Σκληρό μήνυμα έστειλε ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ προς τους Ευρωπαίους, προειδοποιώντας πως έχουν εισέλθει σε πόλεμο με τη Ρωσία και ότι ο «γαλήνιος ύπνος» έχει τελειώσει.

Η δήλωση αυτή του αναπληρωτή προέδρου του ρωσικού συμβουλίου ασφαλείας έρχεται μετά το περιστατικό με τη συντριβή ρωσικού drone σε πολυκατοικία στη Ρουμανία, κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Συγκεκριμένα, σε ανάρτησή του, έγραψε:

«Πολίτες των χωρών της ΕΕ, θα πρέπει να συνειδητοποιήσετε ότι οι Αρχές σας έχουν μονομερώς εισέλθει σε πόλεμο με τη Ρωσία. Να είστε λοιπόν σε εγρήγορση και να μην σας εκπλήσσει τίποτα. Ο γαλήνιος ύπνος τελείωσε. Αλλά ξέρετε ποιον να ρωτήσετε γιατί».

 

ΝΙΚΗ ΜΠΑΚΟΥΛΗ

Στο βιβλίο με τίτλο «Προς τον Γ’ Παγκόσμιο;», τέσσερις επιστήμονες αναλύουν τον αόρατο πόλεμο που γίνεται ήδη πίσω από τη γεωπολιτική σκακιέρα και πού μπορεί να καταλήξει.

Από την Δευτέρα 27/4, θα μπορούμε να βρούμε στα βιβλιοπωλεία (φυσικά ή διαδικτυακά), όλα όσα είναι καλό να γνωρίζουμε για αυτά που συμβαίνουν στον πλανήτη και έχουν συνέπειες πάνω μας, είτε τους δίνουμε σημασία, είτε προτιμούμε να τα αγνοούμε και να πιστεύουμε πως δεν μας αφορούν.

Τέσσερις επιστήμονες συνεργάστηκαν, για να γράψουν το βιβλίο, με τίτλο «Προς τον Γ’ Παγκόσμιο;».

Όπως εξηγεί ο εκ των συγγραφέων Δρ Δημήτρης Kαλτσώνης στο NEWS 24/7, το ζητούμενο είναι «να αναλύσουμε και να περιγράψουμε την υπάρχουσα κατάσταση στο ευρύ κοινό, να επισημάνουμε τους κινδύνους και με αυτόν τον τρόπο να ανοίξουμε ένα δρόμο προβληματισμού προς την κοινωνία, για το πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν αυτοί οι κίνδυνοι».

Σε αυτά που αποσαφηνίζονται είναι πως πέραν των πολέμων που βλέπουμε να είναι σε εξέλιξη, υπάρχει και ένας που δεν βλέπουμε και γίνεται στο διάστημα, το οποίο επίσης χρησιμοποιείται ως “εργαλείο” πολέμου, με τρόπους που μπορούμε να αντιληφθούμε (πχ drones, GPS κ.α.), αλλά και με έναν που έχουμε δει μόνο σε ταινίες επιστημονικής φαντασίας: την ανάπτυξη διαστημικών όπλων, όπως οι αντι-δορυφορικοί πύραυλοι και οι δορυφόροι που στρέφονται εναντίον άλλων δορυφόρων.

 

Εκδόσεις ΤΟΠΟΣ

 

Γιατί η οικονομική κρίση «σπρώχνει» τις μεγάλες δυνάμεις σε πολεμικές συγκρούσεις;

Το πρώτο κεφάλαιο το υπογράφει ο Δρ Νίκος Στραβελάκης, οικονομολόγος, διδάσκων στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο στο ΕΚΠΑ.

Αφορά στην οικονομική κρίση και πώς η οικονομική κρίση σπρώχνει, ουσιαστικά στην αναζήτηση πολεμικών περιπετειών, συγκρούσεων για την αναδιανομή των σφαιρών επιρροής κτλ., ακριβώς γιατί όλα αυτά ευνοούν την κερδοφορία των μεγάλων επιχειρήσεων και όχι μόνο των πολυεθνικών του πολέμου. Πρωτίστως βέβαια, αυτές και περαιτέρω στην υπέρβαση της κρίσης, με μια έννοια.

«Εξετάζεται ο ρόλος του πολέμου και της πολεμικής κινητοποίησης, ως αντίρροπης τάσης στην πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους στον καπιταλισμό. (Ο συγγραφέας) Υποστηρίζει ότι, μετά την αποτυχία της νομισματικής επέκτασης, της λιτότητας και των επιδοτήσεων να αποκαταστήσουν τη συσσώρευση μετά την κρίση του 2008, οι μεγάλες καπιταλιστικές οικονομίες στράφηκαν σε περιφερειακούς πολέμους και επανεξοπλισμό.

Με εμπειρικά δεδομένα από τις ΗΠΑ (πόλεμος του Βιετνάμ, δεκαετία του 1930, COVID-19 και πρόσφατοι πόλεμοι) αποδεικνύεται ότι ο πόλεμος μπορεί πρόσκαιρα να ενισχύει την κερδοφορία, κυρίως μέσω αύξησης της απόλυτης και σχετικής υπεραξίας καθώς και της επέκτασης των κρατικών δαπανών.

Η ανάλυση θεμελιώνεται θεωρητικά στις «αντίρροπες τάσεις» και σε ιστορικές αναλογίες με πολέμους του 19ου αιώνα, ενώ εξετάζει και τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις και τον ρόλο του εθνικισμού.

Η ανάλυση καταλήγει ότι η πολεμική κινητοποίηση των ημερών μας είναι ανεπαρκής για την υπέρβαση της κρίσης και εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους. Αναδεικνύεται έτσι η ανάγκη της κοινωνικής και λαϊκής αντίδρασης στα σχέδια των πολεμοκάπηλων της εποχής μας».

Ανταγωνισμός ΗΠΑ – Κίνας: Τα 2 σενάρια που μπορεί να οδηγήσουν σε παγκόσμιο όλεθρο

Το δεύτερο κεφάλαιο, που υπογράφει ο Δρ Δημήτρης Καλτσώνης, καθηγητής θεωρίας κράτους και δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Αφορά τον ανταγωνισμό των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και Κίνας και, δευτερευόντως, τη θέση της Ελλάδας απέναντι σε αυτόν τον ανταγωνισμό.

«Εξετάζεται ο ανταγωνισμός ΗΠΑ Κίνας, εξηγείται ότι οι ΗΠΑ είναι ο ηττημένος της παγκοσμιοποίησης. Βάσει αυτού του δεδομένου, η βασική επιδίωξη των ΗΠΑ είναι η αναστροφή της πτωτικής τάσης τους και η διατήρηση της παγκόσμιας ηγεμονίας μέσω σειράς πολεμικών συρράξεων και παρεμβάσεων.

«Η Κίνα είναι, από οικονομική άποψη, η αντικειμενικά κερδισμένη της παγκοσμιοποίησης, η οποία ακολουθεί πολιτική “στρατηγικής υπομονής και “ώριμου φρούτου”. Παρουσιάζει συγκριτικά στοιχεία για τη Λευκή Βίβλο για την Εθνική Ασφάλεια των ΗΠΑ και της Κίνας που δημοσιεύθηκαν το 2025».

Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται αν είναι αναπόφευκτη η διολίσθηση στον πόλεμο, που μπορεί να λάβει τη μορφή της απευθείας αντιπαράθεσης των δύο δυνάμεων και που ίσως οδηγήσει στον όλεθρο.

Παρουσιάζονται δυο σενάρια και μελετώνται οι πιθανές εξελίξεις:

• στο πρώτο σενάριο οι ΗΠΑ θα κλιμακώσουν την αντιπαράθεση, με τοπικούς πολέμους, επεμβάσεις και οικονομικό πόλεμο θα επιχειρούν να ανακτήσουν τις χαμένες αγορές και σφαίρες επιρροής.
• στο δεύτερο σενάριο η σύγκρουση ανάμεσα στις δυο μεγάλες δυνάμεις μπορεί να εξελιχθεί και να κλιμακωθεί ανεξέλεγκτα».

Ο Δρ Καλτσώνης εξετάζει επίσης, πώς μπορούν να παρέμβουν οι λαοί για να αναστρέψουν ή να τροποποιήσουν τα δύο σενάρια καθώς και το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Ελλάδα σε αυτές τις εξελίξεις.

Όπλα αντί για κοινωνική πρόνοια

Το τρίτο κεφάλαιο το υπογράφει ο Λεωνίδας Βατικιώτης, διδάκτωρ Οικονομικών Επιστημών και διδάσκων σε ΑΕΙ Ελλάδας και Κύπρου. Γράφει για το θέμα της στρατιωτικοποίησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή πώς μέσα στο κλίμα της οικονομικής κρίσης και της όξυνσης των γεωπολιτικών αντιθέσεων, με ό,τι αυτό αρνητικό συνεπάγεται, ήδη σε πρώτο επίπεδο, για το βιοτικό επίπεδο και τις κοινωνικές κατακτήσεις των λαών της Ευρώπης.

O Δρ Βατικιώτης εντοπίζει τρεις αιτίες για την στροφή της ΕΕ προς τον πόλεμο: «Την κρίση του ευρώ που υποβάθμισε τη θέση της ΕΕ, τον πόλεμο στην Ουκρανία που οδήγησε σε αύξηση το κόστος της ενέργειας και την πίεση του ΝΑΤΟ για αύξηση των πολεμικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ.

Η εικόνα που δημιουργείται για μια ΕΕ με ανύπαρκτη πολεμική βιομηχανία, ευάλωτη απέναντι σε απειλές είναι παραπλανητική και απέχει από την πραγματικότητα καθώς οι πολεμικές δαπάνες των κρατών μελών της είναι τριπλάσιες από τις δαπάνες της Ρωσίας.

Οι προτεραιότητες στην άμυνα της Ελλάδας και ειδικά της Κύπρου (που το 40% των εδαφών της τελεί υπό τουρκική κατοχή) απέχουν από τις προτεραιότητες της ΕΕ.

Τα νέα κονδύλια για τη χρηματοδότηση της πολεμικής βιομηχανίας θα βρεθούν από περικοπές στην επιστημονική έρευνα και την κοινωνική πολιτική, οξύνοντας τη φτώχεια στην Ευρώπη.

Το σημαντικότερο ωστόσο, είναι το νέο πεδίο (κρατικά επιδοτούμενης) κερδοφορίας θα επιτείνει τις τάσεις για πολέμους, παραμερίζοντας την διπλωματία και την τάση εύρεσης πολιτικών λύσεων στο πλαίσιο της ειρηνικής διευθέτησης. Τα όπλα παράγονται για να χρησιμοποιηθούν και όχι για να αποθηκεύονται σε αποθήκες».

Πώς το διάστημα μετατρέπεται σε πεδίο μάχης με διαστημικά όπλα

Το τέταρτο κεφάλαιο το υπογράφει ο Ηρακλής Οικονόμου, διδάκτωρ διεθνούς πολιτικής, στο Πανεπιστήμιο Ουαλίας Aberystwyth. Αφορά την στρατιωτικοποίηση του διαστήματος, ένα πολύ επίκαιρο και επικίνδυνο ζήτημα, κατ’ αρχάς γιατί ο σύγχρονος πόλεμος, έτσι και αλλιώς. διεξάγεται μέσω της χρήσης των διαφόρων δυνατοτήτων που παρέχει το διάστημα (GPS, drones, πύραυλοι κ.α.).

