ΠΑΝΟΣ ΚΩΔΩΝΑΣ

Ο χάρτης της ILGA-Europe αποτυπώνει την πρόοδο των χωρών το 2026 στον τομέα της προστασίας και των δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων. Τι επισημαίνεται για την Ελλάδα.

Ο νέος «Rainbow Map 2026» της ILGA-Europe αποτυπώνει για ακόμη μία χρονιά μια Ευρώπη βαθιά διχασμένη ως προς τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων.

Από τη μία πλευρά, χώρες που ενισχύουν θεσμικά την ισότητα και μετατρέπουν την προστασία των δικαιωμάτων σε πολιτική προτεραιότητα. Από την άλλη, κράτη όπου η νομοθετική πρόοδος είτε παραμένει στάσιμη είτε υποχωρεί, αφήνοντας μεγάλα κενά στην καθημερινή ασφάλεια και ορατότητα των ΛΟΑΤΚΙ+ πολιτών.

Στην κορυφή της κατάταξης για το 2026 βρίσκεται η Ισπανία, ενώ στην τελευταία θέση παραμένει η Ρωσία, με την Ευρώπη να εμφανίζει μια έντονη γεωγραφία ανισοτήτων.

Ανάμεσα σε αυτές τις δύο άκρες, η Ελλάδα καταλαμβάνει την 11η θέση, καταγράφοντας επιμέρους αδυναμίες που δείχνουν ότι η θεσμική πρόοδος δεν συνοδεύεται πάντα από πλήρη κοινωνική ισοδυναμία.

 

Ο χάρτης της ILGA-Europe για το 2026 rainbowmap.ilga-europe

 

Η Ευρώπη των δύο ταχυτήτων

Η ετήσια έκθεση της ILGA-Europe, που αξιολογεί 49 ευρωπαϊκές χώρες με βάση 76 κριτήρια σε διαφορετικές θεματικές ενότητες, αποτυπώνει μια ήπειρο δύο ταχυτήτων.

Στην πρώτη ομάδα βρίσκονται χώρες όπως η Ισπανία, η Μάλτα, η Ισλανδία, το Βέλγιο και η Δανία. Αυτά τα κράτη έχουν προχωρήσει σε εκτεταμένες νομικές μεταρρυθμίσεις: αναγνώριση ταυτότητας φύλου, ενίσχυση των νόμων κατά των διακρίσεων, θεσμική κατοχύρωση της οικογένειας για ομόφυλα ζευγάρια και ενεργές πολιτικές κατά της ρητορικής μίσους.

Οι καλύτερες επιδόσεις rainbowmap.ilga-europe

Η Ισπανία αναδεικνύεται πρώτη στην Ευρώπη, ξεπερνώντας για φέτος τη Μάλτα, χάρη σε ένα πλέγμα πολιτικών που περιλαμβάνει ανεξάρτητη αρχή κατά των διακρίσεων και πλήρη αποπαθολογικοποίηση των τρανς ταυτοτήτων στο σύστημα υγείας.

Στον αντίποδα, χώρες όπως η Ρωσία, το Αζερμπαϊτζάν, η Τουρκία, η Λευκορωσία και η Γεωργία καταγράφουν εξαιρετικά χαμηλές επιδόσεις, με περιορισμένα ή ανύπαρκτα πλαίσια προστασίας. Η Ρωσία παραμένει τελευταία με 2%, ενώ σε πολλές από αυτές τις χώρες η ΛΟΑΤΚΙ+ ταυτότητα αντιμετωπίζεται θεσμικά ή κοινωνικά ως παράγοντας αποκλεισμού.

 

Οι χειρότερες επιδόσεις rainbowmap.ilga-europe

 

Η θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη

Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 11η θέση της λίστας (7η την περσινή χρονιά) με συνολικό ποσοστό 68,27%, σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαμορφώνεται στο 52,10%.

Η άνοδος αυτή αποδίδεται κυρίως στη νομοθέτηση του γάμου μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών, μια μεταρρύθμιση που άλλαξε ουσιαστικά τη διεθνή εικόνα της χώρας και ενίσχυσε τη βαθμολογία της στον τομέα της οικογενειακής αναγνώρισης.

Συνολικά, η Ελλάδα παρουσιάζει ένα μεικτό προφίλ: από τη μία πλευρά ισχυρές επιδόσεις στην κοινωνική δράση και τη θεσμική μη διάκριση, από την άλλη χαμηλότερες επιδόσεις σε τομείς όπως το άσυλο και η πλήρης κοινωνική ένταξη.

Η Ελλάδα στην 11η θέση της έκθεσης rainbowmap.ilga-europe.org

Αναλυτικά οι επιδόσεις της Ελλάδας:

• Ισότητα και μη διάκριση: 82,48%
• Χώρος δράσης κοινωνίας των πολιτών: 83,33%
• Εγκλήματα μίσους και ρητορική μίσους: 69,51%
• Νομική αναγνώριση φύλου: 64,86%
• Οικογενειακά δικαιώματα: 64,29%
• Σωματική ακεραιότητα ίντερσεξ ατόμων: 60%
• Άσυλο: 33,33%

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν μια χώρα που έχει προχωρήσει σε σημαντικές θεσμικές αλλαγές, αλλά εξακολουθεί να εμφανίζει σημαντικές ανισότητες στην εφαρμογή και στην καθημερινή προστασία.

‌Μπορούν τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα να υποστηρίζουν την Παλαιστίνη; Nick Paleologos / SOOC

Πρόοδος στη νομοθεσία, απόσταση στην καθημερινότητα

Παρά τη θετική συνολική εικόνα για την Ελλάδα, η έκθεση υπογραμμίζει ότι η ευρωπαϊκή πρόοδος δεν είναι ομοιόμορφη. Σε πολλές χώρες, οι νόμοι έχουν αλλάξει γρηγορότερα από τις κοινωνικές συμπεριφορές.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ισπανία, όπου παρότι διαθέτει το πιο προοδευτικό νομικό πλαίσιο στην Ευρώπη, οι επιθέσεις κατά ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων αυξήθηκαν από 7% σε 22% μέσα σε δύο χρόνια. Το φαινόμενο αυτό αναδεικνύει μια κρίσιμη αντίφαση: η θεσμική πρόοδος δεν εγγυάται αυτόματα κοινωνική αποδοχή.

Η ILGA-Europe επισημαίνει ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε μια περίοδο όπου η πρόοδος και η οπισθοδρόμηση συνυπάρχουν. Από τη μία πλευρά, κυβερνήσεις που επενδύουν ενεργά στην ισότητα. Από την άλλη, αυξανόμενη ρητορική μίσους, πολιτικές αντιδράσεις και κοινωνικές εντάσεις που επηρεάζουν την καθημερινή ζωή των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η εικόνα των ανισοτήτων

Ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο 52,10% δείχνει ότι, παρά τις σημαντικές πρωτοβουλίες σε θεσμικό επίπεδο, η πρόοδος παραμένει άνιση. Χώρες όπως η Μάλτα, η Δανία και το Βέλγιο βρίσκονται στην κορυφή της ευρωπαϊκής κατάταξης, ενώ άλλες χώρες της ΕΕ, όπως η Ιταλία, η Πολωνία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, καταγράφουν πολύ χαμηλότερες επιδόσεις.

Η Ιταλία, συγκεκριμένα, κατατάσσεται στην 36η θέση, γεγονός που αποτυπώνει την πολιτική στασιμότητα σε ζητήματα δικαιωμάτων και την έλλειψη ενιαίας εθνικής στρατηγικής για την προστασία των ΛΟΑΤΚΙ+ πολιτών.

Πορεία κατά της βίας σε ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα Thomas Giotopoulos / SOOC

Η σημασία της θεσμικής προόδου

Η έκθεση του Rainbow Map δεν αποτελεί μόνο μια στατιστική απεικόνιση, αλλά και έναν δείκτη πολιτικής κατεύθυνσης. Η κατάταξη δείχνει ότι οι χώρες που επενδύουν συστηματικά στην ισότητα δεν βελτιώνουν μόνο την εικόνα τους, αλλά και τη συνοχή των κοινωνιών τους.

Η ενίσχυση των δικαιωμάτων συνδέεται πλέον και με ευρύτερες κοινωνικοοικονομικές παραμέτρους: προσέλκυση επενδύσεων, κινητικότητα εργατικού δυναμικού και διεθνή εικόνα.

Για την Ελλάδα, η 11η θέση αποτελεί μια σχετική αναγνώριση της προόδου που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια. Η νομοθετική κατοχύρωση του γάμου ομόφυλων ζευγαριών και η ενίσχυση του πλαισίου κατά των διακρίσεων έχουν αναβαθμίσει τη διεθνή εικόνα της χώρας.

Ωστόσο, η χαμηλή επίδοση στον τομέα του ασύλου και οι επιμέρους κοινωνικές ανισότητες δείχνουν ότι η πρόοδος δεν είναι ομοιόμορφη. Η απόσταση ανάμεσα στο θεσμικό πλαίσιο και την κοινωνική πραγματικότητα παραμένει υπαρκτή.

Θα λέγαμε πως το Rainbow Map 2026 αποτυπώνει μια Ευρώπη σε μετάβαση. Μια ήπειρο όπου η ισότητα προχωρά, αλλά όχι παντού με τον ίδιο ρυθμό. Όπου οι νόμοι εξελίσσονται, αλλά οι κοινωνίες δεν ακολουθούν πάντα με την ίδια ταχύτητα.

Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια ενδιάμεση ζώνη: όχι στις πρωτοπόρες χώρες, αλλά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Μια θέση που δείχνει πρόοδο, αλλά ταυτόχρονα υπενθυμίζει ότι η πλήρης ισότητα παραμένει μια διαδικασία σε εξέλιξη και όχι ένας ήδη κατακτημένος στόχος.

Σε αυτό το ευρωπαϊκό τοπίο των ανισοτήτων, το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: ποια Ευρώπη θέλει τελικά να διαμορφώσει το μέλλον της -εκείνη των ίσων δικαιωμάτων στην πράξη ή εκείνη των άνισων ταχυτήτων;

Πηγή: news247.gr