Αντιμέτωπη με τον κίνδυνο χρηματικών κυρώσεων βρίσκεται η Ελλάδα, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητά συμμόρφωση με δύο αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι καθυστερήσεις πληρωμών των δημόσιων νοσοκομείων, με τα ληξιπρόθεσμα τιμολόγια προς προμηθευτές να φτάνουν τον Ιούνιο του 2026 τα 1,3 δισ. ευρώ, υπερτριπλάσια έναντι του 2019.

Η Κομισιόν αποφάσισε να αποστείλει προειδοποιητική επιστολή, διαπιστώνοντας ότι η χώρα δεν έχει συμμορφωθεί με την απόφαση της 19ης Ιουνίου 2025, η οποία έκρινε ότι παραβιάζεται η ευρωπαϊκή οδηγία για τις καθυστερήσεις πληρωμών.

Στο όριο οι προμηθευτές

Η οδηγία προβλέπει ότι οι δημόσιοι φορείς υγειονομικής περίθαλψης οφείλουν να εξοφλούν τους προμηθευτές τους εντός 60 ημερολογιακών ημερών. Ωστόσο, τα ελληνικά δημόσια νοσοκομεία εξακολουθούν να υπερβαίνουν σημαντικά αυτή την προθεσμία.

Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, οι καθυστερήσεις προκαλούν σημαντική οικονομική επιβάρυνση στους προμηθευτές, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Παράλληλα, υπονομεύουν τη δυνατότητά τους να λειτουργούν, να αναπτύσσονται και να επενδύουν.

Δεύτερη εκκρεμότητα για τα επαγγέλματα

Η δεύτερη προειδοποιητική επιστολή αφορά την ελλιπή συμμόρφωση με την απόφαση της 20ής Νοεμβρίου 2025 για την οδηγία περί ελέγχου αναλογικότητας πριν από τη θέσπιση νέων επαγγελματικών ρυθμίσεων.

Η οδηγία απαιτεί από όλους τους αρμόδιους φορείς, περιλαμβανομένων των κοινοβουλίων και των επαγγελματικών ενώσεων, να αξιολογούν την αναλογικότητα περιορισμών στην πρόσβαση ή στην άσκηση νομοθετικά ρυθμιζόμενων επαγγελμάτων.

Το Δικαστήριο διαπίστωσε κενά στην κάλυψη των αρμόδιων φορέων και στην επανεξέταση των διατάξεων. Παρά τις νομοθετικές αλλαγές, οι κοινοβουλευτικές πρωτοβουλίες και τροπολογίες παραμένουν εκτός της υποχρέωσης αξιολόγησης.

Η Ελλάδα έχει πλέον δύο μήνες για να απαντήσει και να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις και στις δύο υποθέσεις. Εάν οι απαντήσεις κριθούν ανεπαρκείς, η Επιτροπή μπορεί να προσφύγει εκ νέου στο Δικαστήριο, ζητώντας χρηματικές κυρώσεις.

Πηγή: ot.gr

«Κίτρινη κάρτα» στη διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων από την Ελλάδα στον τομέα της Επαγγελματικής Κατάρτισης έβγαλε η Κομισιόν με την έκθεση της Κοινής Διεύθυνσης Ελέγχου να είναι αποκαλυπτική.

Το έγγραφο με ημερομηνία 7 Σεπτεμβρίου 2026, στοιχεία του οποίου έφερε στο φως το euro2day.gr και σύμφωνα με το δημοσίευμα της ΕΦΣΥΝ, αποκαλύπτει ότι οι ελεγκτές των Βρυξελλών κατέταξαν το σύστημα διαχείρισης και ελέγχου στην «Κατηγορία 3», που σημαίνει ότι «λειτουργεί εν μέρει και χρίζει ουσιαστικής βελτίωσης, καθώς διαπιστώθηκαν ελλείψεις».

Ο έλεγχος επικεντρώθηκε δειγματοληπτικά στο Πρόγραμμα «Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση» (JTF 2021) και στο Πρόγραμμα «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή» (ΕΚΤ+ 2021). Στο μικροσκόπιο μπήκαν οι αρμόδιες Διαχειριστικές Αρχές (ΔΑ JDT, ΔΑ HR) και ο Ενδιάμεσος Φορέας του Υπουργείου Εργασίας (ΙΒ ΥΕΚΑ).

Η Κομισιόν εντοπίζει δομικά προβλήματα σχετικά με τη δομή των διαγωνισμών. Εξετάζοντας προκηρύξεις που αφορούσαν ευρύ φάσμα υπηρεσιών, εντοπίστηκε ότι ομαδοποιούνταν όλες οι δραστηριότητες σε ενιαία σύμβαση, κάτι που ευνοούσε τους μεγάλους φορείς της αγοράς. «Με την ομαδοποίηση όλων των δραστηριοτήτων και υπηρεσιών σε μία ενιαία σύμβαση υψηλής αξίας, ο σχεδιασμός της δημόσιας σύμβασης ευνοούσε τους μεγάλους φορείς και τους ομίλους οικονομικών φορέων, ενώ οι μικρότεροι ή εξειδικευμένοι πάροχοι περιορίστηκαν σε μεγάλο βαθμό στο επίπεδο της υπεργολαβίας. Αυτό ενδέχεται να μείωσε τον ανταγωνισμό και να αύξησε τον κίνδυνο συγκέντρωσης της αγοράς, ιδίως δεδομένου του περιορισμένου αριθμού εξουσιοδοτημένων φορέων πιστοποίησης», σημειώνει η Έκθεση, σύμφωνα με το Euro2day.

Παράλληλα, οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι τα έγγραφα των διαγωνισμών απαιτούσαν από τους υποψηφίους άδεια από το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης και εγκατάσταση στην Ελλάδα. Απαίτηση που κρίθηκε δυσανάλογη και αντίθετη στις ευρωπαϊκές αρχές της ίσης μεταχείρισης, καθώς απέτρεπε οικονομικούς φορείς της ΕΕ από το να συμμετάσχουν. Αν και οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι επρόκειτο για νόμιμο κριτήριο ικανότητας, η Επιτροπή απέρριψε τους ισχυρισμούς, κρίνοντας ότι εμποδιζόταν παράνομα η πρόσβαση στην αγορά. Για αυτή την παρατυπία, η Επιτροπή προτείνει την επιβολή κατ’ αποκοπήν προστίμου (δημοσιονομικής διόρθωσης) 25% στις σχετικές συμβάσεις.

Επίσης, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι Βρυξέλλες διαπίστωσαν ότι οι διαχειριστές επέλεγαν δικαιούχους με βάση «Έγγραφο Εξειδίκευσης» που συντασσόταν με την ενεργή συμμετοχή των δυνητικά δικαιούχων. Στη συνέχεια, οι προσκλήσεις απευθύνονταν σε εκείνους, με πρακτικές συγκαλυμμένης απευθείας ανάθεσης.

Η έλλειψη ανεξάρτητης αξιολόγησης οδήγησε σε χαώδεις αποκλίσεις στην υλοποίηση. Τα ποσοστά υποεκτέλεσης είναι χαρακτηριστικά:

Έργο ΣΕΠΕ: Αντί για 1.600 ανέργους, καταρτίστηκαν τελικά 209 (13%).
Έργο ΕΣΑμεΑ: Από 3.000 άτομα με αναπηρία, συμμετείχαν 882 (29%).
Έργο ΕΣΕΕ: Αντί για 3.700 νέους ανέργους, συμμετείχαν 1.750 (50%).

Παρά τη μειωμένη συμμετοχή, οι αρχές εφάρμοζαν μηχανικά το υψηλότερο δυνατό μοναδιαίο κόστος για κάθε δραστηριότητα, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τον τρόπο παροχής της κατάρτισης. Επιπλέον, το αντικείμενο της σύμβασης ήταν ασαφές, καθώς ο διαχωρισμός μεταξύ δια ζώσης και διαδικτυακής εκπαίδευσης αφηνόταν για μετά την υπογραφή της σύμβασης, αποτρέποντας τη διαφανή κοστολόγηση.

Επίσης, η Κομισιόν «καίει» την εκπαίδευση μέσω e-learning που παρέχεται με το ίδιο ωριαίο κόστος της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, σημειώνοντας ότι το e-learning έχει θεμελιωδώς χαμηλότερη δομή κόστους.

Οι ελληνικές Αρχές «δεν απέρριψαν πλήρως τα ευρήματα», με την Κομισιόν να αποκαλύπτει ότι η απάντησή τους στη σύσταση της καταγράφηκε ως «Εν μέρει αποδεκτή».

Το φιάσκο των €24 εκατ. στις φυλακές

Η πιο κραυγαλέα περίπτωση κακοδιαχείρισης προγράμματος, το οποίο τελικά οι ελληνικές αρχές υποχρεώθηκαν να αποσύρουν από τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις, αφορά το μεγάλο πρόγραμμα Καταπολέμησης του Εγκλήματος (επανένταξη αποφυλακιζόμενων), προϋπολογισμού 24 εκατ. ευρώ.

Από τον στόχο των 7.500 κρατουμένων (5.500 ενήλικοι, 2.000 ανήλικοι), συμμετείχαν 4.195, με τους ανήλικους να φτάνουν μόλις τους 330 (17% του στόχου).

Οι ελεγκτές διαπίστωσαν σωρεία παραβάσεων σε δείγμα των 30 κρατουμένων:

Η κατάρτιση έγινε μέσω tablet (e-learning), αντί δια ζώσης, όπως απαιτούσε η σύμβαση.

Υπήρχαν γλωσσικά εμπόδια που απέτρεπαν την κατανόηση από αλλοδαπούς κρατούμενους. Δηλαδή, ένα πρόγραμμα κατάρτισης στα ελληνικά παρακολούθησαν φυλακισμένοι που δεν μιλούσαν ελληνικά!

Οι 26 από τους 30 κρατούμενους που εξετάσθηκαν δεν ολοκλήρωσαν τις προβλεπόμενες ώρες.

Δεν βρέθηκαν φύλλα απαντήσεων των εξετάσεων, ούτε οι υπογραφές των εκπαιδευομένων στα παρουσιολόγια.

Οι ελληνικές αρχές σάλπισαν, τελικά, υποχώρηση, καθώς όλα τα στοιχεία έδειχναν ότι πρόκειται για πρόγραμμα-φάντασμα. Όπως καταγράφεται επίσημα, η ίδια η διαχειριστική αρχή, μέσω δικού της «προληπτικού ελέγχου» (κατά την επιτόπια επίσκεψη στις 15-18 Οκτωβρίου 2024), εντόπισε τις ανακρίβειες και απέσυρε το έργο πριν εκταμιευθούν ευρωπαϊκά κονδύλια.

Η Κομισιόν δέχτηκε τις εξηγήσεις και την έγκαιρη απόσυρση, κλείνοντας τον έλεγχο χωρίς την επιβολή προστίμου, αλλά καυτηρίασε το γεγονός ότι η έκθεση του εθνικού ελέγχου καθυστέρησε αδικαιολόγητα επί έναν ολόκληρο χρόνο (εκδόθηκε στις 19/11/2025).

Υπό τον φόβο μαζικών προστίμων

Για το δείγμα ελέγχου περιστατικών κακοδιαχείρισης το δείγμα ελέγχου προτείνει πρόστιμο ύψους 1,6 εκατ. ευρώ.  Το ποσό αυτό προκύπτει από την επιβολή του μέγιστου ποσοστού 25% επί ελεγχθεισών δαπανών ύψους 6.488.075,40 ευρώ.

Συγκεκριμένα, για το πρόγραμμα ΕΚΤ+ το πρόστιμο ορίζεται στις 316.674,60 ευρώ, ενώ για το JTF στο 1.305.344,25 ευρώ. Λόγω των ευρωπαϊκών κανόνων περί μη σωρευτικότητας των διορθώσεων, το πρόστιμο του 10% απορροφάται από το μεγαλύτερο του 25% και δεν επιβάλλεται αθροιστικά.

Η Κομισιόν βλέπει συστημικό κίνδυνο και ζητά την επέκταση των προστίμων εκτός του δείγματος που ελέγχθηκε.

Αν και οι ελληνικές αρχές απέρριψαν τις συστάσεις περί προστίμων (επικαλούμενες την εθνική νομοθεσία, τους ελέγχους του Ελεγκτικού Συνεδρίου και το γεγονός ότι οι δαπάνες της περιόδου 2024-2025 είχαν αποσυρθεί προσωρινά για επανεξέταση), η Κομισιόν επιμένει ότι πρέπει να διαπιστωθεί αν οι παρατυπίες έχουν συστημικό χαρακτήρα, ζητώντας οριζόντια πρόστιμα 25% για όλα τα προγράμματα των ίδιων διαχειριστικών αρχών, όπου διαπιστώνονται οι ίδιες παραβάσεις.

Ευρύτερα, όμως, η Κομισιόν ανοίγει ένα πολύ μεγαλύτερο θέμα για όλα τα προγράμματα κατάρτισης στην Ελλάδα, δεδομένου ότι οι όροι που αφορούν ευρωπαϊκές εταιρείες κατάρτισης και οδηγούν στον αποκλεισμό τους από ελληνικούς διαγωνισμούς έχουν εφαρμογή παντού.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΤΖΙΑΝΤΖΗ

Πρώτη στους ενεργειακούς – περιβαλλοντικούς φόρους είναι η Ελλάδα, όπως καταγράφει η νέα έκθεση της Κομισιόν για τα δημόσια οικονομικά των χωρών της Οικονομικής Νομισματικής Ένωσης ( Report on Public Finances in EMU).

Συγκεκριμένα, το 2024 τα έσοδα από περιβαλλοντικούς φόρους ανέρχονται στο 3,7% του ελληνικού ΑΕΠ, υπερδιπλάσια από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (1,6% του ΑΕΠ της ΕΕ).

Το στοιχείο αυτό από μόνο του δεν μας δείχνει την πλήρη εικόνα, δηλαδή πώς κατανέμονται οι περιβαλλοντικοί φόροι ανά είδος (ενέργεια, ρύπανση, μεταφορές-φυσικοί πόροι) και ποιοι σηκώνουν αναλογικά τα μεγαλύτερα βάρη ανά είδος οικονομικής δραστηριότητας (νοικοκυριά, βιομηχανία, υπηρεσίες κλπ).

Σύμφωνα με τα διαγράμματα που συνοδεύουν την έκθεση, το μερίδιο του λέοντος στους περιβαλλοντικούς φόρους στην Ελλάδα έχει η ενέργεια, με εισπράξεις που αναλογούν σε περισσότερο από 3% του ΑΕΠ.

Η Ελλάδα είναι πρώτη στους φόρους ενέργειας ως ποσοστό του ΑΕΠ – πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (πατήστε για μεγέθυνση)

Βαρύ το κόστος για τα νοικοκυριά

Όταν ακούμε για «πράσινη»  φορολόγηση, το μυαλό μας πηγαίνει σε κάποιο είδος οικολογικού τέλους. Όμως στην ελληνική περίπτωση αυτό σημαίνει κυρίως τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα καύσιμα και το ηλεκτρικό ρεύμα. Οι φόροι στις μεταφορές, στη ρύπανση και στη χρήση φυσικών πόρων έχουν πολύ μικρότερη συμμετοχή.

Η έκθεση της Koμισιόν δεν έχει περεταίρω λεπτομέρειες για το μερίδιο κάθε οικονομικής δραστηριότητας στην ενεργειακή φορολόγηση, αλλά από τις έρευνες της Eurostat προκύπτει ότι τα νοικοκυριά σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος, μετά τις μεταφορές και την αποθήκευση. Ακόμα και οι δραστηριότητες παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού – δηλαδή οι ενεργειακοί πάροχοι – πληρώνουν λιγότερους φόρους από ό,τι τα νοικοκυριά (1,28 έναντι 1,922 δισ. ευρώ).

 

Η πρωτιά της Ελλάδας στην ενεργειακή φορολόγηση αποκτά ιδιαίτερο βάρος φέτος. Η ίδια έκθεση προβλέπει ότι ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη θα ανέβει στο 3% το 2026, κυρίως λόγω του ενεργειακού σοκ από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Σε μια χώρα όπου η ενέργεια έχει το μεγαλύτερο ειδικό φορολογικό βάρος στην ΕΕ, κάθε άνοδος των διεθνών τιμών περνά στον καταναλωτή μαζί με τον φόρο που την συνοδεύει.

Μικρός ο ρόλος των περιβαλλοντικών φόρων

Η Ελλάδα μπορεί να είναι πρωταθλήτρια στην ενεργειακή φορολογία, όμως σε πανευρωπαϊκό επίπεδο οι περιβαλλοντικοί φόροι διαδραματίζουν μικρό ρόλο στο φορολογικό μείγμα της ΕΕ. Η συμβολή τους είναι ελαφρώς υψηλότερη από εκείνη της φορολογίας ακινήτων στις περισσότερες χώρες της ΕΕ, κυμαινόμενη από περίπου 1% έως σχεδόν 4% του ΑΕΠ.

Όπως αναφέρει η έκθεση της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων της Κομισιόν, παρά το γεγονός ότι οι περιβαλλοντικοί φόροι συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικότερων μέσων πολιτικής για την αντιμετώπιση των κλιματικών προκλήσεων, τα φορολογικά έσοδα από τους περιβαλλοντικούς φόρους μειώθηκαν στα περισσότερα κράτη μέλη κατά την τελευταία δεκαετία.

 

Η μείωση αυτή ήταν σταδιακή κατά τη διάρκεια των ετών έως το 2021, γεγονός που εξηγείται εν μέρει από το ότι ορισμένοι περιβαλλοντικοί φόροι δεν ακολουθούσαν τον πληθωρισμό. Μια περαιτέρω μείωση το 2022 μπορεί να συνδεθεί, εκτός από την επίδραση του πληθωρισμού, με μέτρα που θεσπίστηκαν κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης του 2022 στην Ευρώπη, ορισμένα από τα οποία ήταν διαρθρωτικά και όχι προσωρινά.

Είμαστε τρίτοι στην ΕΕ στη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας

Τρίτη η Ελλάδα στη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας

Στους φόρους περιουσίας η Ελλάδα βρίσκεται στην τρίτη θέση της ΕΕ, πίσω από τη Γαλλία και το Βέλγιο. Τα σχετικά έσοδα κινήθηκαν το 2024 μεταξύ 2,5% και 2,6% του ΑΕΠ. Τον κύριο όγκο τους αποτελούν οι επαναλαμβανόμενοι φόροι στην ακίνητη περιουσία. Μόνο από τον ΕΝΦΙΑ το δημόσιο εισπράττει περίπου 2,3 δισεκ. ευρώ ετησίως.

Η τάση της τελευταίας δεκαετίας πάντως είναι καθοδική. Οι διαδοχικές μειώσεις του ΕΝΦΙΑ και η ελάφρυνση των γονικών παροχών έχουν συρρικνώσει τα έσοδα σε σχέση με το 2014. Εκείνη την εποχή η φορολογία των ακινήτων ήταν από τους βασικούς μοχλούς της δημοσιονομικής προσαρμογής.

Αυξάνεται η συμβολή των έμμεσων φόρων

Η Ελλάδα συνεχίζει να έχει ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά εσόδων από έμμεσους φόρους στην Ευρώπη, μεταξύ 17,3% ως 19% του ΑΕΠ, έναντι 13,5% στην ΕΕ. Σύμφωνα με σχετική έκθεση της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης της Κομισιόν, από το 2014 ως το 2024 η χώρα μας είχε τη μεγαλύτερη αύξηση στη συμμετοχή των εσόδων από τον ΦΠΑ στα συνολικά φορολογικά έσοδα, κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες. Ακολουθεί η Ουγγαρία (2,3 ποσοστιαίες μονάδες) και η Ιταλία (1,8 ποσοστιαίες μονάδες). Οι φόροι κατανάλωσης αντιστοιχούν περίπου στο 44% των φορολογικών εσόδων της χώρας, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ κινείται κοντά στο 33%. Ως προς τη συμβολή των έμμεσων φόρων στο ΑΕΠ βρισκόμαστε στην 4η θέση της ΕΕ, μετά τη Σουηδία, την Κροατία και την Ουγγαρία

 

Κλείνει η «τρύπα» στον ΦΠΑ

Η έκθεση της Κομισιόν για τα Δημόσια Οικονομικά, εξετάζει και την πρόοδο στην κάλυψη του κενού ΦΠΑ. Το κενό ΦΠΑ μετρά την απόσταση ανάμεσα στον φόρο που θα έπρεπε θεωρητικά να εισπραχθεί και σε αυτόν που φτάνει πράγματι στα δημόσια ταμεία. Για την Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2023 κοντά στο 10%. Είναι λίγο υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 9,5%, που αντιστοιχεί σε απώλειες περίπου 128 δισ. ευρώ για το σύνολο της Ένωσης. Είναι όμως αισθητά χαμηλότερο από τα επίπεδα του 2014. Η Κομισιόν καταγράφει σημαντική υποχώρηση του κενού ΦΠΑ στην Ελλάδα, αποδίδοντας την εξέλιξη στον περιορισμό της φοροδιαφυγής, αλλά και στη διεύρυνση της χρήσης των ηλεκτρονικών πληρωμών.

Οι αποκλίσεις μέσα στην ΕΕ παραμένουν μεγάλες. Η Αυστρία εμφανίζει κενό μόλις 1%, ενώ Φινλανδία και Κύπρος ακολουθούν με 3%. Στο άλλο άκρο βρίσκονται η Ρουμανία, με απώλειες που αγγίζουν το 30%, και η Μάλτα με 24%. Ως εργαλεία για να μειωθεί περαιτέρω το κενό, η Κομισιόν προκρίνει την ηλεκτρονική τιμολόγηση, την αυτόματη διαβίβαση δεδομένων και τους ελέγχους με βάση την ανάλυση κινδύνου.

Από την εργασία στην κατανάλωση

Σε ξεχωριστή ενότητα, η έκθεση εξετάζει τις φορολογικές αλλαγές σε όλη την ΕΕ από το 2019 έως το 2025. Σε πολλά κράτη-μέλη το βάρος μετακινήθηκε από την εργασία προς την κατανάλωση. Ο φόρος εισοδήματος και οι ασφαλιστικές εισφορές ελαφρύνθηκαν, ενώ τα έσοδα από φόρους κατανάλωσης σε αρκετές περιπτώσεις αυξήθηκαν. Στις περισσότερες χώρες οι νομοθετικές αλλαγές οδήγησαν σε χαμηλότερα έσοδα από όσα θα προέκυπταν αν οι κανόνες του 2019 εφαρμόζονταν στα εισοδήματα του 2025. Στα δύο τρίτα περίπου των κρατών-μελών, οι παρεμβάσεις στους φόρους κατανάλωσης, κυρίως στους συντελεστές ΦΠΑ, αύξησαν τα έσοδα.

Τιμαριθμική αναπροσαρμογή

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η ανάλυση για την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων και των ορίων των εισφορών. Αν τα όρια προσαρμόζονταν πλήρως στον πληθωρισμό, τα φορολογικά έσοδα θα μειώνονταν σχεδόν σε όλα τα κράτη-μέλη. Όταν τα όρια μένουν «παγωμένα», οι ονομαστικές αυξήσεις των μισθών σπρώχνουν τα εισοδήματα σε υψηλότερα κλιμάκια, χωρίς να λαμβάνεται καμία νομοθετική πρωτοβουλία. Η Κομισιόν καταγράφει ότι αυτός ο αθόρυβος μηχανισμός μπορεί να αποδώσει σημαντικά έσοδα. Για τους  μισθωτούς αυτό σημαίνει μεγαλύτερη φοροαφαίμαξη, ενώ η αγοραστική δύναμη υποχωρεί λόγω πληθωρισμού. Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα έχει ούτως ή άλλως τον μεγαλύτερο έμμεσο φορολογικό συντελεστή (Ιmplicit Tax Rate – ITR) επί της μισθωτής εργασίας, στο 44,8% έναντι 37,1% του μέσου όρου της ΕΕ. Με άλλα λόγια, κάθε 10 ευρώ που κερδίζουμε, μόνο τα 5,5 ευρώ φτάνουν στην τσέπη μας με τα υπόλοιπα να τα εισπράττει το κράτος ως φόρους και εισφορές.

