Μια πρωτοφανής θεσμική κρίση εξελίσσεται ανάμεσα στην Αθήνα και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, με την επικεφαλής του οργάνου, Λάουρα Κόβεσι, να οδηγεί την αντιπαράθεση στα ανώτατα κλιμάκια των Βρυξελλών. Η τροποποίηση των εγχώριων δικαστικών διαδικασιών για τα πολιτικά πρόσωπα άνοιξε τον ασκό του Αιόλου, προκαλώντας την επίσημη αντίδραση του Λουξεμβούργου και θέτοντας την Ελλάδα αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο αυστηρών οικονομικών κυρώσεων μέσω του μηχανισμού αιρεσιμότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η αλλαγή στην ανάκριση βουλευτών και οι ευρωπαϊκές ενστάσεις

Η σπίθα που πυροδότησε την ένταση ήταν η ψήφιση διάταξης από το υπουργείο Δικαιοσύνης, η οποία αλλάζει το καθεστώς ποινικής διερεύνησης για τους βουλευτές που αντιμετωπίζουν κατηγορίες σε βαθμό κακουργήματος. Πλέον, οι υποθέσεις αυτές αφαιρούνται από τους πρωτοδίκες ανακριτές και ανατίθενται σε εφέτες. Η κυβέρνηση αιτιολογήσε την κίνηση αυτή προτάσσοντας την ανάγκη για ταχύτητα, ιδιαίτερα μετά τα μαζικά αιτήματα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για άρση ασυλιών που σχετίζονται με την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, επισημαίνοντας ότι τα μέλη του Κοινοβουλίου δεν μπορεί να βρίσκονται σε καθεστώς παρατεταμένης εκκρεμότητας.

Ωστόσο, η Λάουρα Κόβεσι εξέφρασε αμέσως την έντονη διαφωνία της, στέλνοντας αρχικά επιστολή στον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη και προβαίνοντας στη συνέχεια σε επίσημη ανακοίνωση. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θεωρεί ότι η συγκεκριμένη δικονομική αλλαγή μπορεί να λειτουργήσει ως τροχοπέδη στο έργο της, περιορίζοντας τη δυνατότητά της να ερευνά και να διώκει αποτελεσματικά πολιτικά πρόσωπα. Η εξέλιξη αυτή αναζωπυρώνει την πάγια δυσπιστία των Βρυξελλών για το ελληνικό πλαίσιο περί ποινικής ευθύνης των πολιτικών, το οποίο πάντως έχει τεθεί σε προτεραιότητα προς αναθεώρηση εν όψει της επερχόμενης συνταγματικής μεταρρύθμισης.

Το φάσμα των κυρώσεων και η κυβερνητική άμυνα

Η κλιμάκωση της έντασης πήρε επίσημη μορφή με την προσφυγή της κυρίας Κόβεσι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η κίνηση αυτή βασίζεται στις διατάξεις περί αιρεσιμότητας για το κράτος δικαίου, έναν αυστηρό μηχανισμό που προβλέπει ακόμη και την περικοπή κοινοτικών πόρων για τις χώρες που επιδεικνύουν ελλείμματα συμμόρφωσης, εφαρμόζοντας μια πρακτική που έχει ήδη δοκιμαστεί στο παρελθόν σε περιπτώσεις όπως της Πολωνίας και της Ουγγαρίας.

Το γεγονός αυτό έχει θέσει σε ετοιμότητα τα αρμόδια κυβερνητικά επιτελεία. Η Αθήνα προετοιμάζει ήδη τη νομική της επιχειρηματολογία, επιδιώκοντας να πείσει την Κομισιόν ότι η επιτάχυνση των διαδικασιών δεν υπονομεύει τις ευρωπαϊκές αρμοδιότητες. Η έκβαση της υπόθεσης θεωρείται κρίσιμη, καθώς η χώρα αναμένει την ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου, με την ελληνική πλευρά να σπεύδει να διαχειριστεί τα ανοιχτά μέτωπα ώστε να μην υπάρξουν αρνητικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με την προηγούμενη αξιολόγηση, όπου είχαν καταγραφεί βήματα προόδου.

Η δεύτερη εστία τριβής στον Άρειο Πάγο

Πέρα από το νομοθετικό σκέλος, οι σχέσεις των δύο πλευρών δοκιμάζονται και σε επίπεδο στελέχωσης των δικαστικών αρχών. Αφορμή στάθηκε η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου του Αρείου Πάγου να ανανεώσει για δύο έτη τη θητεία της Πόπης Παπανδρέου, της Χαρίκλειας Θάνου κα του Διονύση Μουζάκη που υπηρετούν στο εγχώριο κλιμάκιό της.

Η απόφαση αυτή ήρθε σε ευθεία αντίθεση με την επιθυμία της Λάουρας Κόβεσι, η οποία είχε εισηγηθεί πενταετή παράταση για τους συγκεκριμένους λειτουργούς. Το Λουξεμβούργο τηρεί στάση αναμονής μέχρι την επίσημη καθαρογραφή της απόφασης, με το ενδεχόμενο προσφυγής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο να παραμένει ανοιχτό, μια πιθανότητα που η Ευρωπαία Εισαγγελέας είχε αφήσει να εννοηθεί και κατά την παρουσία της στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών.