται η μεγαλύτερη κατά το δυνατόν ικανοποίηση των πιστωτών αλλά με βασική προϋπόθεση την προστασία της προσωπικής αξιοπρέπειας και τη διατήρηση ενός στοιχειώδους επιπέδου διαβίωσης.

Δικηγόροι υπέρ των οφειλετών κατέδειξαν ότι οι τράπεζες και οι εταιρείες προσπαθούν να κάνουν υπερήμερους τους δανειολήπτες, ώστε να καταγγέλλουν τις δανειακές συμβάσεις, να τους πετούν έξω από το πλαίσιο του Ν.3869/2010, να κατάσχουν τα ακίνητα και να τα πλειστηριάζουν. Ομως, οι τράπεζες, τα διάδοχα funds και οι εταιρείες στις οποίες μεταβιβάστηκε ύστερα η διαχείριση των δανείων επέμειναν στην ερμηνεία για εκτοκισμό των δανείων ενάντια στις διατυπώσεις διατακτικών των αποφάσεων υπέρ των δανειοληπτών.

Πλούσια νομολογία

Η μεγάλη πλειονότητα των πολυάριθμων αποφάσεων που εκδόθηκαν από τα πρώην ειρηνοδικεία της ελληνικής επικράτειας για τις αιτήσεις υπαγωγής στον νόμο Κατσέλη, από την έναρξη της εφαρμογής του, απομακρύνθηκε από την τραπεζική πρακτική ορίζοντας σταθερές μηνιαίες δόσεις για την προστασία της κύριας κατοικίας.

Η πλούσια νομολογία ήρθε και επιβεβαίωσε ότι ο τόκος πρέπει να υπολογίζεται επί του υπόλοιπου κεφαλαίου και όχι επί της δόσης, όπως ο ίδιος ο νόμος προέβλεπε, χωρίς περαιτέρω ανατοκισμό και πρόσθετες χρεώσεις. Ενδεικτικά, παρά την αναμονή της κρίσης του Αρείου Πάγου, το Μονομελές Πρωτοδικείο Κω εξέδωσε απόφαση (αριθμός 489/2025) θετική για τον δανειολήπτη, αποφασίζοντας ότι ο τόκος πρέπει να υπολογίζεται στη δόση.

Στο σκεπτικό του το δικαστήριο έκρινε ότι νόμος Κατσέλη δίνει μια «ρεαλιστική προοπτική απεγκλωβισμού από τα χρέη σε όλους τους υπερχρεωμένους πολίτες. Διασφαλίζει στα υπερχρεωμένα νοικοκυριά που θα θελήσουν να αξιοποιήσουν τις ρυθμίσεις του ένα ελάχιστο επίπεδο οικονομικής διαβίωσης. Με μια πρωτοποριακή ρύθμιση λαμβάνει ιδιαίτερη μέριμνα για τη διατήρηση και προστασία της κύριας κατοικίας των οφειλετών, αφού επιτρέπει σε αυτούς να την εξαιρέσουν από τη ρευστοποίηση της περιουσίας τους. Τούτο δε υπό όρους και διαδικασίες που δεν θίγουν τα συμφέροντα των πιστωτών». 

Δικαιοσύνη, ασφάλεια δικαίου και Σύνταγμα σε αμφισβήτηση

Λυδία Δράμπα, δικηγόρος

Λόγω των αντικρουόμενων αποφάσεων που ακολούθησαν του νόμου Κατσέλη, καθώς υπήρξαν και οι ελάχιστες που έκριναν ότι ο τόκος υπολογίζεται επί του κεφαλαίου, ακολουθώντας έτσι τη γραμμή των τραπεζών, το ζήτημα κατέληξε να κριθεί από τον Αρειο Πάγο, ο οποίος συνεδρίασε στις 27 Φεβρουαρίου 2025 και ακόμη αναμένεται να εκδοθεί απόφασή του, με τους δανειολήπτες να πνίγονται καθημερινά από τις οχλήσεις των τραπεζών και από την πίεση που τους ασκείται από αυτές, αναγκαζόμενοι να πληρώνουν άδικους και υπέρογκους τόκους.