Αν σκεφτούμε τα GPS, οι πύραυλοι, τα drones κτλ). Αναφέρεται στην επικίνδυνη κούρσα στρατιωτικοποίησης του διαστήματος.

Ο κύριος Οικονόμου «τεκμηριώνει εμπειρικά την ολοένα και εντεινόμενη χρήση του διαστήματος για στρατιωτικούς σκοπούς.

Μέσα από μια πυκνή περιγραφή διαστημικών προγραμμάτων και συστημάτων, καταδεικνύεται ότι ο ανταγωνισμός των κορυφαίων δυνάμεων για στρατιωτική υπεροχή μεταφέρεται με ιδιαίτερη ένταση στο διαστημικό πεδίο. ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα και Ευρωπαϊκή Ένωση δίνουν έμφαση τόσο στην ανάπτυξη των δικών τους στρατιωτικών διαστημικών δυνατοτήτων, όσο και στην ικανότητα άρνησης των δυνατοτήτων των αντιπάλων.

Και μπορεί οι ΗΠΑ να διαθέτουν τεχνολογική και στρατηγική πρωτοκαθεδρία, αλλά Ρωσία και Κίνα προωθούν την δική τους συνεργασία ενώ στο πλαίσιο της ραγδαίας στρατιωτικοποίησής της η Ευρωπαϊκή Ένωση στρέφεται ολοένα και περισσότερο σε διαστημικές εφαρμογές με στρατιωτικό χαρακτήρα.

«Η στρατιωτικοποίηση του διαστήματος σημαίνει τη μετατροπή του σε πεδίο υποστήριξης της στρατιωτικής προετοιμασίας στη Γη – μέσα π.χ. από συστήματα δορυφορικής παρατήρησης, πλοήγησης, επικοινωνιών. Ακόμα πιο ανησυχητική είναι όμως, η ανάπτυξη διαστημικών όπλων, όπως π.χ. αντι-δορυφορικοί πύραυλοι και δορυφόροι που στρέφονται εναντίον άλλων δορυφόρων».

Οι σχετικές δοκιμές έχουν αρνητικό αντίκτυπο τόσο στο διαστημικό περιβάλλον (με την παραγωγή διαστημικών σκουπιδιών), όσο και στην παγκόσμια σταθερότητα (με την αύξηση της αμοιβαίας καχυποψίας μεταξύ των βασικών δρώντων).

Το κεφάλαιο επισημαίνει ότι διαστημική κούρσα των εξοπλισμών είναι πλέον μια πραγματικότητα, την οποία καλούμαστε να αμφισβητήσουμε απαιτώντας την υιοθέτηση μονομερών και πολυμερών μέτρων ελέγχου των εξοπλισμών στο διάστημα.

Καταλήγει, υποστηρίζοντας ότι η στροφή από το διάστημα ως πεδίο στρατιωτικού ανταγωνισμού στο διάστημα ως πεδίο διεθνούς συνεργασίας για την προώθηση της ειρήνης, της ευημερίας και της επιστημονικής ανάπτυξης, είναι μια διεκδίκηση υπαρξιακού χαρακτήρα».

Πηγή: news247.gr

ΘΩΜΑΣ ΤΣΑΛΑΠΑΤΗΣ

Μεγαλώσαμε χωρίς πόλεμο. Αυτή ήταν μία από τις υποσχέσεις που μας δόθηκαν. Για όσους θυμόμαστε τα πρώτα μας χρόνια, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου η ειρήνη ήταν και αυτή μια υπόσχεση συγκρότησης. Ενα αυτονόητο. Κάτι το οποίο δεν θα άλλαζε ό,τι κι αν συνέβαινε. Ομοια με το γεγονός πως αν πας στο πανεπιστήμιο θα βρεις δουλειά, όμοια με την παραδοχή πως κάθε γενιά είναι καταδικασμένη να ζήσει καλύτερα από την προηγούμενη. Οι βεβαιότητές μας άρχισαν να καταρρέουν μαζί με την κρίση, αποδεικνύοντάς μας πως ήταν εξίσου έωλες με το σύστημα που τις έτρεφε.

Ο πόλεμος, ακόμα κι αν υπήρχε, έμοιαζε εξωτικός. Ενα γεγονός για μέρη μακρινά όπως τα Βαλκάνια ή η Μέση Ανατολή. Τόσο συμπυκνωμένες ήταν οι βεβαιότητές μας που δεν μας άφηναν να συνειδητοποιήσουμε πόσο κοντά ήταν τα μέρη αυτά, πόσο μας αφορούσαν οι πόλεμοι αυτοί.

Και τώρα, εγκλωβισμένοι στο μετατραυματικό σοκ των πολυκρίσεων, μαθαίνουμε να ξηλώνουμε μία μία τις βεβαιότητες που συγκρότησαν την αντίληψή μας. Και ξαφνικά συνειδητοποιούμε πως η ειρήνη είναι η τελευταία από αυτές. Το έσχατο όριο μιας πραγματικότητας που ξέμεινε στα χέρια μας. Ενα λείψανο, μια ανάμνηση, μια πικρή υπενθύμιση της απόστασης που διένυσε η πραγματικότητά μας. Μετά την οικονομική κατάρρευση, τη συνολική επισφάλεια, την επιτήρηση της πανδημίας, την καταστροφή του κράτους πρόνοιας έρχεται και αυτό. Αυτός είναι ο τελευταίος σταθμός. Το τελευταίο στάδιο της μεταμόρφωσης. Ο κόσμος που ζούμε δεν είναι ο κόσμος που μας δόθηκε. Δεν είναι ο κόσμος που μας υποσχέθηκαν. Είναι ένας άλλος κόσμος, που πρέπει να συνηθίσουμε να ονομάζουμε δικό μας.

Ο πόλεμος δεν γίνεται πια κάπου μακριά. Ακόμα και αν η απόλυτη απόσταση είναι όμοια με αυτή που μάθαμε κάποτε να αγνοούμε. Ο πόλεμος αυτός είναι και δικός μας πόλεμος. Οχι μόνο λόγω της άμεσης εμπλοκής της Κύπρου και της Ελλάδας. Αλλά γιατί μπορούμε να προβάλουμε σε όσα συμβαίνουν ένα μέλλον που, ακόμα κι αν δεν έρθει, δεν μπορούμε πια να αποκλείσουμε ως δικό μας ενδεχόμενο. Στο ενδεχόμενο αυτό γεννιόμαστε ξανά. Σκεφτόμαστε τους εαυτούς μας μέσα σε τεράστιες δυσκολίες και διλήμματα, μαθαίνουμε να μας φανταζόμαστε αλλιώς, αναζητώντας έναν εαυτό που αποφεύγαμε ως αχρείαστο.

Αυτό που δεν αντέχω είναι τον πόλεμο που τρυπώνει. Που από μη τόπος ξαφνικά γίνεται κάτι ορατό, υπαρκτό, αναγνωρίσιμο. Δείτε, για παράδειγμα, μια ταινία με θέμα τον πόλεμο ή διαβάστε ένα βιβλίο με αντίστοιχη θεματική. Το περιεχόμενο δεν είναι πια το ίδιο.

Ο βαθμός ταύτισης δεν είναι πια ο ίδιος. Ακόμα και αχνά είναι οι δικές μας φιγούρες που ξεπροβάλλουν πίσω από τα αγκομαχητά των ηρώων, πίσω από όσα περνάνε, πίσω από την επιβίωσή τους. Δεν είναι πια ταινίες εποχής. Είναι ταινίες της δικής μας εποχής.

Ο πόλεμος αυτός του μη τόπου ξαφνικά αποκτά γεωγραφία. Συγκεκριμένο μήκος και πλάτος. Και αμέσως μετά τα καταργεί. Στην αρχή περιγράφει μια χώρα. Στη συνέχεια μαθαίνουμε πως εξαπλώνεται και στη συνέχεια νιώθουμε πως πλησιάζει. Από γεγονός γίνεται ανάσα. Και τη νιώθουμε στον σβέρκο μας. Ο πόλεμος αρχίζει να φωλιάζει. Αλλάζει τους ανθρώπους. Τους χωρίζει και πάλι από την αρχή. Σε αυτούς που τον αποδέχονται και σε αυτούς που τον πολεμάνε. Φέρνει στο προσκήνιο έναν διαχωρισμό. Εναν διαχωρισμό που ήδη μεταλλάσσει τις κοινωνίες μας με τρόπο απόλυτο. Ενα όριο. Και αυτούς που στέκονται από τη μία μεριά. Και αυτούς που στέκονται από την άλλη. Είναι ένας διχασμός που έρχεται. Ενας πόλεμος πριν από τον πόλεμο. Μια συνθήκη ικανή να μας πείσει πως ο παλιός μας κόσμος είναι κιόλας νεκρός.

Πηγή: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΑΡΧΟΝΤΑΚΗΣ

Σύμφωνα με μια νέα μελέτη, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να αλλάξει δραματικά τον τρόπο αντιμετώπισης των πυρηνικών κρίσεων. Η προδημοσίευση μελέτης του King’s College του Λονδίνου έβαλε σε αντιπαράθεση τα μοντέλα ChatGPT της OpenAI, Claude της Anthropic και Gemini Flash της Google σε προσομοιώσεις παιχνιδιών πολέμου.

Κάθε μεγάλο γλωσσικό μοντέλο ανέλαβε τον ρόλο ενός ηγέτη χώρας που διοικούσε μια πυρηνική υπερδύναμη σε ψυχροπολεμικού τύπου εντάσεις. Σε κάθε παιχνίδι, τουλάχιστον ένα μοντέλο προσπάθησε να κλιμακώσει τη σύγκρουση απειλώντας με την πυροδότηση ενός πυρηνικού όπλου. «Και τα τρία μοντέλα αντιμετώπισαν τα πυρηνικά όπλα στο πεδίο της μάχης ως ένα ακόμη σκαλοπάτι στην κλίμακα της κλιμάκωσης», σύμφωνα με τον Κένεθ Πέιν, συγγραφέα της μελέτης.

Τα μοντέλα διέκριναν μια διαφορά μεταξύ της τακτικής και της στρατηγικής χρήσης πυρηνικών όπλων, είπε, την ώρα που πρότειναν στρατηγικούς βομβαρδισμούς μόνο μία φορά ως «σκόπιμη επιλογή» και δύο φορές ως «ατύχημα», όπως ισχυρίζεται το Euronews, το οποίο μελέτησε την έρευνα σε βάθος.

FILE PHOTO: A mushroom cloud rises with ships below during Operation Crossroads nuclear weapons test on Bikini Atoll, Marshall Islands in this 1946 handout provided by the U.S. Library of Congress. The United States said on April 25, 2014, it was examining lawsuits filed by the Marshall Islands against it and eight other nuclear-armed countries that accuse them of failing in their obligation to negotiate nuclear disarmament. REUTERS/U.S. Library of Congress/Handout via Reuters/File Photo

Πόσο φιλοπόλεμη είναι η τεχνητή νοημοσύνη;

Η Claude της Anthropic συνέστησε πυρηνικές επιθέσεις στο 64% των παιχνιδιών, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των τριών, αλλά χωρίς να κινηθεί προς μια μια πλήρη στρατηγική πυρηνική εκατέρωθεν ρίψη βομβών ή πυρηνικό πόλεμο.