Τι προτείνουν οι Βρυξέλλες

Η έκθεση προτείνει φορολογικές μετατοπίσεις φιλικότερες προς την ανάπτυξη, με λιγότερο βάρος στην εργασία και περισσότερο σε βάσεις που προκαλούν μικρότερες στρεβλώσεις. Μεταξύ άλλων προτείνει χαμηλότερη φορολογική σφήνα για τους χαμηλόμισθους και τα δεύτερα εισοδήματα των νοικοκυριών. Προτείνει επίσης διεύρυνση των φορολογικών βάσεων, αντικαθιστώντας τους αναποτελεσματικούς μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ με στοχευμένες μεταβιβάσεις. Για τη φορολογική διοίκηση, η Κομισιόν βλέπει στην τεχνητή νοημοσύνη νέες δυνατότητες για τον εντοπισμό της φοροδιαφυγής. Η Ελλάδα περιλαμβάνεται στα κράτη-μέλη που έλαβαν φέτος ειδικές συστάσεις για τη φορολογία, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Πηγή: in.gr

ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΤΖΙΑΝΤΖΗ

Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την έκδοση της ευρωπαϊκής οδηγίας για τους Επαρκείς Κατώτατους Μισθούς, η Κομισιόν εξέδωσε την πρώτη έκθεση αξιολόγησης για τα κράτη μέλη, η οποία περιλαμβάνει στοιχεία και για τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ). H Ελλάδα ενσωμάτωσε την οδηγία με τον Ν. 5163/2024, δεσμευόμενη στον ευρωπαϊκό στόχο για  κάλυψη τουλάχιστον του 80% των εργαζομένων από συλλογικές διαπραγματεύσεις.

Η Εθνική Κοινωνική Συμφωνία που ψηφίστηκε τον Φεβρουάριο του 2026 και  παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση ως αποκατάσταση των Συλλογικών Συμβάσεων, δεν είναι παρά το επιστέγασμα της υποχρεωτικής εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Οδηγίας. Η συμφωνία αποκαθιστά εν μέρει την αρχή της μετενέργειας, χωρίς όμως να επιτυγχάνει πλήρη κάλυψη των εργαζομένων μετά τη λήξη της ΣΣΕ», όπως έχει εξηγήσει στο in ο καθηγητής εργατικού δικαίου Άρις Καζάκος. Παραμένει επίσης ακρωτηριασμένο το συνταγματικό δικαίωμα μονομερούς προσφυγής στη Διαιτησία, ενώ προστίθεται η Τριμελής Επιτροπή, ένας επιπλέον φραγμός που αφαιρεί αρμοδιότητες από τους Διαιτητές.

Τα παραπάνω μπορεί να μοιάζουν «νομικίστικα» για τις νεότερες γενιές εργαζομένων, που οι μόνες συμβάσεις που γνώρισαν είναι οι ατομικές ή στην καλύτερη επιχειρησιακές, οι οποίες στην πλειονότητά τους δεν προσφέρουν καν αυξήσεις μισθών όπως επιβεβαιώνει η ΤτΕ. Πρόκειται όμως για ζητήματα ουσίας καθώς  θωρακίζουν συλλογικά δικαιώματα των εργαζομένων, που όταν διαπραγματεύονται ο καθένας μόνος του, βρίσκονται σε θέση αδυναμίας έναντι του εργοδότη.

Τι συμβαίνει με τον κατώτατο μισθό

Από τα 27 κράτη μέλη, τα 20 διαθέτουν νομοθετημένο κατώτατο μισθό ενώ σε επτά χώρες (Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Ιταλία, Σουηδία) η προστασία παρέχεται αποκλειστικά μέσω συλλογικών συμβάσεων. Το 2023 οι υψηλότεροι ονομαστικοί κατώτατοι μισθοί καταγράφηκαν στο Λουξεμβούργο (2.509 ευρώ), τη Γερμανία (2.023 ευρώ) και την Ολλανδία (1.965 ευρώ). Οι χαμηλότεροι στη Βουλγαρία (399 ευρώ), την Ουγγαρία (615 ευρώ) και τη Λετονία (620 ευρώ). Οι διαφορές  συρρικνώνονται όταν μετρηθούν σε μονάδες αγοραστικής δύναμης, όπου η απόσταση μεταξύ υψηλότερου και χαμηλότερου κατώτατου μισθού πέφτει από περίπου έξι φορές σε λιγότερο από τρεις.

Η έκθεση επισημαίνει μια τάση σύγκλισης, καθώς οι χώρες με χαμηλότερα επίπεδα εκκίνησης σημείωσαν τις μεγαλύτερες ονομαστικές αυξήσεις, με χαρακτηριστικά παραδείγματα την Ουγγαρία (40,8%) και τη Ρουμανία (33,7%). Σε πραγματικούς όρους, δέκα από τα δεκαοκτώ κράτη μέλη με διαθέσιμα στοιχεία εμφάνισαν υψηλότερο κατώτατο μισθό το 2023 σε σχέση με το 2021. Τη μεγαλύτερη πραγματική αύξηση κατέγραψε η Γερμανία (9%) και ακολούθησε η Ρουμανία (8,7%). Αντίθετα, οι μεγαλύτερες πραγματικές απώλειες εντοπίστηκαν στη Σλοβακία (-9,7%) και την Τσεχία (-11,4%).

 

Η θέση της Ελλάδας

Η Ελλάδα εντάσσεται στην ομάδα των εννέα κρατών μελών με κατώτατο μισθό μεταξύ 700 και 940 ευρώ το 2023, μαζί με χώρες όπως η Κροατία, η Κύπρος, η Τσεχία, η Λιθουανία, η Μάλτα, η Πολωνία, η Πορτογαλία και η Σλοβακία. Ως προς τις πραγματικές αυξήσεις του μισθού – δηλαδή εκείνες που καλύπτουν τον πληθωρισμό – η Ελλάδα βρίσκεται στις χαμηλές ταχύτητες, με 3,1%, πίσω από την Κροατία και την Ουγγαρία (3,5% και 4,3% αντίστοιχα).

Η Ελλάδα βρίσκεται επίσης ανάμεσα στις έξι χώρες όπου ο κατώτατος μισθός έφτασε το 60% του διάμεσου μισθού το 2023, μαζί με την Πορτογαλία, τη Σλοβενία, τη Γαλλία, την Πολωνία και τη Γερμανία. Συγκαταλέγεται επίσης ανάμεσα στις χώρες με τη μεγαλύτερη αύξηση του λόγου κατώτατου προς διάμεσο μισθό στην περίοδο 2021-2023, με άνοδο 2 έως 3 ποσοστιαίων μονάδων, στοιχείο που η Επιτροπή συνδέει με συμπίεση των μισθών στη βάση της κατανομής.

 

Ο διάμεσος μισθός είναι εκείνος που βρίσκεται ακριβώς στη μέση της κλίμακας, με το 50% των εργαζομένων αμείβεται λιγότερο και το 50% περισσότερο. Θεωρείται πιο αντιπροσωπευτικός από τον μέσο όρο, αφού εξαλείφει τις επιπτώσεις των ακραίων τιμών. Το γεγονός ότι ο κατώτατος μισθός πλησιάζει σταδιακά τον διάμεσο δε σημαίνει συνολική βελτίωση των μισθών, αλλά ότι όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι συνωστίζονται στα χαμηλά και μεσαία μισθολογικά κλιμάκια.

Τροχοπέδη η χαμηλή κάλυψη από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας

Τα ευρήματα της π έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής  ανέδειξε η Ενωτική Αγωνιστική Κίνηση, συνδικαλιστική παράταξη της ΓΣΕΕ. «Παρά τις αυξήσεις του κατώτατου μισθού τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά χαμηλή κάλυψη από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, γεγονός που περιορίζει τη διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων και λειτουργεί ως τροχοπέδη για τη βελτίωση των αποδοχών και των συνθηκών εργασίας» δηλώνει στο in ο Ηλίας Γκουλάκης, επικεφαλής της EAK και μέλος της διοίκησης της ΓΣΕΕ.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τονίζει ο συνδικαλιστής, η συλλογική κάλυψη στην Ελλάδα ανέρχεται μόλις στο 13,1%, ποσοστό που κατατάσσει τη χώρα μας στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Την ίδια στιγμή, χώρες όπως η Αυστρία εμφανίζουν κάλυψη 94,9%, η Ισπανία 91,8%, η Φινλανδία 88,8%, η Σουηδία 88%, η Πορτογαλία 83,3% και η Δανία 81%. Ακόμη και η Γερμανία καταγράφει ποσοστό 49,5%, δηλαδή σχεδόν τετραπλάσιο από αυτό της Ελλάδας,

«Η διαφορά αυτή δεν είναι απλώς ένας αριθμός. Αποτυπώνει δύο διαφορετικά μοντέλα αγοράς εργασίας. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, οι εργαζόμενοι προστατεύονται μέσω ισχυρών κλαδικών και εθνικών συλλογικών συμβάσεων, οι οποίες καθορίζουν μισθούς, επιδόματα, ωράρια, όρους ασφάλειας και εργασιακά δικαιώματα. Στην Ελλάδα, αντίθετα, η μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων βρίσκεται εκτός συλλογικής προστασίας και εξαρτάται αποκλειστικά από τον κατώτατο μισθό ή από ατομικές διαπραγματεύσεις με τον εργοδότη», υπογραμμίζει ο κ. Γκιουλάκης.

