Τουλάχιστον 40 άνθρωποι σκοτώθηκαν από ρωσικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς σε χωριό της περιφέρειας Ζαπορίζια στην Ουκρανία, όπου κάτοικοι είχαν συγκεντρωθεί για να παραλάβουν ανθρωπιστική βοήθεια, σύμφωνα με τις ουκρανικές Αρχές. Η ουκρανική αστυνομία έδωσε στη δημοσιότητα βίντεο από κάμερα σώματος αστυνομικού που σκοτώθηκε, το οποίο φέρεται να καταγράφει τα δραματικά λεπτά ανάμεσα σε δύο ισχυρά πλήγματα.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε ότι περισσότεροι από 30 άνθρωποι ενδέχεται να παραμένουν κάτω από τα ερείπια.

Τι δείχνει το βίντεο της κάμερας

Το υλικό, που δημοσιοποιήθηκε την Τετάρτη από την εθνική αστυνομία της Ουκρανίας, δείχνει εικόνες εκτεταμένης καταστροφής μετά το πρώτο πλήγμα. Κάτοικοι φαίνονται σοκαρισμένοι ανάμεσα σε συντρίμμια και σοβαρά κατεστραμμένα κτίρια.

Στη συνέχεια, από ασύρματο ακούγεται προειδοποίηση στρατιωτικού αξιωματούχου προς τους αστυνομικούς στο σημείο ότι εκτοξεύθηκαν και άλλες κατευθυνόμενες βόμβες προς το χωριό. Ένας αστυνομικός καλεί τους κατοίκους να πάνε γρήγορα στο καταφύγιο. Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα ακούγεται νέα έκρηξη, φαίνονται φλόγες και η καταγραφή σταματά.

Σύμφωνα με την ουκρανική πλευρά, το καταφύγιο βρισκόταν κοντά σε σχολείο που χρησιμοποιούνταν για τη διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας. Το BBC ανέφερε ότι επιβεβαίωσε πως το βίντεο γυρίστηκε στο ίδιο σημείο με υλικό που είχε δημοσιοποιήσει η ουκρανική υπηρεσία εκτάκτων αναγκών DSNS από τα επακόλουθα της επίθεσης.

Εννέα βόμβες και καταφύγιο που καταστράφηκε

Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι οι ρωσικές δυνάμεις έριξαν εννέα αεροπορικές βόμβες. Σύμφωνα με την ουκρανική εκδοχή, ορισμένες από αυτές ζύγιζαν έως και 3.000 κιλά. Ο Ουκρανός πρόεδρος είπε ότι πρώτα επλήγησαν άνθρωποι που είχαν πάει να λάβουν ανθρωπιστική βοήθεια και στη συνέχεια διασώστες και αστυνομικοί που έφτασαν στο σημείο.

Η υπηρεσία εκτάκτων αναγκών της Ουκρανίας δημοσιοποίησε επίσης βίντεο που δείχνει μεγάλο κρατήρα μετά τον βομβαρδισμό. Το καταφύγιο φέρεται να καταστράφηκε ολοκληρωτικά, ενώ οι έρευνες συνεχίζονται υπόγεια για την ανεύρεση επιζώντων ή θυμάτων.

Το Sky News μετέδωσε, επικαλούμενο το υπουργείο Εσωτερικών της Ουκρανίας, ότι ανάμεσα στους νεκρούς βρίσκονται δύο διασώστες και τέσσερις αστυνομικοί. Το ίδιο μέσο ανέφερε ότι, κατά τον Ιβάν Φεντόροφ, συμπρόεδρο του Περιφερειακού Συμβουλίου Άμυνας της Ζαπορίζια, 59 άνθρωποι αγνοούνται, όπως μετέδωσε το Reuters.

Μία από τις φονικότερες επιθέσεις σε αμάχους

Με βάση τον έως τώρα αριθμό των θυμάτων, το Sky News χαρακτηρίζει το πλήγμα ως ένα από τα φονικότερα ρωσικά χτυπήματα κατά αμάχων στην Ουκρανία από την έναρξη της πλήρους εισβολής το 2022. Η επίθεση έγινε σε πρώην σχολείο που λειτουργούσε ως υπόγειο καταφύγιο και χώρος εβδομαδιαίας διανομής βοήθειας.

Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι υπήρξε «πολύ μικρή αντίδραση από τον κόσμο» σε αυτή την «παράλογη επίθεση», την οποία ενέταξε σε αυτό που η ουκρανική πλευρά περιγράφει ως χιλιάδες ρωσικά εγκλήματα πολέμου. Κάλεσε επίσης σε ισχυρή απάντηση, λέγοντας ότι «το κακό προχωρά πάντα περισσότερο αν μένει αναπάντητο».

Η ρωσική πλευρά παρουσιάζεται με διαφορετικό τρόπο στις διαθέσιμες αναφορές. Το BBC σημείωσε ότι ο ρωσικός στρατός δεν είχε σχολιάσει δημόσια. Το Sky News, αντίθετα, μετέδωσε ότι το ρωσικό υπουργείο Άμυνας υποστήριξε πως η επίθεση είχε στόχο ουκρανικές στρατιωτικές μονάδες στην περιοχή της Κομισουβάχα και σε δύο ακόμη πόλεις, ισχυριζόμενο επίσης ότι σκοτώθηκαν έως και 25 Ουκρανοί στρατιωτικοί.

Σε μια αιφνιδιαστική ανακοίνωση προχώρησε ο Ντόναλντ Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι επιτεύχθηκε συμφωνία για άμεση «ενεργειακή εκεχειρία» στον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.

Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι και τα δύο εμπλεκόμενα μέρη έχουν συμφωνήσει για την παύση των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές, απευθύνοντας αυστηρή προειδοποίηση προς τις δύο πλευρές να μην παραβιάσουν τη συμφωνία.

Η ανάρτηση Τραμπ

«Με άμεση ισχύ, τίθεται σε εφαρμογή ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΚΕΧΕΙΡΙΑ στον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Και τα δύο μέρη έχουν συμφωνήσει. Μην τη σπάσετε! Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το ζήτημα. Πρόεδρος ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΖ. ΤΡΑΜΠ».

Την πρόθεση της Ουκρανίας να διακόψει τα πλήγματα εναντίον ρωσικών πετρελαϊκών διυλιστηρίων, εάν και εφόσον βέβαια η Ρωσία προχωρήσει σε αντίστοιχη παύση των επιθέσεων κατά ουκρανικών ενεργειακών υποδομών, εξέφρασε την Κυριακή, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Ο Ουκρανός πρόεδρος ξεκαθάρισε πως η όποια πρωτοβουλία για αποκλιμάκωση της σύγκρουσης πρέπει να στηρίζεται στην αμοιβαιότητα και να συνοδεύεται από ουσιαστικές εγγυήσεις για την εφαρμογή της. Ανέφερε επίσης, σε ανάρτησή του στο Telegram, ο Ζελένσκι πως θα συνεχίσει τις επαφές του με Ευρωπαίους ηγέτες.

«Σήμερα θα συνεχίσουμε τον συντονισμό με τους εταίρους – θα υπάρξουν συνομιλίες με τους Ευρωπαίους ηγέτες. Μάλιστα, κάθε μέρα σε διαφορετικά επίπεδα συντονιζόμαστε και εργαζόμαστε σε πρόσθετα αμυντικά πακέτα, κυρίως αεράμυνα και πυρομαχικά για μαχητικά αεροσκάφη. Όλα αυτά για την προστασία της ζωής του λαού μας και των συμφερόντων της Ουκρανίας», τόνισε ο Ουκρανός πρόεδρος.

Οι δηλώσεις αυτές, έρχονται μία ημέρα μετά την παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Aμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε χθες Σάββατο ότι ο Ρώσος ομόλογός του Βλαντίμιρ Πούτιν θα ήθελε να κλειστεί συμφωνία για να τερματιστεί ο πόλεμος με την Ουκρανία, ο οποίος μαίνεται από το 2022, και κατηγόρησε τον Ουκρανό ηγέτη Βολοντίμιρ Ζελένσκι πως αντιστέκεται σε οποιονδήποτε συμβιβασμό.

«Λοιπόν, νομίζω ότι η Ρωσία θα ήθελε να κλειστεί συμφωνία, κι έχουμε μιλήσει πολλές φορές, αλλά η Ρωσία θα ήθελε να κλειστεί συμφωνία (…) όμως, για τον έναν ή τον άλλον λόγο, ο Ζελένσκι δεν θέλει να κλειστεί συμφωνία», είπε ο Ρεπουμπλικάνος σε δημοσιογράφους.