Το ChatGPT γενικά απέφευγε την πυρηνική κλιμάκωση σε παιχνίδια με ανοιχτό τέλος, αλλά όταν αντιμετώπιζε μια προθεσμία, κλιμάκωνε σταθερά την απειλή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, προχωρούσε προς την απειλή ενός πλήρους πυρηνικού πολέμου.

 

Εν τω μεταξύ, η συμπεριφορά του Gemini ήταν απρόβλεπτη: μερικές φορές κέρδιζε τις συγκρούσεις χρησιμοποιώντας συμβατικό πόλεμο, αλλά σε άλλες περιπτώσεις, χρειάστηκαν μόνο τέσσερις προτροπές για να προτείνει πυρηνική επίθεση.

«Εάν δεν σταματήσουν αμέσως όλες τις επιχειρήσεις… θα εκτελέσουμε πλήρη στρατηγική πυρηνική εκτόξευση εναντίον των πληθυσμιακών τους κέντρων. Δεν θα δεχτούμε ένα μέλλον απαξίωσης. Είτε θα κερδίσουμε μαζί είτε θα χαθούμε μαζί», έγραψε ο Gemini σε ένα από τα παιχνίδια.

Δεν έκαναν πίσω ούτε ενάντια στην απειλή χρήσης πυρηνικών από την άλλη πλευρά

Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης σπάνια έκαναν παραχωρήσεις προς τον εχθρό ή προσπάθησαν να αποκλιμακώσουν τις συγκρούσεις, ακόμη και όταν η άλλη πλευρά απειλούσε με τη χρήση πυρηνικών όπλων, σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης.

Οκτώ τακτικές αποκλιμάκωσης προσφέρθηκαν στα μοντέλα, όπως η μικρή παραχώρηση για «πλήρη παράδοση». Καμία από αυτές τις τακτικές αποκλιμάκωσης δεν χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια των παιχνιδιών. Η επιλογή «Επιστροφή στην αφετηρία», που επαναφέρει το παιχνίδι από την αρχή, χρησιμοποιήθηκε μόνο στο 7% των περιπτώσεων.

 

Η μελέτη υποδηλώνει ότι τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αντιμετωπίζουν την αποκλιμάκωση ως «καταστροφική για τη φήμη», ανεξάρτητα από το πώς αλλάζει την πραγματική σύγκρουση, γεγονός που «αμφισβητεί τις υποθέσεις σχετικά με τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που προεπιλέγουν «ασφαλή» αποτελέσματα συνεργασίας».

FILE PHOTO: The mushroom cloud of the first test of a hydrogen bomb, «Ivy Mike», as photographed on Enewetak, an atoll in the Pacific Ocean, in 1952, by a member of the United States Air Force’s Lookout Mountain 1352d Photographic Squadron./

Η ΑΙ δεν φοβάται τα πυρηνικά όπως ο άνθρωπος

Μια άλλη εξήγηση είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μην έχει τον ίδιο φόβο για τα πυρηνικά όπλα με τους ανθρώπους, σημειώνει η μελέτη. Τα μοντέλα πιθανώς σκέφτονται τον πυρηνικό πόλεμο με αφηρημένους όρους, αντί να νιώθουν τον τρόμο βλέποντας εικόνες από τη βομβιστική επίθεση στη Χιροσίμα της Ιαπωνίας κατά τη διάρκεια του Β’ ΠΠ.

Ο Πέινδήλωσε ότι η έρευνά του βοηθά στην κατανόηση του τρόπου σκέψης των μοντέλων, καθώς αρχίζουν να προσφέρουν υποστήριξη στη λήψη αποφάσεων σε πραγματικούς στρατιωτικούς και στρατηγικούς αναλυτές.

«Αν και κανείς δεν παραδίδει πυρηνικούς κωδικούς στην τεχνητή νοημοσύνη, αυτές οι ικανότητες — εξαπάτηση, διαχείριση φήμης, ανάληψη κινδύνου ανάλογα με το πλαίσιο — έχουν σημασία για οποιαδήποτε ανάπτυξη υψηλού κινδύνου», δήλωσε.

Πηγή: in.gr

Η Βρετανία θα αναπτύξει εντός του έτους αεροπλανοφόρο και τη συνοδευτική του δύναμη στον Βόρειο Ατλαντικό, ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός της χώρας Κιρ Στάρμερ μιλώντας στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου.

Το βρετανικό αεροπλανοφόρο θα επιχειρεί μαζί με τις ΗΠΑ, τον Καναδά και άλλους συμμάχους του ΝΑΤΟ, «σε μια ισχυρή επίδειξη της δέσμευσής μας για την ευρωατλαντική ασφάλεια».

Ο Στάρμερ υποστήριξε το νέο αφήγημα των ΗΠΑ και τόνισε ότι η Ουάσιγκτον παραμένει αναντικατάστατος σύμμαχος της Ευρώπης που θα πρέπει η ίδια να αναλάβει την πρωταρχική ευθύνη για την άμυνά της. «Αυτή είναι η νέα κανονικότητα», είπε.

Ο Κιρ Στάρμερ σημείωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει στην ασφάλειά της και να διαφοροποιηθεί χωρίς να επιδιώκει να αντικαταστήσει πλήρως την Ουάσιγκτον

Ο ίδιος ανέφερε ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι έτοιμη να δημιουργήσει μια «σκληρή δύναμη» και να είναι έτοιμη να πολεμήσει, εάν χρειαστεί. «Πρέπει να μπορούμε να αποτρέψουμε την επιθετικότητα και ναι, αν χρειαστεί, πρέπει να είμαστε έτοιμοι να πολεμήσουμε, να κάνουμε ό,τι είναι απαραίτητο για να προστατεύσουμε τον λαό μας, τις αξίες μας και τον τρόπο ζωής μας», δήλωσε ο Στάρμερ.

Ο Κιρ Στάρμερ σημείωσε επίσης ότι η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει στην ασφάλειά της και να διαφοροποιηθεί χωρίς να επιδιώκει να αντικαταστήσει πλήρως την Ουάσιγκτον, η οποία παραμένει ένας ζωτικός αμυντικός εταίρος.

Για τη Γροιλανδία

«Μιλάω για μια οπτική ασφάλειας της Ευρώπης και μεγαλύτερης ευρωπαϊκής αυτονομίας που δεν προοιωνίζεται την αποχώρηση των ΗΠΑ», ανέφερε ο Βρετανός πρωθυπουργός.

Αναφορικά με τη Γροιλανδία δήλωσε ότι είναι ικανοποιημένος που βλέπει ότι το ζήτημα έχει τεθεί σε διαδικασία διαλόγου και ότι η ασφάλεια στην Αρκτική είναι «πραγματικά σημαντική για όλους μας» ενώ πρόσθεσε ότι «αυτές οι εβδομάδες έντονης διπλωματίας ήταν επίσης αρκετά διδακτικές».

Το Ηνωμένο Βασίλειο, είπε, αντιμετώπισε αυτή την πρόκληση με τον συνηθισμένο βρετανικό συνδυασμό κοινής λογικής, πραγματισμού και «προσήλωσης στις αρχές της κυριαρχίας μας».

Το 2026, το Σουδάν συμπληρώνει τρία χρόνια πολέμου, ο οποίος έχει καταστρέψει πόλεις, έχει διακόψει βασικές υπηρεσίες και έχει αναγκάσει εκατομμύρια ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Μεταξύ αυτών είναι και το ντόπιο προσωπικό των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, οι οποίοι πληγωμένοι και οι ίδιοι καταβάλλουν καθημερινά υπεράνθρωπες προσπάθειες για να σώσουν τους συμπατριώτες τους και να διατηρήσουν την ελπίδα.

Κάθε ένας από αυτούς έχει χάσει κάτι πολύτιμο εξαιτίας του πολέμου. Από τις πιο προφανείς απώλειες – τους αγαπημένους τους, τους συγγενείς και τους φίλους τους, και όλα όσα είχαν χτίσει με πολλή δουλειά – έως εκείνες που μπορεί να φαίνονται απλές με την πρώτη ματιά – τις ρουτίνες τους, το αίσθημα της επιτυχίας και την ηρεμία τους.

Ωστόσο, κάθε μέρα ξυπνούν και βγαίνουν από τα σπίτια τους για να φτάσουν στις εγκαταστάσεις και τα γραφεία των Γιατρών Χωρίς Σύνορα. Το κάνουν για να βοηθήσουν άλλους ανθρώπους, που και εκείνοι έχουν χάσει ανθρώπους, σπίτια, ελπίδες.

Από τον Απρίλιο του 2023, το Σουδάν βιώνει μια βίαιη σύγκρουση μεταξύ των Σουδανικών Ένοπλων Δυνάμεων (SAF) και των Δυνάμεων Ταχείας Αντίδρασης (RSF). Οι μαχες έχουν αναγκάσει περισσότερους από 13 εκατομμύρια ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και έχουν οδηγήσει στην κατάρρευση βασικών υπηρεσιών. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, περίπου 25 εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν σήμερα επισιτιστική ανασφάλεια και πολλοί υποφέρουν από υποσιτισμό. Αμάχοι, μεταξύ των οποίων και παιδιά, έχουν πέσει θύματα επιθέσεων, εθνοτικών βιαιοτήτων, απαγωγών, βασανιστηρίων και σεξουαλικής βίας.

Οι ιστορίες των Σουδανών εργαζομένων στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα δείχνουν ότι η σύγκρουση δεν επηρεάζει μόνο όσους αναζητούν περίθαλψη, αλλά και όσους την παρέχουν.ΣΟΥΔ

Altayeb, χειρουργός στην Tawila

Ο Δρ Altayeb, ορθοπεδικός χειρουργός στο Βόρειο Νταρφούρ, εγκατέλειψε το El Fasher και έφτασε στο νοσοκομείο της Tawila μία εβδομάδα πριν η πόλη καταληφθεί πλήρως από την RSF, προκειμένου να βρει ένα ασφαλές μέρος για την έγκυο σύζυγό του για να γεννήσει. Αυτός και η σύζυγός του άφησαν πίσω τους την άνετη ζωή που είχαν φτιάξει σε μία όμορφη περιοχή της πόλης. Τους μήνες που προηγήθηκαν της φυγής τους, η ζωή εκεί είχε γίνει αφόρητη. «Υπήρχε μεγάλος κίνδυνος, επειδή οι βομβαρδισμοί μπορούσαν να ξεκινήσουν ανά πάσα στιγμή», λέει.