Αγεφύρωτο το μισθολογικό χάσμα με την Ευρώπη

Ο εκπρόσωπος της ΕΑΚ δηλώνει τα εξής:

«Τα μισθολογικά στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η χώρα μας εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ μακριά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σύμφωνα με τα τελευταία συγκρίσιμα στοιχεία της Eurostat για τους εργαζομένους πλήρους απασχόλησης, ο διάμεσος ακαθάριστος ετήσιος μισθός στην Ελλάδα ανέρχεται σε μόλις 17.954 ευρώ, όταν ο αντίστοιχος διάμεσος μισθός στην Ευρωπαϊκή Ένωση φτάνει τα 39.800 ευρώ. Με άλλα λόγια, ο Έλληνας εργαζόμενος λαμβάνει λιγότερο από το μισό εισόδημα του μέσου Ευρωπαίου εργαζομένου.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι χώρες που διαθέτουν τα υψηλότερα ποσοστά συλλογικής κάλυψης έχουν και τις καλύτερες μισθολογικές επιδόσεις. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι οι υψηλοί κατώτατοι μισθοί και οι καλύτερες αμοιβές συνδέονται συνήθως με ισχυρά συστήματα συλλογικών διαπραγματεύσεων. Οι συλλογικές συμβάσεις αποτελούν εργαλείο κοινωνικής συνοχής, βελτίωσης της παραγωγικότητας και δικαιότερης κατανομής του παραγόμενου πλούτου.

Η Ελλάδα καλείται πλέον να εφαρμόσει ειδικό Σχέδιο Δράσης για την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκρίνει μέτρα για τη διευκόλυνση της επέκτασης των συλλογικών συμβάσεων, τη βελτίωση της μετενέργειας, την ενίσχυση της επίλυσης εργατικών διαφορών, τους στοχευμένους ελέγχους από την Επιθεώρηση Εργασίας και τη δημιουργία ολοκληρωμένου ψηφιακού μητρώου συλλογικών συμβάσεων.

Το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι μόνο η αύξηση του κατώτατου μισθού. Είναι η αποκατάσταση του θεσμού των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας και η διεύρυνση της κάλυψης των εργαζομένων. Όσο η Ελλάδα παραμένει στο 13,1% συλλογικής κάλυψης, όταν η υπόλοιπη Ευρώπη κινείται κοντά ή πάνω από το 80%, θα εξακολουθεί να υστερεί τόσο στους μισθούς όσο και στην ποιότητα της εργασίας. Η σύγκλιση με την Ευρώπη δεν μπορεί να είναι μόνο δημοσιονομική ή οικονομική. Πρέπει να είναι και κοινωνική. Και αυτό περνά μέσα από ισχυρές συλλογικές συμβάσεις, ουσιαστική λειτουργία του ΟΜΕΔ, κίνητρα και αντικίνητρα για τις επιχειρήσεις, αξιοπρεπείς αμοιβές και πραγματική διαπραγματευτική δύναμη για τους εργαζόμενους».

Πηγή: in.gr

Μια πρωτοφανής και εξαιρετικά ευαίσθητη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στα τέλη Ιουνίου κοντά στις Βρυξέλλες, ανάμεσα σε Ευρωπαίους αξιωματούχους και εκπροσώπους των Ταλιμπάν, έχει προκαλέσει πολιτικό σεισμό στους διαδρόμους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Σήμερα, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, καλείται να δώσει εξηγήσεις κεκλεισμένων των θυρών στους ευρωβουλευτές, οι οποίοι ζητούν επίμονα να μάθουν: για ποιο λόγο η Ε.Ε. άνοιξε δίαυλο επικοινωνίας με ένα καθεστώς που δεν αναγνωρίζει και τι κέρδισε ως αντάλλαγμα;

Γιατί έγινε η συνάντηση;

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται το φλέγον ζήτημα των απελάσεων μεταναστών: Περίπου 20 ευρωπαϊκές χώρες ανάμεσά τους το Βέλγιο και η Σουηδία πιέζουν για την επιτάχυνση των απελάσεων Αφγανών πολιτών, κυρίως όσων έχουν καταδικαστεί για ποινικά αδικήματα.

Από την πλευρά του, το καθεστώς της Καμπούλ, το οποίο στερείται επίσημης διεθνούς αναγνώρισης, επιδιώκει συστηματικά να αναβαθμίσει το διπλωματικό του κύρος και να εδραιώσει την παρουσία του στο εξωτερικό.

«Δεν είναι συνομιλητές σαν όλους τους άλλους»

Η είδηση της συνάντησης προκάλεσε την άμεση και οργισμένη αντίδραση οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά και της αριστερής και πράσινης πτέρυγας του Ευρωκοινοβουλίου.

«Οι Ταλιμπάν δεν είναι συνομιλητές σαν τους άλλους. Μιλάμε για ένα καθεστώς που καταδυναστεύει συστηματικά τις γυναίκες, επιβάλλει ένα πραγματικό έμφυλο απαρτχάιντ και καταπνίγει κάθε αντίθετη φωνή», δήλωσε χαρακτηριστικά η Βελγίδα οικολόγος ευρωβουλευτής, Σάσκια Μπρίκμον, η οποία πρωτοστάτησε στην κλήση του Επιτρόπου για εξηγήσεις.

Η άμυνα της Κομισιόν: «Κάναμε απλώς τη δουλειά μας»

Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απορρίπτει τις κατηγορίες περί «νομιμοποίησης» των Ταλιμπάν και προβάλλει τα εξής επιχειρήματα: Η Κομισιόν επιμένει ότι η συνάντηση δεν είχε πολιτικό χαρακτήρα και γι’ αυτό δεν συμμετείχαν υψηλόβαθμα στελέχη της κυβέρνησης των Ταλιμπάν. «Απλώς κάναμε αυτό που μας ζήτησαν να κάνουμε περίπου 20 κράτη-μέλη», ανέφερε χαρακτηριστικά Ευρωπαίος αξιωματούχος στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP).

Ωστόσο, το γεγονός ότι η Κομισιόν αντιλαμβανόταν πλήρως τις πολιτικές παρενέργειες της συνάντησης αποδεικνύεται από τον τρόπο που τη διοργάνωσε: επιλέχθηκε ένας χώρος πολύ κοντά στο αεροδρόμιο των Βρυξελλών, με μοναδικό στόχο η επίσκεψη να κρατηθεί αυστηρά μακριά από τις τηλεοπτικές κάμερες και τα φώτα της δημοσιότητας.

Παρόλα αυτά, η αντιπροσωπεία των Ταλιμπάν έσπευσε ήδη να κάνει λόγο για «εποικοδομητικές συνομιλίες με τις Βρυξέλλες», εκμεταλλευόμενη επικοινωνιακά το γεγονός.

Ότι η Meta παραβιάζει τον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) λόγω του «εθιστικού σχεδιασμού» των Instagram και Facebook, διαπίστωσε προκαταρκτικά Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται λειτουργίες που έχουν γίνει καθημερινή συνήθεια για εκατομμύρια Ευρωπαίους, όπως το ατελείωτο «σκρολάρισμα», η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο, οι ειδοποιήσεις push και τα εξατομικευμένα συστήματα συστάσεων.

Το πόρισμα των Βρυξελλών είναι σκληρό. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η Meta δεν αξιολόγησε επαρκώς τους κινδύνους που ενέχει ο σχεδιασμός των πλατφορμών της για τη σωματική και ψυχική υγεία των χρηστών, ιδίως των ανηλίκων και των ευάλωτων ενηλίκων.

Χαρακτηριστικά όπως οι προσωποποιημένες συστάσεις και το autoplay, αναφέρει η Κομισιόν, τροφοδοτούν την παρόρμηση του χρήστη να συνεχίσει το σκρολάρισμα και μεταφέρουν τον εγκέφαλο σε καθεστώς «αυτόματου πιλότου», συμβάλλοντας σε ανθυγιεινές συνήθειες και καταναγκαστική χρήση.

Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στους ανήλικους. Η Κομισιόν κατηγορεί τη Meta ότι αγνόησε διαθέσιμα στοιχεία για τον χρόνο που περνούν τα παιδιά στις πλατφόρμες τη νύχτα, καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο η βελτιστοποίηση μορφότυπων όπως τα reels και τα stories μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική χρήση.