Οσον αφορά την πρώην υπουργό Λούκα Κατσέλη, ερωτηθείσα πριν από την ως άνω δίκη, είχε δηλώσει ότι πρόθεση του νομοθέτη ήταν ο τόκος να υπολογίζεται επί της δόσης, καθώς διαφορετική ερμηνεία δεν θα είχε κανένα νόημα και δεν θα προστάτευε τον δανειολήπτη, ο οποίος και πάλι θα επανερχόταν στις τραπεζικές ρυθμίσεις.

Δίνοντας ένα παράδειγμα θα λέγαμε ότι όταν η δόση ενός δανειολήπτη ορίζεται με δικαστική απόφαση στο μηνιαίο ποσό των 150 ευρώ, ο τόκος επί της δόσης με κυμαινόμενο επιτόκιο 4,5% ανέρχεται στο ποσό των 6,75 ευρώ και επομένως η συνολική δόση (κεφάλαιο και τόκος) ανέρχεται στο ποσό των 156,75 ευρώ. Αντ’ αυτού οι τράπεζες και οι ως άνω διάδοχοί τους αυθαιρετώντας και πράττοντας κατά βούληση ερμηνεύουν όπως τους βολεύει και τους συμφέρει τις αποφάσεις με αποτέλεσμα το ως άνω ποσό να διπλασιάζεται, τριπλασιάζεται, πολλές φορές και να τετραπλασιάζεται με υπολογισμούς και κρυφές χρεώσεις που ο δανειολήπτης δεν μπορεί να παρακολουθήσει, παραβιάζοντας ευθέως τον νόμο.

Καλείται λοιπόν ο Αρειος Πάγος να εκδώσει μια απόφαση που θα ανταποκρίνεται στα όσα ορίζει ο ως άνω νόμος και δεν θα διαψεύσει την ασφάλεια δικαίου, στην οποία οι πολίτες αυτού του κράτους πιστεύουν. Καλείται να μην καταστρατηγήσει το Σύνταγμα και εκδώσει μια απόφαση η οποία επί της ουσίας θα καταργεί την ως άνω ρύθμιση προστατεύοντας για ακόμη μία φορά το κεφάλαιο και τους μεγαλομετόχους των τραπεζών.

Καλείται να αποδείξει ότι η Δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητη και αποτελεί μια πραγματικά διακριτή εξουσία, αναζητώντας κατά την ερμηνεία του το πνεύμα του ιστορικού νομοθέτη και τον αληθή σκοπό του νόμου υποκειμενικά και αντικειμενικά και μέσω της αιτιολογικής έκθεσής του, ώστε τελικά να μη βρεθεί να κάνει ψευδοερμηνεία και να ασκήσει επί τω τέλει νομοθετική εξουσία κατ’ επιταγή των τραπεζικών συμφερόντων και της κρατικής επιρροής.

Καλείται επί της ουσίας να προστατεύσει τους ευάλωτους δανειολήπτες και να μην τους οδηγήσει σε απόγνωση, αφού σε διαφορετική περίπτωση θα οδηγηθούν σε αναστολή πληρωμής δόσεων, κατάσχεση και πλειστηριασμό της πρώτης κατοικίας, αντίθετα με τα δεδικασμένα και το Σύνταγμά μας, τη στιγμή δε που χωρίς να τους περισσεύει και με πολλούς κόπους έχουν απολέσει και ένα αξιόλογο ποσό στη δικαστική μέχρι σήμερα διαμάχη τους με τις τράπεζες, η οποία τους δημιούργησε την ακλόνητη πεποίθηση ότι ο Γολγοθάς τους θα έχει αίσιο τέλος.

Πηγή: efsyn.gr

ΔΑΝΑΗ ΚΙΣΚΗΡΑ ΜΠΑΡΤΣΩΚΑ

Ο γολγοθάς του Κώστα Γουρνά που, ενώ το 2019 εξέτισε την ποινή του για τη δράση του στην οργάνωση «Επαναστατικός Αγώνας», μέχρι σήμερα αντιμετωπίζει δεκάδες εμπόδια προκειμένου να ζήσει μια κανονική, ελεύθερη ζωή ● Η ασφαλιστική εταιρεία δεν του ανανεώνει το ασφαλιστήριο για το όχημά του χωρίς συγκεκριμένη δικαιολογία, ενώ και η τράπεζα καταχρηστικά σταμάτησε να του επιτρέπει τη χρήση χρεωστικής κάρτας.

Σε μια κατάσταση συνεχούς ομηρίας και υποτυπώδους τιμωρίας βρίσκεται -παρά το γεγονός ότι έχει αποφυλακιστεί από το 2019- ο Κώστας Γουρνάς, ο οποίος ανέλαβε την πολιτική ευθύνη, καταδικάστηκε και εξέτισε την ποινή του για τη δράση του στην οργάνωση «Επαναστατικός Αγώνας». Εδώ και σχεδόν έξι χρόνια ζει και εργάζεται προσπαθώντας -όπως όλοι οι πρώην κρατούμενοι- να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα της -πλέον- ελεύθερης ζωής του. Ωστόσο, κρατικοί αλλά και ιδιωτικοί μηχανισμοί που χρησιμοποιούνται ως μέσα επιβολής πίεσης και δημιουργίας εξαιρέσεων δεν σταματούν να θέτουν εμπόδια.

Η περίπτωση της Anytime

Σε μια άνευ προηγουμένου κίνηση πέρασε η εταιρεία Anytime, στην οποία ο Κ. Γουρνάς ασφάλιζε το μεταφορικό του μέσο, καθώς αιφνιδιαστικά, τον περασμένο Αύγουστο, έλαβε μία επιστολή από την εταιρεία στην οποία του γνωστοποιούσαν ότι δεν πρόκειται να του ανανεώσουν το ασφαλιστήριο. Ζητώντας τις απαραίτητες εξηγήσεις, του δόθηκε η απάντηση ότι «στα πλαίσια τακτικού ελέγχου και εκτίμησης των κινδύνων που διενεργεί ανά διαστήματα η εταιρεία, δεν προχώρησε στην ανανέωση του ασφαλιστηρίου συμβολαίου». Στην ίδια επιστολή η Anytime τόνιζε ότι αυτό είναι νόμιμο δικαίωμά της.

Ωστόσο, τα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα αφού κανείς δεν διευκρινίζει πότε διενεργήθηκαν οι εν λόγω έλεγχοι και ποιοι είναι οι κίνδυνοι που εκτίμησε η εταιρεία ότι υπάρχουν, από τη στιγμή μάλιστα που ούτε καταγεγραμμένο τροχαίο περιστατικό υπάρχει, ούτε παραβάσεις του ΚΟΚ, ούτε τίθεται θέμα παλαιότητας του οχήματος και φυσικά ούτε πρόκειται για υπερήλικα οδηγό.

Η αναιτιολόγητη αυτή απόφαση δημιουργεί εύλογα ερωτήματα σχετικά με το αν η λεγόμενη «εκτίμηση κινδύνου» αποτελεί εργαλείο κοινωνικού αποκλεισμού. Με ένα τέτοιο σενάριο ανοίγει ο δρόμος για μια επικίνδυνη κανονικότητα όπου οι ανεπιθύμητοι -εν προκειμένω οι ανεπιθύμητοι στο κράτος- μπορούν να εξαιρούνται αυθαίρετα, σήμερα από τη δυνατότητα να ασφαλίζουν το όχημά τους, αύριο ποιος ξέρει από τι άλλο.

Η Εθνική Τράπεζα και η Αρχή

Οι «τυχαίες εξαιρέσεις» όμως δεν σταματούν εδώ, αφού σε ένα σχεδόν ιονεσκικό πλαίσιο, εδώ και περίπου ενάμιση χρόνο η Εθνική Τράπεζα, καταχρηστικά, σταμάτησε να του επιτρέπει τη χρήση χρεωστικής κάρτας. Ο ίδιος, απευθυνόμενος στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες, η οποία είναι υπεύθυνη για τη λίστα των ατόμων που ακόμα και μετά την αποφυλάκισή τους έχουν περιορισμένες τραπεζικές δραστηριότητες προκειμένου να ελέγχονται (π.χ. σε περιπτώσεις δεν επιτρέπεται να έχουν και δεύτερο λογαριασμό), αλλά και στην ίδια την τράπεζα, δεν έλαβε καμία ουσιαστική απάντηση, αφού ο ένας φορέας πετάει το μπαλάκι στον άλλον. Η τράπεζα παραπέμπει στην Αρχή και η Αρχή στην τράπεζα.