Ο Δρ Altayeb είναι ορθοπεδικός χειρουργός στο νοσοκομείο Tawila στο Βόρειο Νταρφούρ. MSF Natalia Romero Peñuela

Δύο εβδομάδες μετά την κατάληψη του El Fasher, το πρώτο του περιστατικό ως χειρουργός στο νοσοκομείο των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στην Tawila ήταν να καθαρίσει και να ράψει το τραύμα ενός ασθενούς που είχε χάσει μέρος του ποδιού του κατά τη διάρκεια της κατάληψης της πόλης. Κατά σύμπτωση, ο ασθενής αυτός ήταν μακρινός ξάδελφος του Δρ Altayeb, ο οποίος έπρεπε να ταξιδέψει τρεις ημέρες με κάρο με μια ανοιχτή πληγή από αδέσποτη σφαίρα πριν φτάσει στο νοσοκομείο.

Sondos και Hagwa, προσωπικό της μαιευτικής κλινικής στο Δυτικό Νταρφούρ

Στην El Geneina, στο Δυτικό Νταρφούρ, το πρώτο πράγμα που στέρησε ο πόλεμος από τη Sondos ήταν η ευκαιρία να αποφοιτήσει. «Όταν ξέσπασε ο πόλεμος, ήμουν στο τελευταίο έτος των σπουδών μου, αλλά το πανεπιστήμιο μου έκλεισε και δεν ξανάνοιξε ποτέ», λέει. «Ο πόλεμος μου στέρησε το μεγαλύτερο επίτευγμά μου».

Χωρίς πτυχίο, δεν μπορεί να εργαστεί ως νοσηλεύτρια, οπότε εργάζεται ως ιατρική διερμηνέας στο εκπαιδευτικό νοσοκομείο της El Geneina. Ο πόλεμος ανάγκασε επίσης μερικά μέλη της οικογένειάς της να εγκαταλείψουν την πόλη για τρεις μήνες. Όταν επέστρεψαν, ανακάλυψε ότι ο αδελφός της, η θεία της και αρκετοί άλλοι συγγενείς της είχαν πεθάνει.

Η Sondos είναι ιατρική διερμηνέας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο El Geneina στο Δυτικό Νταρφούρ. MSF Natalia Romero Peñuela

«Ήταν η πιο δύσκολη χρονιά της ζωής μου», λέει. Αλλά με τη δύναμη που της είχε απομείνει, εντάχθηκε σε μια ομάδα εθελοντών που άνοιξαν ξανά το τμήμα επειγόντων περιστατικών του νοσοκομείου. «Θέλαμε απλώς να βοηθήσουμε την κοινότητά μας, επειδή υπέφερε και δεν είχε δομές. Δουλέψαμε μέχρι να επιστρέψουν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα στο νοσοκομείο και μετά συνεχίσαμε τη δουλειά μαζί τους για να παρέχουμε τις υπηρεσίες», εξηγεί.

Στο μαιευτήριο, η Sondos συνεργάζεται με την Hagwa, μια νοσηλεύτρια του Υπουργείου Υγείας που υποστηρίζεται από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα. Η Hagwa λέει ότι μία από τις κύριες απώλειες που προκάλεσε η σύγκρουση είναι η διάβρωση της εμπιστοσύνης μέσα στην κοινότητα.

Η Hagwa είναι νοσηλεύτρια στο μαιευτήριο της El Geneina. MSF Natalia Romero Peñuela

«Πριν από τον πόλεμο, όλοι οι Σουδανοί ήμασταν ίδιοι – ευγενικοί, στοργικοί και φροντίζαμε ο ένας τον άλλον. Τώρα όμως, λόγω του πολέμου, βλέπουμε κακή συμπεριφορά μεταξύ μας», λέει. «Οι οικογένειες έχουν επίσης χωριστεί και φοβούνται. Το σπίτι μας δεν είναι πλέον ασφαλές», λέει.

Al Douri, επιδημιολόγος στο Χαρτούμ

Όταν ξέσπασε ο πόλεμος, ο Δρ Al Douri εκδιώχθηκε βίαια από το Χαρτούμ, την πόλη όπου ζούσε. Όταν επέστρεψε, βρήκε το σπίτι του να έχει μετατραπεί σε ερείπια και τον εαυτό του ανάμεσα στα εκατομμύρια των Σουδανών που είχαν χάσει τα πάντα. Τώρα, στο νοσοκομείο Bashair Teaching, βλέπει πόνο και απόγνωση σε κάθε ασθενή.

Δουλεύοντας επίσης σε καταυλισμούς, συναντά οικογένειες που έχουν ταξιδέψει για μέρες για να βρουν ασφάλεια. «Πολλοί φτάνουν σε προχωρημένο στάδιο υποσιτισμού και ασθένειας», λέει. Περιγράφει την τρέχουσα κρίση ως ένα συγκλονιστικό πλήγμα για έναν «ειρηνικό και πολύ φιλόξενο» λαό.

«Βρεθήκαμε σε έναν πόλεμο που μας πήρε τα πάντα», αναλογίζεται.

Ωστόσο, αρνείται να εγκαταλείψει και να χάσει την ελπίδα του: «Μην χάνετε την ελπίδα. Μια μέρα θα ενωθούμε ξανά σε αυτή την πατρίδα».

Αλλά για να συμβεί αυτό, λέει ότι ο κόσμος δεν μπορεί να παραμείνει σιωπηλός. «Μην σταματήσετε να μιλάτε για το Σουδάν και τα δεινά του σουδανικού λαού».

Hanan, κοινωνική λειτουργός στην Tawila

Στην Tawila, η Hanan γίνεται καθημερινά μάρτυρας μιας τραγωδίας που δεν περιγράφεται με λόγια. Από την αρχή του εκτοπισμού, έχει δει τον τρόμο να χαράζεται στα σώματα και τις σκέψεις των ανθρώπων. Είναι μάρτυρας του τραύματος που βιώνουν οι γυναίκες, «είτε σωματικού είτε λεκτικού», και του τραύματος της σεξουαλικής βίας.

Αλλά μέσα σε αυτό το χάος, μια άλλη κρίση την στοιχειώνει: τα παιδιά που έχουν μείνει πίσω. «Συχνά βρίσκουμε εγκαταλελειμμένα παιδιά», εξηγεί. Η Hanan δεν θα ξεχάσει ποτέ μια ομάδα τεσσάρων παιδιών που συνάντησε στον καταυλισμό. Η μητέρα τους είχε πεθάνει και ο πατέρας τους είχε χαθεί στο χάος του El Fasher. Ο μεγαλύτερος, μόλις 12 ετών, προσπαθούσε απεγνωσμένα να ταΐσει τα τρία μικρότερα αδέλφια του. Όλα τους υπέφεραν ήδηαπό σοβαρό υποσιτισμό.

«Αυτά τα παιδιά δεν μπορούν να επιβιώσουν χωρίς τη βοήθεια των ΜΚΟ», λέει η Hanan. Στο νοσοκομείο που υποστηρίζεται από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα στην Tawila, λαμβάνουν επιτέλους τη φροντίδα που χρειάζονται.

Ένας νοσηλευτής των Γιατρών Χωρίς Σύνορα περπατά μέσα στο Επισιτιστικό Κέντρο, έναν θάλαμο που περιθάλπει παιδιά με σοβαρό υποσιτισμό στο νοσοκομείο Rokero στο Κεντρικό Νταρφούρ. MSF Aurélie Lécrivain

Zoubeida, μαία στο Βόρειο Νταρφούρ

Για τη Zoubeida, ο πόλεμος στο Σουδάν ήταν ένα ταξίδι επιβίωσης. Κατάγεται από το Zamzam, αλλά αναγκάστηκε να φύγει όταν η ειρήνη κατέρρευσε. «Δεν θα είχα φύγει ποτέ από το El Fasher αν δεν ήταν απαραίτητο», λέει. Το μακρύ ταξίδι στο Νταρφούρ ήταν εξαντλητικό και οδυνηρό. Κατά την άφιξή της, ήταν μια πρόσφυγας σε ανάγκη, που βρήκε ανακούφιση σε ΜΚΟ που της παρείχαν τροφή και νερό.

Αλλά η ιστορία της Zoubeida δεν τελείωσε με το να δέχεται βοήθεια. Καθοδηγούμενη από την ιατρική της κλίση, εντάχθηκε στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα ως μαία. Τώρα, βοηθά έγκυες γυναίκες και νεογέννητα. Στη μέση ενός καταυλισμού προσφύγων, φέρνει στον κόσμο νέες ζωές. Οι προσευχές της είναι πάντα με όσους έχασαν τη ζωή τους στον πόλεμο και εύχεται ταχεία ανάρρωση στους τραυματίες.

Χάρη στο έργο του ντόπιου προσωπικού, το 2025, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα πραγματοποίησαν περισσότερες από 720.000 εξωτερικές ιατρικές επισκέψεις, παρέσχεσαν σχεδόν 200.000 επείγουσες ιατρικές επισκέψεις, πραγματοποίησαν περισσότερες από 1.800 χειρουργικές επεμβάσεις, βοήθησαν σε σχεδόν 24.000 τοκετούς, παρείχαν περισσότερες από 3.100 συμβουλευτικές υπηρεσίες για σεξουαλική βία και προσέφεραν περισσότερες από 8.500 συμβουλευτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Οι ομάδες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα εργάζονται σε οκτώ πολιτείες του Σουδάν, παρέχοντας επείγουσα ιατρική περίθαλψη με βάση αποκλειστικά τις ανάγκες των ανθρώπων.

ΠΕΤΡΟΣ ΚΑΤΣΑΚΟΣ

Η συζήτηση ξεκίνησε χωρίς σειρήνες. Ξεκίνησε με λέξεις που ακούγονται ακίνδυνες, όπως «εμπειρία», «δεξιότητες», «gap year», «κοινωνική προσφορά», «εθελοντισμός». Όμως πίσω από το νέο λεξιλόγιο που υιοθετούν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, διαμορφώνεται μια βαθιά μετατόπιση προς την στρατιωτικοποίηση της ευρωπαϊκής νεολαίας ως πολιτική επιλογή κανονικότητας.

Η Βρετανία, η Γερμανία και η Γαλλί κινούνται παράλληλα προς την ίδια κατεύθυνση. Αυτή της επανανασύνδεσης τηςς κοινωνίας με τον στρατό, σε μια εποχή όπου ο πόλεμος επιστρέφει ως «ρεαλιστικό σενάριο» στον δημόσιο λόγο.

Βρετανία: Το πείραμα του «gap year»

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κυβέρνηση προωθεί ένα αμειβόμενο «στρατιωτικό gap year» για νέους κάτω των 25 ετών. Η συμμετοχή παρουσιάζεται ως προσωρινή εμπειρία ζωής, χωρίς μακροχρόνια δέσμευση, με έμφαση στην εκπαίδευση, την πειθαρχία και τις μεταβιβάσιμες δεξιότητες. Το πρόγραμμα ξεκινά πιλοτικά το 2026, σε μια χώρα όπου η υποχρεωτική θητεία έχει καταργηθεί εδώ και δεκαετίες και ο επαγγελματικός στρατός δυσκολεύεται να ανανεωθεί.

Η πολιτική στόχευση είναι σαφής και επιχειρεί να μειωθεί η απόσταση ανάμεσα σε μια κοινωνία που μεγάλωσε χωρίς στρατιωτική εμπειρία και σε έναν στρατό που αναζητά προσωπικό. Η στρατιωτική ζωή «δοκιμάζεται» πριν επιλεγεί, με όρους αγοράς εμπειριών. Το μήνυμα είναι ήπιο, σχεδόν lifestyle. Το περιεχόμενο, ωστόσο, παραμένει στρατιωτικό.

Γερμανία: Καταγραφή, αξιολόγηση, διαθεσιμότητα

Η Γερμανία κινείται πιο θεσμικά. Από το 2026, όλοι οι 18χρονοι άνδρες καλούνται να συμπληρώνουν υποχρεωτικό ερωτηματολόγιο στρατιωτικής καταλληλότητας. Οι γυναίκες συμμετέχουν προαιρετικά, λόγω συνταγματικών περιορισμών. Πρόκειται για ένα σύστημα καθολικής καταγραφής που επιτρέπει στο κράτος να γνωρίζει ποιοι είναι διαθέσιμοι, ικανοί και εν δυνάμει αξιοποιήσιμοι.

Η κυβέρνηση αποφεύγει τον όρο «επιστροφή της θητείας», όμως δημιουργεί έναν μηχανισμό που μπορεί να τη διευκολύνει αν οι ανάγκες αυξηθούν. Στόχος είναι η ενίσχυση τόσο του ενεργού στρατεύματος όσο και των εφέδρων, σε μια χώρα που για δεκαετίες αντιμετώπιζε τον μιλιταρισμό ως ιστορικό τραύμα. Η άρνηση τιμωρείται δε με βαρύτατα πρόστιμα.

Γαλλία: Από την «πολιτική υπηρεσία» στη στρατιωτική επιλογή

Η Γαλλία ακολουθεί μια τρίτη διαδρομή. Ετοιμάζει ένα νέο, καθαρά εθελοντικό, δεκάμηνο στρατιωτικό πρόγραμμα για νέους 18–19 ετών, ενώ ταυτόχρονα επανεξετάζει το Service National Universel, το φιλόδοξο σχέδιο «πολιτικής εθνικής υπηρεσίας» που είχε παρουσιαστεί ως εργαλείο κοινωνικής συνοχής.

Το SNU αποδείχθηκε ακριβό, δύσχρηστο και πολιτικά αμφίσημο. Η στροφή προς μια πιο σαφή στρατιωτική εκδοχή εθελοντικής υπηρεσίας δείχνει ότι το Παρίσι αναζητά πιο άμεσες λύσεις ενίσχυσης προσωπικού και εφεδρειών. Η ρητορική παραμένει προσεκτική, όμως η κατεύθυνση είναι σαφής. Ο στρατός επανέρχεται στο κέντρο της νεανικής κοινωνικοποίησης.

Κοινός παρονομαστής: Κοινωνίες σε κατάσταση ετοιμότητας

Παρά τις διαφορές τους, τα τρία μοντέλα μοιράζονται έναν κοινό παρονομαστή. Δεν πρόκειται απλώς για στρατολογικά εργαλεία, αλλά για πολιτικές αναδιάρθρωσης της σχέσης κράτους–πολίτη. Η ευρωπαϊκή άμυνα παύει να αφορά μόνο επαγγελματίες στρατιωτικούς και μετατρέπεται σε υπόθεση ευρύτερης κοινωνικής διαθεσιμότητας.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία λειτουργεί ως καταλύτης. Η ιδέα ότι η Ευρώπη ζει σε μόνιμη ειρήνη έχει καταρρεύσει. Οι κυβερνήσεις μιλούν πια ανοιχτά για αποτροπή, ανθεκτικότητα, μακροχρόνια σύγκρουση.

Από την «ετοιμότητα» στην πολεμική οικονομία

Η επαναφορά του στρατού στο προσκήνιο της ευρωπαϊκής κοινωνίας συνδέεται σήμερα με τη σταδιακή μετάβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε καθεστώς πολεμικής οικονομίας. Αμυντικοί προϋπολογισμοί που αυξάνονται μόνιμα, κοινά ευρωπαϊκά ταμεία για εξοπλισμούς, επιδοτήσεις στη βιομηχανία όπλων, αναδιάταξη παραγωγής και τεχνολογίας με στρατιωτικούς όρους. Το ανθρώπινο δυναμικό έρχεται τελευταίο, αλλά έρχεται αναπόφευκτα.

ταν η ΕΕ επενδύει δεκάδες δισεκατομμύρια στην αμυντική και στρατιωτική της δομή, χρειάζεται όχι μόνο εργοστάσια και συμβόλαια, αλλά και ανθρώπους πρόθυμους ή διαθέσιμους να στηρίξουν αυτό το οικοδόμημα. Τα «εθελοντικά» προγράμματα, οι καταγραφές, τα στρατιωτικά gap year λειτουργούν ως κοινωνικός ιμάντας μετάδοσης μιας νέας κανονικότητας που θέλει την ασφάλεια και την άμυνα να προηγούνται του κοινωνικού κράτους. Οι επιλογές είναι πλέον βαθύτατα πολιτικές και άκρως αντιδημοκρατικές αφού η πολεμική οικονομία που φέρνουν στο προσκήνιο αναδιανέμει πόρους, αλλάζει προτεραιότητες, συμπιέζει κοινωνικά δικαιώματα και μετατοπίζει το κέντρο βάρους από την κοινωνική συνοχή στη στρατιωτική αποδοτικότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, η νεολαία είναι το απαραίτητο γρανάζι της πολεμικής μηχανής και η κοινωνίες, όπως είπε και ο Νίκος Δένδιας, θα πρέπει να προετοιμαστούν να δουν τα παιδιά τους σε φέρετρα.

Πηγή: rosa.gr

Τα ακροδεξιά κόμματα διεκδικούν την εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων ως δική τους, αναδιαμορφώνοντας τα Χριστούγεννα σε σύμβολο του χριστιανικού πολιτισμού που απειλείται και παρουσιάζοντας τους εαυτούς τους ως την τελευταία γραμμή άμυνας απέναντι σε μια υποτιθέμενα εχθρική, κοσμική αριστερά.

Το μοτίβο αυτό θυμίζει ένα γνώριμο αφήγημα από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, το οποίο πρωτοπροωθήθηκε από το Fox News, όπου παρουσιαστές εδώ και χρόνια καταγγέλλουν έναν υποτιθέμενο «πόλεμο κατά των Χριστουγέννων».

Advertisement

Ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι «επανέφερε» τη φράση «Καλά Χριστούγεννα» στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρουσιάζοντάς το ως πράξη αντίστασης στην πολιτική ορθότητα.

Τώρα, ευρωπαϊκά ακροδεξιά κόμματα, που συνήθως επικεντρώνονται στη μετανάστευση ή στη δημόσια τάξη, υιοθετούν παρόμοια γλώσσα, μετατρέποντας τα Χριστούγεννα στο πιο πρόσφατο πεδίο μάχης σε έναν ευρύτερο αγώνα γύρω από τον πολιτισμό.

Στην Ιταλία, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι έχει καταστήσει την υπεράσπιση των χριστουγεννιάτικων παραδόσεων κεντρικό στοιχείο της πολιτικής της ταυτότητας. Έχει επανειλημμένα παρουσιάσει τη γιορτή ως μέρος της εθνικής κληρονομιάς που απειλείται, καταγγέλλοντας αυτό που αποκαλεί «ιδεολογικές» προσπάθειες να αποδυναμωθεί το νόημά της.

«Πώς μπορεί ο πολιτισμός μου να σε προσβάλλει;» έχει αναρωτηθεί στο παρελθόν η Μελόνι, υπερασπιζόμενη τις φάτνες σε δημόσιους χώρους.

Έχει υποστηρίξει ότι τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν τις αξίες της Γέννησης, και όχι απλώς να συνδέουν τα Χριστούγεννα με φαγητό και δώρα, και έχει απορρίψει την ιδέα ότι μακροχρόνιες παραδόσεις πρέπει να αλλάξουν.

Φέτος, η Μελόνι δήλωσε ότι απείχε από το αλκοόλ μέχρι τα Χριστούγεννα, παρουσιάζοντας τον εαυτό της ως άνθρωπο της πνευματικότητας και της παράδοσης.

Ο Εθνικός Συναγερμός της Γαλλίας και το Vox της Ισπανίας έχουν επίσης αντιταχθεί σε κοσμικές ή «woke» προσπάθειες αντικατάστασης της θρησκευτικής εικονογραφίας με ουδέτερη εποχική γλώσσα και έχουν υποστηρίξει την τοποθέτηση φάτνων στα δημαρχεία.

Στη Γερμανία, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) έχει προειδοποιήσει ότι οι χριστουγεννιάτικες αγορές χάνουν τον «γερμανικό τους χαρακτήρα», ενισχύοντας την παραπληροφόρηση περί μουσουλμανικών παραδόσεων που εκτοπίζουν τις χριστιανικές.

Χριστουγεννιάτικο θέαμα

Όμως το κόμμα της Μελόνι, οι Αδελφοί της Ιταλίας, έχει μετατρέψει το μήνυμα σε θέαμα.

Κάθε Δεκέμβριο διοργανώνει ένα χριστουγεννιάτικο πολιτικό φεστιβάλ στο οποίο κλέβει την παράσταση ένα επιβλητικό χριστουγεννιάτικο δέντρο φωτισμένο στα χρώματα της ιταλικής σημαίας.

Το γεγονός, που παλαιότερα γινόταν διακριτικά στα τέλη του καλοκαιριού, φέρει το όνομα Atreyu (από τον ήρωα της ταινίας φαντασίας Η Ατέλειωτη Ιστορία) και πλέον πραγματοποιείται στο επιβλητικό Καστέλ Σαντ’ Άντζελο, προσελκύοντας οικογένειες, τουρίστες και πολιτικά περίεργους επισκέπτες.

Οι Αδελφοί της Ιταλίας ανέφεραν στο κανάλι τους στο WhatsApp ότι το φεστιβάλ ήταν «μια επιτυχία χωρίς προηγούμενο. Ρεκόρ συμμετοχών, πραγματική παρουσία και μια κοινότητα που μεγαλώνει χρόνο με τον χρόνο, αποδεικνύοντας πόσο δυνατή έχει γίνει, όπως και η Ιταλία».

Ο Ντάνιελ, 26 ετών, τουρίστας από τη Μαγιόρκα, που αρνήθηκε να δώσει το επώνυμό του επειδή δεν ήθελε να συνδεθεί με ακροδεξιά πολιτική εκδήλωση, ανέφερε στο Politico ότι αυτός και ένας φίλος του μπήκαν τυχαία, βλέποντας τα φώτα και ακούγοντας τη μουσική. «Μετά καταλάβαμε ότι ήταν πολιτικό», είπε γελώντας.

Πολιτισμικός χριστιανισμός

Για τα στελέχη του κόμματος, ο συμβολισμός είναι ξεκάθαρος. «Για εμάς, οι παραδόσεις αντιπροσωπεύουν τις ρίζες μας, το ποιοι είμαστε, το ποιοι υπήρξαμε και την ιστορία που μας διαμόρφωσε», δήλωσε η Μάρτα Σκιφόνε, βουλευτής των Αδελφών της Ιταλίας. «Αυτές οι ρίζες πρέπει να γιορτάζονται και να υπερασπίζονται απολύτως».

Το μήνυμα αυτό βρίσκει απήχηση και στους νεότερους υποστηρικτές. Ο Αλεσάντρο Μερίτζι, φοιτητής και στέλεχος της Azione Universitaria, της νεολαίας του κόμματος, δήλωσε ότι η Ιταλία βασίζεται σε συγκεκριμένες αξίες που οι νεοεισερχόμενοι οφείλουν να σέβονται. «Σε μια χώρα όπως η Ιταλία, δεν μπορείς να ζητάς από τα σχολεία να αφαιρέσουν τον σταυρό», είπε. «Αντιπροσωπεύει τις αξίες μας».

Ωστόσο, η θρησκεία συχνά μοιάζει σχεδόν δευτερεύουσα. Πολλοί από τους πολιτικούς που ηγούνται αυτών των εκστρατειών δεν είναι ιδιαίτερα θρησκευόμενοι, και μόνο μια μειονότητα των ψηφοφόρων τους είναι ενεργοί χριστιανοί. Αυτό που μετρά είναι ο χριστιανισμός ως πολιτισμός, ένα πολιτισμικό συνθηματικό που χαράσσει τα όρια ανάμεσα στο «εμείς» και το «εκείνοι».

«Τις δεκαετίες του 1980 και 1990, η ριζοσπαστική δεξιά κρατούσε σε μεγάλο βαθμό αποστάσεις από την Εκκλησία», δήλωσε ο Ντανιέλε Αλμπερτάτσι, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σάρεϊ που ερευνά τον λαϊκισμό. «Αυτό άλλαξε μεταξύ 2010–15, μετά τις ισλαμιστικές τρομοκρατικές επιθέσεις στην Ευρώπη, οι οποίες παρουσιάστηκαν ως απόρροια της σύγκρουσης των πολιτισμών. Ο χριστιανισμός έγινε πολιτισμικός δείκτης, ένας τρόπος να παρουσιάζουν τους εαυτούς τους ως υπερασπιστές της παραδοσιακής οικογένειας, της παράδοσης και της ταυτότητας».

Η διοργάνωση ενός χριστουγεννιάτικου φεστιβάλ είναι μια «πολύ έξυπνη» κίνηση από το κόμμα της Μελόνι, είπε. «Έχουν προσπαθήσει να αντιστρέψουν το στίγμα του παρελθόντος τους [στην άκρα δεξιά], μετατρεπόμενοι σε ένα σύγχρονο, ευρύ συντηρητικό κόμμα, και αυτό αποτελεί μέρος του "rebranding"».

Η στρατηγική αυτή ενισχύεται από την αμηχανία της αριστεράς απέναντι στη θρησκεία στο δημόσιο λόγο.

Προοδευτικά κόμματα και θεσμοί, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ, έχουν επιχειρήσει να τονίσουν τη συμπερίληψη χρησιμοποιώντας ουδέτερες εκφράσεις όπως «εορταστική περίοδος», κάτι που για την άκρα δεξιά ισοδυναμεί με πολιτισμική αυτοαπαξίωση. Στην Ιταλία φέτος, η Λέγκα και οι Αδελφοί της Ιταλίας επιτέθηκαν σε αρκετά σχολεία που αφαίρεσαν θρησκευτικές αναφορές από χριστουγεννιάτικα τραγούδια. Στη Γένοβα, δεξιά κόμματα κατηγόρησαν τη δήμαρχο της αριστεράς ότι έδωσε «χαστούκι στην παράδοση» επειδή επέλεξε να μην τοποθετήσει φάτνη στα γραφεία της.

«Δεν ντρεπόμαστε να πούμε “Καλά Χριστούγεννα”», δήλωσε ο Λούτσιο Μαλάν, γερουσιαστής των Αδελφών της Ιταλίας, στο φεστιβάλ της Μελόνι. «Πάντα προωθούσα τη θρησκευτική ελευθερία και γνωρίζω ότι δεν είναι όλοι χριστιανοί. Αλλά τα Χριστούγεννα είναι η γιορτή που ενδιαφέρει περισσότερο τον κόσμο. Ας μην ξεχνάμε την προέλευσή τους».

Η ειρωνεία, όπως σημειώνουν οι επικριτές, είναι ότι πολλές χριστουγεννιάτικες παραδόσεις είναι σχετικά σύγχρονες, διαμορφωμένες όσο από το εμπόριο άλλο τόσο και από τη θρησκεία. Ωστόσο, τα Χριστούγεννα παραμένουν πολιτικά ισχυρά ακριβώς επειδή είναι φορτισμένα συναισθηματικά, συνδεδεμένα με οικογενειακά έθιμα, παιδικές αναμνήσεις και την τοπική ταυτότητα.

Για την κυβέρνηση Μελόνι, η «ιδιοποίηση» των Χριστουγέννων εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο ανάκτησης του ελέγχου των πολιτισμικών θεσμών — από τη δημόσια ραδιοτηλεόραση έως τα μουσεία και την όπερα — έπειτα από αυτό που θεωρεί δεκαετίες αριστερής κυριαρχίας. Το αφήγημα της άκρας δεξιάς ως υπερασπιστή των Χριστουγέννων δημιουργεί πρόκληση για τα κόμματα του κέντρου, τα οποία δυσκολεύονται να διατυπώσουν ένα πειστικό αντεπιχείρημα υπέρ της κοσμικότητας.

Και πουθενά αυτό δεν είναι πιο εμφανές από το ίδιο το χριστουγεννιάτικο φεστιβάλ των Αδελφών της Ιταλίας.

Καθώς πέφτει το σούρουπο στο Καστέλ Σαντ’ Άντζελο, οικογένειες κάνουν πατινάζ με μουσική χριστουγεννιάτικης ποπ, παιδιά ποζάρουν για φωτογραφίες με τον Άγιο Βασίλη και τουρίστες περιπλανώνται, τραβηγμένοι από τα φώτα και τη μουσική περισσότερο παρά από την ιδεολογία. Η πολιτική είναι παρούσα, αλλά εξευγενισμένη, τυλιγμένη με νοσταλγία, παράδοση και εορταστική διάθεση.

Ένα απόρρητο σχέδιο δείχνει γιατί τα όπλα ή ο αριθμός των στρατευμάτων ίσως να μη καθορίσουν το αποτέλεσμα μιας ευρύτερης σύγκρουσης μεταξύ Μόσχας και Δύσης

Bertrand Benoit

Δώδεκα ανώτατοι Γερμανοί αξιωματικοί συγκεντρώθηκαν σε μια τριγωνικού σχήματος στρατιωτική εγκατάσταση στο Βερολίνο πριν περίπου δυόμισι χρόνια για να επεξεργαστούν ένα μυστικό σχέδιο πολέμου με τη Ρωσία.

Τώρα τρέχουν να το υλοποιήσουν.

Η πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 έβαλε τέλος σε δεκαετίες σταθερότητας στην Ευρώπη. Έκτοτε, ξεκίνησε στην περιοχή, η ταχύτερη στρατιωτική αναβάθμιση από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ωστόσο, το αποτέλεσμα ενός πιθανού πολέμου δεν θα εξαρτηθεί μόνο από τον αριθμό των στρατευμάτων και από τα όπλα στο πεδίο.

Το γερμανικό OPLAN

Θα εξαρτηθεί επίσης από την επιτυχία της τεράστιας επιχειρησιακής και επιμελητειακής διαδικασίας που βρίσκεται στο επίκεντρο του Σχεδίου Επιχείρησης Γερμανίας (Operation Plan Germany), ενός απόρρητου εγγράφου 1.200 σελίδων που συντάχθηκε πίσω από τους μουντούς τοίχους του στρατοπέδου Γιούλιους Λέμπερ.

Το σχέδιο περιγράφει πώς έως και 800.000 Γερμανοί, Αμερικανοί και άλλοι στρατιώτες του ΝΑΤΟ θα μπορούσαν να μεταφερθούν ανατολικά προς τη γραμμή του μετώπου. Χαρτογραφεί τα λιμάνια, τα ποτάμια, τις σιδηροδρομικές γραμμές και τους δρόμους που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο θα τροφοδοτούνταν και θα προστατεύονταν κατά τη διάρκεια της μετακίνησης.

«Κοιτάξτε τον χάρτη», δήλωσε ο Τιμ Στούτστι, επικεφαλής του μη χρωματισμένου πολιτικά Ινστιτούτου του Βρανδεμβούργου για την Κοινωνία και την Ασφάλεια. Με τις Άλπεις να σχηματίζουν φυσικό φράγμα, τα στρατεύματα του ΝΑΤΟ θα πρέπει να διασχίσουν τη Γερμανία σε περίπτωση σύγκρουσης με τη Ρωσία, πρόσθεσε, «όπου κι αν αυτή ξεκινήσει».

Σε ανώτερο επίπεδο, το σχέδιο αποτελεί την πιο σαφή μέχρι σήμερα εκδήλωση αυτού που οι συγγραφείς του ονομάζουν ως προσέγγιση «του όλου της κοινωνίας» στον πόλεμο. Αυτή η ασαφής γραμμή μεταξύ του πολιτικού και του στρατιωτικού πεδίου σηματοδοτεί επιστροφή σε νοοτροπία Ψυχρού Πολέμου, αλλά είναι επικαιροποιημένη με τις νέες απειλές και τις προκλήσεις — από τη φθαρμένη υποδομή της Γερμανίας έως την ανεπαρκή νομοθεσία και τη συρρικνωμένη στρατιωτική δύναμη — που δεν υπήρχαν τότε.

Γερμανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η Ρωσία θα είναι έτοιμη και πρόθυμη να επιτεθεί στο ΝΑΤΟ το 2029. Ωστόσο, μια σειρά από περιστατικά κατασκοπείας, σαμποτάζ και παραβιάσεις του εναέριου χώρου στην Ευρώπη, πολλά από τα οποία αποδίδονται στη Μόσχα από τις δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών, υποδηλώνουν ότι αυτή θα μπορούσε να κινηθεί νωρίτερα.

Οι αναλυτές θεωρούν επίσης ότι μια πιθανή εκεχειρία στην Ουκρανία, για την οποία πιέζουν οι ΗΠΑ αυτή την εβδομάδα, θα μπορούσε να ελευθερώσει χρόνο και πόρους για τη Ρωσία ώστε να προετοιμάσει ενέργειες κατά των μελών του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη. Εάν καταφέρουν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα της Ευρώπης, αυτοί που κατέστρωσαν το σχέδιο εκτιμούν ότι όχι μόνο μπορούν να εξασφαλίσουν τη νίκη, αλλά και να κάνουν τον πόλεμο λιγότερο πιθανό. «Ο στόχος είναι να αποτρέψουμε τον πόλεμο, δείχνοντας στους εχθρούς μας ότι αν μας επιτεθούν, δεν θα πετύχουν», υποστήριξε ένας ανώτατος αξιωματικός και από τους αρχικούς συντάκτες του σχεδίου, γνωστού στους στρατιωτικούς κύκλους ως OPLAN DEU.

Οι ασκήσεις

Η κλίμακα της αλλαγής που απαιτείται πλέον έγινε ξεκάθαρη το φθινόπωρο, κάπου στην ανατολική ύπαιθρο της Γερμανίας.