Εξίσου αυστηρή είναι η αξιολόγηση για τα μέτρα μετριασμού. Τα εργαλεία διαχείρισης χρόνου, ακόμη και όσα ενεργοποιούνται εξ ορισμού για εφήβους, μπορούν να απορριφθούν με ένα κλικ.

Οι γονικοί έλεγχοι, σημειώνει η Κομισιόν, είναι αποτελεσματικοί μόνον εφόσον οι γονείς διαθέτουν επαρκείς τεχνικές γνώσεις και ικανότητα να τους κατανοήσουν. Ενώ, και οι σύνδεσμοι προς πηγές ψυχικής υγείας, κρυμμένοι σε μια ξεχωριστή σελίδα «κέντρου ασφάλειας», δεν αρκούν.

Η Κομισιόν προτείνει ρητά την απενεργοποίηση του autoplay και του infinite scroll εξ ορισμού, ουσιαστικά «διαλείμματα οθόνης» και προσαρμογή του αλγορίθμου συστάσεων ώστε να είναι λιγότερο προσανατολισμένος στη μεγιστοποίηση της εμπλοκής.

Η Meta έχει το δικαίωμα να μελετήσει τον φάκελο και να απαντήσει γραπτώς, ενώ παράλληλα θα ζητηθεί η γνώμη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ψηφιακών Υπηρεσιών. Αν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις, η Κομισιόν μπορεί να εκδώσει απόφαση μη συμμόρφωσης με πρόστιμο έως 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της εταιρίας.

«Η προστασία της σωματικής και ψυχικής υγείας των Ευρωπαίων πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης», δήλωσε η Χένα Βίρκουνεν, Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Ευρωπϊκής Επιτροπής για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία. «Ο DSA παρέχει σαφές πλαίσιο για να λογοδοτούν οι πλατφόρμες», σημείωσε.

Η υπόθεση εντάσσεται στη διαδικασία που άνοιξε τον Μάιο του 2024 και βασίζεται σε ανάλυση εσωτερικών εγγράφων της Meta, εκτεταμένη επιστημονική βιβλιογραφία και συνεντεύξεις με ειδικούς στη συμπεριφορική εξάρτηση. Επίσης, καλύπτει τα μέτρα επαλήθευσης ηλικίας για παιδιά κάτω των 13 ετών, για τα οποία είχαν εκδοθεί προκαταρκτικά πορίσματα τον Απρίλιο του 2026.

Παράλληλα παραμένει ανοιχτή η έρευνα για την «αλγοριθμική κατολίσθηση», τον μηχανισμό με τον οποίο τα συστήματα συστάσεων παρασύρουν τον χρήστη, βήμα-βήμα, σε ολοένα πιο ακραίο ή επιβλαβές περιεχόμενο, εκμεταλλευόμενα την ανωριμότητα και την απειρία των ανηλίκων.

Ηχηρή απάντηση σε ερώτηση για εξαντλητικές εφημερίεςστα δημόσια νοσοκομείαπου είχε καταθέσει ο αντιπρόεδρος της LEFT και ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Κώστας Αρβανίτης, έδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στην ερώτησή του, ο ευρωβουλευτής είχε επισημάνει πως “η υπόθεση εξαναγκασμού ειδικευόμενης ιατρού σε συνεχείς 24ωρες εφημερίες επί πέντε ημέρες επαναφέρει το ζήτημα της παραβίασης εκ μέρους της Ελλάδας του ενωσιακού δικαίου αναφορικά με τα όρια εργασίας και τις περιόδους ανάπαυσης των εργαζομένων στον τομέα υγείας και αναδεικνύει όχι μόνο την τεράστια υποστελέχωση και τις δυσμενείς και εξαντλητικές συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί στους δημόσιους φορείς υγείας, αλλά και τους κινδύνους που εγκυμονούν τέτοιες πρακτικές για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζόμενων και των ασθενών”.

Λαμβάνοντας υπ’ όψιν τη σχετική οδηγία της ΕΕ, ο ευρωβουλευτής ρωτούσε την Κομισιόν αν θεωρεί ότι πρακτικές συνεχόμενων 24ωρων εφημεριών χωρίς επαρκή ανάπαυση συνάδουν με το ενωσιακό δίκαιο, πώς αξιολογεί τον κίνδυνο για την υγεία και την ασφάλεια τόσο των εργαζομένων όσο και των ασθενών από τέτοιες πρακτικές, και αν προτίθεται να διερευνήσει πιθανή παραβίαση της οδηγίας από την Ελλάδα.

Στην απάντησή της η αρμόδια εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Roxana Mînzatu, υπενθυμίζει ότι “για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων, η οδηγία 2003/88/ΕΚ1 για τον χρόνο εργασίας καθορίζει τις ελάχιστες απαιτήσεις για την οργάνωση του χρόνου εργασίας. Κάθε εργαζόμενος δικαιούται ελάχιστη περίοδο ημερήσιας ανάπαυσης διάρκειας έντεκα συναπτών ωρών ανά εικοσιτετράωρο“.

Σημειώνει δε ότι “παρόλο που επιτρέπονται παρεκκλίσεις από τον κανόνα αυτό για υπηρεσίες σχετικές με την υποδοχή, τη νοσηλεία και/ή την περίθαλψη που παρέχονται από νοσοκομεία ή παρόμοια ιδρύματα, οι παρεκκλίσεις αυτές θα πρέπει να αντισταθμίζονται με ισοδύναμη περίοδο ανάπαυσης. Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει διευκρινίσει ότι η εν λόγω αντισταθμιστική ανάπαυση πρέπει να διαδέχεται άμεσα τον χρόνο εργασίας που υποτίθεται ότι πρέπει να αντισταθμίσει”.

Σύμφωνα με την Ευρωπαία Επίτροπο, “ο χρόνος εφημερίας, κατά τη διάρκεια του οποίου ο εργαζόμενος υποχρεούται να παραμένει στον χώρο εργασίας ή σε άλλον τόπο που καθορίζεται από τον εργοδότη, πρέπει να υπολογίζεται ως χρόνος εργασίας”.

Ειδικότερα για την περίπτωση στην οποία αναφέρεται ο κ. Αρβανίτης στην ερώτησή του, επισημαίνει ότι “αν η εκτέλεση επαναλαμβανόμενων διαδοχικών εικοσιτετράωρων περιόδων εφημερίας δεν διακοπτόταν από έντεκα συναπτές ώρες ημερήσιας ανάπαυσης (ανά εικοσιτετράωρο), τότε η κατάσταση αυτή δεν ήταν σύμφωνη με την οδηγία 2003/88/ΕΚ, η οποία ισχύει για τους εργοδότες τόσο του ιδιωτικού όσο και του δημόσιου τομέα”.

Επίσης τονίζει ότι “η ευθύνη για τη διασφάλιση της ορθής και αποτελεσματικής εφαρμογής της εθνικής νομοθεσίας που μεταφέρει τις οδηγίες της ΕΕ στο εθνικό δίκαιο εναπόκειται πρωτίστως στις αρμόδιες εθνικές αρχές, συμπεριλαμβανομένων των δικαστηρίων, καθώς μόνο αυτές μπορούν να αξιολογούν τα πραγματικά περιστατικά σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Στο πλαίσιο του ρόλου της ως θεματοφύλακα των Συνθηκών, η Επιτροπή παρακολουθεί τη συμμόρφωση όλων των κρατών μελών με την οδηγία, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Εάν η Επιτροπή διαθέτει αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με παραβιάσεις της οδηγίας 2003/88/ΕΚ, μπορεί να προβεί σε κάθε ενέργεια που κρίνει αναγκαία, σύμφωνα με το άρθρο 258 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης”.

Μια πρωτοφανής θεσμική κρίση εξελίσσεται ανάμεσα στην Αθήνα και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, με την επικεφαλής του οργάνου, Λάουρα Κόβεσι, να οδηγεί την αντιπαράθεση στα ανώτατα κλιμάκια των Βρυξελλών. Η τροποποίηση των εγχώριων δικαστικών διαδικασιών για τα πολιτικά πρόσωπα άνοιξε τον ασκό του Αιόλου, προκαλώντας την επίσημη αντίδραση του Λουξεμβούργου και θέτοντας την Ελλάδα αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο αυστηρών οικονομικών κυρώσεων μέσω του μηχανισμού αιρεσιμότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η αλλαγή στην ανάκριση βουλευτών και οι ευρωπαϊκές ενστάσεις

Η σπίθα που πυροδότησε την ένταση ήταν η ψήφιση διάταξης από το υπουργείο Δικαιοσύνης, η οποία αλλάζει το καθεστώς ποινικής διερεύνησης για τους βουλευτές που αντιμετωπίζουν κατηγορίες σε βαθμό κακουργήματος. Πλέον, οι υποθέσεις αυτές αφαιρούνται από τους πρωτοδίκες ανακριτές και ανατίθενται σε εφέτες. Η κυβέρνηση αιτιολογήσε την κίνηση αυτή προτάσσοντας την ανάγκη για ταχύτητα, ιδιαίτερα μετά τα μαζικά αιτήματα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για άρση ασυλιών που σχετίζονται με την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, επισημαίνοντας ότι τα μέλη του Κοινοβουλίου δεν μπορεί να βρίσκονται σε καθεστώς παρατεταμένης εκκρεμότητας.

Ωστόσο, η Λάουρα Κόβεσι εξέφρασε αμέσως την έντονη διαφωνία της, στέλνοντας αρχικά επιστολή στον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη και προβαίνοντας στη συνέχεια σε επίσημη ανακοίνωση. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θεωρεί ότι η συγκεκριμένη δικονομική αλλαγή μπορεί να λειτουργήσει ως τροχοπέδη στο έργο της, περιορίζοντας τη δυνατότητά της να ερευνά και να διώκει αποτελεσματικά πολιτικά πρόσωπα. Η εξέλιξη αυτή αναζωπυρώνει την πάγια δυσπιστία των Βρυξελλών για το ελληνικό πλαίσιο περί ποινικής ευθύνης των πολιτικών, το οποίο πάντως έχει τεθεί σε προτεραιότητα προς αναθεώρηση εν όψει της επερχόμενης συνταγματικής μεταρρύθμισης.

Το φάσμα των κυρώσεων και η κυβερνητική άμυνα

Η κλιμάκωση της έντασης πήρε επίσημη μορφή με την προσφυγή της κυρίας Κόβεσι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η κίνηση αυτή βασίζεται στις διατάξεις περί αιρεσιμότητας για το κράτος δικαίου, έναν αυστηρό μηχανισμό που προβλέπει ακόμη και την περικοπή κοινοτικών πόρων για τις χώρες που επιδεικνύουν ελλείμματα συμμόρφωσης, εφαρμόζοντας μια πρακτική που έχει ήδη δοκιμαστεί στο παρελθόν σε περιπτώσεις όπως της Πολωνίας και της Ουγγαρίας.

Το γεγονός αυτό έχει θέσει σε ετοιμότητα τα αρμόδια κυβερνητικά επιτελεία. Η Αθήνα προετοιμάζει ήδη τη νομική της επιχειρηματολογία, επιδιώκοντας να πείσει την Κομισιόν ότι η επιτάχυνση των διαδικασιών δεν υπονομεύει τις ευρωπαϊκές αρμοδιότητες. Η έκβαση της υπόθεσης θεωρείται κρίσιμη, καθώς η χώρα αναμένει την ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου, με την ελληνική πλευρά να σπεύδει να διαχειριστεί τα ανοιχτά μέτωπα ώστε να μην υπάρξουν αρνητικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με την προηγούμενη αξιολόγηση, όπου είχαν καταγραφεί βήματα προόδου.

Η δεύτερη εστία τριβής στον Άρειο Πάγο

Πέρα από το νομοθετικό σκέλος, οι σχέσεις των δύο πλευρών δοκιμάζονται και σε επίπεδο στελέχωσης των δικαστικών αρχών. Αφορμή στάθηκε η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου του Αρείου Πάγου να ανανεώσει για δύο έτη τη θητεία της Πόπης Παπανδρέου, της Χαρίκλειας Θάνου κα του Διονύση Μουζάκη που υπηρετούν στο εγχώριο κλιμάκιό της.

Η απόφαση αυτή ήρθε σε ευθεία αντίθεση με την επιθυμία της Λάουρας Κόβεσι, η οποία είχε εισηγηθεί πενταετή παράταση για τους συγκεκριμένους λειτουργούς. Το Λουξεμβούργο τηρεί στάση αναμονής μέχρι την επίσημη καθαρογραφή της απόφασης, με το ενδεχόμενο προσφυγής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο να παραμένει ανοιχτό, μια πιθανότητα που η Ευρωπαία Εισαγγελέας είχε αφήσει να εννοηθεί και κατά την παρουσία της στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών.

Εν μέσω του πολέμου στη Μέση Ανατολή που συνεχίζει να μαίνεται χωρίς ορατό τέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτρέπει τους πολίτες της γηραιάς ηπείρου να εργάζονται από το σπίτι, να οδηγούν και να ταξιδεύουν λιγότερο, καθώς και τις χώρες της Ε.Ε. να εφαρμόσουν επειγόντως τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Σε κάθε περίπτωση, η Κομισιόν προειδοποιεί για παρατεταμένη ενεργειακή κρίση, λόγω της πολεμικής σύγκρουσης. 

Σε μια ομιλία που θύμισε τις πρώτες ημέρες της πανδημίας του κορονοϊού, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιόργκενσεν, δήλωσε ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια «πολύ σοβαρή κατάσταση» χωρίς σαφές τέλος.

«Ακόμα κι αν... η ειρήνη έρθει αύριο, δεν θα επιστρέψουμε στην κανονικότητα στο άμεσο μέλλον», είπε με σαφήνεια, μετά το τέλος της έκτακτης τηλεδιάσκεψης των υπουργών Ενέργειας.

«Όσο περισσότερα μπορούν να γίνουν για την εξοικονόμηση πετρελαίου, ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών, τόσο καλύτερα θα είναι τα πράγματα», είπε ο Γιόργκενσεν, προτρέποντας τα κράτη-μέλη να ακολουθήσουν τις συμβουλές του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, οι οποίες –όπως είπε– περιλαμβάνουν «εργασία από το σπίτι όπου είναι δυνατόν, μείωση των ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητόδρομους κατά δέκα χιλιόμετρα [την ώρα], ενθάρρυνση των δημόσιων συγκοινωνιών, εναλλακτική πρόσβαση με ιδιωτικό αυτοκίνητο... αύξηση της κοινής χρήσης αυτοκινήτων και υιοθέτηση αποτελεσματικών πρακτικών οδήγησης».

Μακροπρόθεσμα, προέτρεψε τις χώρες της ΕΕ να διπλασιάσουν την κατασκευή περισσότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, λέγοντας ότι «αυτή πρέπει να είναι η στιγμή που θα αλλάξουμε επιτέλους την κατάσταση και θα γίνουμε πραγματικά ενεργειακά ανεξάρτητοι».

Χαρακτηριστικές αναφορές του Γιόργκενσεν:

• Είπε πως δεν υπάρχουν άμεσες ελλείψεις στην προμήθεια πετρελαίου και φυσικού αερίου στην ΕΕ. Ωστόσο, παρατηρούνται «πιέσεις σε ορισμένες αγορές προϊόντων, ιδίως στο ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, καθώς και αυξανόμενοι περιορισμοί στις παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου και η μετακύλισή τους στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας».
• Τόνισε ότι «δεν πρέπει να έχουμε καμία αυταπάτη ότι οι συνέπειες αυτής της κρίσης για τις αγορές ενέργειας θα είναι βραχυπρόθεσμες, διότι δεν θα είναι».
• Υπογράμμισε ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό «να αποφύγουμε κατακερματισμένες εθνικές απαντήσεις» και μέτρα που θα διαταράξουν την αγορά. Επίσης επανέλαβε, ότι η Επιτροπή ήδη συντονίζει δράσεις σχετικά με την αποθήκευση φυσικού αερίου, την αναπλήρωση των αποθεμάτων και την ασφάλεια εφοδιασμού πετρελαίου.
• Αναφορικά με την εργαλειοθήκη της κρίσης του 2022, τόνισε ότι τότε ήταν κυρίως κρίση φυσικού αερίου, ενώ τώρα αντιμετωπίζουμε ένα ευρύτερο φάσμα προβλημάτων, ιδίως σε σχέση με το πετρέλαιο και ακόμη περισσότερο με συγκεκριμένα προϊόντα, όπως το καύσιμο αεροσκαφών και το ντίζελ.

Οι συνομιλίες της Τρίτης μεταξύ των υπουργών ολοκληρώθηκαν χωρίς συγκεκριμένες προτάσεις, αν και ο Γιόργκενσεν υποσχέθηκε ότι η Επιτροπή θα ανακοινώσει ένα πακέτο μέτρων σε επίπεδο Ε.Ε., στο εγγύς μέλλον.

Τα σχόλιά του έρχονται καθώς αυξάνονται οι φόβοι ότι ο κόσμος αντιμετωπίζει μια μεγάλη ενεργειακή κρίση που θα υπερβαίνει ακόμη και το πετρελαϊκό σοκ της δεκαετίας του 1970, η οποία θα μπορούσε να έχει παγκόσμιες οικονομικές επιπτώσεις συγκρίσιμες με την πανδημία του κορονοϊού.

Λιτότητα διαρκείας συστήνει η Κομισιόν για την Ελλάδα, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους. Σκληρή λιτότητα συνεπάγεται πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 1,8% του ΑΕΠ της χώρας, ακόμη και στις συνθήκες οικονομικής στασιμότητας που θα επικρατήσουν κατά τη δεκαετία 2027-2036. Για τον λόγο αυτό η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από την Κομισιόν «υψηλού κινδύνου» για τη δημοσιονομική σταθερότητα της Ελλάδας. Οι συγκεκριμένες εκτιμήσεις περιλαμβάνονται σε πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την εξέλιξη του δημόσιου χρέους των κρατών-μελών της ΕΕ σε κοντινό, μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα (Debt Sustainability Monitor 2025).

Η Κομισιόν σημειώνει ότι για την τρέχουσα χρονιά, δηλαδή ως τα τέλη του 2026, δεν υπάρχουν προβλήματα ή κίνδυνοι που να συνδέονται με το υψηλό ελληνικό χρέος. Χάρη στη θετική συνδρομή τεσσάρων συντελεστών, δηλαδή της αναβάθμισης της Ελλάδας στην επενδυτική βαθμίδα από τρεις εκ των τεσσάρων αναγνωρισμένων οίκων πιστοληπτικής αξιολόγησης, των χαμηλών ακόμη χρηματοδοτικών αναγκών του ελληνικού κράτους, της τάξης του 9% του ΑΕΠ, των υψηλών ρυθμών, άνω του 2%, ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας χάρη στα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης καθώς και των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων, τονίζει, αναμένεται η σταδιακή αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέος από το 154,2% του ΑΕΠ που έκλεισε το 2024 στο 147,6% το 2025 και το 141,2% του ΑΕΠ το 2026.

Αλλάζουν όλα το 2027

Η θετική αυτή συνθήκη όμως αλλάζει δραματικά από το 2027, έτος κατά το οποίο ολοκληρώνονται και οι τελευταίες εκταμιεύσεις κονδυλίων το Ταμείου Ανάκαμψης, οπότε σύμφωνα με τις προβλέψεις της Κομισιόν η ελληνική οικονομία θα εισέλθει σταδιακά σε στασιμότητα, καθώς η ανάπτυξη θα υποχωρήσει στο 1,7% το 2027 και στο 0,7% κατά μέσο όρο από το 2028 και τα επόμενα χρόνια.

Η χώρα θα μπει σε μια δύσκολη για την οικονομία της περίοδο με το δημόσιο χρέος στο 141,2% του ΑΕΠ –στην καλύτερη περίπτωση– δηλαδή όχι απλώς πάνω από την κόκκινη γραμμή του 90% του ΑΕΠ αλλά σε υψηλότερα επίπεδα από κάθε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Η επιδίωξη μιας περαιτέρω αποκλιμάκωσής του στο εξής θα αποβεί ένα εξαιρετικά δύσκολο –ενδεχομένως και οριακά αδύνατο να κερδηθεί- στοίχημα. Για τον λόγο αυτό η Κομισιόν κατατάσσει το ελληνικό δημόσιο χρέος μεσοπρόθεσμα –δηλαδή για το διάστημα 2027-2036– στην κατηγορία «Υψηλού Κινδύνου».

Tην περίοδο 2027-2036, κατά την οποία η ελληνική οικονομία θα εμφανίζει στασιμότητα, αναφέρει η ανάλυση της Κομισιόν, οι χρηματοδοτικές ανάγκες του ελληνικού κράτους θα αρχίσουν να αυξάνονται, περνώντας σταδιακά από το 9% το 2027 στο 17% του ΑΕΠ το 2036. Αν και δεν αποκλείεται η Ελλάδα να καταφέρει να συνεχίσει να μειώνει το δημόσιο χρέος της, αυτό θα είναι εφικτό πλέον μόνο με πολύ χαμηλές ταχύτητες. Η Κομισιόν συγκεκριμένα προβλέπει ότι στην καλύτερη των περιπτώσεων το ελληνικό δημόσιο χρέος μπορεί να συνεχίσει να μειώνεται από το 141,2% του ΑΕΠ το 2026 στο 123,5% του ΑΕΠ το 2036, αλλά μόνο υπό τον όρο ότι η Ελλάδα θα παράγει κάθε χρόνο και για μια ολόκληρη δεκαετία υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα τουλάχιστον 1,8% του ΑΕΠ.

Δύσκολος στόχος

Η παραγωγή πρωτογενών πλεονασμάτων της τάξης του 1,8% επί σειρά ετών σε συνθήκες οικονομικής στασιμότητας είναι ωστόσο ένας εξαιρετικά δύσκολος στόχος, καθώς σημαίνει επί της ουσίας αφαίρεση χρήματος από την οικονομία και δημιουργία υφεσιακών τάσεων. Για τον λόγο αυτό άλλωστε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αμφιβάλλει αν είναι εφικτός, τονίζοντας ότι «είναι πολύ φιλόδοξος αν συγκριθεί με τις προηγούμενες δημοσιονομικές επιδόσεις της Ελλάδας».

Αυτά αν όλα πάνε καλά. Αν όμως ένα ή περισσότερα πράγματα πάνε στραβά –δηλαδή αν τα πλεονάσματα που θα καταφέρει να βγάλει η ελληνική κυβέρνηση σε συνθήκες στασιμότητας είναι χαμηλότερα, κοντά στο 1,3% του ΑΕΠ, ή αν αυξηθεί η διαφορά μεταξύ των επιτοκίων και του ρυθμού ανάπτυξης κατά μία ποσοστιαία μονάδα ή αν μεσολαβήσει μια ευρωπαϊκή χρηματοπιστωτική κρίση κι αυξηθούν σημαντικά τα επιτόκια με τα οποία δανείζεται το ελληνικό δημόσιο για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα– το ελληνικό δημόσιο θα παραμείνει καθηλωμένο σχετικά ψηλά, κλείνοντας στο 133,3% του ΑΕΠ το 2036.

Σε κάθε περίπτωση, η Κομισιόν φαίνεται να πιστεύει ότι παρά το μεγάλο μέγεθος του χρέους της η Ελλάδα δεν κινδυνεύει από νέα κρίση και αναφέρει ανάμεσα στους παράγοντες που λειτουργούν προστατευτικά υπέρ της χώρας: τα υψηλά ταμειακά διαθέσιμα, τη μεγάλης διάρκειας λήξη του ελληνικού χρέους σε σχέση με άλλων κρατών-μελών, το ότι μεγαλύτερο μέρος του χρέους κατέχεται από επίσημους δανειστές με χαμηλά επιτόκια και το ότι είναι πλήρως εκφρασμένο σε ευρώ, άρα δεν έχει κανένα συναλλαγματικό κίνδυνο.

Τρεις παράγοντες κινδύνου

Η έκθεση της Κομισιόν επισημαίνει τρεις παράγοντες πρόσθετου κινδύνου που μπορεί να αυξήσουν το ελληνικό δημόσιο χρέος μέσα στα επόμενα χρόνια.

1. Τα «κόκκινα» δάνεια που παραμένουν πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο –παρά τον μεγάλο τους όγκο δεν επιβαρύνουν πλέον τις τράπεζες– μπορούν να επιβαρύνουν το δημόσιο χρέος αν καταπέσουν οι κρατικές εγγυήσεις που συνόδευσαν τις τιτλοποιήσεις τους.
2. Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις του δημοσίου που συνδέονται με εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις.
3. Οι ευρωπαϊκές έρευνες για σκάνδαλα, ειδικότερα το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, που μπορεί να υποχρεώσουν το ελληνικό δημόσιο να επιστρέψει κονδύλια στην Ευρώπη.