Σε ομιλία που επεκτάθηκε σε όλα τα φλέγοντα ζητήματα των καιρών (πόλεμοι, Τεχνητή Νοημοσύνη, κλιματική κρίση κ.ά), η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν έδωσε έμφαση στο ζήτημα της ασφάλειας και άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπογραμμίζοντας πως θα πρέπει να υπάρξει προσαρμογή στα νέα δεδομένα, δημιουργώντας νέα στρατηγική και δόγμα σε ό,τι αφορά την άμυνα της Ένωσης.

«Χρειαζόμαστε ένα άρθρο 4 αντίστοιχο αυτού του ΝΑΤΟ (…) Θα συνέρχονται όλα τα κράτη μέλη για να αποφεύγεται η κλιμάκωση και να μετριάζονται οι επιπτώσεις», δήλωσε η πρόεδρος καταδεικνύοντας την κατεύθυνση που θα προσπαθήσει να λάβει η ΕΕ το επόμενο διάστημα. Σημειώνεται πως το άρθρο 4 του ΝΑΤΟ αφορά στην από κοινού δράση όταν κάποιο μέλος αντιμετωπίζει απειλές για την εδαφική του ακεραιότητα. Συγκεκριμένα, αναφέρει πως «Τα Μέρη θα διαβουλεύονται από κοινού όποτε, κατά τη γνώμη οποιουδήποτε από αυτά, απειλείται η εδαφική ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλεια οποιουδήποτε από τα μέρη».

Παράλληλα, η πρόεδρος της Κομισιόν ανακοίνωσε πως θα προτείνει τη σύσταση ενός Ειδικού Συμβουλίου Ασφαλείας, ενώ αναφέρθηκε στη Ρωσία πως εντείνει τις υβριδικές της επιθέσεις σε κράτη-μέλη της ΕΕ (Δανία, Γερμανία), λέγοντας πως συνιστά απειλή για όλη την Ένωση και προτρέποντας να αναπτύξει η ΕΕ μία δική της στρατηγική και σύστημα για την αντιμετώπιση των υβριδικών επιθέσεων.

«Η Ευρώπη θα υπερασπιστεί κάθε τετραγωνικό μέτρο του εδάφους τους», δήλωσε με νόημα, τονίζοντας πως η ΕΕ θα συνεχίσει να στέκεται στο πλευρό της Ουκρανίας, ενισχύοντάς την με συστήματα αεράμυνας, ενώ έκανε λόγο και για συνέχεια των κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας.

Νέα μέλη και συνεργασία με τον Καναδά

Επιπρόσθετα, στις αναφορές της για την Ουκρανία, η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν τόνισε πως η χώρα, όπως και η Μολδαβία και τα Δυτικά Βαλκάνια, ανήκουν ουσιαστικά στην ΕΕ και ως εκ τούτου το επόμενο διάστημα θα ανακοινωθεί ο οδικός χάρτης για την ένταξή τους στην Ένωση. Αξίζει, βέβαια, να σημειωθεί πως στο συγκεκριμένο σημείο του λόγου της, η πρόεδρος εξαπέλυσε πυρά κατά της Σερβίας για την τιμητική κηδεία που επεφύλαξε για τον Ράτκο Μλάντιτς, που είχε διαπράξει εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, λέγοντας πως η αποθέωση τέτοιων εγκλημάτων δεν έχει θέση στην ΕΕ.

Ένα από τα πιο σημαντικά κομμάτια της ομιλίας της προέδρου, όμως, αποτελεί η ανακοίνωση επέκτασης της ΕΕ και πέραν της ευρωπαϊκής ηπείρου, ανακοινώνοντας πως ο Καναδάς θα αποτελέσει το πρώτο κράτος-εταίρο της ΕΕ το επόμενο διάστημα, με τον πρωθυπουργό της χώρας μάλιστα να βρίσκεται προσκεκλημένος στην αίθουσα του Ευρωκοινοβουλίου κατά τη διάρκεια της ομιλίας.