Ερωτηθείς τι του είπε ο κ. Πούτιν κατά την πιο πρόσφατη τηλεφωνική συνδιάλεξή τους την Παρασκευή, ο κ. Τραμπ απάντησε επαναλαμβάνοντας πως «θα ήθελε να κλειστεί συμφωνία», επιμένοντας πως εκδήλωσε «ισχυρή» επιθυμία για αυτό.

Νωρίτερα, ο ένοικος του Λευκού Οίκου έκανε την για πολλούς εμπρηστική δήλωση πως η Ουκρανία χρειάζεται «νέο» ηγέτη, με φόντο αμφιλεγόμενη συμφωνία Ουάσιγκτον-Μόσχας για εξαγωγές πετρελαίου κίνησης από τη Ρωσία ώστε να αντιμετωπιστεί το «παγκόσμιο πρόβλημα», κατά τον κ. Τραμπ, της έλλειψης ντίζελ.

ΑΡΧΟΝΤΙΑ ΚΑΤΣΟΥΡΑ

Μπορεί να θυμίζει σενάριο ταινίας επιστημονικής φαντασίας, αλλά είναι αλήθεια. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν την εγκατάσταση πυρηνικού αντιδραστήρα στη Σελήνη έως το 2030. Και από κοινού, Κίνα και Ρωσία εργάζονται για την κατασκευή ενός αντίστοιχου συστήματος με ορίζοντα το 2036.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των New York Times, στα τέλη Αυγούστου, η NASA ζήτησε από εργολάβους να προετοιμαστούν για την κατασκευή ενός πυρηνικού αντιδραστήρα, ικανού να αντέξει το διαστημικό ταξίδι και να λειτουργεί χωρίς συντήρηση κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης. Η NASA βιάζεται να προλάβει τη Ρωσία και την Κίνα, που έχουν χρονοδιάγραμμα να κάνουν το ίδιο το 2036.

Διαστημικός πυρηνικός ανταγωνισμός

Η εγκατάσταση πυρηνικών αντιδραστήρων στη Σελήνη είναι μέρος μόνο της κούρσας για την εξερεύνηση του Διαστήματος, καθώς ΗΠΑ και Κίνα επιδιώκουν να ιδρύσουν πρώτες βάσεις στον δορυφόρο της Γης. Στόχος, η αναζήτηση φυσικών πόρων, που θα επιτρέψουν την επιτυχία του πυρηνικού εγχειρήματος.

Ένα πυρηνικό ατύχημα στη Σελήνη είναι πιθανότερο από ό,τι στη Γη

Αυτό που δεν λαμβάνουν υπ’ όψιν τους οι χώρες αυτές είναι οι κίνδυνοι από τη δημιουργία πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Σελήνη. Κορυφαίοι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι κυβερνήσεις κινούνται υπερβολικά γρήγορα. Και μάλιστα σε μια εποχή διαστημικής εξερεύνησης που έχει σημαδευτεί από ορισμένες αξιοσημείωτες καταστροφές. Όπως για παράδειγμα, το γεγονός ότι τα τελευταία έξι χρόνια, πολλοί κινεζικοί, αμερικανικοί και ρωσικοί πύραυλοι απέτυχαν και εξερράγησαν. Επίσης, ρωσικό σκάφος προσεδάφισης συνετρίβη στη Σελήνη. Και βεβαίως, διαστημικά συντρίμμια πέφτουν τακτικά στη Γη.

Η πτώση συντριμμιών πυρηνικού αντιδραστήρα θα μπορούσε να διασπείρει ραδιενεργό υλικό –είχε συμβεί στον Καναδά το 1970. Μια έκρηξη ή μια τήξη του πυρήνα στην επιφάνεια της Σελήνης θα ενείχε τον κίνδυνο να μετατραπούν ολόκληρες περιοχές σε ζώνες απαγορευμένης πρόσβασης.

Σύμφωνα με τον Έντουιν Λάιμαν, διευθυντή του Τμήματος Ασφάλειας Πυρηνικής Ενέργειας στην Ένωση Ανησυχούντων Επιστημόνων (Union of Concerned Scientists), «uα υπάρχει πάντα ένας αγώνας δρόμου για το Διάστημα. Αν προσθέσουμε την πυρηνική ενέργεια σε αυτό το μείγμα, η κατάσταση θα μπορούσε να λάβει μια δυνητικά πιο επικίνδυνη τροπή».

Η ρωσο-κινεζική συνεργασία για τη Σελήνη

Ρωσία και Κίνα έχουν συνάψει συμφωνία για συνεργασία και στο Διάστημα. Και σύμφωνα με τους NYT, η πυρηνική ενέργεια φαίνεται να είναι ο μόνος βασικός τομέας που η Κίνα έχει αναθέσει στον εταίρο της στο πρόγραμμα για τη Σελήνη. Καμία χώρα δεν διαθέτει μεγαλύτερη εμπειρία από τη Ρωσία σε αυτόν τον τομέα.

Η χώρα έθεσε σε τροχιά περισσότερους από 30 αντιδραστήρες —κυρίως κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, ενσωματωμένους σε δορυφόρους της εποχής του Ψυχρού Πολέμου— και κατέχει ηγετική θέση στην πολιτική πυρηνική ενέργεια. Η Ρωσία ελέγχει το μεγαλύτερο απόθεμα αυτού που θεωρείται το ασφαλέστερο πυρηνικό καύσιμο για διαστημικές αποστολές. Το εν λόγω καύσιμο —ουράνιο που δεν είναι υψηλά εμπλουτισμένο— βρίσκεται σε έλλειψη στις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Η Ρωσία δεν έχει ουσιαστικά κανέναν ανταγωνιστή στον τομέα της διαστημικής πυρηνικής ενέργειας», δήλωσε στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων TASS ο Μιχαήλ Κοβαλτσούκ, πρόεδρος του Ινστιτούτου Κουρτσάτοφ. Το Ινστιτούτο Κουρτσάτοφ συμμετέχει στον σχεδιασμό αντιδραστήρα για τη Σελήνη.

 

Η NASA είχε θέσει σε λειτουργία έναν αντιδραστήρα το 1965. Τον απενεργοποίησε έπειτα από άσχετη με αυτόν βλάβη του διαστημικού σκάφους. Έκτοτε, οι ΗΠΑ έχουν δαπανήσει περισσότερα από 20 δισεκατομμύρια δολάρια σε προγράμματα διαστημικής πυρηνικής τεχνολογίας. Αλλά ποτέ δεν εγκατέστησαν άλλον αντιδραστήρα.

Ο αγώνας δρόμου για την απόκτηση αντιδραστήρα στη Σελήνη αποτελεί και στοιχείο επίδειξης ισχύος για ηγέτες όπως οι Τραμπ, Πούτιν και Σι.

Η πυρηνική ενέργεια είναι απαραίτητη στη Σελήνη

Η κατασκευή πυρηνικών αντιδραστήρων στη Σελήνη, σύμφωνα με τη NASA και το Ινστιτούτο Κουρτσάτοφ, είναι ιδανικοί για μελλοντικές μόνιμες βάσεις εκεί. Μπορούν να κατασκευαστούν σε μικρό μέγεθος και να λειτουργήσουν με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση.

Μια διευρυμένη σεληνιακή βάση θα απαιτούσε πολύ περισσότερη ενέργεια από αυτή που μπορούν να παράγουν τα ηλιακά συστήματα, που μπορούν να φορτίσουν τα ρόβερ που κινούνται στον πλανήτη. Οποιοδήποτε σύστημα παροχής ενέργειας κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης θα έπρεπε να αντέχει σε διακυμάνσεις θερμοκρασίας που κυμαίνονται από τους 130 έως τους -334 βαθμούς Φαρενάιτ.

Στον Άρη με πυρηνικό καύσιμο

Προ το παρόν, η NASA σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει πυρηνική ενέργεια για την προώθηση διαστημικού σκάφους προς τον Άρη τον Δεκέμβριο του 2028. Πρόκειται για ένα εγχείρημα που δεν έχει επιχειρηθεί ποτέ στο παρελθόν.