Σημειώνεται ότι μετά την αποφυλάκισή του, ο Κ. Γουρνάς άνοιξε λογαριασμό στην Εθνική έπειτα από σχετικά αιτήματα στην εν λόγω Αρχή, η οποία του επέτρεψε και τη χρήση κάρτας. Επί τέσσερα χρόνια δεν υπήρξε κανένα πρόβλημα. Ωστόσο, όταν το 2024 η τράπεζα ανανέωσε τη χρεωστική του κάρτα η οποία είχε λήξει, η τελευταία πρακτικά δεν λειτούργησε ποτέ, αφού καταργήθηκε χωρίς προειδοποίηση και χωρίς καμία εξήγηση. Από τότε, έχει ζητήσει να του επιτραπεί να ανοίξει λογαριασμό σε άλλη τράπεζα, ωστόσο, παρά το γεγονός ότι το αίτημά του έγινε δεκτό από την Αρχή, καμία (!) τράπεζα δεν τον δέχεται ως πελάτη.

Παραβλέποντας ότι έτσι κι αλλιώς η λίστα εμπλεκομένων ή εν δυνάμει εμπλεκομένων σε εγκληματικές δραστηριότητες πρέπει και θα πρέπει να εξετάζεται και να αναθεωρείται αν δεν έχουν προκύψει υπόνοιες για τέλεση αδικημάτων, η παραμονή στη συγκεκριμένη λίστα ενός υπόπτου επειδή τέλεσε ένα συναφές, αλλά όχι αυτούσιο έγκλημα (σ.σ. ο Κ. Γουρνάς έχει αμετάκλητη δικαστική απαλλαγή από την κατηγορία της χρηματοδότησης τρομοκρατικών οργανώσεων) πριν από δεκαπέντε χρόνια, και από τότε οι συναλλαγές του δεν εμπεριέχουν κάτι «ύποπτο», θα έπρεπε να αποτελεί λόγο επανεξέτασης.

Ωστόσο, αυτό που αξίζει να επισημανθεί είναι ότι εδώ έχουμε να κάνουμε και με έναν περιορισμό ο οποίος μόνο λογικός δεν είναι. Ο έλεγχος των οικονομικών συναλλαγών ενός υπόπτου που είναι στη λίστα δεν μπορεί να επιτευχθεί όταν εκείνος «κινείται» με μετρητά. Ο τραπεζικός λογαριασμός και η χρήση κάρτας, αντί να είναι πρόβλημα, διευκολύνουν το έργο της Αρχής αφού υπάρχει ψηφιακό αποτύπωμα των συναλλαγών.

Ο Κώστας Γουρνάς στην «Εφ.Συν.»: 
«Στις περιπτώσεις των αποφυλακισθέντων πολιτικών αντιπάλων του κράτους συντελείται μια ιδιότυπη συνέχιση της ποινής»

Εκκινούν από τη θέσμιση ενός εκδικητικού πλαισίου εκ μέρους του κράτους, που δίνει τη δυνατότητα σε ιδιωτικές εταιρείες να επιβάλλουν καθεστώς εξαίρεσης για πολιτικούς λόγους

