ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΡΟΥΜΕΛΙΩΤΟΥ

Σε μια πρωτότυπη και δυναμική μορφή διαμαρτυρίας, οι Φοιτητικοί Σύλλογοι της Αθήνας πραγματοποιούν σήμερα, Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2026, μεγάλη κινητοποίηση στο κέντρο της Αθήνας, αποτυπώνοντας την έντονη δυσαρέσκεια της νέας γενιάς απέναντι στις κυβερνητικές πολιτικές λιτότητας, την υποβάθμιση της δημόσιας παιδείας και την κρίση του κόστους διαβίωσης.

Από τους δρόμους του Παρισιού που πήραν φωτιά, το κύμα της φοιτητικής οργής φτάνει σήμερα στην Αθήνα.

Αφού η κυβέρνηση κάνει πως δεν ακούει ότι δεν βγαίνει ο μήνας, οι φοιτητές κατεβαίνουν στο Σύνταγμα με τις σκηνές τους για να τους αναγκάσουν να δουν την πραγματικότητα.

Με κοινό παρονομαστή την ακρίβεια, την ενεργειακή φτώχεια και τον αποκλεισμό από τη δημόσια στέγη, το φοιτητικό κίνημα στην Ελλάδα ευθυγραμμίζεται με αυτό του Παρισιού.

Αντίστοιχες κινητοποιήσεις γίνονται και σε άλλα κράτη της Ευρώπης.

Οι νέοι αρνούνται να υποθηκεύσουν το μέλλον τους και απαιτούν από το κράτος να επενδύσει στην παιδεία και στην κοινωνική πρόνοια, υπενθυμίζοντας ότι τα δημόσια πανεπιστήμια και σχολεία αποτελούν τον πυρήνα της δημοκρατίας.

Η αποψινή κατασκήνωση στο Σύνταγμα σηματοδοτεί ότι η εγχώρια νεολαία αρνείται να δεχτεί παθητικά την κρίση, υιοθετώντας τις ίδιες δυναμικές μορφές αγώνα που είδαμε πρόσφατα στους γαλλικούς δρόμους.

Το κάλεσμα των φοιτητικών Συλλόγων της Αθήνας

Με κεντρικό σύνθημα «Το κόστος σπουδών και στέγασης έχει ξεφύγει – Μέτρα στήριξης τώρα!», οι φοιτητές καταγγέλλουν ότι η ακρίβεια, οι υψηλές τιμές των ενοικίων και τα αυξημένα έξοδα της καθημερινότητας δυσκολεύουν ολοένα περισσότερο την πρόσβαση και την παραμονή τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

«Η ακαδημαϊκή χρονιά ξεκίνησε και «με το καλημέρα» όλοι ανησυχούμε για το αν θα μας φτάσουν τα λεφτά για το μήνα, αν θα τα βγάζει πέρα η οικογένειας μας.

Ρεύμα, πετρέλαιο και βενζίνη πανάκριβα, το super market απλησίαστο, οι μισθοί δε φτάνουν. Φοιτητική στέγη ανύπαρκτη και τα ενοίκια «στον θεό», με επιτυχόντες να μη γράφονται στις σχολές, χιλιάδες φοιτητές να σκέφτονται να τα παρατήσουν ή να πηγαίνουν μόνο για την εξεταστική.

Η κυβέρνηση και τα άλλα κόμματα του συστήματος θεωρούν τις ανάγκες μας «κόστος» και λένε ότι «δεν υπάρχουν λεφτά».

Όμως λεφτά ξαφνικά υπάρχουν και με το παραπάνω για τους πολεμικούς εξοπλισμούς, για να συντηρούνται οι φοροαπαλλαγές σε εφοπλιστές και τραπεζίτες! 12 δις ευρώ ήταν το πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού πέρσι! Την ίδια στιγμή, οι ενεργειακοί όμιλοι, οι ιδιοκτήτες super market, διυλιστηρίων, τραπεζών σπάνε το ένα ρεκόρ κερδοφορίας μετά το άλλο.

Είναι φανερό ότι για να ζήσουμε και να σπουδάσουμε εμείς, για να μειωθούν οι τιμές πρέπει να χάσουν από τα κέρδη τους οι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι! Το κράτος αντί να δίνει λεφτά για τις πολεμικές δαπάνες, να αυξήσει τις κοινωνικές δαπάνες. Δε θα θυσιάσουμε τις ανάγκες μας, τα όνειρα μας, για τους πολέμους και τα κέρδη του» αναφέρουν οι φοιτητές.

 

«Δεν πάει άλλο»

«Τώρα πρέπει να τους κάνουμε να καταλάβουν ότι δεν πάει άλλο! Δεν θα ανεχτούμε να υποβαθμίζουν κι άλλο τα πτυχία μας, ιδρύοντας ιδιωτικά πανεπιστήμια, να διαλύουν τη φοιτητική μέριμνα μειώνοντας κι άλλο τη χρηματοδότηση, να μην έχουμε καθηγητές και υποδομές.

Για αυτό την Τρίτη 13 Οκτώβρη, φοιτητές και φοιτήτριες από όλη την Αθήνα συγκεντρωνόμαστε στην πλατεία Συντάγματος. Φέρνουμε μαζί την σκηνή μας και κατασκηνώνουμε εκεί από το μεσημέρι μετά τα μαθήματα μας μέχρι και το επόμενο πρωί!! Αφού δεν μας ακούνε, ήρθε η ώρα να μας δούνε και να είμαστε χιλιάδες!

Το απόγευμα στις 18:00 συγκεντρωνόμαστε στο Υπουργείο Οικονομικών (κάτω από την πλατεία Συντάγματος) και συνεχίζουμε όλο το βράδυ την διαμαρτυρία μας με συναυλίες και κατασκήνωση στο Σύνταγμα!

Παίρνουμε δύναμη από τους αγώνες των μαθητών και φοιτητών στη Γαλλία, των νέων στην Ισπανία!.

Σε όλη την Ευρώπη οι νέοι οργανώνονται και διεκδικούν! Ήρθε η δική μας σειρά!» καταλήγει η σχετική ανακοίνωση.

Τι ζητούν

Τα αιτήματα των φοιτητών είναι τα εξής:

• Πλαφόν στα ενοίκια. Αύξηση του στεγαστικού επιδόματος και διεύρυνση των δικαιούχων με κατάργηση των ακαδημαϊκών κριτήριων και αύξηση των οικονομικών ορίων.
• Για κάθε πρωτοετή φοιτητή που δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να εξασφαλιστεί δωρεάν στέγαση σε εστίες, ξενοδοχεία, κ.α. με ευθύνη του κράτους και των πρυτανικών αρχών! Κανείς να μην παρατήσει τις σπουδές του!
• Ανακαίνιση και επέκταση των φοιτητικών εστιών. Αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας των ΑΕΙ και του Δημοσίου για δημιουργία δημόσιων και δωρεάν εστιών που να καλύπτουν τις ανάγκες.
• Έκτακτο κονδύλι σε όλα τα Πανεπιστήμια για να καλυφθούν τα λειτουργικά έξοδα, η θέρμανση.
• Πλαφόν στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος και στα καύσιμα. Κατάργηση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στην ενέργεια και του ΦΠΑ στα βασικά είδη κατανάλωσης. Καμία διακοπή ρεύματος σε όσους φοιτητές αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στους λογαριασμούς.
• Δωρεάν σίτιση, μετακίνηση και Internet για όλους τους φοιτητές.
• Μείωση των τιμών στα κυλικεία όλων των σχολών.
• Δικαίωμα μετεγγραφής για όλους τους φοιτητές που το έχουν ανάγκη, με διεύρυνση των οικονομικών – κοινωνικών κριτηρίων. Να καταργηθούν οι απαράδεκτοι κόφτες».

Κινητοποιήσεις στην Ευρώπη

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο, μαζικό κύμα νεανικών κινητοποιήσεων, το οποίο ξεκίνησε με δυναμικές μορφές πάλης (αποκλεισμούς, πορείες και καταλήψεις) από τα γαλλικά λύκεια και πανεπιστήμια, και γρήγορα επεκτάθηκε με τη μορφή «ντόμινο» σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Η ακρίβεια, η κατακόρυφη αύξηση των φοιτητικών ενοικίων και η αύξηση των διδάκτρων καθιστούν τη διαβίωση των νέων εξαιρετικά δύσκολη.

Από τις κινητοποιήσεις στο Παρίσι

Επίσης η χρόνια έλλειψη εκπαιδευτικού προσωπικού, οι υπερπλήρεις αίθουσες διδασκαλίας και οι σοβαρά υποβαθμισμένες, γερασμένες κτιριακές υποδομές, είναι εξίσου σημαντικά θέματα.

• Στη Γαλλία: Εκατοντάδες χιλιάδες μαθητές και φοιτητές, σε κοινό μέτωπο με εκπαιδευτικούς και εργατικά συνδικάτα, διαδηλώνουν ενάντια στις ελλείψεις και στις αυστηρές μεταρρυθμίσεις, με τις κινητοποιήσεις να λαμβάνουν συχνά διαστάσεις ευρείας κοινωνικής σύγκρουσης.
• Στο Βέλγιο: Με έμπνευση από τα γεγονότα της Γαλλίας, οι Βέλγοι φοιτητές προχώρησαν σε μαζικές διαμαρτυρίες, εστιάζοντας στην πρόσφατη αύξηση των διδάκτρων στη γαλλόφωνη κοινότητα και στις περικοπές προϋπολογισμών.
• Στην Ιταλία: Σε πόλεις όπως η Ρώμη και το Τορίνο, το σύνθημα «Ας κάνουμε όπως στη Γαλλία» κυριαρχεί στις καταλήψεις σχολών.

Πηγή: in.gr

Σε χαμηλά 17 μηνών έφτασε να υποχωρεί σήμερα το ευρώ έναντι του δολαρίου, λόγω των δημοσιονομικών και πολιτικών κινδύνων σε χώρες της Ευρωζώνης. Κύρια αιτία, το γαλλικό χρέος που προβληματίζει ήδη έντονα τους διεθνείς αναλυτές και δημιουργεί εύλογους συνειρμούς με το πρόσφατο παρελθόν.

Αυτή τη στιγμή, η Γαλλία αντιμετωπίζει μια πολύ σοβαρή κρίση χρέους, καθώς και κοινωνική αναταραχή ενόψει των προεδρικών εκλογών του επόμενου έτους.

Σύμφωνα με το Axios, υπάρχει έντονα ανησυχία για μετάδοση της κρίσης στην Ευρώπη (και πέραν αυτής), με την κατάσταση να οδηγεί ακόμα και σε συγκρίσεις με την κρίση δημόσιου χρέους που συγκλόνισε την ευρωζώνη τη δεκαετία του 2010: μιας κρίσης που γνωρίζουμε πολύ καλά εμείς εδώ στην Ελλάδα.