Παράλληλα, το Πεντάγωνο προτίθεται να αναπτύξει τους δικούς του διαστημικούς αντιδραστήρες για εγκατάσταση σε τροχιά και στη Σελήνη, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο. Ωστόσο, οι προγραμματισμένες ημερομηνίες έχουν μετατεθεί επανειλημμένα και ελάχιστοι ειδικοί πιστεύουν ότι οι εμπλεκόμενες χώρες θα τηρήσουν τα χρονοδιαγράμματα.

Κανείς δεν διαθέτει δοκιμασμένο σκάφος προσεδάφισης ικανό να μεταφέρει και να αποθέσει με ασφάλεια βαριά —και ενδεχομένως ραδιενεργά— υλικά στο ανώμαλο σεληνιακό έδαφος. Κανείς δεν έχει εγκαταστήσει ποτέ αντιδραστήρα σε περιβάλλον χαμηλής βαρύτητας.

Επίσης, σεληνιακές βάσεις δεν έχουν κατασκευαστεί ακόμη, και οι ενεργειακές τους ανάγκες παραμένουν άγνωστες. Γι’ αυτόν τον λόγο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα σχέδια των αντιδραστήρων ενδέχεται να τροποποιηθούν εν μέρει ή και εξ ολοκλήρου.

Πυρηνική έκρηξη – φωτογραφία αρχείου

Σημαντικοί κίνδυνοι

ΗΠΑ και Ρωσία δηλώνουν ότι οι αντιδραστήρες τους θα παραμένουν ανενεργοί μέχρι την άφιξή τους στη Σελήνη. Αυτό θα περιόριζε τον κίνδυνο. Οι πυρηνικοί μηχανικοί υποστηρίζουν ότι το «ψυχρό» καύσιμο ουρανίου ενέχει ελάχιστο κίνδυνο ραδιενέργειας, ακόμη και στην περίπτωση που πέσει στη Γη.

Τι θα γίνει όμως κατά τη διάρκεια της ελεγχόμενης έκρηξης που συνοδεύει την εκτόξευση ενός πυραύλου;

Ο Λίοπολντ Σάμερερ, επικεφαλής ομάδας εργασίας του ΟΗΕ για την πυρηνική ενέργεια στο Διάστημα, εξηγεί: «Εκείνη ακριβώς τη στιγμή εντοπίζεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Έχουμε καταγράψει πολλές αποτυχίες κατά την εκτόξευση, επομένως διαθέτουμε άφθονα δεδομένα σχετικά με το τι μπορεί να πάει στραβά».

Μπορεί, π.χ., ένας αντιδραστήρας πέσει στον ωκεανό. Το νερό επιβραδύνει τα νετρόνια, αυξάνοντας την πιθανότητα διάσπασης των ατόμων. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα οδηγώντας τον αντιδραστήρα σε κρίσιμη κατάσταση —δηλαδή να πυροδοτήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση διάσπασης ατόμων που απελευθερώνει ραδιενέργεια.

Κι αν πρέπει ο αντιδραστήρας να φύγει από τη Σελήνη;

Ένας άλλος κίνδυνος αφορά μια δυσλειτουργία που θα μπορούσε να οδηγήσει στην επιστροφή του αντιδραστήρα στη Γη μετά τη λειτουργία του. Το 1978, η ανεξέλεγκτη επανείσοδος στην ατμόσφαιρα ενός ρωσικού δορυφόρου με πυρηνική ενέργεια, του Kosmos 954, είχε ως αποτέλεσμα τη διασπορά ραδιενεργού υλικού σε έκταση σχεδόν 48.000 τετραγωνικών μιλίων στον βορρά του Καναδά. Μετά από περίπου έναν χρόνο εργασιών καθαρισμού, ανακτήθηκε μόλις το 0,1% της πηγής ενέργειας του δορυφόρου.

Στις ΗΠΑ, κάθε διαστημικός αντιδραστήρας προβλέπεται να αξιολογείται από ειδικούς επτά διαφορετικών υπηρεσιών. Ωστόσο, είναι αδύνατο να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ατυχήματος.

Σύμφωνα με τον αναπληρωτή καθηγητή Πυρηνικής Επιστήμης και Μηχανικής στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT), Ρ. Σκοτ Κεμπ, λέει στους ΝΥΤ: «Ο ορισμός του ατυχήματος είναι ότι τα πράγματα δεν εξελίσσονται σύμφωνα με το σχέδιο». Και πρόσθεσε ότι η πιθανότητα ατυχημάτων είναι μεγαλύτερη στη Σελήνη.

Στη Γη, οι αντιδραστήρες είναι θωρακισμένοι μέσα σε ειδικές κατασκευές περιορισμού, η ανέγερση των οποίων στη Σελήνη θα ήταν εξαιρετικά δαπανηρή και τεχνικά δύσκολη. Η NASA έχει δηλώσει ότι ο αντιδραστήρας της θα διαθέτει θωράκιση, αν και δεν έχει διευκρινιστεί με ποιον τρόπο.

Ελλείψει επαρκούς θωράκισης, ακόμη και μικρότερα ατυχήματα θα προκαλούσαν πολύ μεγαλύτερη διασπορά ραδιενεργών καταλοίπων, είπε ο Δρ Κεμπ. Στη Σελήνη δεν πνέουν άνεμοι, ωστόσο, λόγω της χαμηλότερης βαρύτητας, τα συντρίμμια μπορούν να διανύσουν μεγάλες αποστάσεις μετά από μια έκρηξη.

Στη Γη, όταν ένας αντιδραστήρας φτάνει στο τέλος της λειτουργίας του, η διαδικασία παροπλισμού είναι περίπλοκη, απαιτεί προσεκτικούς χειρισμούς και διαρκεί χρόνια. Στη Σελήνη, τόσο η NASA όσο και οι ρωσικές υπηρεσίες δηλώνουν ότι απλώς θα άφηναν πίσω τους το ραδιενεργό υλικό…

Η πρόκληση των καυσίμων

Σε όλα τα τεχνικά έγγραφα και τα έγγραφα προμηθειών της, η NASA αναφέρει ότι θα χρησιμοποιούσε πυρηνικό καύσιμο το οποίο δεν είναι υψηλά εμπλουτισμένο και θεωρείται το ασφαλέστερο για προηγμένους αντιδραστήρες.

Ωστόσο, οι γεωπολιτικές συνθήκες και τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα ενδέχεται να περιπλέξουν την κατάσταση. Ο τελευταίος διαστημικός αντιδραστήρας που δοκίμασε η NASA, το 2018, χρησιμοποιούσε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο, το οποίο είναι ελαφρύτερο και φθηνότερο στη μεταφορά (εκτόξευση) σε σχέση με άλλα καύσιμα.

Τώρα, η NASA επιθυμεί να χρησιμοποιήσει ένα καύσιμο γνωστό ως ουράνιο χαμηλού εμπλουτισμού υψηλής καθαρότητας (HALEU), το οποίο βρίσκεται σε έλλειψη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ρωσία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός, αλλά οι ΗΠΑ έχουν απαγορεύσει τις εισαγωγές ρωσικού ουρανίου από το 2024 λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Και η αμερικανική κυβέρνηση δυσκολεύεται να παραγάγει επαρκή ποσότητα καυσίμου.

Η ρωσο-κινεζική συμμαχία δεν έχει αποκαλύψει τι είδους καύσιμο θα χρησιμοποιηθεί. Οι παλαιότεροι ρωσικοί διαστημικοί αντιδραστήρες χρησιμοποιούσαν καύσιμο υψηλού εμπλουτισμού.

Επίσης, τουλάχιστον μία εταιρεία που ενδέχεται να υποβάλει προσφορά για το συμβόλαιο της NASA σχετικά με τον σεληνιακό αντιδραστήρα, η Space Nuclear Power Corporation, αναπτύσσει αντιδραστήρα που χρησιμοποιεί ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού.

Το αμερικανικό διαστημικό πρόγραμμα θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά οφέλη σε εταιρείες που κατασκευάζουν μικρο-αντιδραστήρες, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος έως και 10 μεγαβάτ. Αυτοί οι δαπανηροί αντιδραστήρες είναι πολύ μικροί για να καλύψουν τις ενεργειακές ανάγκες κέντρων δεδομένων, έχουν όμως βρει τη δική τους αγορά σε διαστημικές και στρατιωτικές εφαρμογές.