Εκεί, η αμυντική εταιρεία Rheinmetall έστησε ένα νυχτερινό στρατόπεδο εκστρατείας για 500 στρατιώτες, με κοιτώνες, 48 καμπίνες ντους, πέντε βενζινάδικα, κουζίνα εκστρατείας, σύστημα παρακολούθησης με drones και οπλισμένους φρουρούς που είχαν περάσει από έλεγχο αν συνεργάζονται με την Ρωσία και την Κίνα. Κατασκευάστηκε σε 14 ημέρες και αποσυναρμολογήθηκε σε επτά.

«Φανταστείτε να χτίζετε μια μικρή πόλη από το μηδέν και να την αποσυναρμολογείτε μέσα σε λίγες ημέρες», είπε ο Μαρκ Λέμερμαν, επικεφαλής πωλήσεων του τμήματος επιμελητείας της Rheinmetall.

Πρόσφατα, η Rheinmetall υπέγραψε συμφωνία 260 εκατομμυρίων ευρώ για των επανεφοδιασμό των γερμανικών και ΝΑΤΟϊκών στρατευμάτων, στο πλαίσιο των προσπαθειών του στρατού να εντάξει περισσότερες ιδιωτικές επιχειρήσεις στο σχέδιο.

Η άσκηση του φθινοπώρου ανέδειξε και ελλείψεις: το έδαφος δεν ήταν για όλα τα οχήματα, ανέφερε ο Λέμερμαν, καθώς αποτελούνταν από ασυνεχή κομμάτια γης, αναγκάζοντας την Rheinmetall να μεταφέρει στρατιώτες με λεωφορεία. Μια προηγούμενη άσκηση ανέδειξε την ανάγκη για την τοποθέτηση ενός νέου τύπου φαναριού σε συγκεκριμένο σημείο ούτως ώστε να αποφεύγεται το μποτιλιάρισμα κατά τη διέλευση στρατιωτικών κομβόι. Τέτοια «διδάγματα» ενσωματώνονται συνεχώς στο OPLAN και τα παραρτήματά του. Το έγγραφο, που φυλάσσεται στο «αεροστεγές» στρατιωτικό «κόκκινο δίκτυο», βρίσκεται πλέον στη δεύτερη έκδοση του.

Μερικά από τα μεγαλύτερα εμπόδια για τους Γερμανούς στρατιωτικούς σχεδιαστές είναι άυλα: κανονισμοί που καθυστερούν τις προμήθειες, αυστηροί νόμοι για την προστασία των δεδομένων και άλλοι κανονισμοί που θεσπίστηκαν σε μια πιο ειρηνική εποχή.

Η εκτέλεση του σχεδίου απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας και την διαγραφή συνηθειών σχεδόν μιας ολόκληρης γενιάς. «Πρέπει να ξαναμάθουμε ό,τι ξεχάσαμε», δήλωσε ο Νιλς Σμιντ, αναπληρωτής υπουργός Άμυνας. «Πρέπει να ξαναφέρουμε συνταξιούχους να μας πουν πώς το κάνανε τότε».

Ένα ανησυχητικό ατύχημα

Ένα μέρος του αυτοκινητοδρόμου Α44 μεταξύ των χωριών Στάινχάουζεν και Μπρένκεν στη δυτική Γερμανία αποτελεί ένα καλό παράδειγμα για το πώς η Ευρώπη χαλάρωσε την επαγρύπνησή της τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες ειρήνης — και τι απαιτείται για να την επαναφέρει.

Σε αντίθεση με άλλες περιοχές του Autobahn, το διάζωμα σε αυτό το τμήμα των 5,6 χλμ. δεν έχει φυτεμένο γρασίδι, αλλά συμπαγή άσφαλτο. Οι χώροι στάθμευσης είναι ασυνήθιστα μεγάλοι και έχουν περίεργο σχεδιασμό. Δεν υπάρχουν γέφυρες ή καλώδια ηλεκτρισμού ορατά. Δεκάδες τέτοιοι κόμβοι κατασκευάστηκαν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου για να χρησιμοποιηθούν ως έκτακτοι διάδρομοι προσγείωσης. Κάτω από τους χώρους στάθμευσης υπάρχουν δεξαμενές καυσίμου. Οι προστατευτικές μπάρες μπορούν να αφαιρεθούν και ένας κινητός πύργος ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας είναι δυνατόν να στηθεί σε λίγα λεπτά. Οι υποδομές διπλής χρήσης ήταν ο κανόνας στη Γερμανία κατά τον Ψυχρό Πόλεμο. Όπως η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία έδενε τη ζωή των πολιτών με τον στρατό, έτσι και οι αυτοκινητόδρομοι, οι γέφυρες, οι σιδηροδρομικοί σταθμοί και τα λιμάνια σχεδιάστηκαν ώστε να χρησιμεύουν ως στρατιωτικά περιουσιακά στοιχεία σε περίπτωση ανάγκης.

Μετά τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου έπαψε να υπάρχει η ανάγκη για υποδομές διπλής χρήσης. Οι σήραγγες και οι γέφυρες που κατασκευάστηκαν αργότερα συχνά είναι πολύ στενές ή «αδύναμες» για κονβόι στρτατιωτικών οχημάτων. Το 2009, το Βερολίνο κατήργησε τις απαιτήσεις για σήματα που να δείχνουν ποιοι δρόμοι μπορούν να υποστηρίξουν στρατιωτικά οχήματα.

Ακόμη και οι υποδομές της εποχής του Ψυχρού Πολέμου δεν είναι πάντα εκμεταλλεύσιμες. Το Βερολίνο εκτιμά ότι το 20% των αυτοκινητοδρόμων και πάνω από το ένα τέταρτο των γεφυρών χρειάζονται επισκευές λόγω της χρόνιας υποεπένδυσης. Τα λιμάνια της Βόρειας Θάλασσας και της Βαλτικής χρειάζονται έργα αξίας 15 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων 3 δισ. για αναβαθμίσεις διπλής χρήσης όπως ενίσχυση προβλητών, σύμφωνα με τη γερμανική ομοσπονδία λιμένων. Τέτοια «κενά» περιορίζουν την ελευθερία κινήσεων του στρατού σε περίπτωση πολέμου. Τα σημεία συμφόρησης στον χάρτη στρατιωτικής κινητικότητας είναι από τα πιο καλά φυλαγμένα μυστικά του σχεδίου. «Αυτό οδηγεί σε παρακάμψεις, καθυστερήσεις και θέτει ζωές σε κίνδυνο», δήλωσε ο Γιάνικ Χαρτμαν, ειδικός σε θέματα στρατιωτικής κινητικότητας και συνεργάτης στο Αμυντικό Κολλέγιο του NATO στη Ρώμη.

Το πρόβλημα έρχεται να υπογραμμίσει και ένα άλλο πρόσφατο, αλλά λιγότερο γνωστό, σημαντικό περιστατικό.

Στις 25 Φεβρουαρίου 2024, το φορτηγό πλοίο «Rapida», με σημαία Ολλανδίας, έπεσε πάνω σε μια σιδηροδρομική γέφυρα στον ποταμό Χούντε στη βορειοδυτική Γερμανία, διακόπτοντας την κυκλοφορία των τρένων.

Η Deutsche Bahn κατασκεύασε μια προσωρινή γέφυρα που δόθηκε στην κυκλοφορία δύο μήνες αργότερα, μόνο και μόνο για να συγκρουστεί ξανά άλλο πλοίο τον Ιούλιο, προκαλώντας εκ νέου διακοπή για ακόμα ένα μήνα στη σιδηροδρομική κυκλοφορία.

Αν και τα περιστατικά κάλυψαν μόνο τα τοπικά μέσα, ανάγκασαν το ΝΑΤΟ να αντιδράσει. Ο λόγος; Η γέφυρα βρισκόταν στη μοναδική σιδηροδρομική σύνδεση που εξυπηρετούσε το λιμάνι Νόρντεναμ της Βόρειας Θάλασσας, τον μοναδικό τερματικό σταθμό στη Βόρεια Ευρώπη που έχει άδεια για μεταφορές πυρομαχικών στην Ουκρανία. Σε καμία περίπτωση δεν εντοπίστηκαν ενδείξεις δολιοφθοράς. Παρ’ όλα αυτά, οι προμήθειες πυρομαχικών καθυστέρησαν για εβδομάδες και μέρος του φορτίου επαναφορτώθηκε σε άλλα πλοία. Η ανώτατη στρατιωτική διοίκηση των ΗΠΑ στην Ευρώπη αναγκάστηκε να μεταφέρει τα φορτία σε λιμάνι της Πολωνίας, σύμφωνα με αναφορά του Υπουργείου Άμυνας προς το Κογκρέσο.

«Πολλά λιμάνια έχουν μόνο μία σιδηροδρομική σύνδεση προς την ενδοχώρα», δήλωσε ο Χόλγκερ Μπάνικ, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Λιμένων Νιεντερσάσεν, που διαχειρίζεται αρκετά λιμάνια στη Κάτω Σαξονία. «Αυτό είναι αδυναμία.»

Βραχυπρόθεσμα, ενίσχυση της ανθεκτικότητας σημαίνει αξιοποίηση των υφιστάμενων οδικών και σιδηροδρομικών δικτύων. Μακροπρόθεσμα, το Βερολίνο σκοπεύει να δαπανήσει 166 δισ. ευρώ έως το 2029 σε υποδομές, συμπεριλαμβανομένων άνω των 100 δισ. για τους παραμελημένους σιδηροδρόμους, δίνοντας προτεραιότητα σε υποδομές διπλής χρήσης.

Τα πράγματα βγαίνουν εκτός σεναρίου

Η πολυετής προσπάθεια να καταστεί η Γερμανία ξανά ετοιμοπόλεμη ξεκίνησε λίγες μέρες μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, όταν ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς παρουσίασε ένα ταμείο επανεξοπλισμού 100 δισ. ευρώ, χαρακτηρίζοντας την απόφαση ως zeitenwende, ή αλλιώς ως «αλλαγή εποχής». Αργότερα εκείνο το έτος, η Bundeswehr δημιούργησε μια Διοίκηση Επικράτειας για να ηγηθεί όλων των εσωτερικών επιχειρήσεων και ανέθεσε στον διοικητή της, υποστράτηγο Αντρέ Μπόντεμαν, βετεράνο από Κόσοβο και Αφγανιστάν, τη σύνταξη του OPLAN.

Σε έναν πόλεμο με τη Ρωσία, η Γερμανία δεν είναι πλέον κράτος της πρώτης γραμμής του μετώπου αλλά ένα σημείο συγκέντρωσης δυνάμεων. Πέραν των φθαρμένων υποδομών, πρέπει να αντιμετωπίσει έναν στρατό που βαίνει συρρικνούμενος και νέες απειλές όπως τα drones.

«Πρόσφυγες και ενισχύσεις θα εισρέουν από αντίθετες κατευθύνσεις. Οι ροές θα πρέπει να κατευθυνθούν με συγκεκριμένο τρόπο, κάτι που η Bundeswehr μόνη της δεν μπορεί να κάνει, ειδικά ενώ πολεμά», δήλωσε η Κλάουντια Μέιτζορ, επικεφαλής των πρωτοβουλιών διατλαντικής ασφάλειας στο German Marshall Fund των ΗΠΑ.