Τα ομόλογα

«Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων στη Γαλλία ξεφεύγουν από κάθε έλεγχο. Η μετάδοση της κρίσης στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες με υψηλό χρέος εξελίσσεται ραγδαία», έγραψε πρόσφατα ο Γερμανό-βρετανός οικονομολόγος Robin Brooks του ινστιτούτου Brookings.

Οι αποδόσεις του κρατικού χρέους αυξάνονται σε όλη την Ευρώπη και στις ΗΠΑ, αλλά η κατάσταση στη Γαλλία είναι η χειρότερη από όλες τις άλλες χώρες. Οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να διακραττούν γαλλικό χρέος, σε σύγκριση με τα γερμανικά ομόλογα, τα οποία θεωρούνται ασφαλέστερη εναλλακτική λύση.

Την Παρασκευή, η διαφορά (spread) μεταξύ των αποδόσεων των ομολόγων των δύο χωρών έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο από την εποχή της κρίσης χρέους. Το spread διευρύνεται λόγω του «υψηλότερου κινδύνου αθέτησης πληρωμών του γαλλικού δημοσίου», όπως έγραψε την Πέμπτη ο διακεκριμένος Αμερικανός οικονομολόγος και στρατηγικός αναλυτής Thierry Wizman σε άρθρο του με τίτλο: «Είναι τελειωμένη η Γαλλία;».

Οι προκλήσεις και οι πιέσεις

Η Γαλλία αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις, όπως το διογκούμενο έλλειμμα, η γηράσκουσα πληθυσμιακή βάση που αυξάνει το κόστος και η κλιμακούμενη πολιτική πόλωση. Οι πιέσεις αυτές είχαν αρχίσει να συσσωρεύονται πριν από τη σύγκρουση στο Ιράν. Η σύγκρουση επιδείνωσε την κατάσταση, αυξάνοντας το κόστος της ενέργειας και επιβραδύνοντας την οικονομική ανάπτυξη.

Ο Κιτ Τζουκς, επικεφαλής στρατηγικής συναλλάγματος της Societe Generale, είναι ξεκάθαρος: «Οι παράγοντες που συγκρατούσαν την ισοτιμία ευρώ/δολαρίου πάνω από κρίσιμα επίπεδα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού… πιστεύω ότι έχουν πλέον εκλείψει», ανέφερε, επισημαίνοντας τις προηγούμενες εκτιμήσεις περί βραχύβιου ενεργειακού σοκ και περί αμερικανικής βούλησης για εξασθένηση του δολαρίου.

Μοιραία, το επίπεδο κινδύνου αυξάνεται διαρκώς. «Οι επενδυτές ανησυχούν για μια επικείμενη δημοσιονομική κρίση που θα μπορούσε να υπονομεύσει το νομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης», σύμφωνα με σημείωμα της ανεξάρτητης επενδυτικής τράπεζας Evercore. Όπως τονίζεται, «τα πρώτα σημάδια μετάδοσης της κρίσης, ιδίως προς την Ιταλία, προκαλούν ανησυχία καθώς υποδηλώνουν μια ευρύτερη αστάθεια».

«Η πολιτική παράλυση είναι η αιτία»

Η γαλλική κυβέρνηση προσπαθεί να «περικόψει» τον προϋπολογισμό για να καθησυχάσει τους επενδυτές, αλλά ουσιαστικά βρίσκεται σε κατάσταση αναμονής μέχρι τις εκλογές του επόμενου έτους. Και αυτό είναι που προκαλεί ανησυχία στους επενδυτές.

Σύμφωνα με το Reuters, η γαλλική κυβέρνηση επιδιώκει να θεσπίσει έναν μη δημοφιλή προϋπολογισμό για το 2027, με στόχο τη μείωση του ελλείμματος και τον περιορισμό του χρέους της που βρίσκεται σε επίπεδα-ρεκόρ. Πρόκειται για ένα δύσκολο εγχείρημα σε ένα βαθιά διχασμένο κοινοβούλιο. Μοιραία, οι οι επενδυτές, αποφεύγοντας τα ρίσκα, ρευστοποιούν γαλλικά ομόλογα και αγοράζουν γερμανικά χρεόγραφα, τα οποία θεωρούνται ασφαλή.

«Η πολιτική παράλυση είναι η αιτία», λέει ο Gianluca Benigno, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Λωζάνης. Οι αγορές αξιολογούν την ικανότητα της Γαλλίας να περιορίσει τις δαπάνες της. Η υποψήφια της γαλλικής ακροδεξιάς, Μαρίν Λεπέν, προηγείται στις δημοσκοπήσεις και έχει προτείνει την κατοχύρωση ενός «χρυσού κανόνα» στο Σύνταγμα για τον περιορισμό του ελλείμματος και των δαπανών, καθώς και τη μείωση της φορολογίας.

Παράλληλα, ο υποψήφιος της Αριστεράς για την προεδρία, Ζαν-Λικ Μελανσόν, έχει προτείνει η κεντρική τράπεζα της χώρας να διαγράψει περίπου το 18% του γαλλικού χρέους που κατέχει.

Καθώς οι κρίσεις χρέους εντείνονται, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής τείνουν να καταφεύγουν σε πιο ακραίες ιδέες, επισημαίνει ο Mitu Gulati, καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια, ο οποίος μελετά το κρατικό χρέος και -όπως αναφέρει το Axios-συνέβαλε στην κατάρτιση σχεδίου αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους το 2012. «Οι δυσμενείς οικονομικές συνθήκες γεννούν παράλογες λύσεις», επισημαίνει.

Κατά τη διάρκεια της κρίσης της δεκαετίας του 2010, οι επενδυτές κατέφυγαν στις ΗΠΑ αναζητώντας ασφάλεια (αγοράζοντας αμερικανικά κρατικά ομόλογα), με αποτέλεσμα οι αποδόσεις τους να υποχωρήσουν απότομα. Αυτή τη φορά, το καθεστώς των ΗΠΑ ως «ασφαλούς καταφυγίου» είναι λιγότερο βέβαιο και δεν είναι σαφές αν θα επαναλαμβανόταν το ίδιο σενάριο. Μάλιστα, η απόδοση των αμερικανικών κρατικών ομολόγων 10ετούς διάρκειας είναι επί του παρόντος υψηλότερη από εκείνη των γαλλικών ομολόγων.

Είναι ακόμη νωρίς και είναι πιθανό η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να παρέμβει για να προσφέρει βοήθεια. Όπως σημειώνει το Axios, τα αίτια της τρέχουσας κρίσης διαφέρουν από εκείνα της κρίσης που εκδηλώθηκε πριν από μία και πλέον δεκαετία: πλέον, οι ανεπτυγμένες χώρες έχουν προσαρμοστεί σε μια νέα εποχή, έπειτα από χρόνια κατά τα οποία μπορούσαν να δανείζονται με εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια.

Σε ομιλία που επεκτάθηκε σε όλα τα φλέγοντα ζητήματα των καιρών (πόλεμοι, Τεχνητή Νοημοσύνη, κλιματική κρίση κ.ά), η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν έδωσε έμφαση στο ζήτημα της ασφάλειας και άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπογραμμίζοντας πως θα πρέπει να υπάρξει προσαρμογή στα νέα δεδομένα, δημιουργώντας νέα στρατηγική και δόγμα σε ό,τι αφορά την άμυνα της Ένωσης.

«Χρειαζόμαστε ένα άρθρο 4 αντίστοιχο αυτού του ΝΑΤΟ (…) Θα συνέρχονται όλα τα κράτη μέλη για να αποφεύγεται η κλιμάκωση και να μετριάζονται οι επιπτώσεις», δήλωσε η πρόεδρος καταδεικνύοντας την κατεύθυνση που θα προσπαθήσει να λάβει η ΕΕ το επόμενο διάστημα. Σημειώνεται πως το άρθρο 4 του ΝΑΤΟ αφορά στην από κοινού δράση όταν κάποιο μέλος αντιμετωπίζει απειλές για την εδαφική του ακεραιότητα. Συγκεκριμένα, αναφέρει πως «Τα Μέρη θα διαβουλεύονται από κοινού όποτε, κατά τη γνώμη οποιουδήποτε από αυτά, απειλείται η εδαφική ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλεια οποιουδήποτε από τα μέρη».

Παράλληλα, η πρόεδρος της Κομισιόν ανακοίνωσε πως θα προτείνει τη σύσταση ενός Ειδικού Συμβουλίου Ασφαλείας, ενώ αναφέρθηκε στη Ρωσία πως εντείνει τις υβριδικές της επιθέσεις σε κράτη-μέλη της ΕΕ (Δανία, Γερμανία), λέγοντας πως συνιστά απειλή για όλη την Ένωση και προτρέποντας να αναπτύξει η ΕΕ μία δική της στρατηγική και σύστημα για την αντιμετώπιση των υβριδικών επιθέσεων.

«Η Ευρώπη θα υπερασπιστεί κάθε τετραγωνικό μέτρο του εδάφους τους», δήλωσε με νόημα, τονίζοντας πως η ΕΕ θα συνεχίσει να στέκεται στο πλευρό της Ουκρανίας, ενισχύοντάς την με συστήματα αεράμυνας, ενώ έκανε λόγο και για συνέχεια των κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας.

Νέα μέλη και συνεργασία με τον Καναδά

Επιπρόσθετα, στις αναφορές της για την Ουκρανία, η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν τόνισε πως η χώρα, όπως και η Μολδαβία και τα Δυτικά Βαλκάνια, ανήκουν ουσιαστικά στην ΕΕ και ως εκ τούτου το επόμενο διάστημα θα ανακοινωθεί ο οδικός χάρτης για την ένταξή τους στην Ένωση. Αξίζει, βέβαια, να σημειωθεί πως στο συγκεκριμένο σημείο του λόγου της, η πρόεδρος εξαπέλυσε πυρά κατά της Σερβίας για την τιμητική κηδεία που επεφύλαξε για τον Ράτκο Μλάντιτς, που είχε διαπράξει εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, λέγοντας πως η αποθέωση τέτοιων εγκλημάτων δεν έχει θέση στην ΕΕ.

Ένα από τα πιο σημαντικά κομμάτια της ομιλίας της προέδρου, όμως, αποτελεί η ανακοίνωση επέκτασης της ΕΕ και πέραν της ευρωπαϊκής ηπείρου, ανακοινώνοντας πως ο Καναδάς θα αποτελέσει το πρώτο κράτος-εταίρο της ΕΕ το επόμενο διάστημα, με τον πρωθυπουργό της χώρας μάλιστα να βρίσκεται προσκεκλημένος στην αίθουσα του Ευρωκοινοβουλίου κατά τη διάρκεια της ομιλίας.

«Δεν πρόκειται για συνεργασία εναντίον κάποιου, αλλά για συνεργασία μεταξύ μας», επεσήμανε η Φον ντερ Λάιεν, με τον καθησυχασμό να απευθύνεται στις ΗΠΑ λόγω του δασμολογικού πολέμου που έχουν ανοίξει με τον Καναδά. Από την άλλη, όμως, πλευρά, η Φον ντερ Λάιεν πιθανά να άφησε και υπαινιγμούς με αιχμές προς τις ΗΠΑ, καθώς εξήρε τον Καναδά και πώς έχει κοινή οπτική με την ΕΕ για τον κόσμο, το εμπόριο, το Ουκρανικό κ.ά, τονίζοντας ιδιαίτερα τον τομέα της δημοκρατίας και σημειώνοντας πως «η εξουσία δεν ανήκει στον πιο πλούσιο, δυνατό, φωνακλά κτλ, αλλά σε όλους τους πολίτες».

Πρωτοβουλίες για την Τεχνητή Νοημοσύνη

«Η ΕΕ πρέπει να μείνει στην κούρσα της Τεχνητής Νοημοσύνης» ήταν το μήνυμα της προέδρου όσον αφορά την AI. Η Φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε πως το τεχνολογικό επίτευγμα ενέχει κινδύνους, αλλά τόνισε πως είναι σημαντικό η ΕΕ να αυξήσει τις δυνατότητές της στον τομέα, καθώς υπάρχουν αντίπαλες δυνάμεις «που βλέπουν τον κόσμο πολύ διαφορετικά από εμάς» που μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να εξαπολύσουν επιθέσεις κυβερνοτρομοκρατίας και στις οποίες η ΕΕ θα πρέπει να έχει την ικανότητα απάντησης.

Παράλληλα, η πρόεδρος της Κομισιόν προέτρεψε στην ένταση δημιουργίας αξίας μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης, τονίζοντας πως το επόμενο διάστημα θα ανακοινωθούν σχετικές πρωτοβουλίες, περιγράφοντας πως οι κύριοι τομείς που σχεδιάζεται η μεγαλύτερη επέκταση της AI αφορούν στην Υγεία, τις Μεταφορές, τις Αγροτοκαλλιέργειες και το Διάστημα. «Θέλουμε περισσότερη AI, αλλά μια AI υπό ανθρώπινο έλεγχο», δήλωσε μεταξύ άλλων, με το σημείο αυτό πιθανά να αναφέρεται στις προειδοποιήσεις των επιστημόνων το τελευταίο διάστημα για τους κινδύνους της αυτόνομης και αυτοβελτιούμενης Τεχνητής Νοημοσύνης, χωρίς όμως να αποτελεί ταυτόχρονα και δέσμευση για υιοθέτηση απαγόρευση ανάπτυξης τέτοιου είδους AI.

Ενεργειακή ανεξαρτησία και κλιματική κρίση

Έμφαση δόθηκε, επίσης, από την Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν στον τομέα της ενέργειας, όπως ήταν αναμενόμενο λόγω των πολέμων σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή που έχουν προκαλέσει κρίση στην αγορά καυσίμων. Η πρόεδρος δήλωσε πως η ΕΕ απεξαρτητοποιείται σταδιακά από την προμήθεια ρώσικων καυσίμων, τονίζοντας παράλληλα πως η Ένωση πρέπει να εξασφαλίσει προμήθειες και αποθέματα «να σκεφτούμε διαφορετικά, να δημιουργήσουμε νέα ευρωπαϊκή επιχείρηση για κρίσιμες πρώτες ύλες», ενώ είπε πως η μείωση των τιμών ενέργειας είναι εφικτή.

Η Φον ντερ Λάιεν ζήτησε «να κάνουμε το μέλλον της Ευρώπης ηλεκτρικό», αναφερόμενη σε αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά και στην επέκταση της πυρηνικής ενέργειας, η οποία έχει κατακριθεί από πλήθος επιστημόνων για τους περιβαλλοντικούς κινδύνους που φέρει, ενώ και όλο το καλοκαίρι λόγω της λειψανδρίας πολλά πυρηνικά εργοστάσια στην Ευρώπη αντιμετώπισαν σοβαρά και επικίνδυνα προβλήματα στη λειτουργία τους.

«Αυτό το καλοκαίρι δεν πρέπει να ξαναγίνει», δήλωσε κατά τ’ άλλα η πρόεδρος της Κομισιόν σχετικά με τις τεράστιες πυρκαγιές που έπληξαν την Ευρώπη και ανακοινώνοντας τη δημιουργία μιας συμμαχίας για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και των ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως και για την πρόληψή τους. Την ίδια ώρα, βέβαια, που ταυτόχρονα προωθείται η ενεργοβόρα και περιβαλλοντικά επιβαρυντική επέκταση της Τεχνητής Νοημοσύνης, ο σχεδιασμός για το μέλλον της ΕΕ φαίνεται αντιφατικός.

Κοινωνικές αξίες και κράτος Δικαίου

Την πραγματοποίηση Συνόδου για τις κοινωνικές αξίες της ΕΕ εξήγγειλε η πρόεδρος της Κομισιόν, δίνοντας έμφαση μεταξύ άλλων στα δικαιώματα των γυναικών, λέγοντας χαρακτηριστικά πως «Οι γυναίκες είμαστε εδώ για να μείνουμε και θα υπερασπιστούμε τα δικαιώματά μας».

Παράλληλα, δήλωσε πως η στέγαση αποτελεί δικαίωμα και όχι προνόμιο για λίγους, αναφέροντας την πρωτοβουλία που φέρνει η Κομισιόν για την προσβασιμότητα σε στέγη.

Έμφαση έδωσε επίσης και στο κράτος Δικαίου, συνδέοντας μάλιστα την χρηματοδότηση της ΕΕ προς τα κράτη-μέλη με την «απαρέγκλιτη τήρηση των κανόνων του».

Μετανάστευση και Παλαιστινιακό

Την ίδια ώρα, όμως, που η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν τόνιζε τον «ευρωπαϊκό τρόπο ζωής» νοηματοδοτώντας τον, μεταξύ άλλων, ως σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όταν αναφέρθηκε στη μετανάστευση φαίνεται πως αυτός δεν αφορά κάθε άνθρωπο.

Η πρόεδρος της Κομισιόν μίλησε για ενίσχυση των δυνάμεων της Frontex και των επιστροφών μεταναστών, λέγοντας πως «εμείς αποφασίζουμε ποιοι και πώς θα έρθουν στην Ένωσή μας». Αν η ανάγκη επιβίωσης των ανθρώπων ή οι προβλέψεις της Συνθήκης της Γενεύης για τους πρόσφυγες θα αποτελέσουν σχετικό κριτήριο δεν προσδιορίστηκε στον λόγο της προέδρου. Ιδιαίτερη μνεία έγινε και στο περιστατικό αυξημένων ροών στη Θέουτα, επισημαίνοντας πως η Θέουτα αποτελεί ευρωπαϊκό σύνορο και η ΕΕ στηρίζει την Ισπανία. Ανακοίνωσε, επίσης, μια νέα πρωτοβουλία για τη δημιουργία θέσεων εργασίας για τους νέους σε τρίτα κράτη, προκειμένου να ανακοπεί η μετανάστευση.

Παράλληλα, παρά τις αναφορές στην τήρηση των κανόνων Δικαίου, η Φον ντερ Λάιεν για μια ακόμα φορά δεν καταδίκασε τις γενοκτονικές επιθέσεις του Ισραήλ, παρά μόνο τους νέους εποικισμούς. Από τη μία, μίλησε για τη λύση των δύο κρατών, χωρίς όμως να ανακοινώσει καμία πρωτοβουλία προς αυτή την κατεύθυνση, ενώ από την άλλη τόνισε πως η ΕΕ σέβεται το δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα.

Οι καταστροφικές πυρκαγιές που κατακαίνε την Ευρώπη αυτό το καλοκαίρι έφεραν στην επιφάνεια μια δυνητικά θανατηφόρα απειλή που παραμόνευε κάτω από το απανθρακωμένο έδαφος: σκουριασμένες βόμβες και νάρκες από τον Α’ και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο τα συνεργεία που μάχονται με τις φλόγες.

Ορισμένα από αυτά τα πυρομαχικά έχουν εκραγεί λόγω της ασταμάτητης θερμότητας. Εκρήξεις έχουν αναφερθεί στη Γαλλία, το Βέλγιο, τη Γερμανία και την Ολλανδία, όπου μια ομάδα εξουδετέρωσης εκρηκτικών μηχανισμών στάλθηκε για να ελέγξει ένα δάσος που απειλούνταν από τις φλόγες κοντά σε μια περιοχή όπου είχαν διεξαχθεί σφοδρές μάχες στην επαρχία του Λίμπουργκ το 1944.

Τροφοδοτούμενες από την κλιματική αλλαγή, οι πυρκαγιές και οι εκρήξεις αποδεικνύουν ότι η «κλιματική τύχη» της ηπείρου εξαντλείται, δήλωσε η Σάρα Ντζέρι, ερευνήτρια θεμάτων ειρήνης και συγκρούσεων στο Σχολείο Ανατολικών και Αφρικανικών Σπουδών (SOAS) του Λονδίνου. Οι σταθερές θερμοκρασίες και οι προβλέψιμες βροχοπτώσεις εξασφάλιζαν άλλοτε ότι τα θαμμένα όπλα παρέμεναν σε αδράνεια, σύμφωνα με το AP.

«Η κλιματική αλλαγή κάνει πλέον τη δουλειά της αποκάλυψης και επανενεργοποίησης αυτών που προηγουμένως ήταν σταθερά», δήλωσε η Ντζέρι. Οι πυρκαγιές μπορούν να αναφλέξουν παλιά πυρομαχικά, αλλά και να κάψουν τα θάμνα που τα έκρυβαν.

Οι φλόγες καταβρόχθισαν παλιά πεδία μαχών και πυροδότησαν θαμμένα εκρηκτικά

Καθώς προModule-χώρουσαν, οι φλόγες πέρασαν πάνω από εδάφη που ήταν γνωστό από καιρό ότι περιείχαν ανεξάρτητα όπλα – μια φονική κληρονομιά που παρέμεινε πολύ μετά τη σιγή των όπλων.

Σε ένα κατάξερο δάσος στη Γαλλία, μια σαρωτική πυρκαγιά έξω από τη νοτιοδυτική πόλη Μπορντό αποκάλυψε μια κρύπτη με πυρομαχικά που πιστεύεται ότι χρονολογούνται από την εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Στην ανατολική βελγική επαρχία της Λιέγης, ο κυβερνήτης Ερβέ Ζαμάρ δήλωσε ότι ακούστηκαν πρόσφατα «μερικές σποραδικές εκρήξεις» και ότι οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης προσαρμόζουν τις ενέργειές τους υπολογίζοντας τα θαμμένα πυρομαχικά στη φλεγόμενη περιοχή. Ο ίδιος ανέφερε ότι κανένας πυροσβέστης δεν διέτρεξε κίνδυνο, αλλά τα τοπικά μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν φωτογραφίες ενός πυροσβέστη να κρατά μια σκουριασμένη βόμβα.

Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, παγιδευμένοι μηχανισμοί, βόμβες και νάρκες είχαν διασπαρεί σε όλο το πυκνό δάσος με τυρφώνες της επαρχίας, γνωστό ως High Fens (Υψηλά Έλη). Τα πρώτα τέσσερα χρόνια μετά την παράδοση της Γερμανίας το 1945, τα πυρομαχικά αυτά στοίχισαν τη ζωή σε έξι πολίτες, δήλωσε ο Μπερνάρ Κολλάρ, τοπικός ιστορικός που διευθύνει το Μουσείο Truschbaum κοντά στα σύνορα του Βελγίου με τη Γερμανία, το οποίο φιλοξενεί μια συλλογή από ευρήματα του πολέμου.

Πιο συχνοί, πιο πρώιμοι και σημαντικά πιο έντονοι είναι πλέον οι καύσωνες στην Ευρώπη, σύμφωνα με ανάλυση της ομάδας ClimateHub, του κόμβου πληροφόρησης για την Ενέργεια και την Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα.

Με τον υδράργυρο τις τελευταίες ημέρες να σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο σε Γαλλία, Ελβετία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο και τις θερμοκρασίες να ξεπερνούν τους 40 βαθμούς Κελσίου, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν από τους πιο ακραίους, πρώιμους και εκτεταμένους καύσωνες που έχουν καταγραφεί.

Η ομάδα του ClimateHub, η οποία συντονίζεται από την ομάδα NOA-ReACT του Ινστιτούτου Αστρονομίας Αστροφυσικής Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ)/Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Συνεργασίας της Υπηρεσίας Παρακολούθησης Κλιματικής Αλλαγής Copernicus C3S (Copernicus Climate Change Service National Collaboration Programme – C3S NCP), ανέλυσε ιστορικά δεδομένα για τον αριθμό των ημερών καύσωνα ανά ευρωπαϊκή χώρα.

Όπως προκύπτει από την ανάλυση, «αυτό που βιώνουμε σήμερα είναι το αποτέλεσμα μιας σταθερής και επιταχυνόμενης αυξητικής τάσης της παγκόσμιας θερμοκρασίας», ενώ τα μακροχρόνια στοιχεία δείχνουν ότι η Ευρώπη εξελίσσεται σε μια ήπειρο δύο ταχυτήτων, με κοινή όμως ανοδική πορεία ως προς τη συχνότητα και την ένταση των ακραίων θερμών επεισοδίων.

Όπως επισημαίνει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η ομάδα του Climatehub, χώρες της Νότιας Ευρώπης και των Βαλκανίων παρουσιάζουν τους υψηλότερους μέσους όρους ημερών καύσωνα. Για παράδειγμα, σύμφωνα με την ανάλυση της ομάδας, η Μάλτα και η Βόρεια Μακεδονία καταγράφουν παραδοσιακά υψηλά επίπεδα ακραίων θερμοκρασιών, ενώ χώρες με ιστορικά ήπια καλοκαίρια, όπως η Ολλανδία και η Νορβηγία, βλέπουν τα δικά τους στατιστικά στοιχεία να ανατρέπονται, καθώς οι ημέρες καύσωνα εμφανίζουν έντονη μεταβλητότητα.

Κλιμακώνεται ο καύσωνας στη Δυτική Ευρώπη

Στην Κεντρική Ευρώπη, τα δεδομένα δείχνουν ότι υπάρχει μια σταθερή, στατιστικά σημαντική αύξηση των ημερών καύσωνα, ενώ τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια σαφής επιτάχυνση της κλιματικής πίεσης. Για την Ελλάδα, οι ερευνήτριες/ες της ομάδας του Climatehub εξηγούν ότι σε αντίθεση με τις χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης που τώρα μαθαίνουν να ζουν με συχνότερους καύσωνες, «η Ελλάδα ξεκινά από μια πολύ υψηλότερη βάση αναφοράς, έχοντας ήδη ένα μεγάλο αριθμό ημερών καύσωνα ετησίως».

Ειδικότερα, όπως υπογραμμίζει η ομάδα, κατά την τριακονταετία 1991–2020, η χώρα μας κατέγραψε σταθερά θετική τάση αύξησης των ημερών καύσωνα ενώ όπως υπογραμμίζουν τα μέλη της ομάδας, η περίοδος 2020–2025 δείχνει ότι το φαινόμενο αποκτά νέα χαρακτηριστικά: «οι καύσωνες δεν είναι απλώς πιο θερμοί, αλλά έχουν μεγαλύτερη διάρκεια και εμφανίζονται πλέον πολύ νωρίτερα μέσα στο έτος, καταπονώντας το οικοσύστημα, το ηλεκτρικό δίκτυο και τον πληθυσμό προτού καν αρχίσει ο παραδοσιακός πυρήνας του καλοκαιριού».

Παράλληλα, όπως υπογραμμίζεται από την ομάδα του Climatehub, το έδαφος για τον τρέχοντα πύρινο Ιούνιο είχε ήδη προετοιμαστεί από ένα εξαιρετικά σπάνιο και έντονο κύμα καύσωνα που έπληξε την Κεντρική και Δυτική Ευρώπη κατά το δεύτερο μισό του περασμένου Μαΐου (κυρίως μεταξύ 21 και 30 Μαΐου 2026).

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η μέση ημερήσια θερμοκρασία σε περιοχές της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης εκτινάχθηκε σε επίπεδα έως και 10°C με 15°C πάνω από τα κανονικά κλιματικά επίπεδα για την εποχή. Η απότομη αυτή μετάβαση από έναν σχετικά δροσερό Μάιο σε ακραίες συνθήκες οδήγησε στο να καταρριφθούν ιστορικά θερμοκρασιακά ρεκόρ σε χώρες όπως η Αυστρία, το Βέλγιο, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Στην Αυστρία μάλιστα, η πόλη Λιέντς σημείωσε το απόλυτο ρεκόρ των 8 «θερμών ημερών» (άνω των 30°C) για τον μήνα Μάιο. Η Υπηρεσία Copernicus (C3S) υπογράμμισε ότι η ταχύτητα της θερμικής εισβολής στα τέλη Μαΐου δεν άφησε κανένα περιθώριο προσαρμογής στους πληθυσμούς, τις καλλιέργειες και τα τοπικά οικοσυστήματα, επιτείνοντας την ξηρασία και μειώνοντας δραματικά τη ροή των ποταμών στην Κεντρική Ευρώπη.

Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνεται και από τον καύσωνα που είναι σε εξέλιξη αυτές τις ημέρες, με την Κεντρική και τη Δυτική Ευρώπη να βιώνουν ένα πρωτοφανές κύμα. Ειδικότερα, όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η ομάδα του Climatehub, τα τρέχοντα γεγονότα επιβεβαιώνουν «με τον πιο δραματικό τρόπο τις τάσεις που καταγράφονται στα δεδομένα: Έως τις 25 Ιουνίου 2026, η Ελβετία κατέγραψε την υψηλότερη θερμοκρασία Ιουνίου στην ιστορία της με 38°C στη Βασιλεία, καταρρίπτοντας ένα ρεκόρ που κρατούσε από το 1947. Στη Γαλλία ο υδράργυρος άγγιξε τους 43,8°C, ενώ η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες βρίσκονται υπό το καθεστώς πρωτοφανών κόκκινων προειδοποιήσεων, με τη ζήτηση για ψύξη να φτάνει σε υψηλό 45 ετών.

Πώς επηρεάζεται η Ελλάδα

Παρόλο που το επίκεντρο του τρέχοντος καύσωνα εντοπίζεται στην Κεντρική Ευρώπη, η Νότια Ευρώπη και η Ελλάδα επηρεάζονται έμμεσα, βιώνοντας παρατεταμένες περιόδους με θερμοκρασίες αισθητά πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα, εντείνοντας την ξηρασία και αυξάνοντας δραματικά τον κίνδυνο εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών πριν καν μπούμε στον Ιούλιο».

Παράλληλα, όπως επισημαίνουν οι ερευνητές/ριες του Climatehub χρειάζεται να δοθεί έμφαση στο γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές πόλεις βιώνουν την ακραία ζέστη πολύ πιο έντονα από την επαρχία. «Το τσιμέντο, η άσφαλτος και η έλλειψη πρασίνου απορροφούν την ηλιακή ακτινοβολία κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ το φαινόμενο της θερμικής αστικής νησίδας είναι πιο έντονο κατά τη διάρκεια της νύχτας, όταν τα κτίρια απελευθερώνουν τη συσσωρευμένη ζέστη. Στα κέντρα μεγαλουπόλεων όπως το Λονδίνο, το Παρίσι και οι Βρυξέλλες, οι νυχτερινές θερμοκρασίες είναι συχνά έως και 4°C με 10°C υψηλότερες σε σχέση με τις γύρω μη αστικές περιοχές, εμποδίζοντας το ανθρώπινο σώμα να ανακάμψει. Λόγω αυτών των παραγόντων, οι πόλεις καταγράφουν κατά μέσο όρο διπλάσιες ημέρες καύσωνα ετησίως σε σύγκριση με τις μη αστικές περιοχές», υπογραμμίζεται από την ομάδα.

Όπως καταλήγει η ανάλυση του ClimateHub, τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας: οι καύσωνες στην Ευρώπη γίνονται πιο συχνοί, πιο πρώιμοι (ξεκινώντας πλέον από τον Μάιο και τον Ιούνιο) και σημαντικά πιο έντονοι. «Η Κεντρική Ευρώπη μετατρέπεται με ταχύτατους ρυθμούς σε μια ζώνη υψηλού κλιματικού κινδύνου, ενώ η Ελλάδα και ο ευρωπαϊκός Νότος βρίσκονται αντιμέτωποι με την ανάγκη άμεσης θωράκισης απέναντι σε ένα ολοένα και πιο εχθρικό θερμικό περιβάλλον, απαιτώντας άμεση επανασχεδίαση των υποδομών και των πολιτικών υγείας», επισημαίνεται από το Climatehub.

Σημειώνεται ότι τα πρωτογενή δεδομένα της παρούσας ανάλυσης προέρχονται από την Υπηρεσία για την Κλιματική Αλλαγή Copernicus (C3S), ενώ η επεξεργασία και η επιστημονική ανάλυση πραγματοποιήθηκαν από το Climatehub, το οποίο χρηματοδοτείται από το Εθνικό Πρόγραμμα Συνεργασίας C3S.

Επισυνάπτεται γράφημα του Climatehub με τις ημέρες καύσωνα στην Ελλάδα από το 1940-2025 σύμφωνα με τα δεδομένα της Υπηρεσίας για την Κλιματική Αλλαγή Copernicus (C3S), καθώς και γράφημα του ΑΠΕ-ΜΠΕ με στοιχεία που παραχωρήθηκαν από το Climatehub σχετικά με τον αριθμό ημερών καύσωνα ανά έτος για όλες τις χώρες της Ευρώπης.

Στο γράφημα του ΑΠΕ-ΜΠΕ παρουσιάζονται οι περιπτώσεις 7 χωρών και συγκεκριμένα της Γαλλίας, της Ελβετίας, της Γερμανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ολλανδίας, της Αυστρίας και του Βελγίου.

Οι πολιτικοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης προχώρησαν σε συμφωνία για ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο που στοχεύει στην αύξηση των απελάσεων παράτυπων μεταναστών, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και προοδευτικούς ευρωβουλευτές.

Η νέα ρύθμιση αποτελεί βασικό πυλώνα του αναθεωρημένου ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου και μετανάστευσης και δίνει στις εθνικές αρχές σημαντικά διευρυμένες εξουσίες για την εφαρμογή εντολών απέλασης, αναφέρει η Guardian.

Έρευνες σε κατοικίες και μεγαλύτερες περίοδοι κράτησης

Σύμφωνα με το κείμενο που συμφωνήθηκε μεταξύ του Συμβουλίου της ΕΕ, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι αρχές θα μπορούν να πραγματοποιούν έρευνες σε σπίτια ή άλλους χώρους και να κατάσχουν προσωπικά αντικείμενα, εφόσον αυτό κρίνεται απαραίτητο για την εκτέλεση μιας εντολής επιστροφής.

Παράλληλα, άτομα που θεωρούνται ότι δεν συνεργάζονται ή ενδέχεται να διαφύγουν θα μπορούν να τίθενται υπό κράτηση έως και δύο χρόνια, με δυνατότητα παράτασης στους 30 μήνες. Μέχρι σήμερα, το ανώτατο όριο κράτησης στην ΕΕ ήταν 18 μήνες.

Επιπλέον, όσοι αρνούνται να συμμορφωθούν με απόφαση απέλασης ενδέχεται να χάνουν κοινωνικά επιδόματα ή άλλες οικονομικές παροχές.

Δημιουργία «κέντρων επιστροφής» εκτός Ευρώπης

Η νέα νομοθεσία ανοίγει επίσης τον δρόμο για τη δημιουργία λεγόμενων «κέντρων επιστροφής» σε τρίτες χώρες εκτός ΕΕ. Σε αυτά τα κέντρα θα μπορούν να μεταφέρονται παράτυποι μετανάστες μέχρι να ολοκληρωθεί η επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής τους.

Αρκετά κράτη-μέλη βρίσκονται ήδη σε διαπραγματεύσεις με χώρες – κυρίως στην Αφρική – για τη φιλοξενία τέτοιων δομών, αν και μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί κάποια οριστική συμφωνία.

Κράτηση ακόμη και για ανηλίκους

Η συμφωνία προβλέπει ότι, ως έσχατο μέτρο, θα είναι δυνατή η κράτηση ασυνόδευτων ανηλίκων και οικογενειών με παιδιά. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστηρίζει ότι αυτό θα εφαρμόζεται μόνο για το απολύτως αναγκαίο χρονικό διάστημα και με γνώμονα το συμφέρον του παιδιού.

Παράλληλα, άτομα που χαρακτηρίζονται ως απειλή για την ασφάλεια θα μπορούν να αντιμετωπίζουν ισόβια απαγόρευση εισόδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αντί του σημερινού ανώτατου ορίου των δέκα ετών.

Η ΕΕ επιδιώκει να αυξήσει τον αριθμό των επιστροφών ατόμων που δεν δικαιούνται άσυλο, έχουν υπερβεί τη διάρκεια της βίζας τους ή δεν διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής. Σήμερα, μόλις το 20% περίπου των ατόμων που λαμβάνουν εντολή αποχώρησης επιστρέφουν τελικά στις χώρες προέλευσής τους.

Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Μετανάστευσης, Magnus Brunner, χαιρέτισε τη συμφωνία δηλώνοντας:

«Με τους νέους κανόνες έχουμε μεγαλύτερο έλεγχο στο ποιος μπορεί να εισέλθει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ποιος μπορεί να παραμείνει και ποιος πρέπει να αποχωρήσει.»

Κατηγορίες για υιοθέτηση πρακτικών τύπου ICE

Οι επικριτές της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι η ΕΕ υιοθετεί πρακτικές παρόμοιες με εκείνες της αμερικανικής υπηρεσίας μετανάστευσης και τελωνείων, της U.S. Immigration and Customs Enforcement, η οποία έχει βρεθεί στο επίκεντρο έντονης κριτικής για τις επιχειρήσεις κατά παράτυπων μεταναστών στις ΗΠΑ.

Η ευρωβουλευτής των Πρασίνων Mélissa Camara δήλωσε ότι το νέο κείμενο:

«Αποδυναμώνει τις διαδικαστικές εγγυήσεις, επεκτείνει την κράτηση και επιτρέπει εφόδους σε κατοικίες, υιοθετώντας πρακτικές που θυμίζουν την ICE.»

Από την πλευρά της, η Regina Doherty του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος υπερασπίστηκε τη συμφωνία, τονίζοντας ότι δεν αφορά νόμιμους μετανάστες, εργαζόμενους, φοιτητές ή πρόσφυγες που έχουν λάβει διεθνή προστασία, αλλά αποκλειστικά άτομα που έχουν εξαντλήσει όλες τις νόμιμες διαδικασίες και δεν διαθέτουν δικαίωμα παραμονής.

Αντιδρούν οι οργανώσεις

Η Silvia Carta από την οργάνωση PICUM προειδοποίησε ότι η νομοθεσία μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές παραβιάσεις δικαιωμάτων.

Όπως ανέφερε:«Βλέπουμε στις Ηνωμένες Πολιτείες τον φόβο και τη βία που δημιουργεί η σκληρή μεταναστευτική πολιτική της ICE. Η Ευρώπη θα έπρεπε να διδάσκεται από αυτά τα λάθη, όχι να δημιουργεί τη δική της εκδοχή τους.»

Ένα ακόμη βήμα στη μεταρρύθμιση του μεταναστευτικού

Η νέα νομοθεσία, η οποία αναμένεται να λάβει την τελική έγκριση από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αποτελεί το τελευταίο κομμάτι της ευρύτερης μεταρρύθμισης του ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου και μετανάστευσης που ξεκίνησε το 2020.

Στόχος της μεταρρύθμισης είναι να αποτραπεί η επανάληψη της μεταναστευτικής κρίσης του 2015, όταν περίπου 1,3 εκατομμύρια άνθρωποι, κυρίως από τη Συρία και το Αφγανιστάν, αναζήτησαν καταφύγιο στην Ευρώπη.

Σκληρό μήνυμα έστειλε ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ προς τους Ευρωπαίους, προειδοποιώντας πως έχουν εισέλθει σε πόλεμο με τη Ρωσία και ότι ο «γαλήνιος ύπνος» έχει τελειώσει.

Η δήλωση αυτή του αναπληρωτή προέδρου του ρωσικού συμβουλίου ασφαλείας έρχεται μετά το περιστατικό με τη συντριβή ρωσικού drone σε πολυκατοικία στη Ρουμανία, κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Συγκεκριμένα, σε ανάρτησή του, έγραψε:

«Πολίτες των χωρών της ΕΕ, θα πρέπει να συνειδητοποιήσετε ότι οι Αρχές σας έχουν μονομερώς εισέλθει σε πόλεμο με τη Ρωσία. Να είστε λοιπόν σε εγρήγορση και να μην σας εκπλήσσει τίποτα. Ο γαλήνιος ύπνος τελείωσε. Αλλά ξέρετε ποιον να ρωτήσετε γιατί».

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΠΡΑΤΙΚΑΚΗΣ

Με τη θερμοκρασία να ξεπερνά τους 35 βαθμούς τις τελευταίες μέρες του Μαΐου, ο καύσωνας που ξεροψήνει τη Βρετανία θα φαινόταν ασυνήθιστος ακόμα και το κατακαλόκαιρο, σύμφωνα με τη μετεωρολογική υπηρεσία.

«Απολύτως εκπληκτικό» σχολίασε στο BBC η Φριντερίκε Ότο, γνωστή κλιματολόγος του Imperial College του Λονδίνου.

«Εντελώς τρελό» είπε ο Πίτερ Θορν, διευθυντής του Κέντρου Κλιματικής Έρευνας στο Πανεπιστήμιο του Μέινουθ στην Ιρλανδία.

Στο μέσο ενός πρωτοφανούς ανοιξιάτικου καύσωνα βρίσκεται και η Γαλλία, όπου καταρρίφθηκαν εκατοντάδες ρεκόρ θερμοκρασίας. Ασυνήθιστα θερμές συνθήκες για τον μήνα Μάιο ζουν επίσης η Ιταλία, η Γερμανία, η Ισπανία και η Ελβετία.

Η άμεση αιτία είναι ένας «θερμικός θόλος», ένα σύστημα υψηλής πίεσης που παραμένει πάνω από τη Δυτική Ευρώπη και παγιδεύει θερμό αέρα κοντά στο έδαφος.

Όμως ένας τέτοιος καύσωνας θα ήταν εξαιρετικά απίθανος χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, λένε οι ειδικοί.

Περαστικοί στο Λονδίνο περπατούν με ομπρέλες στις 26 Μαΐου 2026. Όχι για την βροχή αλλά για τον ήλιο (Reuters)

Η θερμοκρασία στην Ευρώπη ανεβαίνει σήμερα κατά 0,56 βαθμούς ανά δεκαετία, δύο φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Την Τρίτη, τα θερμόμετρα στη Βρετανία ξεπέρασαν το ρεκόρ θερμοκρασίας για τον μήνα Μάιο κατά 2 βαθμούς Κελσίου.

Το νούμερο ακούγεται μικρό, αφήνει όμως έκπληκτους και ανήσυχους τους επιστήμονες.

«Αν κάποιος καταρρίψει το παγκόσμιο ρεκόρ στο άλμα εις ύψος, θα περίμενε κανείς να το ξεπεράσει κατά ένα εκατοστό και όχι ξαφνικά κατά είκοσι ή τριάντα εκατοστά. Το ίδιο ισχύει και για τις καιρικές συνθήκες» εξήγησε στο BBC ο Έριχ Φίσερ, καθηγητής του Ομοσπονδιακού Πολυτεχνείου της Ζυρίχης (ETH Zurich).

Οι ομπρέλες έγιναν ανοιξιάτικο αξεσουάρ και στο Παρίσι. Έξω από την Παναγία των Παρισίων στις 26 Μαΐου 2026 (Reuters)

«Αν το ρεκόρ καταρριφθεί έπειτα από εκατό ή εκατόν πενήντα χρόνια μετρήσεων, πιθανότατα θα περίμενε κανείς να ξεπεραστεί κατά ένα δέκατο του βαθμού, και όχι ξαφνικά κατά δύο ή τρεις βαθμούς»  είπε.

Και το φαινόμενο δεν αφορά μόνο την Ευρώπη. Τον Μάρτιο, περίπου το ένα τρίτο των μετεωρολογικών σταθμών στις ΗΠΑ κατέγραψε νέα ρεκόρ για τη συγκεκριμένη εποχή του έτους.

Το μέγεθος της υπέρβασης που έφερε ο καύσωνας ήταν «εντελώς παράλογο» είπε ο Ρόμπερτ Ρόουντ, επικεφαλής επιστήμονας του αμερικανικού ερευνητικού οργανισμού Berkeley Earth.

Πινακίδα στο μετρό του Λονδίνου στις; 26 Μαΐου 2026 υπενθυμίζει στους επιβάτες να έχουν μαζί τους νερό (Reuters).

Παγκόσμιος καύσωνας

Ο πρωτοφανής ανοιξιάτικος καύσωνας στην Ευρώπη έρχεται την ώρα που η μέση θερμοκρασία της Γης είναι 1,4 βαθμού υψηλότερη σε σχέση με τα επίπεδα πριν από τη βιομηχανική επανάσταση.

Οι δεσμεύσεις των κυβερνήσεων για μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων δεν επαρκούν για να συγκρατηθεί η άνοδος έως τα τέλη του αιώνα στους 1,5 βαθμούς, όπως προέβλεπε η Συμφωνία των Παρισίων, και ο κόσμος οδεύει σε καταστροφική άνοδο κατά 2,3 έως 2,5 βαθμούς Κελσίου ως το 2100, όπως προειδοποιεί ο ΟΗΕ.

Η απότομη αλλαγή του κλίματος απαιτεί πλέον από τις χώρες της Βορειοδυτικής Ευρώπης να προσαρμοστούν σε μια νέα κανονικότητα.

«Το κλίμα στο οποίο ζούμε σήμερα απλά δεν είναι αυτό με το οποίο μεγαλώσαμε. Τα κτήρια και οι υποδομές μας είναι τραγικά απροετοίμαστες για όσα έρχονται» δήλωσε στον Guardian η Ότο, η κλιματολόγος του Imperial College.

Πιστοί προστατεύονται με παρασόλ περιμένοντας να ακούσουν τον πάπα Λέοντα στην πλατεία του Αγίου Πέτρου στις 27 Μαΐου 2027 (Reuters)

Μια δραματική προειδοποίηση ήρθε την περασμένη εβδομάδα, όταν η βρετανική Επιτροπή Κλιματικής Αλλαγής, η οποία γνωμοδοτεί στην κυβέρνηση, παρουσίασε έκθεση σύμφωνα με την οποία η Βρετανία είναι χτισμένη για ένα κλίμα που πλέον δεν υπάρχει.

Μέχρι τα μέσα του αιώνα, εκτιμούσε η έκθεση, οι καύσωνες στη Βρετανία θα ξεπερνούν συστηματικά τους 40 βαθμούς Κελσίου σε όλη τη χώρα.

Τα κλιματιστικά θα σώσουν του πιο προνομιούχους, όμως, χωρίς δραστικές πολιτικές ανακούφισης, οι πιο ευάλωτες ομάδες θα μείνουν να υποστούν την αφόρητη ζέστη.

Θερμοκρασίες άνω των 40 βαθμών ήταν μέχρι σχετικά πρόσφατα ανήκουστες στη Βρετανία.

Μέχρι τη δεκαετία του 1990, ίσχυε ακόμα το ρεκόρ των 36,7 βαθμών από το 1911. Πλέον έχει καταρριφθεί πολλές φορές και τον Ιούλιο του 2022 σκαρφάλωσε στους 40,3 βαθμούς.

Πηγή: in.gr

PETRA HOSENSEIDLOVA

Για ορισμένους Αμερικανούς πολίτες, το νέο αμερικανικό όνειρο δεν είναι πλέον να ζουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, γράφει η Wall Street Journal (WSJ). Σύμφωνα με την εφημερίδα, οι Αμερικανοί εγκαταλείπουν τη χώρα σε αριθμό ρεκόρ και εγκαθίστανται με τις οικογένειές τους σε μέρη που θεωρούν πιο προσιτά και πιο ασφαλή. Στην Τσεχική Δημοκρατία, για παράδειγμα, ο αριθμός των Αμερικανών έχει υπερδιπλασιαστεί τα τελευταία δέκα χρόνια.

Πέρυσι, όπως αναφέρει η Wall Street Journal, για πρώτη φορά μετά τη Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930, ο αριθμός των ανθρώπων που μετανάστευσαν από τις ΗΠΑ ξεπέρασε εκείνους που μετακόμισαν εντός της χώρας. Σύμφωνα με το Brookings Institution, μια δεξαμενή σκέψης, πέρυσι, περίπου 150.000 άτομα μετανάστευσαν από τις ΗΠΑ και η τάση αυτή αναμένεται να αυξηθεί φέτος.

Από την εποχή της προεδρίας του Ντουάιτ Αϊζενχάουερ, η Ουάσινγκτον δεν διαθέτει πλήρη εικόνα για τον αριθμό των μεταναστών, αλλά στοιχεία όπως άδειες παραμονής, αγορές σπιτιών, εγγραφές σε πανεπιστήμια και δεδομένα από περισσότερες από 50 χώρες δείχνουν ότι οι Αμερικανοί φεύγουν από τη χώρα σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Ορισμένοι σχολιαστές αναφέρονται σε αυτό το κύμα ως "Donald Dash", καθώς ο αριθμός των Αμερικανών μεταναστών έχει εκτοξευθεί στα ύψη κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Αλλά σύμφωνα με την WSJ, το φαινόμενο αυξάνεται εδώ και χρόνια - τροφοδοτούμενο από την άνοδο της τηλεργασίας, την αύξηση του κόστους ζωής και την επιθυμία για έναν τρόπο ζωής, ο οποίος είναι ιδιαίτερα εφικτός στην Ευρώπη.

 

Ο αριθμός των Αμερικανών αυξάνεται στο Μεξικό και στην ΕΕ

Υπολογίζεται ότι τέσσερα έως εννέα εκατομμύρια Αμερικανοί ζουν εκτός των ΗΠΑ, αλλά δεν υπάρχει ένα ενιαίο σύνολο δεδομένων που να τους καταγράφει με ακρίβεια, σημειώνει η WSJ.

Ωστόσο, επικαλείται διάφορες πηγές που δείχνουν ότι περισσότεροι από ενάμισι εκατομμύριο Αμερικανοί ζούσαν στο Μεξικό το 2022. Το ένα τέταρτο του ενός εκατομμυρίου Αμερικανών που ζουν στον Καναδά δεν περιλαμβάνει επαρκώς τα άτομα με διπλή υπηκοότητα ή όσους διασχίζουν τα σύνορα. Με τη σειρά τους, πάνω από ενάμισι εκατομμύριο Αμερικανοί ζουν στην Ευρώπη, με πάνω από 325.000 από αυτούς στο Ηνωμένο Βασίλειο. Σχεδόν και στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, ο αριθμός των Αμερικανών που έρχονται να ζήσουν και να εργαστούν εδώ είναι σε επίπεδα ρεκόρ και αυξάνεται συνεχώς.

Ο συνολικός αριθμός των Αμερικανών πολιτών που ζουν στην Πορτογαλία έχει υπερπενταπλασιαστεί μετά την πανδημία Covid-19, ενώ αυξήθηκε κατά περισσότερο από το ένα τρίτο μόνο το 2024. Στην Ισπανία και τις Κάτω Χώρες, ο αριθμός των Αμερικανών που έχουν εγκατασταθεί εκεί, έχει σχεδόν διπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία, ενώ στην Τσεχία έχει υπερδιπλασιαστεί.

Περισσότεροι Αμερικανοί μετακόμισαν πέρυσι στη Γερμανία από ό,τι Γερμανοί στην Αμερική. Το ίδιο ισχύει και για την Ιρλανδία, η οποία υποδέχθηκε πέρυσι διπλάσιους νέους κατοίκους από τις ΗΠΑ σε σχέση με το 2024.

Οι Αμερικανοί έλκονται από το υψηλότερο βιοτικό επίπεδο και το κράτος πρόνοιας

Οι αμερικανικές αρχές συσσωρεύουν αιτήσεις για αποποίηση της ιθαγένειας, σημειώνει η WSJ. Το 2024, ο αριθμός αυξήθηκε σχεδόν κατά το ήμισυ σε ετήσια βάση και ενδέχεται να ξεπεράστηκε αυτός ο αριθμός το 2025.

 

Το ενδιαφέρον των Αμερικανών για τη βρετανική υπηκοότητα βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από τότε που άρχισε η παρακολούθηση το 2004, ενώ ο αριθμός των αιτήσεων για ιρλανδική υπηκοότητα είναι επίσης σε επίπεδα ρεκόρ.

Οι άνθρωποι δηλώνουν ότι οικονομικοί παράγοντες, η αναζήτηση διαφορετικού τρόπου ζωής ή η απογοήτευση από την κατεύθυνση της χώρας τους τους ώθησαν να εγκαταλείψουν τις ΗΠΑ, αναφέροντας τη βίαιη εγκληματικότητα, το κόστος ζωής και την ταραχώδη πολιτική. Για πολλούς, η επανεκλογή του Τραμπ αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα, ενώ άλλοι υποστηρίζουν τον Αμερικανό πρόεδρο.

Σύμφωνα όμως με την WSJ, υπάρχει μια βαθύτερη διαρθρωτική και κοινωνική αλλαγή. Ενώ ένας στους 10 Αμερικανούς ήθελε να εγκαταλείψει τις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της ύφεσης του 2008, ένας στους πέντε το έκανε πέρυσι. Μια δημοσκόπηση του Ινστιτούτου Gallup πέρυσι ανέφερε ότι το 40 τοις εκατό των Αμερικανίδων ηλικίας 15 έως 44 ετών θα ήθελαν να μετακομίσουν μόνιμα στο εξωτερικό.

Ειδικότερα στην Ευρώπη, οι Αμερικανοί έλκονται επίσης από το κοινωνικό σύστημα και τη διαθέσιμη ποιοτική υγειονομική περίθαλψη και εκπαίδευση. "Οι μισθοί είναι υψηλότεροι στις ΗΠΑ, αλλά η ποιότητα ζωής είναι υψηλότερη στην Ευρώπη", συνοψίζει ο 41χρονος Κρις Φορντ, ο οποίος μετακόμισε στο Βερολίνο με την οικογένειά του.

Οι ντόπιοι διαμαρτύρονται για τον εξευγενισμό (gentrification)

Από την άλλη πλευρά, η άφιξη των Αμερικανών έχει αρνητικό αντίκτυπο στον τοπικό πληθυσμό.

Στο Μπαλί, την Κολομβία και την Ταϊλάνδη, η άφιξη Αμερικανών που εργάζονται εξ αποστάσεως έχει ασκήσει τέτοια πίεση στη στέγαση που έχει προκαλέσει διαμαρτυρίες των ντόπιων κατά του εξευγενισμού. Στην Πορτογαλία και την Ισπανία, επίσης, υπάρχει συζήτηση σχετικά με το πώς θα διασφαλιστεί ότι οι ντόπιοι κάτοικοι δεν θα βρεθούν σε μειονεκτική θέση εξαιτίας ενός νέου κύματος ξένων αφίξεων.

Περίπου το 58% των ξένων αγοραστών ακινήτων στην Πορτογαλία προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και οι τιμές των κατοικιών σε ορισμένες από τις ιστορικές γειτονιές της Λισαβόνας έχουν διπλασιαστεί μέσα σε πέντε χρόνια. Στη Βαρκελώνη, εν τω μεταξύ, έχουν εμφανιστεί γκράφιτι σε τοίχους που γράφουν: "Ψηφιακοί νομάδες, πηγαίνετε σπίτι σας!"

Πηγή: ct24.ceskatelevize.cz

Του Οδυσσέα Γραμματικάκη

Ήταν λίγες ημέρες πριν έρθει στην Αθήνα, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντιμίρ Ζελένσκι, όταν γινόταν γνωστό πώς ο βασικός του προεδρικός κύκλος εμπλεκόταν σε ένα μέγα-σκάνδαλο που συντάραξε την κυβέρνηση του Κιέβου και έφερε μεγάλη ανησυχία στην Ευρώπη. Ο λόγος για το σκάνδαλο της Energoatom, της μεγαλύτερης ενεργειακής εταιρείας στην Ουκρανία, όπου σύμφωνα με τα δύο βασικά όργανα αντί-διαφθοράς το ΝABU και το SAP, πιστοί σύμμαχοι του Ζελένσκι υπεξαίρεσαν περίπου €100 εκατ.

Οι ποικίλες αντιδράσεις στις Βρυξέλλες για το σκάνδαλο διαφθοράς στον ενεργειακό τομέα ήταν άμεσες. Από τη μια η Ουκρανία, μια προς ένταξη χώρα στην Ε.Ε χρειάζεται τη χρηματική και στρατιωτική συνδρομή της Δύσης για να ανταπεξέλθει στην ρωσική πολεμική μηχανή, αλλά από την άλλη το σκάνδαλο αυτό έθεσε τον Βολοντιμίρ Ζελένσκι σε πολύ δύσκολη και άβολη θέση, με έντονες αντιδράσεις και «γκρίνια» από τους Ευρωπαίους συμμάχους. Τα πρωτοσέλιδα του δυτικού τύπου μπορούν να χαρακτηριστούν σε πολλά σημεία αρκετά σκληρά και επικριτικά απέναντι στον Ουκρανό πρόεδρο, βλέποντας ίσως και για πρώτη φορά, μια αλλαγή στη ρητορική των φιλο-Ουκρανικών Ευρωπαϊκών μέσων προς τον Ζελένσκι. Αυτή η μεταβολή, που παρατηρήθηκε από τη Βρετανία μέχρι την Ιταλία, δημιούργησε και βασικά ερωτήματα για τα οποία θα γίνει μια προσπάθεια να απαντηθούν σε αυτό το άρθρο:

Πώς το σκάνδαλο στην Ουκρανία, οι παραιτήσεις των Υπουργών του Ζελένσκι περιγράφηκε στον ιταλικό και στον ελληνικό Τύπο; Άλλαξε η ρητορική των εφημερίδων προς το πρόσωπο του Ζελένσκι και την δυτική χρηματοδότηση της Ουκρανίας; Πού δόθηκε έμφαση όταν αναφέρονταν στο σκάνδαλο; Και τέλος, πώς οι σχέσεις Ε.Ε και Ουκρανίας παρουσιάστηκαν εν μέσω ενός σκανδάλου που «τάραξε» Κίεβο και Βρυξέλλες;

Αναλύοντας δύο ιταλικές (Corriere della Sera και Il Fatto Quotidiano) και δύο ελληνικές («Βήμα» και «Καθημερινή») εφημερίδες και παίρνοντας συνεντεύξεις από ερευνητές και πανεπιστημιακούς, ειδικούς σε θέματα διαφθοράς και Ευρωπαϊκών σχέσεων, η παν-ευρωπαϊκή έρευνα του Pulse βρήκε τρία κοινά θεματικά στοιχεία με τα οποία οι εφημερίδες προσπάθησαν να σκιαγραφήσουν το σκάνδαλο διαφθοράς: τις επιπτώσεις στον Βολοντιμίρ Ζελένσκι, τη διεθνή εικόνα της Ουκρανίας και τον αντίκτυπο στις διαπραγματεύσεις με ΗΠΑ και Ρωσία και τρίτον, τη διαφθορά ως δομικό πρόβλημα της μετα-σοβιετικής Ουκρανίας.

Επιπτώσεις στον Βολοντιμίρ Ζελένσκι

Ο Ουκρανός πρόεδρος βρέθηκε (όπως ήταν αναμενόμενο), στο στόχαστρο όλων των εφημερίδων που ερευνήθηκαν. Αν και όλες έχουν μια κριτική στάση απέναντι στον Βολοντιμίρ Ζελένσκι, η πλειοψηφία των εφημερίδων (Corriere della Sera, «Καθημερινή» και «Βήμα») δεν βλέπουν τον Ζελένσκι ως πολιτικά συνένοχο σε αυτό το σκάνδαλο, που περικλείει βασικούς του συμμάχους και πρώην «συντρόφους». Παρόλα αυτά, βλέπουν έναν Ζελένσκι εκτεθειμένο και απομονωμένο, με αργές κινήσεις δράσης και ολίγον τι ανεπαρκή στην τήρηση των προεκλογικών του υποσχέσεων για την καταπολέμηση της διαφθοράς, αλλά και έναν Πρόεδρο μιας χώρας σε εμπόλεμη κατάσταση που βρίσκεται πλέον σε δεινή θέση, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.

Και οι τρεις αυτές εφημερίδες κάνουν συνεχή αναφορά στον Τιμούρ Μίντιτς και στον Αντρέϊ Γέρμακ, βασικούς υπόπτους αλλά και βασικούς συμμάχους του Ζελένσκι. Η έμφαση δίνεται περισσότερο στον Αντρέϊ Γέρμακ, που οι εφημερίδες ασκούν βάναυση κριτική προς τον πρώην επικεφαλής του προεδρικού γραφείου και βασικού διπλωμάτη της Ουκρανίας. «Corriere della Sera», «Καθημερινή» και «Βήμα» αναφέρουν περιπτώσεις συγκεντρωτικής εξουσίας από πλευράς του, της κακής φήμης που είχε σε Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον, αλλά και ότι δεν ήταν επιθυμητός ακόμα και εντός της Ουκρανίας.

Από την άλλη πλευρά, η Il Fatto Quotidiano, δίνει περισσότερη έμφαση στις άμεσες διασυνδέσεις του Βολοντιμίρ Ζελένσκι με τους υπόπτους και τηρεί μια αρκετά πιο σκληρή στάση απέναντι στην κυβέρνησή του, θεωρώντας τον Ουκρανό πρόεδρο πολιτικά συνένοχο και πώς έχει προσωπική ευθύνη για τους ανθρώπους γύρω του. Σε αντίθεση με τις άλλες εφημερίδες, η Il Fatto αφιερώνει άρθρο στις χρυσές τουαλέτες και ο τόνος της είναι πολύ πιο επιθετικός απέναντι στον Βολοντιμίρ Ζελένσκι.

Η διεθνής εικόνα της Ουκρανίας και ο αντίκτυπος στις διαπραγματεύσεις με ΗΠΑ και Ρωσία

Όλος ο ιταλικός και ελληνικός τύπος που μελετήθηκε βλέπουν την διεθνή εικόνα της Ουκρανίας ως «φθαρμένη» στον απόηχο του σκανδάλου. Το σκάνδαλο έρχεται σε μια στιγμή που η Ουκρανία χάνει έδαφος στο πολεμικό μέτωπο, ενώ πιέζεται ασφυκτικά από την κυβέρνηση Τραμπ για μια δυσμενή συνθηκολόγηση. Σε αυτό το πλαίσιο, οι εφημερίδες βλέπουν τον Ζελένσκι απομονωμένο στη διεθνή σκακιέρα, με «περιορισμένες επιλογές» και την διαπραγματευτική θέση της Ουκρανίας να έχει «πληγεί».

Η Il Fatto αν και ασχολείται με τις γεωπολιτικές επιπτώσεις στην Ουκρανία, επικεντρώνεται περισσότερο στο ζήτημα της Δυτικής βοήθειας προς την χώρα, επιμένοντας σε μια πιο σκεπτικιστική θέση για το κατά πόσο πρέπει να συνεχιστεί η Δυτική βοήθεια εν μέσω σκανδάλου, ανοίγοντας και μια συζήτηση στην Ιταλία για αυτό το ζήτημα.

Ο ελληνικός Τύπος δεν αναφέρει την χρηματοδότηση της Ελλάδας στον ουκρανικό πόλεμο όπως κάνουν οι Ιταλικές εφημερίδες, οι οποίες διαχωρίζονται μεταξύ αυτών που επιθυμούν τη συνέχιση της στρατιωτικής βοήθειας και εκείνων που θέτουν ζήτημα διακοπής. Στον ελληνικό Τύπο, αφήνουν να εννοηθεί μέσω «ειδικών» ότι το σκάνδαλο μπορεί να επηρεάσει την χρηματοδότηση της Δύσης, ενώ και οι δύο ελληνικές εφημερίδες έχουν την απάντηση της Κομισιόν στο θέμα της διαφθοράς με αρκετά αυστηρό τόνο («Βέτο» των Βρυξελλών στο Κίεβο για τη διαφθορά» και «Αυστηρή προειδοποίηση από την ΕΕ για τη διαφθορά»).

Εδώ έγκειται και το ζήτημα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Ε.Ε με την Ουκρανία, για αυτόν τον λόγο η «σκιά» της Ε.Ε εμφανίζεται στα άρθρα, περισσότερο από το επιχειρησιακό κομμάτι.

Όπως αναφέρει και ο Γιάννης Αλεξανδρής, ειδικός σε θέματα Ευρωπαϊκής Ένωσης, «η ενδεχόμενη προσχώρηση της Ουκρανίας δεν θεωρείται απλώς ως μια θεσμική ή τεχνική διαδικασία, αλλά ως πολιτικός άξονας για τις ευρωπαϊκές εγγυήσεις ασφάλειας στο πλαίσιο μιας μεταπολεμικής συμφωνίας ασφάλειας», για αυτό και οι Ευρωπαϊκές εφημερίδες βλέπουν πίσω από το σκάνδαλο, την αδυναμία της Ουκρανίας να «συμφιλιωθεί» με τους ενταξιακούς κανόνες της Ε.Ε.

Όπως ο ίδιος σημειώνει, παρά τα Κριτήρια της Κοπεγχάγης που είναι ρητά όσον αφορά υποθέσεις διαφθοράς, καταπάτησης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κράτους δικαίου, «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν μπορεί να παραβλέψει ότι η Ουκρανία είναι μια χώρα προς ένταξη εν μέσω ενός πολέμου», δημιουργώντας έτσι και τις γνωστές πια fast-track διαδικασίες, οι οποίες όμως διατρέχουν τρεις βασικούς κινδύνους: ο κίνδυνος δημιουργίας διπλών προτύπων, όπου κράτη των Δυτικών Βαλκανίων βρίσκονται στη λίστα αναμονής για 10 χρόνια, ενώ η Ουκρανία απολαμβάνει μια «επιλεκτική ευελιξία» λόγω των γεωπολιτικών συνθηκών, η fast-track διαδικασία, μπορεί να μεταβάλλει τη διεύρυνση της Ε.Ε και τον τρόπο που οι ενταξιακές διαδικασίες συμβαίνουν αυτή τη στιγμή και τέλος η αντίθεση της Ουγγαρίας στην ένταξη της Ε.Ε, που αντανακλά μια γενική τάση παρέκκλισης εντός της Ένωσης στις δημοσιονομικές, θεσμικές και πολιτικές επιπτώσεις της διεύρυνσης.

Είναι φανερό άρα, ότι ιταλικός και ελληνικός Τύπος βλέπουν μια συγκεκριμένη ιδιαιτερότητα στη σχέση Ε.Ε και Ουκρανίας και μια σχέση εξουσίας, που διαμορφώνει το εσωτερικό μιας χώρας που βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση. Το γεωπολιτικό κομμάτι του σκανδάλου είναι και αυτό που αφορά περισσότερο από όλα τις εφημερίδες που αναλύθηκαν.

Η διαφθορά ως δομικό πρόβλημα της μετα-σοβιετικής Ουκρανίας

Η πλειοψηφία των εφημερίδων που μελετήθηκαν βλέπουν το σκάνδαλο της Energoatom ως ένα μέρος μιας μεγάλης εικόνας, που μπορεί να ανασυρθεί από το τέλος των Σοβιετικών Δημοκρατιών, την απελευθέρωση της αγοράς και την γέννηση νέων ολιγαρχών.

Αυτό γίνεται αντιληπτό τόσο από άρθρα ιστορικών αναδρομών για τη διαφθορά στην Ουκρανία, όσο και από το ότι υπενθυμίζουν τις προεκλογικές υποσχέσεις Ζελένσκι για την καταπολέμηση της διαφθοράς και την «μάχη του Κιέβου» απέναντι σε αυτά τα φαινόμενα. Το ότι το σκάνδαλο της Energoatom είναι ένα μέρος του παζλ, αυτό δεν σημαίνει ότι ιταλικός και ελληνικός Τύπος δεν ασκούν κριτική προς τον Ζελένσκι.

Όλες οι εφημερίδες ανακαλούν στη μνήμη του αναγνώστη τις προσπάθειες του Ουκρανού προέδρου να καταργήσει τα δύο βασικά όργανα κατά της διαφθοράς, με κάποιες από αυτές να δίνουν και λεπτομέρειες για τους λόγους πίσω από αυτή την κίνηση (προστασία του «προεδρικού κύκλου»), ενώ η «Καθημερινή» σημειώνει πώς λόγω της εξαγρίωσης των Ευρωπαίων ο Ζελένσκι αναγκάστηκε να καταργήσει τον επίμαχο νόμο.

Στα ελληνικά μέσα, το φαινόμενο της διαφθοράς στην Ουκρανία περιγράφεται ως «λερναία ύδρα», όπου ο αποκεφαλισμός του ενός κεφαλιού, γεννάει δύο, ενώ σε άρθρα αναφέρεται συχνά η επιχειρηματολογία της κυβέρνησης Ζελένσκι, ότι η δημοσιότητα που πήρε το σκάνδαλο και δεν αποκρύφτηκε από την κυβέρνηση σηματοδοτεί και το ότι τα όργανα κατά της διαφθοράς λειτουργούν ακόμα και σε καιρό πολέμου, καταδεικνύοντας τα βήματα που έχει κάνει η Ουκρανία στον τομέα αυτόν.

Η ερευνήτρια σε θέματα Ουκρανίας, Όλγα Τοκαριούκ, επιβεβαιώνει αυτή τη ρητορική, και τη διττότητα του ζητήματος, η οποία είναι και η επίσημη γραμμή της κυβέρνησης Ζελένσκι.

«Το ζήτημα είναι διττό: ναι, υπάρχει πρόβλημα διαφθοράς στην Ουκρανία· τα τελευταία χρόνια έχουν σημειωθεί πολλά σκάνδαλα που σχετίζονται με τη διαφθορά. Αλλά ο λόγος που τα γνωρίζουμε είναι επειδή έχουν δημοσιοποιηθεί· δεν έχουν κρυφτεί κάτω από το χαλί, όπως σε ορισμένες χώρες με υψηλά επίπεδα διαφθοράς, όπως η Ρωσία, όπου δεν υπάρχουν ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης για να τα αναφέρουν και δεν λειτουργούν θεσμοί καταπολέμησης της διαφθοράς για να τα αποκαλύψουν», ενώ θεωρεί ότι το αφήγημα της «διεφθαρμένης Ουκρανίας» είναι βούτυρο στο ψωμί της Ρωσίας με στόχο την διακοπή παροχής βοήθειας προς την χώρα.

Για την ίδια, σημαίνοντα ρόλο σε αυτή την προσπάθεια πάταξης της διαφθοράς παίζει η δουλειά των ανεξάρτητων δημοσιογράφων, που ενίσχυσαν τις προσπάθειες των ανεξάρτητων οργάνων NABU και SAP στις έρευνες.

Βέβαια, όπως υπενθυμίζει ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου στην «Καθημερινή», τα ονόματα των Ζελένσκι και των συνεργατών του, είχαν βρεθεί στα Pandora Papers το 2021 ως εμπλεκόμενοι σε offshore εταιρείες με έδρα την Κύπρο, τις βρετανικές Παρθένους Νήσους, ενώ ο ολιγάρχης και (οικονομικός) υποστηρικτής του Ζελένσκι, Ιγκόρ Κολοΐσκι να είναι ο αφανής χορηγός τους.

Ευρωπαϊκή Ένωση & Ουκρανία: Μεταξύ προειδοποιήσεων και αλληλεγγύης

Για τον Γιάννη Αλεξανδρή, η Ουκρανία έχει σημειώσει «αξιοσημείωτη πρόοδο» στην πάταξη της διαφθοράς από το 2016, όταν βρισκόταν στον πάτο της κατάταξης για τα θέματα αυτά. Βασική παράμετρος αυτής της προόδου ήταν κατά βάση τα προαπαιτούμενα για την υποψηφιότητα της Ουκρανίας στην Ε.Ε.

Αυτή ακριβώς η υποψηφιότητα της Ουκρανίας στην Ε.Ε είναι και που φέρνει τον Ζελένσκι σε μια άβολη θέση στο εσωτερικό του, λαμβάνοντας δύσκολες αποφάσεις. Το πισωγύρισμα με τα όργανα κατά της διαφθοράς, η αποπομπή του Αντρέϊ Γέρμακ, ο καθυσηχασμός των Βρυξελλών ότι το σκάνδαλο θα διερευνηθεί. Όλα αυτά, υπό τον φόβο να μην διακοπεί η δυτική χρηματοδότηση ή οι fast-track διαδικασίες ένταξης στην Ε.Ε λάβουν τέλος υπό την πίεση κρατών όπως η Ουγγαρία, η Σλοβακία, η Τσεχία και προσφάτως και το Λουξεμβούργο.

Όπως αναφέρει ο Γιάννης Αλεξανδρής, πράγματι «η Ε.Ε θα μπορούσε να αναστείλει τη βοήθεια ή να επιβραδύνει ή να αναστείλει την πρόοδο σε συγκεκριμένα κεφάλαια, εάν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει συστηματική οπισθοδρόμηση σε συγκεκριμένους τομείς».

Βέβαια, ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία κλείνει 4 χρόνια εντός ολίγων ημερών και παρά τα σκάνδαλα που βαραίνουν την κυβέρνηση Ζελένσκι, η Γαλλογερμανική γραμμή στο θέμα της δυτικής βοήθειας ήταν αμείλικτη.

Σύμφωνα και με τον Τύπο που αναλύθηκε, οι μικρές υπόνοιες από μερίδα άρθρων του ελληνικού και ιταλικού Τύπου ότι μπορεί η βοήθεια να ανασταλεί, διαλύθηκαν γρήγορα μέσω δηλώσεων π.χ., του Γερμανού ΥΠΕΞ Γιόχαν Βάντεφουλ ότι η βοήθεια θα συνεχιστεί παρά τον κλονισμό της κυβέρνησης Ζελένσκι.

Αυτές οι δηλώσεις βέβαια, έρχονται σε μικρή αντίφαση με τις δηλώσεις του Επιτρόπου Δικαιοσύνης της Ε.Ε Μάϊκλ Μακγκραθ, όπως αυτές αποτυπώνονται σε «Βήμα» και «Καθημερινή»:

«Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν θα υποστηρίξουν την ένταξη μιας χώρας όπως η Ουκρανία στην Ένωση, εκτός εάν αποδείξει ότι διαθέτει ένα αποτελεσματικό σύστημα για την εξάλειψη του εγκλήματος στα ανώτερα στρώματα της κοινωνίας».

Είναι άρα φανερό ότι τα Ευρωπαϊκά κράτη «κρατούν» την τύχη της Ουκρανίας στα χέρια τους, τόσο στο πολεμικό μέτωπο, τόσο και στις ενταξιακές διαδικασίες. Για αυτό και ο ευρωπαϊκός Τύπος βλέπει το σκάνδαλο από μια γεωπολιτική σκοπιά, καθώς είναι στο ιδιαίτερο ενδιαφέρον των κρατών-μελών οι επόμενες κινήσεις του Βολοντιμίρ Ζελένσκι. Την ίδια στιγμή, μπορεί η Ευρώπη να κρατάει και το μαχαίρι και το καρπούζι στην ευρωπαϊκή τύχη της Ουκρανίας, ο Αμερικανός πρόεδρος είναι αυτός που κινεί τα νήματα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, πιέζοντας τον Ζελένσκι για οδυνηρές αποφάσεις.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει βάλει στόχο να λήξει τον ουκρανικό πόλεμο έως τον Νοέμβριο του 2026, όταν η κυβερνησιμότητα του Αμερικανού προέδρου θα κριθεί στις ενδιάμεσες εκλογές, ενώ ο Βολοντιμίρ Ζελένσκι, με το δυνητικό τέλος του πολέμου θα εισαχθεί σε έναν νέο γύρο εσωστρέφειας: αυτόν της επανεκλογής του.

• Αυτό το άρθρο δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του PULSE, μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για την υποστήριξη διασυνοριακών δημοσιογραφικών συνεργασιών υπό την ηγεσία του OBCT, σε συνεργασία με το n-ost και το Voxeurop. Στο έργο συνεργάστηκαν οι Sofia Nazarenko (Ουκρανία), Andrea Braschayko (Ιταλία) και η Marta Abba (Ιταλία).

Πηγή: infowar.gr