Υπάρχει για τους πολιτικούς αντιπάλους του καθεστώτος μια ειδική συνθήκη ισόβιας τιμωρίας που μπορεί να εκδηλωθεί με κάθε ευφάνταστο -πλην των συμβατικών- τρόπο εκδίκησης. Για τους πολιτικούς κρατούμενους καταρτίζονται διαρκώς νέα, αυστηρότερα νομοθετικά και σωφρονιστικά πλαίσια που πρακτικά επιμηκύνουν τις ποινές που επιβάλλει η δικαστική εξουσία. Δικαιώματα που κατακτήθηκαν με τους αγώνες των κρατουμένων, όπως η άδεια και η υφ’ όρον απόλυση, τείνουν να καταργηθούν για εκείνους που εναντιώθηκαν στο πολιτικό και οικονομικό καθεστώς εκμετάλλευσης στη χώρα μας. Εκείνο που χαρακτηρίστηκε ως καθεστώς εξαίρεσης για τους πολιτικούς κρατούμενους τις προηγούμενες δύο δεκαετίες έχει πια θεσμοθετηθεί, διαστέλλοντας διαρκώς τα όριά του ως προς το χείριστο. Κι αυτό το τελευταίο είναι ό,τι ακριβώς συμβαίνει ως γενικότερη πολιτική διαχείριση στο ευρύτερο πλαίσιο της καθυπόταξης της κοινωνίας τόσο σε τοπικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Η κανονικοποίηση και μονιμοποίηση των καθεστώτων εξαίρεσης, που στον ελλαδικό χώρο υπήρξε η περίοδος των μνημονίων, είναι μία σαφής πολιτική επιλογή για την παγίωση νέων συσχετισμών εις βάρος των κοινωνικά αδύνατων.

Στις περιπτώσεις των αποφυλακισθέντων πολιτικών αντιπάλων του κράτους συντελείται μια ιδιότυπη συνέχιση της ποινής. Πλήρης ή μερική αδυναμία πρόσβασης σε μια σειρά από βασικά λειτουργικά πεδία, όπως η εργασία, η δυνατότητα τραπεζικών συναλλαγών, αλλά και εσχάτως η κατοχή οχημάτων. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ασφαλιστικής εταιρείας που αρνείται να ανανεώσει συμβόλαιο κάλυψης σε όχημα πρώην πολιτικού κρατούμενου. Αρνηση αναιτιολόγητη, που συνεπάγεται -αν παγιωθεί- τη μη δυνατότητα μετακίνησης με ίδια μέσα, αφού δεν μπορεί να υπάρξει ανασφάλιστο όχημα. Ιλαροτραγωδία, όμως πραγματικότητα η άρνηση ασφαλιστικής κάλυψης για πολιτικούς λόγους. Ολες αυτές οι αυθαίρετες αποφάσεις δεν απαιτούν κάποια συνωμοσιολογική προσέγγιση. Εκκινούν από τη θέσμιση ενός εκδικητικού πλαισίου εκ μέρους του κράτους, που δίνει τη δυνατότητα σε ιδιωτικές εταιρείες να επιβάλλουν καθεστώς εξαίρεσης για πολιτικούς λόγους.

Πηγή: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΠΑΓΡΗΓΟΡΗΣ

Πληρωμές μέσω IRIS, χρησιμοποιώντας QR κωδικό, θα πρέπει να δέχονται υποχρεωτικά από την 1η Νοεμβρίου 2025 όλες οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα – φυσικά καταστήματα και e-shops.

Όπως έχει κατ’ επανάληψη τονίζει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης «το νέο μέτρο στοχεύει σε πιο γρήγορες, ασφαλείς και οικονομικές συναλλαγές, αλλά και σε καλύτερη φορολογική διαφάνεια».

Το IRIS επιτρέπει άμεσες πληρωμές account-to-account σε πραγματικό χρόνο, προσφέροντας ταυτόχρονα διαφάνεια και φορολογική συμμόρφωση.

Οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS διαμορφώνονται ως εξής:

• Έως 500 ευρώ ημερησίως για μεταφορές μεταξύ ιδιωτών (IRIS P2P).
• Έως 500 ευρώ ημερησίως για πληρωμές ιδιωτών προς επαγγελματίες (IRIS P2B).
• Συνολικό ανώτατο ποσό ανά ημέρα: 1.000 ευρώ.

Η υπηρεσία P2P παρέχεται χωρίς χρέωση για τον αποστολέα, ενώ στο P2B προβλέπεται χαμηλή προμήθεια για τον επαγγελματία. Σημαντική επισήμανση: Οι συναλλαγές P2B είναι πλέον υποχρεωτικό να διεκπεραιώνονται μέσω POS, βάσει νομοθεσίας που προβλέπει βαριά πρόστιμα για τους παραβάτες.

Αποκλειστική χρήση POS για κάθε επαγγελματική συναλλαγή

Το νέο θεσμικό πλαίσιο, όπως προβλέπεται στο νομοσχέδιο για τον εκσυγχρονισμό του Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα, ορίζει ρητά ότι κάθε επιχείρηση που δέχεται πληρωμές τύπου IRIS (ή με παρόμοιες υπηρεσίες mobile banking) πρέπει να τις ολοκληρώνει αποκλειστικά μέσω τερματικού POS, διασυνδεδεμένου είτε με φορολογικό μηχανισμό είτε με τα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ. Οποιαδήποτε άλλη μέθοδος θεωρείται πλέον μη σύννομη.

Η ρύθμιση αφορά χιλιάδες επαγγελματίες, καταστήματα, επιχειρήσεις λιανικής και εστίασης, που μέχρι σήμερα δέχονταν άμεσες μεταφορές χρημάτων χωρίς φορολογική τεκμηρίωση μέσω POS. Από τη στιγμή που θα τεθεί σε εφαρμογή ο νόμος, κάθε τέτοια πληρωμή θεωρείται παράτυπη και επισύρει βαριές κυρώσεις.

Οι κυρώσεις για μη συμμόρφωση είναι υψηλές:

• 10.000 ευρώ για επιχειρήσεις με απλογραφικά βιβλία.
• 20.000 ευρώ για επιχειρήσεις με διπλογραφικά βιβλία.

Ωστόσο, προβλέπεται μείωση των προστίμων κατά 50% για επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε μικρούς οικισμούς έως 500 κατοίκους ή σε νησιά με λιγότερους από 3.100 κατοίκους – εξαιρουμένων των τουριστικών περιοχών.

Η επόμενη ημέρα

Οι αλλαγές που ενεργοποιήθηκαν αποτελούν το πρώτο βήμα μίας ευρύτερης αναβάθμισης της υπηρεσίας IRIS. Συγκεκριμένα:

• Από τον Νοέμβριο 2025, οι καταναλωτές θα μπορούν να πληρώνουν σε φυσικά και ηλεκτρονικά καταστήματα χωρίς όριο ποσού, αρκεί να υπάρχει διαθέσιμο υπόλοιπο στον λογαριασμό τους.
• Από τον Ιανουάριο 2026, το ημερήσιο όριο για IRIS P2P αυξάνεται στα 1.000 ευρώ, με μηνιαίο πλαφόν 5.000 ευρώ. Το ίδιο ισχύει και για τις επαγγελματικές πληρωμές (IRIS P2B), όπου θα επιτρέπονται συναλλαγές έως 31.000 ευρώ τον μήνα.
• Από τα μέσα του 2026, το σύστημα IRIS θα επεκταθεί και στο εξωτερικό: θα επιτρέπονται μεταφορές χρημάτων μεταξύ ιδιωτών σε χώρες του δικτύου EuroPA, όπως Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Σκανδιναβικές χώρες και Πολωνία.

Όσο για το IRIS Commerce, όπως έχει αναφέρει η Διευθύνουσα Σύμβουλος της ΔΙΑΣ κ. Καμπουρίδου, από τις 8.000 επιχειρήσεις/e-shops που έχουν ενταχθεί, αναμένουμε εκρηκτική επέκταση έως το τέλος του 2025, καθώς τίθεται σε ισχύ η νέα νομοθεσία που καθιστά υποχρεωτική την αποδοχή άμεσων πληρωμών από τα νομικά πρόσωπα, συμπληρωματικά με αυτή των καρτών.

Την ίδια στιγμή το 2025, η Ελλάδα – μέσω της ΔΙΑΣ και του IRIS – θα ενταχθεί στην πρωτοβουλία EuroPA. Με την προσθήκη των 4 εκατομμυρίων χρηστών του IRIS, η συνολική βάση χρηστών του EuroPA θα ανέλθει σε 105 εκατομμύρια χρήστες από 10 ευρωπαϊκές χώρες: Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ελλάδα, Πολωνία, Νορβηγία, Δανία, Φινλανδία, Σουηδία και Ανδόρρα. Αρκετές ακόμη χώρες βρίσκονται σε διαδικασία ένταξης τους στο συγκεκριμένο project. Η υλοποίηση για τη χώρα μας, αρχικά για το P2P, στοχεύουμε να ολοκληρωθεί εντός του πρώτου εξαμήνου του 2026.