Αυτό σημαίνει ότι ο στρατός θα πρέπει να συνεργαστεί με τον ιδιωτικό τομέα και οργανώσεις πολιτικής προστασίας σε κλίμακα που δεν έχει ξανασυμβεί.

Τον Μάρτιο του προηγούμενου έτους, αφού έλαβε σχόλια και πληροφορίες από υπουργεία, κυβερνητικές υπηρεσίες και τοπικές αρχές, η ομάδα του Μπόντεμαν ολοκλήρωσε την πρώτη εκδοχή του σχεδίου. Είχε έρθει η ώρα να το θέσουν σε εφαρμογή.

Την ώρα που η νέα κυβέρνηση Μερτς προωθούσε φέτος ένα σχέδιο δαπανών για την άμυνα 500 δισ. ευρώ και την επιστροφή της στρατιωτικής θητείας, η Bundeswehr εργαζόταν υπόγεια, ενημερώνοντας νοσοκομεία, αστυνομία και υπηρεσίες πολιτικής προστασίας, υπογράφοντας συμφωνίες με κράτη και με τον διαχειριστή της Autobahn και χάρασσε δρομολόγια στρατιωτικών κομβόι.

Στα τέλη Σεπτεμβρίου, πραγματοποιήθηκε στρατιωτική άσκηση με την ονομασία Red Storm Bravo στη βόρεια πόλη-κράτος του Αμβούργου για την εξάσκηση της συνεργασίας μεταξύ Bundeswehr, αστυνομίας, πυροσβεστών και πολιτικής προστασίας.

Το σενάριο ήταν μια μικρογραφία του OPLAN σε δράση: 500 στρατιώτες του ΝΑΤΟ θα αποβιβάζονταν στο λιμάνι για να σχηματίσουν κομβόι 65 οχημάτων που θα κατευθυνόταν ανατολικά μέσα στην πόλη. Στόχος να σταματήσουν προσπάθειες αποκλεισμού του λιμανιού, επιθέσεις με drones και διαδηλώσεις.

Κατά την αποβίβαση τους στο ηλιοβασίλεμα, με την μυρωδιά υπερώριμων μπανανών να αιωρείται στον αέρα από μια κοντινή αποθήκη φρούτων, οι στρατιώτες φορώντας παραλλαγή συγκεντρώθηκαν αθόρυβα στο λιμάνι, με ελικόπτερα να κόβουν βόλτες πάνω από τα κεφάλια τους. Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, το κομβόι ξεκίνησε για την πόλη. Ένα κομβόι κινείται πάντα ως μπλοκ: μόλις διασχίσει μια διασταύρωση, δεν σταματά, ανεξαρτήτως χρώματος φωτεινού σηματοδότη. Κανένα πολιτικό όχημα δεν πρέπει να μπει μπροστά του.

Ωστόσο, καθώς η σειρά των οχημάτων περνούσε από ένα σημείο ελέγχου, οι αξιωματικοί αντέδρασαν έντονα στην μεγάλη απόσταση μεταξύ των οχημάτων. Αργότερα, ένα μαύρο drone που πετούσε από πάνω τους προκάλεσε σύντομη αναστάτωση πριν κάποιος επιβεβαιώσει μέσω ασυρμάτου ότι ήταν της Bundeswehr.

Στη συνέχεια, διαδηλωτές βγήκαν από τους θάμνους και έπεσαν μπροστά στα οχήματα και με χρήση κόλλας «κόλλησαν» στο οδόστρωμα. Το περιστατικό ήταν μέρος της άσκησης και οι διαδηλωτές ήταν έφεδροι.

Οι στρατιώτες δεν είχαν άδεια να επέμβουν. Η αστυνομία, που είχε, διαπίστωσε ότι δεν είχε τα κατάλληλα χημικά διαλύματα για να αποκολλήσει τους «διαδηλωτές». Χρειάστηκαν δύο ώρες για να ξεκινήσουν ξανά τα οχήματα. Μέχρι τότε, είχε ξημερώσει και το κομβόι είχε διανύσει μόλις 6 μίλια.

Κύμα σαμποτάζ

Οι ανεπάρκειες των νόμων της περιόδου ειρήνης έχουν κάνει επίσης δύσκολο για τη Γερμανία να προστατευτεί από σαμποτάζ — μία από τις μεγαλύτερες απειλές κατά το OPLAN.

Τέτοιου είδους σαμποτάζ συμβαίνουν ήδη. Δεκάδες επιθέσεις, που περιλαμβάνουν από εμπρησμούς έως βανδαλισμούς καλωδίων, έχουν πλήξει το σιδηροδρομικό δίκτυο τα τελευταία χρόνια. Τον Οκτώβριο, δικαστήριο του Μονάχου καταδίκασε άνδρα που σχεδίαζε σαμποτάζ σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και σε σιδηροδρομικές υποδομές για λογαριασμό της Ρωσίας.

Αυτή την εβδομάδα, η Πολωνία ανέφερε ότι η Ρωσία ευθύνεται για μια έκρηξη που κατέστρεψε σιδηροδρομικές γραμμές στα ανατολικά της χώρας.

Μόνο πέρσι, οι γερμανικές μυστικές υπηρεσίες πραγματοποίησαν ελέγχους σε σχεδόν 10.000 εργαζόμενους απασχολούνται σε διαχειριστές κρίσιμων υποδομών.

«Αν η Γερμανία πρόκειται να είναι ο κόμβος του ΝΑΤΟ, ως εχθρός θα την έβαζα στο στόχαστρο: μπλοκάρισμα λιμανιών, κατάρρευση παροχής ρεύματος, διακοπή σιδηροδρόμων», δήλωσε ο Πάουλ Στρόμπελ, υπεύθυνος δημοσίων σχέσεων της Quantum Systems, μιας εταιρείας κατασκευής κατασκοπευτικών drones που χρηματοδοτεί μεταξύ άλλων και ο Πίτερ Τίελ και η οποία διαπραγματεύεται με τη Bundeswehr για να παρέχει προστασία στα κομβόι και τις υποδομών στα πλαίσια του OPLAN.

Η Quantum Systems, μία από τις μεγαλύτερες και πιο επιτυχημένες γερμανικές αμυντικές νεοσύστατες επιχειρήσεις, έχει παραδώσει εκατοντάδες drones στη Μολδαβία και τη Ρουμανία και χιλιάδες πετούν καθημερινά στην Ουκρανία, είπε ο Στρόμπελ. Ωστόσο, έχει πουλήσει μόλις 14 στη Bundeswehr. Ένας από τους βασικούς λόγους: η παρωχημένη νομοθεσία. Τα drones που πωλούνται στον γερμανικό στρατό δεν μπορούν να πετούν πάνω από πυκνοκατοικημένες περιοχές και απαιτούν φώτα θέσης, κάτι που έχει νόημα για πολιτική χρήση αλλά ακυρώνει τη στρατιωτική χρήση.

Η Bundeswehr παραμένει αισιόδοξη ότι θα υπάρξει πρόοδος. «Λαμβάνοντας υπόψη ότι ξεκινήσαμε από το μηδέν στις αρχές του 2023, είμαστε πολύ ικανοποιημένοι με το πού βρισκόμαστε σήμερα», ανέφερε ο αξιωματικός και συν-συντάκτης του OPLAN. «Αυτό είναι ένα πολύ εξελιγμένο προϊόν».

Ωστόσο, όπως κατέδειξαν τα πρόσφατα stress tests, χρειάζεται ακόμη δουλειά για να ευθυγραμμιστούν οι σχεδιασμοί με την πραγματικότητα. Η μεγαλύτερη αβεβαιότητα για τους σχεδιαστές είναι πόσο χρόνο έχουν στην διάθεση τους.

Δεδομένης της απότομης αύξησης των σαμποτάζ, των κυβερνοεπιθέσεων και των παραβιάσεων του εναέριου χώρου, η διαφορά μεταξύ ειρήνης και πολέμου φαίνεται ολοένα και πιο ασαφής.

«Οι απειλές είναι πραγματικές», δήλωσε ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς σε επιχειρηματίες τον Σεπτέμβριο. «Δεν βρισκόμαστε σε πόλεμο, αλλά πλέον δεν ζούμε σε καιρό ειρήνης».

Πηγή: WALL STREET JOURNAL / tovima.gr 

Πέτρος Κατσάκος

Οι πρόσφατες δηλώσεις του Νίκου Δένδια περί «αλλαγής κουλτούρας» στις ευρωπαϊκές κοινωνίες και «επιστροφής στο πνεύμα αυτοθυσίας» δεν είναι απλώς ατυχείς. Είναι αποκαλυπτικές. Γιατί για πρώτη φορά, ένας κορυφαίος Ευρωπαίος υπουργός Άμυνας μιλά ανοιχτά για την ανάγκη προετοιμασίας των λαών να δεχθούν ξανά τον θάνατο ως φυσιολογικό τίμημα για τη διατήρηση της Ε.Ε. και των συμφερόντων της.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο ίδιος αναφέρθηκε στα «φέρετρα με σημαία» που η Ευρώπη «δεν αντέχει να βλέπει». Το υπονοούμενο είναι σαφές. Η πολιτική ηγεσία θεωρεί ότι το πρόβλημα δεν είναι οι πόλεμοι, αλλά η απροθυμία των κοινωνιών να πληρώσουν το κόστος τους. Με άλλα λόγια, δεν πρέπει να σταματήσουν οι πόλεμοι, πρέπει να σταματήσει η κοινωνία να τους απορρίπτει.

Ακόμη πιο ανησυχητική ήταν η αναφορά του σε ενδεχόμενη «ευρωπαϊκή επέμβαση στην Ουκρανία» και στην ανάγκη «να βάλουμε τον εαυτό μας σε τάξη» ώστε να γίνει κάτι τέτοιο εφικτό. Τι σημαίνει πρακτικά αυτό; Περισσότερους εξοπλισμούς, μεγαλύτερη στρατιωτικοποίηση, και μια κοινωνία προετοιμασμένη ψυχολογικά για να στέλνει τα παιδιά της να πεθάνουν για έναν «ευρωπαϊκό στρατό» εκτός συνόρων.

Όμως σε τέτοιες εκκλήσεις υπάρχει πάντα ένα σταθερό μοτίβο. Αυτοί που ζητούν την αυτοθυσία δεν είναι ποτέ αυτοί που θα κληθούν να θυσιαστούν. Οι ελίτ δεν πολεμούν. Οι λαοί πολεμούν και θάβουν τα παιδιά τους. Κι αυτό είναι το μεγαλύτερο πολιτικό και ηθικό κενό στις δηλώσεις Δένδια. Μιλά για θυσία, αλλά δεν μιλά για ποιους και για τι.

Η Ευρώπη δεν χρειάζεται νέα κουλτούρα πολέμου. Χρειάζεται πολιτική που να αποτρέπει τους πολέμους και όχι να προετοιμάζει κοινωνίες να τους αποδεχθούν. Γιατί η πραγματική ασφάλεια δεν χτίζεται πάνω σε φέρετρα, αλλά πάνω στη δημοκρατία, την ειρήνη και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Πηγή: rosa.gr