Οι πολιτικοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης προχώρησαν σε συμφωνία για ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο που στοχεύει στην αύξηση των απελάσεων παράτυπων μεταναστών, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και προοδευτικούς ευρωβουλευτές.

Η νέα ρύθμιση αποτελεί βασικό πυλώνα του αναθεωρημένου ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου και μετανάστευσης και δίνει στις εθνικές αρχές σημαντικά διευρυμένες εξουσίες για την εφαρμογή εντολών απέλασης, αναφέρει η Guardian.

Έρευνες σε κατοικίες και μεγαλύτερες περίοδοι κράτησης

Σύμφωνα με το κείμενο που συμφωνήθηκε μεταξύ του Συμβουλίου της ΕΕ, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι αρχές θα μπορούν να πραγματοποιούν έρευνες σε σπίτια ή άλλους χώρους και να κατάσχουν προσωπικά αντικείμενα, εφόσον αυτό κρίνεται απαραίτητο για την εκτέλεση μιας εντολής επιστροφής.

Παράλληλα, άτομα που θεωρούνται ότι δεν συνεργάζονται ή ενδέχεται να διαφύγουν θα μπορούν να τίθενται υπό κράτηση έως και δύο χρόνια, με δυνατότητα παράτασης στους 30 μήνες. Μέχρι σήμερα, το ανώτατο όριο κράτησης στην ΕΕ ήταν 18 μήνες.

Επιπλέον, όσοι αρνούνται να συμμορφωθούν με απόφαση απέλασης ενδέχεται να χάνουν κοινωνικά επιδόματα ή άλλες οικονομικές παροχές.

Δημιουργία «κέντρων επιστροφής» εκτός Ευρώπης

Η νέα νομοθεσία ανοίγει επίσης τον δρόμο για τη δημιουργία λεγόμενων «κέντρων επιστροφής» σε τρίτες χώρες εκτός ΕΕ. Σε αυτά τα κέντρα θα μπορούν να μεταφέρονται παράτυποι μετανάστες μέχρι να ολοκληρωθεί η επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής τους.

Αρκετά κράτη-μέλη βρίσκονται ήδη σε διαπραγματεύσεις με χώρες – κυρίως στην Αφρική – για τη φιλοξενία τέτοιων δομών, αν και μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί κάποια οριστική συμφωνία.

Κράτηση ακόμη και για ανηλίκους

Η συμφωνία προβλέπει ότι, ως έσχατο μέτρο, θα είναι δυνατή η κράτηση ασυνόδευτων ανηλίκων και οικογενειών με παιδιά. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστηρίζει ότι αυτό θα εφαρμόζεται μόνο για το απολύτως αναγκαίο χρονικό διάστημα και με γνώμονα το συμφέρον του παιδιού.

Παράλληλα, άτομα που χαρακτηρίζονται ως απειλή για την ασφάλεια θα μπορούν να αντιμετωπίζουν ισόβια απαγόρευση εισόδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αντί του σημερινού ανώτατου ορίου των δέκα ετών.

Η ΕΕ επιδιώκει να αυξήσει τον αριθμό των επιστροφών ατόμων που δεν δικαιούνται άσυλο, έχουν υπερβεί τη διάρκεια της βίζας τους ή δεν διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής. Σήμερα, μόλις το 20% περίπου των ατόμων που λαμβάνουν εντολή αποχώρησης επιστρέφουν τελικά στις χώρες προέλευσής τους.

Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Μετανάστευσης, Magnus Brunner, χαιρέτισε τη συμφωνία δηλώνοντας:

«Με τους νέους κανόνες έχουμε μεγαλύτερο έλεγχο στο ποιος μπορεί να εισέλθει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ποιος μπορεί να παραμείνει και ποιος πρέπει να αποχωρήσει.»

Κατηγορίες για υιοθέτηση πρακτικών τύπου ICE

Οι επικριτές της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι η ΕΕ υιοθετεί πρακτικές παρόμοιες με εκείνες της αμερικανικής υπηρεσίας μετανάστευσης και τελωνείων, της U.S. Immigration and Customs Enforcement, η οποία έχει βρεθεί στο επίκεντρο έντονης κριτικής για τις επιχειρήσεις κατά παράτυπων μεταναστών στις ΗΠΑ.

Η ευρωβουλευτής των Πρασίνων Mélissa Camara δήλωσε ότι το νέο κείμενο:

«Αποδυναμώνει τις διαδικαστικές εγγυήσεις, επεκτείνει την κράτηση και επιτρέπει εφόδους σε κατοικίες, υιοθετώντας πρακτικές που θυμίζουν την ICE.»

Από την πλευρά της, η Regina Doherty του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος υπερασπίστηκε τη συμφωνία, τονίζοντας ότι δεν αφορά νόμιμους μετανάστες, εργαζόμενους, φοιτητές ή πρόσφυγες που έχουν λάβει διεθνή προστασία, αλλά αποκλειστικά άτομα που έχουν εξαντλήσει όλες τις νόμιμες διαδικασίες και δεν διαθέτουν δικαίωμα παραμονής.

Αντιδρούν οι οργανώσεις

Η Silvia Carta από την οργάνωση PICUM προειδοποίησε ότι η νομοθεσία μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές παραβιάσεις δικαιωμάτων.

Όπως ανέφερε:«Βλέπουμε στις Ηνωμένες Πολιτείες τον φόβο και τη βία που δημιουργεί η σκληρή μεταναστευτική πολιτική της ICE. Η Ευρώπη θα έπρεπε να διδάσκεται από αυτά τα λάθη, όχι να δημιουργεί τη δική της εκδοχή τους.»

Ένα ακόμη βήμα στη μεταρρύθμιση του μεταναστευτικού

Η νέα νομοθεσία, η οποία αναμένεται να λάβει την τελική έγκριση από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αποτελεί το τελευταίο κομμάτι της ευρύτερης μεταρρύθμισης του ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου και μετανάστευσης που ξεκίνησε το 2020.

Στόχος της μεταρρύθμισης είναι να αποτραπεί η επανάληψη της μεταναστευτικής κρίσης του 2015, όταν περίπου 1,3 εκατομμύρια άνθρωποι, κυρίως από τη Συρία και το Αφγανιστάν, αναζήτησαν καταφύγιο στην Ευρώπη.