Μικρο-αντιδραστήρες στη Σελήνη

Οι μικρο-αντιδραστήρες ενδέχεται τελικά να καταλήξουν στη Σελήνη, ωστόσο κανένας τους δεν έχει ακόμη αποδειχθεί λειτουργικός και έτοιμος για χρήση. Θεμελιώδη ζητήματα ασφάλειας —όπως η αποβολή της θερμότητας, η θωράκιση του αντιδραστήρα και η διατήρηση της δομικής ακεραιότητας— δεν έχουν επιλυθεί πλήρως για τους διαστημικούς αντιδραστήρες, οι οποίοι πρέπει να είναι συμπαγείς και ελαφρείς.

«Είναι απολύτως εφικτή η εγκατάσταση ενός αντιδραστήρα στη Σελήνη», δήλωσε η Κέιτι Χαφ, επικεφαλής του τμήματος Πυρηνικής Μηχανικής και Μηχανικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Wisconsin-Madison. Ωστόσο, όπως επισήμανε, όσο μεγαλύτερες είναι οι ενεργειακές απαιτήσεις, τόσο πιο δύσκολη καθίσταται η κατασκευή των αντιδραστήρων.

«Θέλω να δω μεγαλύτερη διεθνή συνεργασία στο Διάστημα», δήλωσε. «Εκεί είναι που η συνεργατική επιστημονική δράση έχει υπερβεί τις συγκρούσεις της διεθνούς πολιτικής σκηνής».

Πηγή: in.gr

Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν επεκταθεί και στο ενεργειακό πεδίο, καθώς εξετάζεται συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για διεθνή περιουσιακά στοιχεία της Lukoil.

Σύμφωνα με τους New York Times, η υπό συζήτηση συναλλαγή αφορά ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο της ρωσικής εταιρείας, το οποίο περιλαμβάνει πετρελαϊκά κοιτάσματα, διυλιστήρια και πρατήρια καυσίμων σε διαφορετικές χώρες.

Επικεφαλής της ομάδας που διεκδικεί τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία βρίσκεται ο Αμερικανός δισεκατομμυριούχος Τοντ Μπόελι, ο οποίος έχει δωρίσει συνολικά 2 εκατ. δολάρια σε πολιτικές πρωτοβουλίες που υποστηρίζουν τον Τραμπ.

Στο σχήμα συμμετέχουν επίσης επενδυτές από τη Μέση Ανατολή που διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με τον Τζάρεντ Κούσνερ ή την οικογένεια του Στιβ Γουίτκοφ, καθώς και η αμερικανική κυβέρνηση μέσω της International Development Finance Corporation.

Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο Κούσνερ ή ο Γουίτκοφ πρόκειται να αποκομίσουν προσωπικό οικονομικό όφελος από τη συμφωνία, ωστόσο οι συγκεκριμένες διασυνδέσεις έχουν προκαλέσει ερωτήματα στις ΗΠΑ για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων.

Η συζήτηση με τον Πούτιν

Το ζήτημα τέθηκε και στη συνάντηση που είχαν ο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ στο Κρεμλίνο στις 5 Σεπτεμβρίου, με τον Ρώσο πρόεδρο να παρουσιάζει τη συναλλαγή ως έναν τρόπο επανεκκίνησης των επιχειρηματικών σχέσεων Μόσχας και Ουάσινγκτον.

Η αμερικανική πλευρά αντιμετωπίζει παράλληλα την προοπτική οικονομικής συνεργασίας ως πιθανό μέσο για την οικοδόμηση καλύτερου κλίματος με το Κρεμλίνο, αλλά και για την αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών ενέργειας.

Η έγκριση της Ουάσινγκτον θα μπορούσε να απελευθερώσει τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία από τις αμερικανικές κυρώσεις, αυξάνοντας άμεσα την αξία τους.

Η Lukoil είχε αποτιμήσει νωρίτερα μέσα στη χρονιά τις διεθνείς δραστηριότητές της στα 20 δισ. δολάρια, χωρίς ωστόσο να έχουν γίνει γνωστοί οι οικονομικοί όροι της προτεινόμενης συναλλαγής.

Η διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί και οποιαδήποτε συμφωνία θα χρειαστεί την έγκριση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, ενώ καθοριστικός θεωρείται και ο ρόλος της Μόσχας.

ΜΙΛΤΟΣ ΤΣΕΚΟΥΡΑΣ

Με προστατευτικά δίχτυα, ενισχυμένη ασφάλεια και έκτακτα μέτρα για τη διατήρηση των αποθεμάτων καυσίμων επιχειρεί η Ρωσία να θωρακίσει τα διυλιστήριά της, καθώς οι ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στη λειτουργία του ενεργειακού της τομέα.

Τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) αποτυπώνουν το μέγεθος της πίεσης. Η παραγωγή βενζίνης στη Ρωσία έχει μειωθεί κατά περίπου 20% σε σχέση με το 2025, ενώ η παραγωγή ντίζελ εκτιμάται ότι έχει υποχωρήσει σχεδόν κατά 30%. Τον Ιούνιο, η συνολική διύλιση αργού περιορίστηκε στα 3,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, το χαμηλότερο επίπεδο εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια και περίπου 30% κάτω από τα επίπεδα έναν χρόνο νωρίτερα.

Η εικόνα έγινε ακόμη πιο δύσκολη τον Σεπτέμβριο, με αλλεπάλληλα πλήγματα σε εγκαταστάσεις που αποτελούν κρίκους της αλυσίδας παραγωγής καυσίμων.

Τα δίχτυα απέναντι στα drones

Σύμφωνα με τον IEA, η Ρωσία έχει στραφεί μεταξύ άλλων στη χρήση προστατευτικών διχτυών γύρω από εγκαταστάσεις διύλισης, καθώς και σε άλλα μέτρα προστασίας. Τα μέτρα αυτά δεν αποτελούν από μόνα τους πλήρη αντιαεροπορική άμυνα, αλλά έχουν σχεδιαστεί για να δυσκολεύουν τις ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Η ουκρανική πλευρά, σύμφωνα με την ανάλυση του IEA, έχει προσαρμόσει αντίστοιχα την τακτική της, χρησιμοποιώντας πολλαπλά κύματα drones εναντίον του ίδιου διυλιστηρίου, με στόχο να υπερκεράσει τα προστατευτικά μέτρα.

Η συχνότητα των ουκρανικών επιθέσεων είναι ενδεικτική. Κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026, ένας ρωσικός σταθμός διύλισης δεχόταν επιτυχημένο πλήγμα, κατά μέσο όρο, κάθε τρεις ημέρες, σύμφωνα με τον IEA. Μέχρι τα τέλη Αυγούστου, μόλις πέντε μεγάλα ρωσικά διυλιστήρια δεν είχαν ακόμη χτυπηθεί από ουκρανικά drones.

Ο Οργανισμός επισημαίνει μάλιστα ότι ορισμένα διυλιστήρια, κυρίως όσα βρίσκονται πιο κοντά στην Ουκρανία, έχουν δεχθεί επιθέσεις έως και 15 φορές από το 2022.

Πώς λειτουργούν τα πλέγματα

Τα μεταλλικά πλέγματα και τα δίχτυα συγκράτησης τοποθετούνται γύρω από τους πύργους απόσταξης και τις δεξαμενές καυσίμων. Στόχος είναι να πυροδοτήσουν το drone ή να το παγιδεύσουν πριν αυτό προσκρούσει απευθείας στο ευαίσθητο τεχνικό κομμάτι του διυλιστηρίου.

Η ρωσική εταιρεία RT-Project Technologies ανέπτυξε ένα ειδικό αρθρωτό μεταλλικό σύστημα με την ονομασία «Web», σχεδιασμένο αποκλειστικά για να προστατεύει βιομηχανικές μονάδες από εναέριες απειλές.

Εκτός από τα δίκτυα, χρησιμοποιούνται κοντέινερ πλοίων περιμετρικά των εγκαταστάσεων ως αναχώματα, καθώς και συστήματα αεράμυνας τύπου Pantsir κοντά σε στρατηγικά διυλιστήρια (όπως αυτό της Μόσχας).

Δεν πλήττονται μόνο οι εγκαταστάσεις – χτυπιούνται οι «ευαίσθητες» μονάδες

Η στρατηγική των επιθέσεων έχει επίσης αλλάξει. Δεν περιορίζεται πλέον στις μονάδες πρωτογενούς απόσταξης του αργού πετρελαίου, αλλά στρέφεται και σε πιο σύνθετες μονάδες επεξεργασίας, όπως οι καταλυτικοί πυρόλυσης, οι υδρογονοκατεργαστές, οι υδρογονοπυρηνωτές και οι μονάδες αναμόρφωσης.

Οι συγκεκριμένες μονάδες είναι κρίσιμες για την παραγωγή και την ποιότητα προϊόντων όπως η βενζίνη, το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών. Σύμφωνα με τον IEA, ενώ μια μικρή ζημιά σε μονάδα πρωτογενούς απόσταξης μπορεί να αποκατασταθεί μέσα σε μία ή δύο εβδομάδες, οι σοβαρές ζημιές σε πιο σύνθετες μονάδες μπορεί να απαιτήσουν έξι έως οκτώ μήνες για την αποκατάστασή τους.

Χαρακτηριστικό είναι το διυλιστήριο της Μόσχας, δυναμικότητας περίπου 250.000 βαρελιών ημερησίως, το οποίο, μετά από σοβαρό πλήγμα τον Ιούνιο, αναφέρεται ότι μπορεί να παραμείνει εκτός λειτουργίας έως τις αρχές του 2027.

Η Ρωσία καθυστερεί συντηρήσεις και περιορίζει τις εξαγωγές

Για να περιορίσουν τις επιπτώσεις, οι ρωσικές εταιρείες προσπαθούν να διατηρήσουν την παραγωγή με καθυστερήσεις προγραμματισμένων εργασιών συντήρησης, επαναφορά παλαιότερων μονάδων σε λειτουργία και επιτάχυνση επισκευών.

Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση έχει λάβει πρωτοφανή για τα τελευταία χρόνια μέτρα. Η Ρωσία απαγόρευσε τις εξαγωγές βενζίνης, ακολούθησε με απαγόρευση στις εξαγωγές καυσίμων αεροσκαφών και στις 8 Ιουλίου 2026 επέβαλε για πρώτη φορά απαγόρευση στις εξαγωγές ντίζελ. Η απαγόρευση του ντίζελ παρατάθηκε στη συνέχεια έως τις 30 Σεπτεμβρίου.

Η πίεση έγινε αισθητή και στο εσωτερικό της χώρας. Ο IEA αναφέρει ότι μέχρι τα τέλη Ιουνίου ελλείψεις καυσίμων είχαν αναφερθεί στο 92% των ρωσικών περιφερειών, ενώ περίπου τα δύο τρίτα είχαν εφαρμόσει κάποια μορφή περιορισμών, όπως όρια στις αγορές καυσίμων ή συστήματα με κωδικούς QR. Σε ορισμένες περιπτώσεις αναφέρθηκαν αναμονές έως και 40 ώρες στα πρατήρια.

Νέα πλήγματα τον Σεπτέμβριο

Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω μέσα στον Σεπτέμβριο. Το διυλιστήριο της Ριαζάν, ιδιοκτησίας της Rosneft, ανέστειλε τη λειτουργία του μετά από ουκρανική επίθεση με drones. Σύμφωνα με πηγές του Reuters, η βασική μονάδα CDU-6, δυναμικότητας περίπου 160.000 βαρελιών ημερησίως, αντιστοιχεί σχεδόν στο μισό της συνολικής δυναμικότητας του συγκεκριμένου διυλιστηρίου.

Στη συνέχεια, επιθέσεις έπληξαν και τα διυλιστήρια της Rosneft σε Syzran και Saratov, ενώ το Reuters κατέγραψε ότι τρία από τα έξι μεγαλύτερα διυλιστήρια της Ρωσίας ως προς την παραγωγή ντίζελ είχαν τον Σεπτέμβριο είτε μειώσει δραστικά την παραγωγή είτε σταματήσει εντελώς.

Και στις 20 Σεπτεμβρίου, νέο ουκρανικό πλήγμα έπληξε το διυλιστήριο της Μόσχας. Σύμφωνα με το Reuters, πυρκαγιές εκδηλώθηκαν στις δύο βασικές μονάδες απόσταξης αργού, με αποτέλεσμα να διακοπεί η επεξεργασία πετρελαίου. Οι επισκευές αναμένεται να διαρκέσουν αρκετές εβδομάδες.

Το συγκεκριμένο διυλιστήριο είχε επεξεργαστεί 11,6 εκατ. τόνους αργού το 2024, παράγοντας μεταξύ άλλων 2,9 εκατ. τόνους βενζίνης και 3,2 εκατ. τόνους ντίζελ.

Από παραγωγός και εξαγωγέας σε αναζήτηση καυσίμων

Η πίεση στη ρωσική αγορά έχει αρχίσει να αλλάζει μια εικόνα που για χρόνια θεωρούνταν δεδομένη: η Ρωσία είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς και εξαγωγείς διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων.

Ο IEA αναφέρει ότι η χώρα έχει ήδη αρχίσει να εισάγει βενζίνη, τόσο σιδηροδρομικώς από τη Λευκορωσία και το Καζακστάν όσο και διά θαλάσσης, με φορτία που έφτασαν από το Μαρόκο, τη Νότια Κορέα, την Ινδία και την Τουρκία μέσα στον Ιούλιο και τον Αύγουστο.

Παράλληλα, η ρωσική κυβέρνηση χαλάρωσε προσωρινά τις προδιαγραφές για την ποιότητα ορισμένων καυσίμων, επιτρέποντας την παραγωγή και διάθεση βενζίνης χαμηλότερων προδιαγραφών, ενώ τροποποίησε και τους κανόνες ανάμειξης καυσίμων.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν αφορά μόνο τις ζημιές σε μεμονωμένες εγκαταστάσεις. Η επαναλαμβανόμενη επίθεση στις ίδιες υποδομές δημιουργεί έναν κύκλο χτυπήματος – επισκευής – νέου χτυπήματος, ο οποίος αυξάνει τον χρόνο αποκατάστασης και περιορίζει την αξιοπιστία ολόκληρου του συστήματος.

Ο IEA εκτιμά ότι η παραγωγή των ρωσικών διυλιστηρίων θα παραμείνει υπό πίεση και έχει μειώσει την πρόβλεψή του για τη μέση διύλιση αργού στη Ρωσία στα περίπου 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως για το υπόλοιπο του 2026 και το 2027.

Και όσο τα drones συνεχίζουν να βρίσκουν τον δρόμο προς τις εγκαταστάσεις, τα δίχτυα γύρω από τα ρωσικά διυλιστήρια αποτελούν πλέον μία από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες μιας ενεργειακής υποδομής που βρίσκεται υπό διαρκή πολιορκία.

Πηγή: newsbomb.gr

Έφεση στην απόφαση του δικαστηρίου άσκησε ο 27χρονος Ουκρανός μαρξιστής Μπογκντάν Σιροτιούκ, ο οποίος βρίσκεται υπό κράτηση από την Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU) εδώ και περισσότερα από δύο χρόνια, λόγω της αντιπολεμικής του δράσης και τις πολιτικές του απόψεις.

Όπως καταγγέλλει η LeftVoice, ο –κρατούμενος από τις 25 Απριλίου του 2024– σοσιαλιστής καταδικάστηκε τον περασμένο Αύγουστο από ουκρανικό δικαστήριο σε 15 χρόνια κάθειρξη, επειδή καλούσε σε άρθρα του στον προσωπικό του ιστότοπο, τόσο Ουκρανούς όσο και Ρώσους εργάτες να αντιταχθούν στον πόλεμο, καταδικάζοντας την εισβολή του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, καταγγέλλοντας όμως παράλληλα τον «πόλεμο δι’ αντιπροσώπων της Ουάσιγκτον», ενώ στηλίτευε την εξύμνηση των συνεργατών των Ναζί, από κρατικούς αξιωματούχους της Ουκρανίας.

Ο Μπογκντάν είχε επιχειρήσει να ιδρύσει μια σοσιαλιστική οργάνωση στην Ουκρανία, τη Νεαρή Φρουρά των Μπολσεβίκων-Λενινιστών (YGBL), σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Σοσιαλιστικό Ιστότοπο (WSWS), κίνηση που το Κίεβο εξέλαβε ως εχθρική ενέργεια.

Το κράτος έκρινε τις θέσεις του σοσιαλιστή ακτιβιστή ως «έσχατη προδοσία» και συμπεριέλαβε τα άρθρα του στην Παγκόσμια Σοσιαλιστική Ιστοσελίδα (WSWS) ως αποδεικτικά στοιχεία. Η  καταδικαστική απόφαση είχε ως αποτέλεσμα την δέσμευση της προσωπικής του περιουσίας, αλλά και την καταστροφή του έργου του, των άρθρων, φυλλαδίων και βιβλίων που είχε εκδώσει, αλλά και όσων είχε στην κατοχή του.

Η εισαγγελία δεν προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία που να παρουσίαζαν πως ο Μπογκντάν ενεπλάκη σε κατασκοπεία, δολιοφθορά ή συνεργασία με τον ρωσικό στρατό. Αντίθετα, η υπόθεση βασίστηκε στα πολιτικά του γραπτά και στις επικοινωνίες του με τον WSWS. Το δικαστήριο τελικά τον καταδίκασε βάσει έξι άρθρων που είχε συντάξει, στα οποία καταδίκαζε τον πόλεμο στην Ουκρανία, επέκρινε την ουκρανική κυβέρνηση και ζητούσε ενότητα μεταξύ Ουκρανών και Ρώσων εργατών.

Ένα από τα γραπτά που επικαλέστηκε το δικαστήριο ως αποδεικτικό στοιχείο ήταν μια ομιλία του για την Πρωτομαγιά του 2023 με τίτλο «Για την Ενότητα της Εργατικής Τάξης της Ρωσίας και της Ουκρανίας!». Ένα άλλο άρθρο του το οποίο τέθηκε ως τεκμήριο ενοχής, ήταν αυτό με τίτλο «Τα εγκλήματα των Μπαντεροβιτών εναντίον του ουκρανικού λαού», στο οποίο ο Σιτοτιούκ καταγγέλλει την αποκατάσταση του φιλοναζιστή Στεπάν Μπαντέρα και της φασιστικής Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών στη μνήμη της σύγχρονης Ουκρανίας, παραθέτοντας την συνεργασία τους με την ναζιστική Γερμανία και τη βία κατά Ουκρανών, Εβραίων, Πολωνών και υποστηρικτών της Σοβιετικής Ένωσης.

Η Ουκρανία έπληξε τη Μόσχα και άλλες ρωσικές περιφέρειες σε μια ευρείας κλίμακας επίθεση, χρησιμοποιώντας εκατοντάδες drones και προχωρώντας στην πρώτη επιβεβαιωμένη ρίψη βαλλιστικών πυραύλων από την αρχή του πολέμου.

Βίντεο:

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι η πολύπλοκη επιχείρηση περιελάμβανε 10 διαφορετικούς τύπους εγχώριων οπλικών συστημάτων. Ανάμεσά τους βρισκόταν ο βαλλιστικός πύραυλος μικρού βεληνεκούς Pelican (FP-7), με εμβέλεια περίπου 350 χιλιομέτρων. Αν και η συγκεκριμένη εμβέλεια δεν επαρκεί για να πλήξει απευθείας τη ρωσική πρωτεύουσα από τα ουκρανικά εδάφη, η χρήση του σηματοδοτεί μια τεράστια τεχνολογική εξέλιξη, καθώς οι βαλλιστικοί πύραυλοι αναπτύσσουν πολλαπλάσια ταχύτητα από αυτή του ήχου στην τελική τους φάση, καθιστώντας την αναχαίτισή τους εξαιρετικά δύσκολη σε σύγκριση με τα πιο αργά drones.

Παράλληλα, το Κίεβο χρησιμοποίησε τους εγχώριας κατασκευής πυραύλους κρουζ Flamingo (FP-5), ένα όπλο μεγάλου βεληνεκούς που έχει ήδη δοκιμαστεί σε στόχους βαθιά στη ρωσική ενδοχώρα και έχει τη δυνατότητα να φτάσει μέχρι τη Μόσχα. Ρωσικά και ουκρανικά δίκτυα στο Telegram δημοσίευσαν εικόνες από συντρίμμια στην ευρύτερη περιοχή της ρωσικής πρωτεύουσας, τα οποία ο Ρουσλάν Λεβίεφ, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας ανοιχτού κώδικα Conflict Intelligence Team, επιβεβαίωσε πως πιθανότατα ανήκουν σε πύραυλο Flamingo. Πίσω από την ανάπτυξη αυτών των συστημάτων βρίσκεται η ουκρανική εταιρεία κατασκευής όπλων Fire Point, η οποία ήδη ετοιμάζει το μοντέλο επόμενης γενιάς FP-9. Με εμβέλεια που θα ξεπερνά τα 800 χιλιόμετρα (500 μίλια), το FP-9 αναμένεται να πραγματοποιήσει την πρώτη του δοκιμαστική πτήση μέσα στο φθινόπωρο, θέτοντας τη Μόσχα εντός της άμεσης εμβέλειας των βαλλιστικών χτυπημάτων του Κιέβου.

Πλήγματα στον ρωσικό αστικό ιστό και τις υποδομές

Η ρωσική πλευρά έκανε λόγο για μια επίθεση πρωτοφανούς κλίμακας. Ο δήμαρχος της Μόσχας, Σεργκέι Σομπιάνιν, υποστήριξε ότι οι δυνάμεις αεράμυνας αναχαίτισαν περισσότερα από 1.600 drones σε όλη τη χώρα, εκ των οποίων τα 450 είχαν ως στόχο την πρωτεύουσα. Αν και οι αριθμοί αυτοί θεωρούνται συνήθως διογκωμένοι, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για ρίψη μερικών εκατοντάδων drones από την Ουκρανία, ο αντίκτυπος ήταν καταστροφικός.

Σύμφωνα με τον περιφερειάρχη της Μόσχας, Αντρέι Βορομπιόφ, η επίθεση άφησε πίσω της τουλάχιστον δύο νεκρούς σε διαφορετικές τοποθεσίες: μια 44χρονη γυναίκα και έναν ηλικιωμένο άνδρα. Σε ένα ξεχωριστό περιστατικό, η πρόσκρουση ενός drone σε 21ώροφο κτίριο προκάλεσε μεγάλη πυρκαγιά, αναγκάζοντας τις αρχές να εκκενώσουν 400 ενοίκους.

Παράλληλα, ο Ζελένσκι επιβεβαίωσε ότι ένας από τους βασικούς στόχους της επιχείρησης ήταν οι κομβικές βιομηχανικές εγκαταστάσεις πετρελαίου της Ρωσίας. Ο δήμαρχος Σομπιάνιν αναγνώρισε ότι προκλήθηκαν ζημιές στο διυλιστήριο πετρελαίου της Μόσχας, μια εγκατάσταση που είχε βρεθεί ξανά στο στόχαστρο των ουκρανικών δυνάμεων τους προηγούμενους μήνες, με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης να σπεύδουν στο σημείο, χωρίς ωστόσο να αναφερθούν ανθρώπινες απώλειες στον συγκεκριμένο χώρο.

Ο ενεργειακός πόλεμος και το διπλωματικό παρασκήνιο

Η στόχευση του διυλιστηρίου εντάσσεται στην ευρύτερη, συστηματική εκστρατεία του Κιέβου να πλήξει τις ενεργειακές υποδομές της Ρωσίας. Ο στόχος είναι διπλός: η αποκοπή των βασικών εσόδων που χρηματοδοτούν την πολεμική μηχανή του Κρεμλίνου και η δημιουργία εσωτερικής αποσταθεροποίησης. Οι συνεχείς επιθέσεις έχουν ήδη θέσει εκτός λειτουργίας ένα σημαντικό μέρος της ρωσικής ικανότητας διύλισης πετρελαίου. Το αποτέλεσμα είναι να καταγράφονται σοβαρές ελλείψεις σε πετρελαιοειδή προϊόντα, εκτόξευση των τιμών των καυσίμων και ατέλειωτες ουρές στα πρατήρια σε πολλές από τις 11 διαφορετικές ζώνες ώρας της αφανούς ρωσικής επικράτειας.

Η επίθεση αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις πρόσφατες διπλωματικές εκτιμήσεις. Μόλις την περασμένη Δευτέρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε δηλώσει δημοσίως ότι η Ουκρανία και η Ρωσία είχαν καταλήξει σε μια άτυπη συμφωνία να σταματήσουν την αμοιβαία στοχοποίηση των ενεργειακών τους εγκαταστάσεων. Το χτύπημα στο διυλιστήριο της Μόσχας διαψεύδει επί του πρακτέου αυτές τις προσδοκίες αποκλιμάκωσης, επιβεβαιώνοντας τη σκληρή πραγματικότητα του μετώπου.

Η σκιά πάνω από τις ρωσικές εκλογές

Το χρονικό σημείο της επίθεσης δεν ήταν τυχαίο, καθώς συνέπεσε με την τελευταία ημέρα της τριήμερης εκλογικής διαδικασίας στη Ρωσία. Πρόκειται για τις πρώτες βουλευτικές εκλογές που διεξάγονται από την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022. Ο δήμαρχος της Μόσχας κατηγόρησε ευθέως το Κίεβο ότι σχεδίασε την άνευ προηγουμένου επίθεση με ρητό σκοπό τη διακοπή και την υπονόμευση των εκλογών, τονίζοντας ωστόσο ότι «ο εχθρός δεν τα κατάφερε».

Η εκλογική διαδικασία, πάντως, διεξάγεται υπό συνθήκες απόλυτου κρατικού ελέγχου, με στόχο την περαιτέρω εδραίωση της 26χρονης κυριαρχίας του Βλαντιμίρ Πούτιν. Δικαίωμα συμμετοχής έχουν λάβει αποκλειστικά τα κόμματα που στηρίζουν την κυβέρνηση και την ευρύτερη στρατιωτική εκστρατεία, ενώ η Μόσχα έχει οργανώσει κάλπες ακόμα και στα κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας. Αν και το αποτέλεσμα θεωρείται προδιαγεγραμμένο, με το κόμμα «Ενιαία Ρωσία» να αναμένεται να επικρατήσει σαρωτικά, το Κρεμλίνο αντιμετωπίζει τη συγκεκριμένη ψηφοφορία ως έναν κρίσιμο μηχανισμό μέτρησης της λαϊκής ανοχής και υποστήριξης προς τη συνέχιση του πολέμου.

ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΔΟΥΛΙΑ

Ρώσοι μαθηματικοί έβαλαν κάποια μοντέλα AI να επικοινωνούν μεταξύ τους. Όχι με τρόπο που το έκαναν μέχρι πρότινος, αλλά με κάτι που μοιάζει με «τηλεπάθεια μηχανών». 

Να εξηγήσουμε. 

Οι συγκεκριμένοι μαθηματικοί εργάζονται για μια startup που ονομάζεται Mostik, που στα ρωσικά σημαίνει «γέφυρα». Το όνομα δεν είναι τυχαίο, αφού η προσέγγισή τους επιτρέπει σε διαφορετικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, χρησιμοποιώντας τα weights τους. 

Τα weights είναι οι παράμετροι βάσει των οποίων καθορίζεται ο τρόπος που  ένα prompt μετατρέπεται σε αποτέλεσμα.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι δυνατότητες ενός μεγαλύτερου μοντέλου μπορούν να μεταφερθούν σε ένα μικρότερο, ενισχύοντας την «ευφυΐα» του πολύ πιο αποτελεσματικά.

Μια διαφορετική προσέγγιση για την εξέλιξη του AI 

Η startup χρησιμοποίησε αυτή την προσέγγιση για να δημιουργήσει ένα μοντέλο που εκτοξεύτηκε στην κορυφή του ARC-AGI 3, ενός διαγωνισμού για μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που θεωρείται εξαιρετικά δύσκολος. 

Για να εκθέσουν τον τρόπο που λειτουργεί η ιδέα τους, δημιούργησαν μια «γέφυρα» ανάμεσα σε δύο κινεζικά μοντέλα ανοιχτών weights: τη μεγαλύτερη έκδοση του GLM-5.2, η οποία διαθέτει 753 δισεκατομμύρια παραμέτρους, και μια έκδοση του Qwen-3.5 με 4 δισεκατομμύρια παραμέτρους, η οποία μπορεί να λειτουργήσει σε κινητή συσκευή.

Το υβριδικό σύστημα που προέκυψε κοστίζει το ένα εικοστό του πλήρους μοντέλου GLM, ενώ οι επιδόσεις του βρίσκονται ακριβώς στη μέση μεταξύ των δύο.

«Είναι ευρέως γνωστό στη μηχανική μάθηση ότι οι συνδυασμοί μοντέλων αποδίδουν καλύτερα από τα μεμονωμένα μοντέλα», μου είπε η Σάσα Μαλίσεβα, CEO της Mostik, μιλώντας στο WIRED.

Αν αυτή η τεχνολογία χρησιμοποιηθεί ευρέως, θα μπορούσε να αυξήσει την αξία των μοντέλων ανοιχτών weights, επιτρέποντάς τους να ανταγωνιστούν αποτελεσματικότερα τα κλειστά, ιδιόκτητα μοντέλα που προσφέρουν κορυφαία εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης, όπως η Anthropic και η OpenAI.

Η CEO της εταιρείας, υποστηρίζει ότι ο συνδυασμός πολλών διαφορετικών μοντέλων μπορεί τελικά να αποδειχθεί καλύτερος τρόπος για την εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης. «Προσωπικά δεν πιστεύω ότι στο μέλλον θα έχουμε ένα μονολιθικό μοντέλο ή ότι οι δυνατότητες των μοντέλων θα προκύπτουν από το scaling», είπε, αναφερόμενη στη στρατηγική της δημιουργίας ολοένα μεγαλύτερων μοντέλων και της τροφοδότησής τους με περισσότερα δεδομένα.

Κάτι που «θα χρειαζόταν χρόνια για να επιτευχθεί»

«Αν η Mostik καταστήσει δυνατή τη σύνδεση κορυφαίων μοντέλων με μοντέλα εξειδικευμένα σε συγκεκριμένους τομείς -για παράδειγμα στη βιολογία, τη φυσική και ούτω καθεξής- τότε θα μπορούσαν να εκπαιδευτούν πολύ περισσότερα εξειδικευμένα μοντέλα», λέει ο Βλαντίμιρ Αρουσταμανιάν, τεχνικός επικεφαλής της εταιρείας λογισμικού τεχνητής νοημοσύνης Lovable, ο οποίος γνωρίζει την ομάδα της Mostik. «Αυτή η ομάδα ασχολείται με αυτό εδώ και μόλις λίγους μήνες και ήδη έχει κάτι σε λειτουργία που θα υπέθετα ότι θα χρειαζόταν χρόνια για να επιτευχθεί».

Η τεχνική της Mostik σημαίνει ότι «μπορείς να προσεγγίσεις την ποιότητα ενός μεγάλου μοντέλου χωρίς το μεγάλο μοντέλο να χρειάζεται να διαχειρίζεται ολόκληρη τη διαδικασία, επιτυγχάνοντας σημαντικές βελτιώσεις απλώς με ένα μικρότερο μοντέλο να λειτουργεί παράλληλα», λέει ο Καρλ Τιλς, πρώην επιστήμονας υπολογιστών της Google DeepMind, ο οποίος γνωρίζει την τεχνολογία της εταιρείας.

Ο Στανισλάβ Σμιρνόφ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης και κάτοχος του Μεταλλίου Fields του 2010, είναι ο επικεφαλής επιστήμονας της Mostik. Όπως λέει, το να βρεθεί κοινό έδαφος ανάμεσα σε δύο μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης είναι εκπληκτικά δύσκολο.

«Φαίνεται πως δεν υπάρχει ακόμη η κατάλληλη μαθηματική γλώσσα», λέει. Στο μεταξύ, η προσέγγιση της Mostik αποτελεί έναν τρόπο να «γεφυρωθεί» κυριολεκτικά αυτό το χάσμα.

Πηγή: rosa.gr

ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ

Στα άκρα οδηγούνται οι σχέσεις Μόσχας – Βερολίνου μετά την (κατά γενική ομολογία βιαστική και νομικά πρόχειρη) καταγγελία της κυβέρνησης Μερτς ότι Ρώσοι πράκτορες κρύβονται πίσω από την αποτυχημένη επίθεση (;) με drone προ μηνός εναντίον ουκρανικών μεταγωγικών αεροσκαφών στο αεροδρόμιο της Λιψίας.

Χθες η ρωσική κυβέρνηση προχώρησε στα πρώτα αντίποινα για το κλείσιμο του ρωσικού προξενείου στη Βόνη και πολιτιστικών ιδρυμάτων όπως το «Σπίτι της Ρωσίας», κλείνοντας με τη σειρά της παραρτήματα του γερμανικού ινστιτούτου Γκέτε στη Μόσχα, την Πετρούπολη και το Εκατερίνεμπουργκ – την ώρα που οι επικεφαλής της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ δεσμεύονται να εντείνουν την πίεση προς τη Μόσχα προχωρώντας σε απαγόρευση της έκδοσης βίζας για όλους τους Ρώσους πολίτες προς όλες τις χώρες της Ενωσης (!) παρά την έλλειψη αποδείξεων και τις διαδοχικές διαψεύσεις από ρωσικής πλευράς.

