Την παύση της υποστήριξης των λεγόμενων «Σπιτιών Ανακύκλωσης» ανακοίνωσε η εταιρία ΤΕΧΑΝ, λίγες ημέρες μετά τη σχετική έφοδο που πραγματοποιήθηκε στα γραφεία της κατόπιν εντολής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, όπως είχε δημοσιεύσει το tvxs.

Η εταιρεία ενημέρωσε ότι διακόπτει τη συλλογή των ανακυκλώσιμων υλικών, την κάλυψη λειτουργικών εξόδων και την καταβολή του ανταποδοτικού ποσού προς τους πολίτες, αφήνοντας πλέον στους δήμους την ευθύνη να διατηρήσουν προσωρινά το σύστημα σε λειτουργία.

Η εξέλιξη αφορά το σκάνδαλο με τα πολυκέντρα ανακύκλωσης που εγκαταστάθηκαν σε δήμους της Αττικής, της Πελοποννήσου και της Κρήτης και για την προμήθεια των οποίων διατέθηκαν περισσότερα από 80 εκατ. ευρώ από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους.

Η επιστολή προς τον ΕΔΣΝΑ και η διακοπή από τις 15 Ιουλίου

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, την 1η Ιουλίου – περίπου μία εβδομάδα μετά τις έρευνες στα γραφεία της – η ΤΕΧΑΝ έστειλε επιστολή στον Ειδικό Διαβαθμιδικό Σύνδεσμο Νομού Αττικής, γνωστοποιώντας ότι από τις 15 Ιουλίου δεν θα συνέχιζε να υποστηρίζει τη λειτουργία των εγκαταστάσεων.

Η απόφαση σημαίνει ότι η εταιρεία σταματά να παραλαμβάνει και να μεταφέρει τα υλικά που συγκεντρώνονται στα «Σπιτάκια», υπηρεσία την οποία παρείχε από το 2020. Παύει επίσης να καλύπτει την παρουσία προσωπικού που βοηθούσε τους πολίτες στη διαλογή και στη χρήση των μηχανημάτων.

Σε όσα σημεία είχαν τοποθετηθεί ξεχωριστοί μετρητές ηλεκτρικού ρεύματος στο όνομα της εταιρείας, προβλέπεται ακόμη και διακοπή της ηλεκτροδότησης.

Παράλληλα, καταργείται το ανταποδοτικό όφελος που ανερχόταν σε ένα ευρώ για κάθε 33 πλαστικές φιάλες, ενώ πληροφορίες αναφέρουν ότι έχει λήξει και η συμφωνία για τη χορήγηση κουπονιών αγορών από σούπερ μάρκετ.

Ο ΕΔΣΝΑ ζητά από τους δήμους να κρατήσουν ανοιχτές τις εγκαταστάσεις

Μετά την αποχώρηση της εταιρείας, ο ΕΔΣΝΑ απέστειλε στις 17 Ιουλίου έγγραφο προς τους δήμους-μέλη του, ζητώντας τους να αναλάβουν προσωρινά τη λειτουργία των πολυκέντρων μέχρι να βρεθεί μόνιμη λύση.

Στο έγγραφο επισημαίνεται ότι οι δημοτικές αρχές πρέπει να μεριμνήσουν ώστε οι εγκαταστάσεις να παραμείνουν διαθέσιμες και λειτουργικές. Η οδηγία καταλήγει χαρακτηριστικά: «Παρακαλούνται οι δήμοι να μην απομακρύνουν ή αποξηλώσουν τα Σπιτάκια».

Στην Αττική λειτουργούν περίπου 130 τέτοιες εγκαταστάσεις. Το τελευταίο διάστημα έχει συζητηθεί το ενδεχόμενο να ενταχθούν στον σχεδιαζόμενο διαγωνισμό της Περιφέρειας Αττικής για τη διαχείριση 1.000 «Γωνιών Ανακύκλωσης».

Οι έφοδοι σε Δάφνη, Παλλήνη και Ασπρόπυργο

Πριν από την ανακοίνωση της παύσης λειτουργίας, αστυνομικοί της Υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων, ενεργώντας κατόπιν εντολής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, πραγματοποίησαν έρευνες σε εγκαταστάσεις της ΤΕΧΑΝ στη Δάφνη, την Παλλήνη και τον Ασπρόπυργο.

Το κλιμάκιο προχώρησε στην κατάσχεση εγγράφων, ηλεκτρονικών υπολογιστών και ψηφιακών αρχείων. Η έρευνα επικεντρώνεται στις συμβάσεις που συνήψε η εταιρεία με δημόσιους φορείς και κυρίως στο ενδεχόμενο υπερκοστολόγησης των έργων που χρηματοδοτήθηκαν σε σημαντικό βαθμό από το ΕΣΠΑ.

Οι έλεγχοι για το κόστος των 240 πολυκέντρων

Η υπόθεση είχε ήδη βρεθεί στο μικροσκόπιο της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου. Πορίσματα που είχαν δημοσιοποιηθεί τα προηγούμενα χρόνια κατέγραφαν σοβαρές επιφυλάξεις για τις διαδικασίες των διαγωνισμών μέσω των οποίων αποκτήθηκαν τα συγκεκριμένα συστήματα.

Τρεις φορείς διαχείρισης απορριμμάτων – ο ΕΔΣΝΑ στην Αττική, ο ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου και ο ΕΣΔΑΚ στην Κρήτη – προμηθεύτηκαν συνολικά περίπου 240 «Σπιτάκια Ανακύκλωσης».

Το κόστος για καθένα από αυτά φέρεται να έφθασε τις 300.000 ευρώ, την ώρα που, σύμφωνα με τα ελεγκτικά πορίσματα, αντίστοιχος εξοπλισμός διατίθετο στην αγορά περίπου προς 66.000 ευρώ.

Πρόσθετες εγκαταστάσεις αγοράστηκαν και μέσω του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης», με τη συνολική επιβάρυνση των δημόσιων και ευρωπαϊκών ταμείων να ξεπερνά τα 80 εκατ. ευρώ.

Δύο δεκαετίες παρουσίας και έντονη προβολή μετά το 2019

Τα συγκεκριμένα πολυκέντρα εμφανίστηκαν στην Ελλάδα πριν από περίπου 20 χρόνια, όμως η εγκατάστασή τους επεκτάθηκε ιδιαίτερα μετά το 2019.

Κατά την περίοδο αυτή παρουσιάστηκαν από την κυβέρνηση ως βασικό εργαλείο για τη βελτίωση της ανακύκλωσης, ενώ σε αρκετά εγκαίνια είχαν παρευρεθεί ο πρωθυπουργός, υπουργοί και ο τότε πρέσβης των ΗΠΑ, Τζέφρι Πάιατ.

Παρά την εκτεταμένη ανάπτυξη του συστήματος, το εθνικό ποσοστό ανακύκλωσης παραμένει περίπου στο 18%, δηλαδή σχεδόν στα ίδια επίπεδα με πριν από επτά χρόνια, ενώ η Ελλάδα έχει δεσμευθεί να το αυξήσει στο 60% έως το 2030.

Το νέο σύστημα εγγυοδοσίας στα σούπερ μάρκετ

Πληροφορίες αναφέρουν ότι η ΤΕΧΑΝ ενδιαφέρεται πλέον για το νέο σύστημα εγγυοδοσίας συσκευασιών DRS, το οποίο σχεδιάζεται να λειτουργήσει κυρίως μέσω των σούπερ μάρκετ.

Με βάση το υπό σχεδιασμό μοντέλο, κάθε πλαστική ή μεταλλική συσκευασία θα επιβαρύνεται κατά την αγορά της με επιπλέον ποσό δέκα λεπτών. Ο καταναλωτής θα λαμβάνει πίσω το ποσό όταν επιστρέφει τη συσκευασία στα ειδικά μηχανήματα συλλογής.

Πολιτική αντιπαράθεση και κοινοβουλευτικές ερωτήσεις

Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιδράσεις. Ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Γιώργος Βλάχος επανήλθε με ερώτηση προς τον πρωθυπουργό, ζητώντας αναλυτικά στοιχεία για τους διαγωνισμούς, το κόστος προμήθειας και εγκατάστασης, τους αναδόχους, τη διαχείριση των υλικών και τη χρηματοδότηση του συστήματος.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ερωτηθείς σχετικά, υποστήριξε ότι έχουν ήδη δοθεί απαντήσεις στη Βουλή, παραπέμποντας σε προηγούμενες ερωτήσεις του Σωκράτη Φάμελλου, του Μίλτου Ζαμπάρα και του ίδιου του κ. Βλάχου.

Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε επίσης νέα κοινοβουλευτική ερώτηση, ζητώντας ενημέρωση για τις έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, τις κατασχέσεις αρχείων και τις πιθανές υπερκοστολογήσεις στις συμβάσεις προμήθειας.

Το βάρος μεταφέρεται πλέον στους δήμους, οι οποίοι καλούνται να κρατήσουν όρθιο ένα σύστημα που έμεινε χωρίς τον φορέα που το λειτουργούσε επί χρόνια, ενώ η δικαστική και οικονομική διερεύνηση των συμβάσεών του βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.