«Δεν πρόκειται για συνεργασία εναντίον κάποιου, αλλά για συνεργασία μεταξύ μας», επεσήμανε η Φον ντερ Λάιεν, με τον καθησυχασμό να απευθύνεται στις ΗΠΑ λόγω του δασμολογικού πολέμου που έχουν ανοίξει με τον Καναδά. Από την άλλη, όμως, πλευρά, η Φον ντερ Λάιεν πιθανά να άφησε και υπαινιγμούς με αιχμές προς τις ΗΠΑ, καθώς εξήρε τον Καναδά και πώς έχει κοινή οπτική με την ΕΕ για τον κόσμο, το εμπόριο, το Ουκρανικό κ.ά, τονίζοντας ιδιαίτερα τον τομέα της δημοκρατίας και σημειώνοντας πως «η εξουσία δεν ανήκει στον πιο πλούσιο, δυνατό, φωνακλά κτλ, αλλά σε όλους τους πολίτες».

Πρωτοβουλίες για την Τεχνητή Νοημοσύνη

«Η ΕΕ πρέπει να μείνει στην κούρσα της Τεχνητής Νοημοσύνης» ήταν το μήνυμα της προέδρου όσον αφορά την AI. Η Φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε πως το τεχνολογικό επίτευγμα ενέχει κινδύνους, αλλά τόνισε πως είναι σημαντικό η ΕΕ να αυξήσει τις δυνατότητές της στον τομέα, καθώς υπάρχουν αντίπαλες δυνάμεις «που βλέπουν τον κόσμο πολύ διαφορετικά από εμάς» που μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να εξαπολύσουν επιθέσεις κυβερνοτρομοκρατίας και στις οποίες η ΕΕ θα πρέπει να έχει την ικανότητα απάντησης.

Παράλληλα, η πρόεδρος της Κομισιόν προέτρεψε στην ένταση δημιουργίας αξίας μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης, τονίζοντας πως το επόμενο διάστημα θα ανακοινωθούν σχετικές πρωτοβουλίες, περιγράφοντας πως οι κύριοι τομείς που σχεδιάζεται η μεγαλύτερη επέκταση της AI αφορούν στην Υγεία, τις Μεταφορές, τις Αγροτοκαλλιέργειες και το Διάστημα. «Θέλουμε περισσότερη AI, αλλά μια AI υπό ανθρώπινο έλεγχο», δήλωσε μεταξύ άλλων, με το σημείο αυτό πιθανά να αναφέρεται στις προειδοποιήσεις των επιστημόνων το τελευταίο διάστημα για τους κινδύνους της αυτόνομης και αυτοβελτιούμενης Τεχνητής Νοημοσύνης, χωρίς όμως να αποτελεί ταυτόχρονα και δέσμευση για υιοθέτηση απαγόρευση ανάπτυξης τέτοιου είδους AI.

Ενεργειακή ανεξαρτησία και κλιματική κρίση

Έμφαση δόθηκε, επίσης, από την Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν στον τομέα της ενέργειας, όπως ήταν αναμενόμενο λόγω των πολέμων σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή που έχουν προκαλέσει κρίση στην αγορά καυσίμων. Η πρόεδρος δήλωσε πως η ΕΕ απεξαρτητοποιείται σταδιακά από την προμήθεια ρώσικων καυσίμων, τονίζοντας παράλληλα πως η Ένωση πρέπει να εξασφαλίσει προμήθειες και αποθέματα «να σκεφτούμε διαφορετικά, να δημιουργήσουμε νέα ευρωπαϊκή επιχείρηση για κρίσιμες πρώτες ύλες», ενώ είπε πως η μείωση των τιμών ενέργειας είναι εφικτή.

Η Φον ντερ Λάιεν ζήτησε «να κάνουμε το μέλλον της Ευρώπης ηλεκτρικό», αναφερόμενη σε αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά και στην επέκταση της πυρηνικής ενέργειας, η οποία έχει κατακριθεί από πλήθος επιστημόνων για τους περιβαλλοντικούς κινδύνους που φέρει, ενώ και όλο το καλοκαίρι λόγω της λειψανδρίας πολλά πυρηνικά εργοστάσια στην Ευρώπη αντιμετώπισαν σοβαρά και επικίνδυνα προβλήματα στη λειτουργία τους.

«Αυτό το καλοκαίρι δεν πρέπει να ξαναγίνει», δήλωσε κατά τ’ άλλα η πρόεδρος της Κομισιόν σχετικά με τις τεράστιες πυρκαγιές που έπληξαν την Ευρώπη και ανακοινώνοντας τη δημιουργία μιας συμμαχίας για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και των ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως και για την πρόληψή τους. Την ίδια ώρα, βέβαια, που ταυτόχρονα προωθείται η ενεργοβόρα και περιβαλλοντικά επιβαρυντική επέκταση της Τεχνητής Νοημοσύνης, ο σχεδιασμός για το μέλλον της ΕΕ φαίνεται αντιφατικός.

Κοινωνικές αξίες και κράτος Δικαίου

Την πραγματοποίηση Συνόδου για τις κοινωνικές αξίες της ΕΕ εξήγγειλε η πρόεδρος της Κομισιόν, δίνοντας έμφαση μεταξύ άλλων στα δικαιώματα των γυναικών, λέγοντας χαρακτηριστικά πως «Οι γυναίκες είμαστε εδώ για να μείνουμε και θα υπερασπιστούμε τα δικαιώματά μας».

Παράλληλα, δήλωσε πως η στέγαση αποτελεί δικαίωμα και όχι προνόμιο για λίγους, αναφέροντας την πρωτοβουλία που φέρνει η Κομισιόν για την προσβασιμότητα σε στέγη.

Έμφαση έδωσε επίσης και στο κράτος Δικαίου, συνδέοντας μάλιστα την χρηματοδότηση της ΕΕ προς τα κράτη-μέλη με την «απαρέγκλιτη τήρηση των κανόνων του».

Μετανάστευση και Παλαιστινιακό

Την ίδια ώρα, όμως, που η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν τόνιζε τον «ευρωπαϊκό τρόπο ζωής» νοηματοδοτώντας τον, μεταξύ άλλων, ως σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όταν αναφέρθηκε στη μετανάστευση φαίνεται πως αυτός δεν αφορά κάθε άνθρωπο.

Η πρόεδρος της Κομισιόν μίλησε για ενίσχυση των δυνάμεων της Frontex και των επιστροφών μεταναστών, λέγοντας πως «εμείς αποφασίζουμε ποιοι και πώς θα έρθουν στην Ένωσή μας». Αν η ανάγκη επιβίωσης των ανθρώπων ή οι προβλέψεις της Συνθήκης της Γενεύης για τους πρόσφυγες θα αποτελέσουν σχετικό κριτήριο δεν προσδιορίστηκε στον λόγο της προέδρου. Ιδιαίτερη μνεία έγινε και στο περιστατικό αυξημένων ροών στη Θέουτα, επισημαίνοντας πως η Θέουτα αποτελεί ευρωπαϊκό σύνορο και η ΕΕ στηρίζει την Ισπανία. Ανακοίνωσε, επίσης, μια νέα πρωτοβουλία για τη δημιουργία θέσεων εργασίας για τους νέους σε τρίτα κράτη, προκειμένου να ανακοπεί η μετανάστευση.

Παράλληλα, παρά τις αναφορές στην τήρηση των κανόνων Δικαίου, η Φον ντερ Λάιεν για μια ακόμα φορά δεν καταδίκασε τις γενοκτονικές επιθέσεις του Ισραήλ, παρά μόνο τους νέους εποικισμούς. Από τη μία, μίλησε για τη λύση των δύο κρατών, χωρίς όμως να ανακοινώσει καμία πρωτοβουλία προς αυτή την κατεύθυνση, ενώ από την άλλη τόνισε πως η ΕΕ σέβεται το δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα.