Την παύση της υποστήριξης των λεγόμενων «Σπιτιών Ανακύκλωσης» ανακοίνωσε η εταιρία ΤΕΧΑΝ, λίγες ημέρες μετά τη σχετική έφοδο που πραγματοποιήθηκε στα γραφεία της κατόπιν εντολής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, όπως είχε δημοσιεύσει το tvxs.

Η εταιρεία ενημέρωσε ότι διακόπτει τη συλλογή των ανακυκλώσιμων υλικών, την κάλυψη λειτουργικών εξόδων και την καταβολή του ανταποδοτικού ποσού προς τους πολίτες, αφήνοντας πλέον στους δήμους την ευθύνη να διατηρήσουν προσωρινά το σύστημα σε λειτουργία.

Η εξέλιξη αφορά το σκάνδαλο με τα πολυκέντρα ανακύκλωσης που εγκαταστάθηκαν σε δήμους της Αττικής, της Πελοποννήσου και της Κρήτης και για την προμήθεια των οποίων διατέθηκαν περισσότερα από 80 εκατ. ευρώ από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους.

Η επιστολή προς τον ΕΔΣΝΑ και η διακοπή από τις 15 Ιουλίου

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, την 1η Ιουλίου – περίπου μία εβδομάδα μετά τις έρευνες στα γραφεία της – η ΤΕΧΑΝ έστειλε επιστολή στον Ειδικό Διαβαθμιδικό Σύνδεσμο Νομού Αττικής, γνωστοποιώντας ότι από τις 15 Ιουλίου δεν θα συνέχιζε να υποστηρίζει τη λειτουργία των εγκαταστάσεων.

Η απόφαση σημαίνει ότι η εταιρεία σταματά να παραλαμβάνει και να μεταφέρει τα υλικά που συγκεντρώνονται στα «Σπιτάκια», υπηρεσία την οποία παρείχε από το 2020. Παύει επίσης να καλύπτει την παρουσία προσωπικού που βοηθούσε τους πολίτες στη διαλογή και στη χρήση των μηχανημάτων.

Σε όσα σημεία είχαν τοποθετηθεί ξεχωριστοί μετρητές ηλεκτρικού ρεύματος στο όνομα της εταιρείας, προβλέπεται ακόμη και διακοπή της ηλεκτροδότησης.

Παράλληλα, καταργείται το ανταποδοτικό όφελος που ανερχόταν σε ένα ευρώ για κάθε 33 πλαστικές φιάλες, ενώ πληροφορίες αναφέρουν ότι έχει λήξει και η συμφωνία για τη χορήγηση κουπονιών αγορών από σούπερ μάρκετ.

Ο ΕΔΣΝΑ ζητά από τους δήμους να κρατήσουν ανοιχτές τις εγκαταστάσεις

Μετά την αποχώρηση της εταιρείας, ο ΕΔΣΝΑ απέστειλε στις 17 Ιουλίου έγγραφο προς τους δήμους-μέλη του, ζητώντας τους να αναλάβουν προσωρινά τη λειτουργία των πολυκέντρων μέχρι να βρεθεί μόνιμη λύση.

Στο έγγραφο επισημαίνεται ότι οι δημοτικές αρχές πρέπει να μεριμνήσουν ώστε οι εγκαταστάσεις να παραμείνουν διαθέσιμες και λειτουργικές. Η οδηγία καταλήγει χαρακτηριστικά: «Παρακαλούνται οι δήμοι να μην απομακρύνουν ή αποξηλώσουν τα Σπιτάκια».

Στην Αττική λειτουργούν περίπου 130 τέτοιες εγκαταστάσεις. Το τελευταίο διάστημα έχει συζητηθεί το ενδεχόμενο να ενταχθούν στον σχεδιαζόμενο διαγωνισμό της Περιφέρειας Αττικής για τη διαχείριση 1.000 «Γωνιών Ανακύκλωσης».

Οι έφοδοι σε Δάφνη, Παλλήνη και Ασπρόπυργο

Πριν από την ανακοίνωση της παύσης λειτουργίας, αστυνομικοί της Υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων, ενεργώντας κατόπιν εντολής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, πραγματοποίησαν έρευνες σε εγκαταστάσεις της ΤΕΧΑΝ στη Δάφνη, την Παλλήνη και τον Ασπρόπυργο.

Το κλιμάκιο προχώρησε στην κατάσχεση εγγράφων, ηλεκτρονικών υπολογιστών και ψηφιακών αρχείων. Η έρευνα επικεντρώνεται στις συμβάσεις που συνήψε η εταιρεία με δημόσιους φορείς και κυρίως στο ενδεχόμενο υπερκοστολόγησης των έργων που χρηματοδοτήθηκαν σε σημαντικό βαθμό από το ΕΣΠΑ.

Οι έλεγχοι για το κόστος των 240 πολυκέντρων

Η υπόθεση είχε ήδη βρεθεί στο μικροσκόπιο της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου. Πορίσματα που είχαν δημοσιοποιηθεί τα προηγούμενα χρόνια κατέγραφαν σοβαρές επιφυλάξεις για τις διαδικασίες των διαγωνισμών μέσω των οποίων αποκτήθηκαν τα συγκεκριμένα συστήματα.

Τρεις φορείς διαχείρισης απορριμμάτων – ο ΕΔΣΝΑ στην Αττική, ο ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου και ο ΕΣΔΑΚ στην Κρήτη – προμηθεύτηκαν συνολικά περίπου 240 «Σπιτάκια Ανακύκλωσης».

Το κόστος για καθένα από αυτά φέρεται να έφθασε τις 300.000 ευρώ, την ώρα που, σύμφωνα με τα ελεγκτικά πορίσματα, αντίστοιχος εξοπλισμός διατίθετο στην αγορά περίπου προς 66.000 ευρώ.

Πρόσθετες εγκαταστάσεις αγοράστηκαν και μέσω του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης», με τη συνολική επιβάρυνση των δημόσιων και ευρωπαϊκών ταμείων να ξεπερνά τα 80 εκατ. ευρώ.

Δύο δεκαετίες παρουσίας και έντονη προβολή μετά το 2019

Τα συγκεκριμένα πολυκέντρα εμφανίστηκαν στην Ελλάδα πριν από περίπου 20 χρόνια, όμως η εγκατάστασή τους επεκτάθηκε ιδιαίτερα μετά το 2019.

Κατά την περίοδο αυτή παρουσιάστηκαν από την κυβέρνηση ως βασικό εργαλείο για τη βελτίωση της ανακύκλωσης, ενώ σε αρκετά εγκαίνια είχαν παρευρεθεί ο πρωθυπουργός, υπουργοί και ο τότε πρέσβης των ΗΠΑ, Τζέφρι Πάιατ.

Παρά την εκτεταμένη ανάπτυξη του συστήματος, το εθνικό ποσοστό ανακύκλωσης παραμένει περίπου στο 18%, δηλαδή σχεδόν στα ίδια επίπεδα με πριν από επτά χρόνια, ενώ η Ελλάδα έχει δεσμευθεί να το αυξήσει στο 60% έως το 2030.

Το νέο σύστημα εγγυοδοσίας στα σούπερ μάρκετ

Πληροφορίες αναφέρουν ότι η ΤΕΧΑΝ ενδιαφέρεται πλέον για το νέο σύστημα εγγυοδοσίας συσκευασιών DRS, το οποίο σχεδιάζεται να λειτουργήσει κυρίως μέσω των σούπερ μάρκετ.

Με βάση το υπό σχεδιασμό μοντέλο, κάθε πλαστική ή μεταλλική συσκευασία θα επιβαρύνεται κατά την αγορά της με επιπλέον ποσό δέκα λεπτών. Ο καταναλωτής θα λαμβάνει πίσω το ποσό όταν επιστρέφει τη συσκευασία στα ειδικά μηχανήματα συλλογής.

Πολιτική αντιπαράθεση και κοινοβουλευτικές ερωτήσεις

Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιδράσεις. Ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Γιώργος Βλάχος επανήλθε με ερώτηση προς τον πρωθυπουργό, ζητώντας αναλυτικά στοιχεία για τους διαγωνισμούς, το κόστος προμήθειας και εγκατάστασης, τους αναδόχους, τη διαχείριση των υλικών και τη χρηματοδότηση του συστήματος.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ερωτηθείς σχετικά, υποστήριξε ότι έχουν ήδη δοθεί απαντήσεις στη Βουλή, παραπέμποντας σε προηγούμενες ερωτήσεις του Σωκράτη Φάμελλου, του Μίλτου Ζαμπάρα και του ίδιου του κ. Βλάχου.

Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε επίσης νέα κοινοβουλευτική ερώτηση, ζητώντας ενημέρωση για τις έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, τις κατασχέσεις αρχείων και τις πιθανές υπερκοστολογήσεις στις συμβάσεις προμήθειας.

Το βάρος μεταφέρεται πλέον στους δήμους, οι οποίοι καλούνται να κρατήσουν όρθιο ένα σύστημα που έμεινε χωρίς τον φορέα που το λειτουργούσε επί χρόνια, ενώ η δικαστική και οικονομική διερεύνηση των συμβάσεών του βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

Στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας έχει μπει η υπόθεση των πολυκέντρων ανακύκλωσης, με επίκεντρο τη διαχείριση και λειτουργία τους από την εταιρεία ΤΕΧΑΝ, σε μια εξέλιξη που φέρνει στο φως νέα ερωτήματα για τη διαφάνεια στη χρήση ευρωπαϊκών πόρων και την αποτελεσματικότητα του εγχώριου ελεγκτικού μηχανισμού. Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) ακολουθεί τα πορίσματα της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ), τα οποία κατέδειξαν σοβαρά κενά στον σχεδιασμό, την εποπτεία και την αξιοπιστία των καταγραφών, προτείνοντας περικοπές κοινοτικών χρηματοδοτήσεων.

Τα πολυκέντρα –τα κοντέινερ που φιλοξενούν μηχανήματα ανακύκλωσης πλαστικών, γυάλινων και μεταλλικών αντικειμένων– χρηματοδοτήθηκαν την τελευταία τριετία από το Τομεακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη (ΥΜΕΠΕΡΑΑ). Στην Αττική προβλέφθηκε η εγκατάσταση 130 μονάδων, στην Πελοπόννησο 58 και στην Κρήτη 60, με στόχο να καλύψουν το κενό συλλογής υλικών που δεν εμπίπτουν στα ήδη υπάρχοντα συστήματα, όπως οι μπλε κάδοι της ΕΕΑΑ ή τα «σπιτάκια» της Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης. Ωστόσο, από την πρώτη στιγμή τέθηκε υπό αμφισβήτηση το κατά πόσο η λειτουργία τους ανταποκρίνεται σε αυτόν τον σκοπό.

Η διερεύνηση ξεκίνησε το 2023, έπειτα από καταγγελίες για «φωτογραφικούς» διαγωνισμούς και παρατυπίες στις συμβάσεις. Το πρώτο πόρισμα της ΕΔΕΛ, που ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024 και αποκαλύφθηκε από τους Data Journalists, ανέδειξε σοβαρές παρατυπίες στη διαδικασία, ζητώντας την επιστροφή 2,9 εκατ. ευρώ, ενώ διατύπωσε 15 συστάσεις βελτίωσης προς τους φορείς διαχείρισης απορριμμάτων και την Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης του ΥΜΕΠΕΡΑΑ.

Χθες η «Καθημερινή» αποκάλυψε το δεύτερο πόρισμα, το οποίο εξετάζει σε ποιο βαθμό εφαρμόστηκαν οι προηγούμενες συστάσεις. Παρά το γεγονός ότι η ΕΔΕΛ διαπίστωσε πως τα πολυκέντρα λειτουργούν τεχνικά σωστά, επεσήμανε ότι η «διαδρομή ελέγχου» παραμένει αδύναμη, γεγονός που υπονομεύει την αξιοπιστία του συστήματος. Επιπλέον, η σύμβαση ΕΔΣΝΑ – ΤΕΧΑΝ, που τυπικά έληξε στα τέλη του 2023, συνεχίζει να εφαρμόζεται χωρίς επίσημη ανανέωση, με τον ΕΔΣΝΑ να επικαλείται αλλαγές στη διοίκηση. Την ίδια στιγμή, ο φορέας δεν ασκεί ουσιαστική εποπτεία στην εταιρεία.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η καταγραφή των ποσοτήτων που δηλώνονται στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ). Η ΤΕΧΑΝ ανέφερε το 2023 στον ΕΔΣΝΑ περίπου 6.600 τόνους και στον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου 400 τόνους, εκ των οποίων το 89% χαρακτηρίστηκαν ως «μη συσκευασίες». Ωστόσο, οι επιτόπιοι έλεγχοι κατέδειξαν ότι στην πραγματικότητα επρόκειτο κυρίως για συσκευασίες, δηλαδή υλικά που, βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, θα έπρεπε να ανακυκλώνονται με ευθύνη των παραγωγών και όχι μέσω κοινοτικών ή δημοτικών πόρων. Η ασυμφωνία αυτή προκαλεί εύλογες αμφιβολίες για την ακρίβεια και τη νομιμότητα των δηλωμένων στοιχείων.

Παράλληλα, έως το 2024 δεν υπήρχε λογισμικό καταγραφής ανά κατηγορία αποβλήτου, ενώ ο ΕΔΣΝΑ ανάρτησε για πρώτη φορά συγκεντρωτικά στοιχεία ανά δήμο μόλις τον Ιούνιο του 2025. Εξίσου θολό παραμένει το ζήτημα της τελικής διαχείρισης των υλικών, καθώς πέρα από την προσωρινή αποθήκευσή τους στις εγκαταστάσεις της ΤΕΧΑΝ, δεν υπάρχει σαφής εικόνα για την περαιτέρω αξιοποίησή τους. Στην Αττική, δε, 22 πολυκέντρα δεν έχουν ακόμη τοποθετηθεί, με τον ΕΔΣΝΑ να επικαλείται ανασχεδιασμό.

Η ΕΔΕΛ συνοψίζει ότι «δεν καθίσταται εφικτή η διατύπωση ασφαλών συμπερασμάτων για την αξιοπιστία του συστήματος καταγραφής». Αυτή η διαπίστωση καθιστά ακόμη πιο κρίσιμη την παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, η οποία διερευνά εάν οι κοινοτικοί πόροι του ΥΜΕΠΕΡΑΑ χρησιμοποιήθηκαν σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές διατάξεις. Επιπλέον, οι ευρωπαίοι εισαγγελείς θα εστιάσουν στις ανακολουθίες μεταξύ των δύο πορισμάτων της ΕΔΕΛ. Στο πρώτο, του 2024, γινόταν λόγος για σύμβαση του ΕΔΣΝΑ με την Ανταποδοτική Ανακύκλωση, η οποία χαρακτηρίστηκε μη νόμιμη και ζητήθηκε η ακύρωσή της, ενώ στο δεύτερο, του 2025, δεν υπάρχει καμία αναφορά σε αυτή τη συνεργασία αλλά μόνο στη σχέση με την ΤΕΧΑΝ. Επίσης, ενώ αρχικά επισημαινόταν η έλλειψη ελέγχου στη λειτουργία των μηχανημάτων, το νεότερο πόρισμα κατέληξε στο ότι σε δείγμα έξι πολυκέντρων αυτά λειτουργούσαν κανονικά, καταγράφοντας διαφορετικό συμπέρασμα ως προς τη συμμόρφωση.

Η συνέχεια της υπόθεσης θα εξαρτηθεί πλέον από τις ενέργειες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, που αναμένεται να αποφανθεί εάν υπήρξαν παρατυπίες στη διάθεση ευρωπαϊκών κονδυλίων και αν θα ζητηθεί επιστροφή πόρων.

Απάντηση σε καταγγελία της ΠΟΕ - ΟΤΑ, έδωσε Ο ΕΣΔΝΑ, πριν διαβάσετε την απάντηση του ΕΣΔΝΑ, δείτε εδώ την αρχική καταγγελία της ΠΟΕ - ΟΤΑ.

Ανακοίνωση ΕΣΔΝΑ:

"Μετά τις αποκαλύψεις του ΕΔΣΝΑ, ότι μέλος της διοίκησης της ΠΟΕ ΟΤΑ χρησιμοποιούσε για ιδιωτική του χρήση τζιπ εργολάβου που εκτελεί έργα στον ΧΥΤΑ, η Πανελλήνια Ομοσπονδία συνεχίζει να προκαλεί την κοινή γνώμη με ανοικτές επιστολές και ανακοινώσεις σε μια προφανή, αλλά μάταιη προσπάθεια να διασκεδάσει τις εντυπώσεις.

Με τη νέα ανοικτή επιστολή που εξέδωσε σήμερα, επιχειρεί για ακόμη μία φορά να θολώσει τα νερά και να εξομοιώσει τα οχήματα που έχουν παραχωρηθεί νομίμως στον πρώην ΕΣΔΚΝΑ και νυν ΕΔΣΝΑ από την κατασκευή μεγάλων έργων στον ΧΥΤΑ, με το όχημα που χρησιμοποιούσε για χρόνια και αποκλειστικά για ιδιωτική του χρήση κορυφαίο στέλεχός της.

Η υποκρισία σε όλο της το μεγαλείο. Επισημαίνουμε και πάλι ότι όλα τα οχήματα που έχουν παραχωρηθεί στον πρώην ΕΣΔΚΝΑ και νυν ΕΔΣΝΑ από ιδιωτικές εταιρείες χρησιμοποιούνται από υπαλλήλους, είτε του Συνδέσμου, είτε της πρώην κρατικής Περιφέρειας, στους οποίους έχουν δοθεί για υπηρεσιακές ανάγκες με υπηρεσιακά έγγραφα και αποφάσεις.

Κανένας Διευθυντής του Γραφείου του Περιφερειάρχη Αττικής δεν χρησιμοποιεί όχημα εργολάβου. Οι υπάλληλοι που χρησιμοποιούν τα οχήματα δεν είναι μέλη κανενός «κονκλάβιο» όπως κατά φαντασίαν και προφανώς κρίνοντας εξ ιδίων, επικαλείται στις ανακοινώσεις της η ΠΟΕ ΟΤΑ.

Όσοι υπάλληλοι για διάφορους λόγους δεν έχουν πλέον υπηρεσιακή σχέση με τον ΕΔΣΝΑ (π.χ. έχουν τεθεί σε αργία), τα έχουν επιστρέψει.

Μετά από όλα αυτά, η ΠΟΕ ΟΤΑ οφείλει μια μεγάλη συγγνώμη στη διοίκηση του ΕΔΣΝΑ για τα κατά συρροή ψεύδη που εμπεριέχει στις ανακοινώσεις της.

Κυρίως, όμως, οφείλει να απολογηθεί στους εργαζομένους της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης που εκπροσωπεί, για την ανάρμοστη συμπεριφορά υψηλόβαθμων στελεχών της που τη στιγματίζουν απροκάλυπτα και για τον λόγο αυτό ο κόσμος τους έχει γυρίσει την πλάτη".