Η «απερισκεψία»

Οπως είπε χαρακτηριστικά η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, «το περιστατικό στη Λιψία σηματοδοτεί μια νέα κλιμάκωση στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ενωσης», συμπληρώνοντας ότι «η επίθεση στη Λιψία περιελάβανε υλικό στρατιωτικού επιπέδου και πραγματοποιήθηκε από Ρώσους πράκτορες στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ενωσης».

Και ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών, Αλεξάντερ Ντόμπριντ, δήλωσε ότι το σχήμα του drone, τα εξαρτήματά του, τα εκρηκτικά και ο πυροκροτητής «ήταν όλα γνωστά από άλλες ρωσικές υβριδικές επιχειρήσεις», χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες και αψηφώντας τα δημοσιεύματα περί αντι-ρωσικής προβοκάτσιας σε μια εξαιρετικά δύσκολη στιγμή για την Ουκρανία και τους «προθύμους» Ευρωπαίους υποστηρικτές της.

Νωρίτερα ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν καταδίκασε τα μέτρα της Γερμανίας ως σοβαρό λάθος που «αντιβαίνει σαφώς στα συμφέροντα του γερμανικού λαού», ενώ ο υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, διέψευσε και πάλι τους γερμανικούς ισχυρισμούς, κάνοντας λόγο για «εντελώς αβάσιμες κατηγορίες» και απαιτώντας την εμφάνιση των όποιων «αποδείξεων».

Μάλιστα ο Λαβρόφ κάλεσε τον επιτετραμμένο της Γερμανίας για να διαμαρτυρηθεί, κάνοντας ξεκάθαρα λόγο για «προβοκάτσια» της κυβέρνησης του Φρίντριχ Μερτς με σκοπό να τιναχτούν στον αέρα οι ήδη τεταμένες διμερείς σχέσεις.

Σε χθεσινή ομιλία του από το Βλαδιβοστόκ αμέσως μετά την ιστορική σύνοδο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σανγκάης στην Κιργισία, ο Πούτιν κατηγόρησε και πάλι το Κίεβο για «πράξεις κρατικής τρομοκρατίας» που απομακρύνουν την όποια πιθανότητα επίτευξης ειρηνευτικής συμφωνίας.

Επανέλαβε μάλιστα την κατηγορία ότι οι προειδοποιήσεις της Ουκρανίας σχετικά με τους κινδύνους για τα αεροσκάφη στον ρωσικό εναέριο χώρο συνιστούν «τρομοκρατική απειλή» και ότι οι δυτικοί σύμμαχοι του Κιέβου γίνονται συνεργοί στη διεθνή τρομοκρατία παραμένοντας σιωπηλοί απέναντι στις ενέργειες του Κιέβου, ενώ υποστήριξε ότι η Ρωσία δεν πρόκειται να προχωρήσει σε επιστράτευση, καθώς οι ρωσικές δυνάμεις είναι επαρκείς και κερδίζουν έδαφος σε όλα τα μέτωπα.

Ολα αυτά συμβαίνουν εν μέσω καθημερινών πλέον μαζικών ρωσικών πυραυλικών επιθέσεων κατά βιομηχανικών, ενεργειακών και στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Κίεβο, την Οδησσό και άλλες πόλεις-κλειδιά της Ουκρανίας, που είναι σαφές ότι, παρά τις συνεχείς… τζούφιες δηλώσεις στήριξης των Ευρωπαίων και τις εκκλήσεις του Ζελένσκι, έχει ξεμείνει εντελώς από δυτικούς πυραύλους αεράμυνας. Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι μόνο το τελευταίο 24ωρο χτυπήθηκαν από drones δύο φορτηγά πλοία και ένα πλοίο με κοντέινερ που σύμφωνα με τους Ρώσους μετέφεραν όπλα και πυρομαχικά στην Ουκρανία.

Το τίμημα

Το Κίεβο από τη μεριά του ανακοίνωσε ότι τον Αύγουστο έπληξε με drones και πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς 12 ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου, δύο μονάδες συμπίεσης φυσικού αερίου, τρεις τερματικούς σταθμούς και δεξαμενές και δύο πολεμικά εργοστάσια σε απόσταση ώς και 1.900 χιλιομέτρων από τα ρωσο-ουκρανικά σύνορα.

Αλλά το τίμημα που πληρώνει η Ουκρανία για αυτές τις «κυρώσεις μεγάλου βεληνεκούς», όπως τις αποκαλεί ευφημιστικά ο Ζελένσκι, είναι πολλαπλάσιο – όχι μόνο στα φλεγόμενα μετόπισθεν, αλλά και στα κυρίως πεδία της μάχης όπου οι Ρώσοι όντως σφίγγουν αργά αλλά σταθερά τον κλοιό γύρω από τα τελευταία οχυρά των Ουκρανών στο Ντονμπάς, τις δίδυμες πόλεις Σλαβιάνσκ και Κραματόρσκ, ενώ καταλαμβάνουν κάθε εβδομάδα νέους οικισμούς τόσο στον Βορρά (στην επαρχία του Χάρκοβου) όσο και στον Νότο (στα περίχωρα της Ζαπορόζιε).

Σιγή ασυρμάτου για τη δολιοφθορά του Nord Stream

Να σημειώσουμε εδώ ότι οι Γερμανοί και οι λοιποί «πρόθυμοι» Ευρωπαίοι σπόνσορες του Κιέβου προχωρούν σε αυτή τη νέα απροκάλυπτη επιχείρηση οριστικής ρήξης με τη Ρωσία, την ώρα που σε σαράντα ημέρες από σήμερα ξεκινά στο Αμβούργο η δίκη ενός Ουκρανού πρώην αξιωματικού, του Σεργκίι Κουζνιέτσοφ, για τη μεγαλύτερη δολιοφθορά στην παγκόσμια ιστορία, αυτής στον γερμανο-ρωσικό αγωγό φυσικού αερίου Nord Stream το 2022, την οποία είχε κυριολεκτικά προαναγγείλει ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, και έχει κοστίσει δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ στη γερμανική βιομηχανία και οικονομία.

Και εδώ δεν μιλάμε για μια αμφιλεγόμενη αστυνομική ανάκριση «άρπα-κόλα» σαν της Λιψίας, αλλά για μια ενδελεχή, πολυετή δικαστική έρευνα της γερμανικής Εισαγγελίας, που δεν κατηγορεί απλώς τον Ουκρανό αξιωματικό για «έγκλημα πολέμου» και «επίθεση κατά δημοσίων αγαθών», αλλά κατηγορεί ανοιχτά τις ουκρανικές αρχές ότι έδωσαν εντολή στον ύποπτο και σε «άλλους στρατιωτικούς» να προχωρήσουν στο «σαμποτάζ του αιώνα».

Ο Κουζνιέτσοφ συνελήφθη στην Ιταλία και εκδόθηκε στη Γερμανία, ενώ ένας δεύτερος Ουκρανός, ο Βλαντίμιρ Ζ., είχε συλληφθεί και απελευθερωθεί (!) στην Πολωνία, επειδή ένας δικαστής αποφάσισε, λέει, ότι το σαμποτάζ σε βάρος της συμμάχου στο ΝΑΤΟ Γερμανίας ήταν δίκαιη πράξη!

Τελικά τον συνέλαβαν και πάλι πριν από λίγες εβδομάδες στην Κροατία, όπου -σύμφωνα με γερμανικά ΜΜΕ- συμμετείχε σε γυρίσματα αμερικανικής ταινίας για τη δολιοφθορά και όπου εξακολουθεί να κρατείται παρά τα συνεχή αιτήματα έκδοσης για να δικαστεί και αυτός.

Ομως για κάποιο παράξενο λόγο κανένας Γερμανός ή… Βρυξελλιώτης αξιωματούχος δεν προχώρησε σε φλογερές δηλώσεις, κλεισίματα προξενείων και απειλές για νέες κυρώσεις κατά της Ουκρανίας: αντίθετα όλοι συζητάνε για το πώς η Ευρώπη θα μπορέσει να καλύψει τη νέα «τρύπα» 45 δισ. ευρώ που προέκυψε στον ουκρανικό προϋπολογισμό, καθώς τα 90 δισ. που ενέκριναν πριν από λίγους μήνες αποδείχτηκαν πολύ λίγα για τον ουκρανικό «πίθο των Δαναΐδων».