Πώς λειτουργεί

Το IRIS Payments είναι πάρα πολύ απλό στη χρήση του. Είναι πολύ εύκολο να τον ενεργοποιήσεις και να το χρησιμοποιήσεις. Χρειάζεσαι μόνο τον αριθμό του κινητού τηλεφώνου του παραλήπτη.

Σημειώνεται ότι οι συναλλαγές μέσω IRIS το πρώτο οκτάμηνο του 2025 έφτασαν τα 68 εκατ., από μόλις 787.000 την αντίστοιχη περίοδο του 2020 – μια αύξηση σχεδόν 86 φορές.

Έχει υψηλό βαθμό χρήσης καθώς έχει ήδη 3,8 εκατομμύρια εγγεγραμμένους χρήστες (P2P) ενώ αναμένεται να ξεπεράσουν τα 4 εκατ. χρήστες το επόμενο διάστημα. Παράλληλα, στο IRIS είναι εγγεγραμμένοι πάνω από 565.000 εγγεγραμμένοι επαγγελματίες (P2Β). Η μεταφορά γίνεται άμεσα και δωρεάν μεταξύ φυσικών προσώπων, ενώ υπάρχουν μικρές χρεώσεις για ελεύθερους επαγγελματίες όταν αυτοί δέχονται πληρωμές. Είναι επίσης εξαιρετικά ασφαλές, αφού οι συναλλαγές πραγματοποιούνται στο ασφαλές περιβάλλον του Mobile banking των τραπεζών και με τη χρήση βιομετρικών δεδομένων.

Πηγή: news247.gr

Η  Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προτείνει στους πολίτες να διατηρούν στο σπίτι τους ένα μικρό απόθεμα μετρητών, από 70 έως 100 ευρώ ανά άτομο, ακολουθώντας το παράδειγμα κρατών όπως η Ολλανδία, η Αυστρία και η Φινλανδία.

Σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη (24/09), τα χαρτονομίσματα εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμο δίχτυ ασφαλείας σε περιόδους κρίσης, όταν τα ψηφιακά συστήματα πληρωμών καταρρέουν.

Η έκθεση της ΕΚΤ έρχεται να ενισχύσει και την πρόσφατη έκκληση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τους πολίτες να διατηρούν εφόδια μετρητών, τροφίμων, νερού και φαρμάκων για τρεις ημέρες, προκειμένου να μπορούν να αντεπεξέλθουν σε ενδεχόμενες διακοπές βασικών υπηρεσιών.

Η εμπιστοσύνη στα συστήματα δοκιμάζεται

Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η πανδημία Covid-19 αλλά και φυσικές καταστροφές όπως οι πυρκαγιές και οι πλημμύρες, ανέδειξαν τα κενά της Ευρώπης στην αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών, όπως αναφέρουν οι Financial Times.

Αν και οι ψηφιακές πληρωμές έχουν επικρατήσει στις καθημερινές συναλλαγές, η ζήτηση για μετρητά αυξάνεται ραγδαία όταν η εμπιστοσύνη στα συστήματα δοκιμάζεται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πανδημία, οπότε τα μετρητά που διακρατούσαν οι πολίτες αυξήθηκαν κατά 140 δισ. ευρώ μέσα σε δύο χρόνια, ενώ πρόσφατα, στην Ιβηρική χερσόνησο, η πολύωρη διακοπή ρεύματος και τηλεπικοινωνιών κατέστησε τα χαρτονομίσματα το μοναδικό μέσο συναλλαγής.

Τα μετρητά ως «ρεζέρβα» για το χρηματοπιστωτικό σύστημα

Η ΕΚΤ παρομοιάζει τα μετρητά με μια «ρεζέρβα» για το χρηματοπιστωτικό σύστημα: δεν είναι απαραίτητα σε καθημερινή βάση, αλλά γίνονται καθοριστικά όταν όλα τα άλλα μέσα αποτυγχάνουν.

Ήδη ορισμένες χώρες προσαρμόζουν τις υποδομές τους. Η Φινλανδία αναπτύσσει ΑΤΜ που θα λειτουργούν ακόμη και σε περίπτωση διακοπής των τραπεζικών συστημάτων, ενώ στην Αυστρία σχεδιάζεται η τοποθέτηση νέων μηχανημάτων από την ίδια την κεντρική τράπεζα, σε περιοχές όπου οι εμπορικές τράπεζες έχουν περιορίσει την πρόσβαση σε μετρητά.

Η αποτυχία του συστήματος ασφαλείας της PayPal άφησε ανοιχτό το δρόμο για μη εξουσιοδοτημένες χρεώσεις, προκαλώντας πανικό στις ευρωπαϊκές τράπεζες και μπλοκάρισμα πληρωμών 10 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Η γερμανική εφημερίδα Sueddeutsche Zeitung (SZ) αναφέρει ότι πληρωμές αξίας περίπου 10 δισεκατομμυρίων ευρώ (8,6 δισεκατομμύρια λίρες) χρειάστηκε να μπλοκαριστούν, αφού το σύστημα ελέγχου απάτης της PayPal απέτυχε.

Η SZ αναφέρει ότι οι πληρωμές αναστάλθηκαν τη Δευτέρα, όταν οι δανειστές ανέφεραν εκατομμύρια ύποπτες απευθείας χρεώσεις από την εταιρεία πληρωμών.

Η DSGV επιβεβαίωσε στο BBC ότι υπήρξαν “περιστατικά που αφορούσαν μη εξουσιοδοτημένες απευθείας χρεώσεις που ξεκίνησε η PayPal σε διάφορες πιστωτικές ιδρύματα”.

Η PayPal δήλωσε στο Reuters ότι “ορισμένες συναλλαγές από τους τραπεζικούς μας συνεργάτες και ενδεχομένως και τους πελάτες τους” επηρεάστηκαν από μια προσωρινή διακοπή υπηρεσιών.

“Εντοπίσαμε γρήγορα την αιτία και συνεργαζόμαστε στενά με τους τραπεζικούς μας συνεργάτες για να διασφαλίσουμε ότι όλοι οι λογαριασμοί έχουν ενημερωθεί,” δήλωσε ο εκπρόσωπος της PayPal.

Η DSGV ανέφερε ότι η PayPal “αναγνώρισε τις διαταραχές” και “διαβεβαίωσε” ότι το πρόβλημα είχε επιλυθεί.

“Οι πληρωμές προς και από την PayPal λειτουργούν και πάλι κανονικά,” δήλωσε η DSGV. “Αυτά τα περιστατικά είχαν σημαντικές επιπτώσεις στις συναλλαγές πληρωμών σε όλη την Ευρώπη, ιδιαίτερα στη Γερμανία”.

“Οι εποπτικές αρχές έχουν επίσης ενημερωθεί για τα περιστατικά στην PayPal”.

Η PayPal επιδιώκει να φιλτράρει τις απάτες πριν φτάσουν στις τράπεζες μέσω ενός συστήματος ασφαλείας.

Ειδικότερα, στόχος της είναι να διαχειριστεί τις ψεύτικες απευθείας χρεώσεις που έχουν δημιουργηθεί από εγκληματίες.

Υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους αυτές οι χρεώσεις δημιουργούνται, αλλά μια τυπική μέθοδος είναι η εξαπάτηση ενός ατόμου να παραδώσει τα στοιχεία του προσποιούμενοι ότι είναι τράπεζα ή χρηματοοικονομικό ίδρυμα μέσω τηλεφώνου.

Σύμφωνα με τη SZ, το σύστημα φιλτραρίσματος της PayPal δεν λειτουργούσε σωστά τη Δευτέρα, με αποτέλεσμα να αποσταλούν μη ελεγμένες απευθείας χρεώσεις μαζί με τις νόμιμες σε τράπεζες.

Οι μετοχές της PayPal υποχώρησαν κατά 1,9% την Τετάρτη μετά την δημοσίευση της αναφοράς.