TOMAS KARLIK

Εδώ και πολλά χρόνια, Γερμανοί επιστήμονες παρακολουθούν τους εννέα σημαντικότερους τομείς που καθιστούν τη Γη κατοικήσιμη. Εάν το όριο ξεπεραστεί σε οποιονδήποτε από αυτούς τους τομείς, αυτό δεν προμηνύει τίποτα καλό. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση, τα όρια αυτά έχουν ήδη ξεπεραστεί σε επτά τομείς.

Σύμφωνα με την τελευταία έκδοση του «Planetary Health Check», η κατάσταση επτά πλανητικών ορίων που είχαν ήδη ξεπεραστεί συνεχίζει να επιδεινώνεται. Σύμφωνα με τους συντάκτες αυτής της τακτικής έκθεσης, μια ολόκληρη σειρά φαινομένων – όπως η ρεκόρ θέρμανση των ωκεανών, οι εκτεταμένες ξηρασίες, οι μαζικές πλημμύρες, οι πυρκαγιές και οι ακραίες καύσωνες – δείχνουν ότι τα συστήματα της Γης βρίσκονται υπό πίεση. Η ετήσια έκθεση συντάχθηκε από περισσότερους από 60 επιστήμονες και συγκεντρώθηκε από το Ινστιτούτο Έρευνας για τις Κλιματικές Επιπτώσεις του Πότσδαμ (PIK) σε συνεργασία με την οργάνωση Planetary Guardians.

Η βασική έννοια της έκθεσης είναι τα «πλανητικά όρια». Πρόκειται για αλληλένδετες διεργασίες εντός του συστήματος της Γης, οι οποίες πρέπει να παραμένουν εντός ασφαλών ορίων προκειμένου να διατηρηθεί η σταθερότητα και η ανθεκτικότητα του πλανήτη, έτσι ώστε να παραμένει φιλόξενος για τη ζωή. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, επτά από τα εννέα πλανητικά όρια έχουν πλέον ξεπεραστεί. Το πιο πρόσφατο όριο που ξεπεράστηκε είναι η οξίνιση των ωκεανών, η οποία υπερέβη το ασφαλές όριο το 2025. Και τα επτά βρίσκονται πλέον στα υψηλότερα επίπεδα υπέρβασης που έχουν καταγραφεί ποτέ.

Τα επτά όρια που έχουν ξεπεραστεί είναι: η κλιματική αλλαγή, οι αλλαγές στην ακεραιότητα της βιόσφαιρας, οι αλλαγές στα συστήματα χρήσης γης, οι αλλαγές στην κατάσταση των γλυκών υδάτων, οι αλλαγές στις βιογεωχημικές ροές, η εισαγωγή νέων οντοτήτων και η οξίνιση των ωκεανών. Μόνο τα όρια που σχετίζονται με την καταστροφή του στρατοσφαιρικού όζοντος και τη συγκέντρωση αερολυμάτων στην ατμόσφαιρα έχουν παρουσιάσει βελτίωση την τελευταία δεκαετία. Ωστόσο, οι συγγραφείς προειδοποιούν ότι σε ορισμένες περιοχές εξακολουθούν να υφίστανται επικίνδυνα επίπεδα αερολυμάτων.

«Η διάγνωση είναι σαφής. Η πίεση αυξάνεται σε όλα τα πλανητικά όρια, τα οποία βρίσκονται ήδη εκτός του ασφαλούς λειτουργικού χώρου. Αυτό σημαίνει ότι αυξάνεται ο κίνδυνος μεγάλης κλίμακας, μακροχρόνιων και ενδεχομένως μη αναστρέψιμων αλλαγών, ενώ το περιθώριο λάθους που διαθέτουμε για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων συρρικνώνεται», δήλωσε ο κλιματολόγος Μπόρις Σάκσεβσκι, κύριος συντάκτης της έκθεσης.

Η κλιματική αλλαγή έχει σημαντική επίδραση στην φετινή ξηρασία στην Ευρώπη, σύμφωνα με μια μελέτη (στα τσεχικά)

«Δεν έχουμε χρόνο να καθόμαστε με σταυρωμένα χέρια και να διασκεδάζουμε, αλλά διαθέτουμε τη γνώση, την ικανότητα και τις λύσεις για να αλλάξουμε πορεία. Η επιτάχυνση των μέτρων που θα μας επαναφέρουν εντός του ασφαλούς λειτουργικού χώρου σε όλα τα πλανητικά όρια είναι απαραίτητη για την προστασία των ζωών και την εκπλήρωση της υπόσχεσης για κοινή μελλοντική ευημερία», δήλωσε ο Γιόχαν Ρόκστρομ, διευθυντής του PIK και συν-συγγραφέας της έκθεσης.

Τα ακραία φαινόμενα αναδεικνύουν τους αυξανόμενους κινδύνους

Η έκθεση δημοσιεύεται μετά από δώδεκα μήνες που χαρακτηρίστηκαν από ακραία φαινόμενα από πολλές απόψεις, τόσο στην ξηρά όσο και στους ωκεανούς. Η ανθρωπογενής υπερθέρμανση έχει εντείνει διάφορα σημαντικά ακραία καιρικά φαινόμενα, ενώ παράλληλα η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων, η έλλειψη νερού, οι αλλαγές στη χρήση της γης, η έκθεση σε κινδύνους και η κοινωνική ευπάθεια έχουν επιδεινώσει περαιτέρω τις επιπτώσεις τους.

Η έκθεση αναφέρει διάφορα συγκεκριμένα γεγονότα. Οι πλημμύρες λόγω των μουσώνων στο Πακιστάν το 2025 έπληξαν περισσότερους από 6,9 εκατομμύρια ανθρώπους. Οι ωκεανοί του πλανήτη απορρόφησαν ρεκόρ θερμότητας, γεγονός που βοήθησε τον τυφώνα «Μελίσσα» να αντλήσει ενέργεια από αυτούς και να φτάσει σε ένταση κατηγορίας 5 – πριν προσγειωθεί στην Τζαμάικα. Μεταξύ Ιανουαρίου 2023 και Σεπτεμβρίου 2025, η λεύκανση των κοραλλιών που προκλήθηκε από τους θερμότερους και πιο όξινους ωκεανούς έπληξε περίπου το 84,4% των κοραλλιογενών υφάλων του πλανήτη – το υψηλότερο ποσοστό που έχουν καταγράψει ποτέ οι επιστήμονες από τότε που άρχισαν οι καταγραφές.

Το 2026, η Δυτική Ευρώπη βίωσε τον πιο ζεστό Ιούνιο και Ιούλιο που έχει καταγραφεί ποτέ, συνοδευόμενο από ξηρασία στη Γαλλία, την Ισπανία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και από εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές σε ολόκληρη την Ευρώπη και τον Καναδά. Κύματα καύσωνα που έσπασαν κάθε ρεκόρ καταγράφηκαν επίσης στην Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και σε περιοχές της Μέσης Ανατολής.

Η κλιματική αλλαγή απειλεί την καλλιέργεια του ρυζιού, ιδίως στην Ινδία

Ο Χίντου Ουμαρού Ιμπραήμ, πρόεδρος της οργάνωσης «Planetary Guardians», η οποία λειτουργεί υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, δήλωσε: «Διαβάστε ξανά αυτόν τον κατάλογο: το Πακιστάν, η Καραϊβική, η Ευρώπη, οι ύφαλοι στον πυθμένα των ωκεανών μας. Δεν πρόκειται για μεμονωμένες κρίσεις· σε όλες τις περιοχές, ο πλανήτης μας στέλνει ταυτόχρονα το μήνυμα ότι έχει χάσει την ισορροπία του. Ως πρόεδρος των Planetary Guardians, ακούω την ίδια ιστορία όπου κι αν πάω, είτε από έναν κτηνοτρόφο που βλέπει τις βροχές να λείπουν σεζόν μετά σεζόν, είτε από μια παράκτια κοινότητα που παρακολουθεί την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Δεν μπορούμε πλέον να έχουμε την πολυτέλεια να αντιμετωπίζουμε αυτές τις κρίσεις ως ξεχωριστές».

Το πρόβλημα με τον άνθρακα

«Κάθε κίνημα απαιτεί υπομονή, εμπιστοσύνη και τη βούληση να συνεχίσουμε, ακόμα και όταν θα ήταν ευκολότερο να τα παρατήσουμε. Η έκθεση «Planetary Health Check 2026» μας λέει ότι αυτή τη στιγμή χρειαζόμαστε την ίδια συλλογική αποφασιστικότητα, σε παγκόσμια κλίμακα. Έχουμε ξεπεράσει επτά από τα εννέα όρια, και καμία χώρα δεν μπορεί να τα επαναφέρει μόνη της· πρόκειται για μια διαδικασία στην οποία πρέπει να δεσμευτεί ολόκληρη η ανθρωπότητα από κοινού, ξεκινώντας από τώρα», δήλωσε ο Χουάν Μανουέλ Σάντος, πρώην Πρόεδρος της Κολομβίας και Συνπρόεδρος της οργάνωσης Planetary Guardians.

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που επισημαίνονται στη φετινή έκθεση είναι η μείωση του αριθμού των περιοχών στη Γη που απορροφούν άνθρακα. Στο παρελθόν, ήταν κυρίως τα οικοσυστήματα των πυκνών δασών που δέσμευαν τον άνθρακα της ατμόσφαιρας και στη συνέχεια τον αποθήκευαν στο ξύλο των δέντρων και στο έδαφος.

Αν και η βλάστηση και το έδαφος συνεχίζουν να απορροφούν ένα σημαντικό ποσοστό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που προκαλούνται από την ανθρώπινη δραστηριότητα, οι επαναλαμβανόμενοι καύσωνες, οι ξηρασίες, οι πυρκαγιές και η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων ενδέχεται να μειώσουν αυτή την απορρόφηση άνθρακα – και σε ορισμένες περιοχές, αυτές οι περιοχές ενδέχεται ακόμη και να μετατραπούν σε πηγές εκπομπών άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Οι μεγαλύτερες ανησυχίες επικεντρώνονται στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου, το οποίο θα μπορούσε να υποστεί μια τέτοια μεταμόρφωση μέσα σε λίγα μόλις χρόνια.

«Η πορεία μας προς τις μηδενικές καθαρές εκπομπές εξαρτάται από την αποτελεσματική λειτουργία των δεξαμενών άνθρακα. Ωστόσο, οι τρέχουσες παρατηρήσεις μας προειδοποιούν ότι ο πλανήτης μας ενδέχεται να χάνει την ικανότητά του να απορροφά τις αυξανόμενες πιέσεις που του ασκούμε», πρόσθεσε ο Σάκσεβσκι.

Σύνδεσμος προς τη μελέτη

Πηγή: ct24.ceskatelevize.cz/

 Το 2025 ήταν ένα από τα πιο άνυδρα έτη εδώ και δεκαετίες για τα ποτάμια σε όλο τον κόσμο, ανακοίνωσε σήμερα ο Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας (WMO), γεγονός που αντικατοπτρίζει τη μείωση των αποθεμάτων νερού στην επιφάνεια της Γης και εγείρει ανησυχίες για τη μελλοντική επάρκεια υδάτων.

   Οι ταμιευτήρες νερού της Γης - λίμνες, βλάστηση, πάγοι, χιόνια--μειώνονται εδώ και μία δεκαετία, σύμφωνα με την έκθεση του WMO για την κατάσταση των παγκόσμιων υδάτινων πόρων.

   Η υπηρεσία του ΟΗΕ προειδοποίησε για τις «σοβαρές μελλοντικές επιπτώσεις» της τάσης αυτής, καθώς τα αποθέματα νερού χρησιμεύουν ως ανάχωμα για τον πλανήτη τα χρόνια που παρατηρούνται εξαιρετικά χαμηλές βροχοπτώσεις, όπως το φετινό έτος

    «Εξαντλούμε τον αποταμιευτικό μας λογαριασμό. Τα παγκόσμια αποθέματα νερού στην ξηρά έχουν πτωτική τάση από το 2014-16, μια επίμονη τάση, μια προειδοποίηση που διαρκεί εδώ και μια δεκαετία», τόνισε η γενική γραμματέας του WMO Σελέστ Σάουλο.

   Σύμφωνα με τα στοιχεία του WMO, καταγράφηκαν ροές χαμηλότερες από το κανονικό σε περισσότερες από το ένα τρίτο των λεκανών απορροής ποταμών παγκοσμίως, σε μια χρονιά που συγκαταλέγεται μεταξύ των πιο άνυδρων για τα ποτάμια σε παγκόσμιο επίπεδο τα 35 χρόνια που συλλέγονται δεδομένα.

   Ωστόσο ορισμένες λεκάνες απορροής --όπως σε περιοχές της νότιας Ασίας-- παρουσίασαν υπερβολική ποσότητα νερού, γεγονός που μαρτυρά ότι ο κύκλος του νερού γίνεται όλο και πιο ασταθής και απρόβλεπτος, όπως επισημαίνεται στην έκθεση.

   Παράλληλα το 2025 παρατηρήθηκε σε όλες τις περιοχές του κόσμου για τέταρτη συνεχή χρονιά μεγάλη απώλεια παγετώνων, γεγονός που θα οδηγήσει σε μακροπρόθεσμη ανασφάλεια ως προς τους υδάτινους πόρους.

Το εκτενέστερο αρχείο δορυφορικών δεδομένων σχετικά με τις μεταβολές των στρωμάτων πάγου που έχει συγκεντρωθεί ποτέ αποκάλυψε ότι η Γροιλανδία και η Ανταρκτική έχουν χάσει την εντυπωσιακή ποσότητα των 11 τρισεκατομμυρίων τόνων πάγου από τη δεκαετία του 1970, προκαλώντας άνοδο της παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας κατά περισσότερο από τρία εκατοστά.

Όπως επιπλέον επισημαίνει ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA), τα νέα ευρήματα αναδεικνύουν επίσης ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται απλώς στο λιώσιμο του επιφανειακού πάγου. Οι παγετώνες που αποστραγγίζουν αυτές τις τεράστιες ποσότητες λιωμένου πάγου κινούνται ταχύτερα, εκχέοντας τεράστιες ποσότητες νερού απευθείας στον ωκεανό.

Συνολικά, στους πάγους που έχουν λιώσει από τη Γροιλανδία και την Ανταρκτική αποδίδεται περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσμιας ανόδου της στάθμης της θάλασσας.

Τα προσφάτως αναλυμένα δεδομένα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό *Scientific Data* του ομίλου Nature, προέρχονται από την πρωτοβουλία IMBIE (Ice Sheet Mass Balance Intercomparison Exercise – Άσκηση Συγκριτικής Αξιολόγησης του Ισοζυγίου Μάζας των Στρωμάτων Πάγου) -[σ.σ. ως στρώματα πάγου αναφέρονται γιγαντιαίες μάζες πάγου που καλύπτουν μεγάλες εκτάσεις, δηλαδή οι πάγοι της Γροιλανδίας και της Ανταρκτικής]  , μια μεγάλη διεθνή συνεργασία στην οποία συμμετέχουν επιστήμονες από ινστιτούτα όλου του κόσμου που μελετούν τις πολικές περιοχές.

Με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) και της Εθνικής Διοίκησης Αεροναυτικής και Διαστήματος των ΗΠΑ (NASA), το πρόγραμμα IMBIE συγκεντρώνει και εναρμονίζει μετρήσεις από διαφορετικές δορυφορικές αποστολές, ώστε να δημιουργήσει την πλέον συνεκτική εικόνα για τις μεταβολές που έχουν υποστεί τα δύο μεγάλα στρώματα πάγου του πλανήτη κατά τη διάρκεια αρκετών δεκαετιών. Συνδυάζοντας αυτά τα δεδομένα, οι ερευνητές μπορούν να μελετήσουν καλύτερα την ποσότητα του πάγου που έχει χαθεί, τα σημεία όπου εντοπίζεται αυτή η απώλεια και τον ρυθμό επιτάχυνσής της – στοιχεία καθοριστικής σημασίας για τη βελτίωση των προβλέψεων σχετικά με τη μελλοντική άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

 

 

Ροή του παγετώνα Jakobshavn. (Πηγή: esa.int)

Το εγχείρημα αυτό δεν είναι απλό. Οι δορυφόροι δεν μετρούν τον πάγο με τον ίδιο τρόπο. Ορισμένα διαστημικά όργανα χρησιμοποιούν υψομετρητές για την ανίχνευση μεταβολών στο ύψος της επιφάνειας του πάγου, άλλα μετρούν το βαρυτικό πεδίο της Γης, ενώ αισθητήρες ραντάρ και οπτικοί αισθητήρες μπορούν να παρακολουθούν την ταχύτητα κίνησης των παγετώνων.

Οι δορυφορικές αποστολές έχουν επίσης εξελιχθεί σημαντικά τις τελευταίες πέντε δεκαετίες, καθώς νέοι αισθητήρες, βελτιωμένη χωρική ανάλυση και ολοένα πιο εξελιγμένες τεχνικές μέτρησης αντικαθιστούν τα παλαιότερα συστήματα.

Επομένως, η πρόκληση για τους ερευνητές έγκειται στο να καταστήσουν συγκρίσιμες αυτές τις πολυάριθμες και ανομοιογενείς παρατηρήσεις. Η ομάδα του IMBIE επιτυγχάνει κάτι τέτοιο συγκεντρώνοντας ανεξάρτητες εκτιμήσεις για το ισοζύγιο της μάζας των στρωμάτων πάγου —δηλαδή τη διαφορά μεταξύ της συσσώρευσης και της απώλειας πάγου— και συνυπολογίζοντας προσεκτικά τις διαφορές που σημειώνονται ανάμεσα στα δορυφορικά δεδομένα, τις τεχνικές μέτρησης και τις περιόδους παρατήρησης.

Αυτό που προκύπτει είναι ένα αρχείο μακροχρόνιων δεδομένων που επιτρέπει στους επιστήμονες να διακρίνουν τις πραγματικές μεταβολές στα στρώματα πάγου από τις αποκλίσεις που οφείλονται απλώς στον τρόπο μέτρησης του πάγου.

Αξιοποιώντας δεδομένα από 27 δορυφορικές αποστολές – όπως το CryoSat του ESA, τους δορυφόρους Copernicus Sentinel, τις αμερικανο-γερμανικές αποστολές GRACE και τις παλαιότερες αποστολές Landsat – η ομάδα ανέλυσε 42 διαφορετικές μελέτες για να παρακολουθήσει τις μεταβολές στα στρώματα πάγου. Το αρχείο δεδομένων της IMBIE καλύπτει την περίοδο από το 1972 για τη Γροιλανδία και από το 1979 για την Ανταρκτική.

Η Ινές Οτοσάκα από το Πανεπιστήμιο Northumbria του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία ηγήθηκε της μελέτης, δήλωσε:

«Ανατρέχοντας στη δεκαετία του 1970, μπορούμε πλέον να δούμε πώς έχουν μεταβληθεί τα στρώματα πάγου μέσα σε διάστημα μισού αιώνα.

Περισσότερα από τα τέσσερα πέμπτα του πάγου που χάθηκε διοχετεύτηκαν στον ωκεανό από παγετώνες που κινούνταν ταχύτερα, αντί να λιώσουν στην επιφάνεια – γεγονός που υποδεικνύει ότι η μακροπρόθεσμη τάση καθορίζεται από τη δυναμική απόκριση των στρωμάτων πάγου στην άνοδο της θερμοκρασίας των ωκεανών».

Μεταξύ 1979 και 2023, η Γροιλανδία και η Ανταρκτική έχασαν συνολικά 11,3 τρισεκατομμύρια τόνους πάγου, συμβάλλοντας κατά 3,14 εκατοστά στην παγκόσμια άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

 

 

Άνοδος της στάθμης της θάλασσας που προκαλείται από την απώλεια πάγου στη Γροιλανδία και την Ανταρκτική. (Πηγή: esa.int)

Η έρευνα διαπίστωσε ότι σε πάγους που έλιωσαν στην Γροιλανδία αποδίδονται τα 1,81 εκατοστά της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, έναντι 1,33 εκατοστών που αποδίδονται σε λιωμένους πάγους από την Ανταρκτική. Η ESA επισημαίνει ως αξιοσημείωτο το ότι το 84% της συνολικής απώλειας πάγου προκλήθηκε από την επιτάχυνση των παγετώνων και τη διοχέτευση μεγαλύτερων ποσοτήτων πάγου στον ωκεανό, ενώ μόλις το 16% οφειλόταν στο λιώσιμο στην επιφάνεια των στρωμάτων πάγου.

Ο Άντριου Σέπερντ, επίσης από το Πανεπιστήμιο Northumbria και ιδρυτής του IMBIE, δήλωσε:

«Μια άνοδος της στάθμης της θάλασσας κατά λίγο περισσότερο από τρία εκατοστά μπορεί να ακούγεται μικρή, ωστόσο εκθέτει άλλα έξι έως εννέα εκατομμύρια ανθρώπους στον κίνδυνο παράκτιων πλημμυρών και διάβρωσης. Δεδομένου ότι οι παγετώνες αναμένεται να χάσουν πολύ μεγαλύτερους όγκους τις επόμενες δεκαετίες, οι παγκόσμιες αξιολογήσεις όπως αυτή του IMBIE είναι ζωτικής σημασίας για την προστασία των κοινοτήτων που πλήττονται από την κλιματική αλλαγή».

Όπως δείχνει το παραπάνω κινούμενο γράφημα, η απώλεια πάγου άρχισε να επιταχύνεται ραγδαία από τη δεκαετία του 1990 και μετά. Η Γροιλανδία, η οποία τη δεκαετία του 1970 βρισκόταν κοντά σε κατάσταση ισορροπίας –δηλαδή τα κέρδη και οι απώλειες πάγου ήταν ίσα– είδε την ετήσια απώλεια πάγου να αυξάνεται από περίπου 60 δισεκατομμύρια τόνους τη δεκαετία του 1980 σε 264 δισεκατομμύρια τόνους τη δεκαετία του 2010, μια δεκαετία που χαρακτηρίστηκε από επαναλαμβανόμενα επεισόδια εντονότατης τήξης τα καλοκαίρια.

Η Ανταρκτική ακολούθησε παρόμοια πορεία, με τις ετήσιες απώλειες να αυξάνονται από περίπου 48 δισεκατομμύρια τόνους τη δεκαετία του 1980 σε 202 δισεκατομμύρια τόνους τη δεκαετία του 2010. Ωστόσο, σε αντίθεση με τη Γροιλανδία, η καθαρή απώλεια πάγου στην Ανταρκτική οφειλόταν αποκλειστικά στην τήξη που προκαλείται από τον ωκεανό και στην επιτάχυνση της κίνησης των παγετώνων εκροής της.

Στη Δυτική Ανταρκτική, η αποβολή πάγου έχει αυξηθεί σε κάθε δεκαετία για την οποία υπάρχουν δορυφορικά δεδομένα, κυρίως λόγω της επιτάχυνσης των παγετώνων Pine Island και Thwaites.

Όπως αναφέρει η ESA, μεταξύ 2020 και 2023, παρατηρήθηκε επιβράδυνση στη συνολική απώλεια πάγου. Στην Ανταρκτική, οι ασυνήθιστα έντονες χιονοπτώσεις στην Ανατολική Ανταρκτική πρόσθεσαν αρκετό πάγο ώστε να αντισταθμιστούν ορισμένες από τις απώλειες παγετώνων σε άλλα σημεία της ηπείρου. Στη Γροιλανδία, μια σειρά σχετικά ήπιων καλοκαιριών περιόρισε σημαντικά την επιφανειακή τήξη, μειώνοντας στο μισό περίπου την ποσότητα πάγου που χάνεται με αυτόν τον τρόπο.

Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι αυτές οι μεταβολές αποτελούν βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις και όχι αναστροφή της μακροπρόθεσμης τάσης.

Τα στρώματα πάγου εξακολουθούν να παρουσιάζουν καθαρή απώλεια μάζας και οι ετήσιες διακυμάνσεις στις χιονοπτώσεις, τη θερμοκρασία και τη ροή των παγετώνων μπορούν προσωρινά να αποκρύψουν τη γενικότερη τάση της συνεχιζόμενης απώλειας πάγου.

Επιπλέον, τα ευρήματα υπογραμμίζουν τον καθοριστικό ρόλο των στρωμάτων πάγου στη μελλοντική άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Η απόκρισή τους στην κλιματική θέρμανση αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή αβεβαιότητας στις προβλέψεις για τη στάθμη της θάλασσας: οι εκτιμήσεις για το ανώτατο όριο ανόδου της παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας έως το 2150 αυξάνονται κατά 2,6 φορές όταν συνυπολογίζεται ο κίνδυνος αστάθειας των στρωμάτων πάγου.

Συνεπώς, το συνεχές αρχείο μισού αιώνα σχετικά με τη συμπεριφορά των στρωμάτων πάγου είναι ζωτικής σημασίας για την πρόβλεψη των κινδύνων που αντιμετωπίζουν εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι οι οποίοι ζουν σε παράκτιες περιοχές χαμηλού υψομέτρου.

Η ESA επισημαίνει πως, αν και η έρευνα παρέχει μία από τις σαφέστερες έως τώρα μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις για τις μεταβολές στη Γροιλανδία και την Ανταρκτική, αναδεικνύει επίσης τον κρίσιμο ρόλο των συνεχών δορυφορικών παρατηρήσεων, της συλλογής και διατήρησης μακροπρόθεσμων συνόλων δεδομένων, καθώς και των τεχνικών επεξεργασίας δεδομένων αιχμής που χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή των παρατηρήσεων σε μετρήσεις των μεταβολών των στρωμάτων πάγου σε βάθος δεκαετιών.

Ο συνδυασμός μετρήσεων από διαδοχικές γενιές δορυφόρων επιτρέπει τη δημιουργία αρχείων μακροπρόθεσμων δεδομένων, τα οποία αποκαλύπτουν τάσεις που θα ήταν αδύνατο να εντοπιστούν αποκλειστικά μέσω βραχυπρόθεσμων παρατηρήσεων. Τα αρχεία αυτά είναι επίσης καθοριστικής σημασίας για τον έλεγχο και τη βελτίωση των μοντέλων που χρησιμοποιούνται για την πρόβλεψη της μελλοντικής απώλειας πάγων και της ανόδου της στάθμης της θάλασσας.

Ο Κλεμάν Αλμπερζέλ της ESA δήλωσε: «Η δυνατότητα να αξιολογούμε την τρέχουσα κατάσταση των στρωμάτων πάγου του πλανήτη μας και να κατανοούμε σε βάθος τους κύριους παράγοντες των μεταβολών, καθίσταται εφικτή μόνο χάρη στη συνεχή παρατήρηση της Γης και στα αρχεία μακροπρόθεσμων κλιματικών δεδομένων που αναπτύσσονται μέσω ερευνητικών προγραμμάτων, όπως η Πρωτοβουλία για την Κλιματική Αλλαγή (Climate Change Initiative) της ESA».

Από την πλευρά του, ο Ντιέγκο Φερνάντες, επίσης της ESA, τόνισε πως: «Τα ευρήματα αυτά καταδεικνύουν τη θεμελιώδη σημασία της διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας για την αντιμετώπιση των μεγάλων περιβαλλοντικών αλλαγών της εποχής μας.

Τα επόμενα χρόνια, καινοτόμες αποστολές όπως οι CRISTAL και ROSE-L θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην περαιτέρω ανάπτυξη αυτού του έργου, επιτρέποντας την προηγμένη παρακολούθηση των ραγδαίων μεταβολών που επηρεάζουν πλέον τα στρώματα πάγου και βοηθώντας μας να κατανοήσουμε καλύτερα ένα κλιματικό σύστημα που εξελίσσεται, στο οποίο δεν μπορούν πλέον να αποκλειστούν απότομες και μη αναστρέψιμες αλλαγές».

(Πηγή: esa.int)

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΠΡΑΤΙΚΑΚΗΣ

Με τη θερμοκρασία να ξεπερνά τους 35 βαθμούς τις τελευταίες μέρες του Μαΐου, ο καύσωνας που ξεροψήνει τη Βρετανία θα φαινόταν ασυνήθιστος ακόμα και το κατακαλόκαιρο, σύμφωνα με τη μετεωρολογική υπηρεσία.

«Απολύτως εκπληκτικό» σχολίασε στο BBC η Φριντερίκε Ότο, γνωστή κλιματολόγος του Imperial College του Λονδίνου.

«Εντελώς τρελό» είπε ο Πίτερ Θορν, διευθυντής του Κέντρου Κλιματικής Έρευνας στο Πανεπιστήμιο του Μέινουθ στην Ιρλανδία.

Στο μέσο ενός πρωτοφανούς ανοιξιάτικου καύσωνα βρίσκεται και η Γαλλία, όπου καταρρίφθηκαν εκατοντάδες ρεκόρ θερμοκρασίας. Ασυνήθιστα θερμές συνθήκες για τον μήνα Μάιο ζουν επίσης η Ιταλία, η Γερμανία, η Ισπανία και η Ελβετία.

Η άμεση αιτία είναι ένας «θερμικός θόλος», ένα σύστημα υψηλής πίεσης που παραμένει πάνω από τη Δυτική Ευρώπη και παγιδεύει θερμό αέρα κοντά στο έδαφος.

Όμως ένας τέτοιος καύσωνας θα ήταν εξαιρετικά απίθανος χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, λένε οι ειδικοί.

Περαστικοί στο Λονδίνο περπατούν με ομπρέλες στις 26 Μαΐου 2026. Όχι για την βροχή αλλά για τον ήλιο (Reuters)

Η θερμοκρασία στην Ευρώπη ανεβαίνει σήμερα κατά 0,56 βαθμούς ανά δεκαετία, δύο φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Την Τρίτη, τα θερμόμετρα στη Βρετανία ξεπέρασαν το ρεκόρ θερμοκρασίας για τον μήνα Μάιο κατά 2 βαθμούς Κελσίου.

Το νούμερο ακούγεται μικρό, αφήνει όμως έκπληκτους και ανήσυχους τους επιστήμονες.

«Αν κάποιος καταρρίψει το παγκόσμιο ρεκόρ στο άλμα εις ύψος, θα περίμενε κανείς να το ξεπεράσει κατά ένα εκατοστό και όχι ξαφνικά κατά είκοσι ή τριάντα εκατοστά. Το ίδιο ισχύει και για τις καιρικές συνθήκες» εξήγησε στο BBC ο Έριχ Φίσερ, καθηγητής του Ομοσπονδιακού Πολυτεχνείου της Ζυρίχης (ETH Zurich).

Οι ομπρέλες έγιναν ανοιξιάτικο αξεσουάρ και στο Παρίσι. Έξω από την Παναγία των Παρισίων στις 26 Μαΐου 2026 (Reuters)

«Αν το ρεκόρ καταρριφθεί έπειτα από εκατό ή εκατόν πενήντα χρόνια μετρήσεων, πιθανότατα θα περίμενε κανείς να ξεπεραστεί κατά ένα δέκατο του βαθμού, και όχι ξαφνικά κατά δύο ή τρεις βαθμούς»  είπε.

Και το φαινόμενο δεν αφορά μόνο την Ευρώπη. Τον Μάρτιο, περίπου το ένα τρίτο των μετεωρολογικών σταθμών στις ΗΠΑ κατέγραψε νέα ρεκόρ για τη συγκεκριμένη εποχή του έτους.

Το μέγεθος της υπέρβασης που έφερε ο καύσωνας ήταν «εντελώς παράλογο» είπε ο Ρόμπερτ Ρόουντ, επικεφαλής επιστήμονας του αμερικανικού ερευνητικού οργανισμού Berkeley Earth.

Πινακίδα στο μετρό του Λονδίνου στις; 26 Μαΐου 2026 υπενθυμίζει στους επιβάτες να έχουν μαζί τους νερό (Reuters).

Παγκόσμιος καύσωνας

Ο πρωτοφανής ανοιξιάτικος καύσωνας στην Ευρώπη έρχεται την ώρα που η μέση θερμοκρασία της Γης είναι 1,4 βαθμού υψηλότερη σε σχέση με τα επίπεδα πριν από τη βιομηχανική επανάσταση.

Οι δεσμεύσεις των κυβερνήσεων για μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων δεν επαρκούν για να συγκρατηθεί η άνοδος έως τα τέλη του αιώνα στους 1,5 βαθμούς, όπως προέβλεπε η Συμφωνία των Παρισίων, και ο κόσμος οδεύει σε καταστροφική άνοδο κατά 2,3 έως 2,5 βαθμούς Κελσίου ως το 2100, όπως προειδοποιεί ο ΟΗΕ.

Η απότομη αλλαγή του κλίματος απαιτεί πλέον από τις χώρες της Βορειοδυτικής Ευρώπης να προσαρμοστούν σε μια νέα κανονικότητα.

«Το κλίμα στο οποίο ζούμε σήμερα απλά δεν είναι αυτό με το οποίο μεγαλώσαμε. Τα κτήρια και οι υποδομές μας είναι τραγικά απροετοίμαστες για όσα έρχονται» δήλωσε στον Guardian η Ότο, η κλιματολόγος του Imperial College.

Πιστοί προστατεύονται με παρασόλ περιμένοντας να ακούσουν τον πάπα Λέοντα στην πλατεία του Αγίου Πέτρου στις 27 Μαΐου 2027 (Reuters)

Μια δραματική προειδοποίηση ήρθε την περασμένη εβδομάδα, όταν η βρετανική Επιτροπή Κλιματικής Αλλαγής, η οποία γνωμοδοτεί στην κυβέρνηση, παρουσίασε έκθεση σύμφωνα με την οποία η Βρετανία είναι χτισμένη για ένα κλίμα που πλέον δεν υπάρχει.

Μέχρι τα μέσα του αιώνα, εκτιμούσε η έκθεση, οι καύσωνες στη Βρετανία θα ξεπερνούν συστηματικά τους 40 βαθμούς Κελσίου σε όλη τη χώρα.

Τα κλιματιστικά θα σώσουν του πιο προνομιούχους, όμως, χωρίς δραστικές πολιτικές ανακούφισης, οι πιο ευάλωτες ομάδες θα μείνουν να υποστούν την αφόρητη ζέστη.

Θερμοκρασίες άνω των 40 βαθμών ήταν μέχρι σχετικά πρόσφατα ανήκουστες στη Βρετανία.

Μέχρι τη δεκαετία του 1990, ίσχυε ακόμα το ρεκόρ των 36,7 βαθμών από το 1911. Πλέον έχει καταρριφθεί πολλές φορές και τον Ιούλιο του 2022 σκαρφάλωσε στους 40,3 βαθμούς.

Πηγή: in.gr

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΠΡΑΤΙΚΑΚΗΣ

Έπειτα από προσπάθειες τριών ετών στην αφιλόξενη Δυτική Ανταρκτική, διεθνής ερευνητική ομάδα κατάφερε να ανοίξει γεώτρηση στο υπέδαφος και να ανασύρει δείγματα βράχων και λάσπης συνολικού μήκους 238 μέτρων, τον μεγαλύτερο πυρήνα που έχει ανασυρθεί ποτέ κάτω από στρώματα πάγου.

Σύμφωνα με την προκαταρκτική χρονολόγηση, η οποία βασίστηκε σε μικροσκοπικά απολιθώματα θαλάσσιων οργανισμών, τα δείγματα πηγαίνουν 23 εκατομμύρια χρόνια πίσω στο παρελθόν της λευκής ηπείρου, και καλύπτουν περιόδους κατά τις οποίες η θερμοκρασία της Γης ήταν υψηλότερη από ό,τι σήμερα –υψηλότερη και από τη θερμοκρασία στην οποία προβλέπεται να φτάσει ο πλανήτης το 2100 σύμφωνα με τις σημερινές κλιματικές πολιτικές.

Το παγοκάλυμμα της Δυτικής Ανταρκτικής, το οποίο έχει αρχίσει να εμφανίζει σημεία αστάθειας τις τελευταίες δεκαετίες, θα αρκούσε για να οδηγήσει σε καταστροφική άνοδο της στάθμης των ωκεανών κατά 4-5 μέτρα σε περίπτωση που έλιωνε εντελώς.

Το διεθνές ερευνητικό πρόγραμμα SWAIS2C έχει στόχο να εξετάσει πώς το κάλυμμα πάγου αντέδρασε σε παλαιότερα επεισόδια κλιματικής αλλαγής, προκειμένου να μπορέσουν οι επιστήμονες να εκτιμήσουν πώς θα συμπεριφερθεί στο μέλλον.

«Από ό,τι γνωρίζουμε, οι μακρύτεροι πυρήνες πάγου που είχαν ανασυρθεί μέχρι σήμερα κάτω από παγοκάλυμμα είχαν μήκος μικρότερο από δέκα μέτρα. Εμείς υπερβήκαμε τον αρχικό στόχο μας των 200 μέτρων» δήλωσε η Μόλι Πάτερσον του Πανεπιστημίου Πανεπιστήμιο Μπίνγκχαμτον στις ΗΠΑ, συνεπικεφαλής της αποστολής.

Οι ερευνητές κατασκήνωσαν για δύο μήνες σε μια απομονωμένη περιοχή της Δυτικής Ανταρκτικής (Ana Tovey/SWAIS2C)

Τα δύο προηγούμενα καλοκαίρια, τεχνικά εμπόδια οδήγησαν στη ματαίωση της προσπάθειας. Η τρίτη απόπειρα ήταν η τυχερή.

Οι ερευνητές κατασκήνωσαν για δύο μήνες στο Κράρι Άις Ράις, κοντά στις ακτές της Δυτικής Ανταρκτικής, εκεί όπου οι παγετώνες της ενδοχώρας κυλούν στη θάλασσα και σχηματίζουν την παγοκρηπίδα Ρος, μια γιγάντια πλάκα πάγου που επιπλέει στον ωκεανό.

 

Η περιοχή απέχει 700 χιλιόμετρα απο τον πλησιέστερο ερευνητικό σταθμό.

Σε πρώτη φάση, η ομάδα χρησιμοποίησε ένα γεωτρύπανο θερμού νερού για να διαπεράσει 523 μέτρα πάγου, και στη συνέχεια, εγκατέστησε ένα γεωτρύπανο που κατέβηκε σε βάθος 1.300 κάτω από την επιφάνεια του πετρώματος. Οι τεχνικές λεπτομέρειες δημοσιεύονται εδώ.

Οι πυρήνες που ανασύρθηκαν χωρίζονται σε στρώματα. Ορισμένα περιείχαν μικρές και μεγάλες πέτρες, άλλα αποτελούνταν από ιζήματα λεπτόκοκκης λάσπης και άλλα περιείχαν υπολείμματα φυτοπλαγκτού.

Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι το συγκεκριμένο σημείο ήταν κάποτε μια παραλία που έβλεπε στον ανοιχτό ωκεανό, κάτι που σημαίνει ότι η παγοκρηπίδα Ρος είχε εξαφανιστεί κάποια στιγμή στο παρελθόν.

Μελλοντικές αναλύσεις στα δείγματα αναμένεται να δείξουν πότε συνέβη αυτή η δραματική υποχώρηση και ποιοι περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορεί να την προκάλεσαν.

Τα νέα δεδομένα θα επιτρέψουν τη βελτίωση των μοντέλων της συμπεριφοράς του πάγου, το κύριο εργαλείο με το οποίο θα μπορούσαμε να προβλέψουμε μια νέα καταστροφική υποχώρηση στην Ανταρκτική.

Πηγή: in.gr

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΓΙΑΝΝΗ

Από τη δεκαετία ήδη του 1970 με το πρόσχημα ότι τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα ή μεταλλαγμένα, όπως είναι γνωστά στο ευρύ κοινό, θα έλυναν το μεγάλο πρόβλημα της πείνας στον Τρίτο Κόσμο, οι πολυεθνικές εταιρείες βιοτεχνολογίας κατάφεραν να τα βάλουν στη διατροφή μας παρά τη μεγάλη αντίδραση της κοινωνίας των πολιτών. Ωστόσο όχι μόνο δεν λύθηκε το πρόβλημα της πείνας, αλλά αντίθετα η τροφή μας υποβαθμίστηκε. Δημιουργήθηκε η λεγόμενη «κρυφή πείνα» λόγω της έλλειψης μικροθρεπτικών συστατικών και της αύξησης της χρήσης χημικών στις καλλιέργειες.

Μπορεί να τρώμε καθημερινά και όμως να παραμένουμε βαθιά υποσιτισμένοι, με το σώμα μας να είναι εξασθενημένο όχι από την απουσία τροφής αλλά από την ανεπάρκεια της ουσίας της. Σήμερα, με το πρόσχημα της κλιματικής αλλαγής, η βιομηχανία της βιοτεχνολογίας υπόσχεται καλλιέργειες ανθεκτικές στην ξηρασία και στην άνοδο της θερμοκρασίας. Ωστόσο, αυτό δεν έχει αποδειχτεί και δεν μπορεί να είναι αξιόπιστο, όταν γίνεται υπό πίεση, χωρίς σαφείς πληροφορίες, επιστημονική τεκμηρίωση και θεσμικό έλεγχο. Τον Ιούλιο του 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τον νέο κανονισμό για τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (ΝΓΤ), για τη νέα γενιά δηλαδή μεταλλαγμένων. Αυτός ο κανονισμός που χαλαρώνει τη νομοθεσία για τη νέα γενιά γενετικά τροποποιημένων οργανισμών, ψηφίστηκε στις 19 Δεκεμβρίου στις Βρυξέλλες στο πλαίσιο της Μόνιμης Αντιπροσωπείας των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Δυστυχώς η Ελλάδα ψήφισε υπέρ, παρά τις αντιρρήσεις του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, που είναι ο θεσμοθετημένος επιστημονικός σύμβουλος της πολιτείας για τον πρωτογενή τομέα παραγωγής, την προστασία του περιβάλλοντος και την αειφορική διαχείριση των φυσικών πόρων.

«Πρόκειται για ένα ακόμα βήμα προς την κατεύθυνση ακύρωσης των κανόνων ασφαλείας για τον αγρότη και τον καταναλωτή. Είναι η πρώτη φορά που μια Ελληνική κυβέρνηση ψηφίζει υπέρ της διάδοσης της γενετικά τροποποιημένης διατροφής, δηλαδή των “μεταλλαγμένων” χωρίς ελέγχους και διαφάνεια. Επιδιώκει να φέρει στο πιάτο μας κρυφά –χωρίς ενημέρωση και ελέγχους– μια νέα κατηγορία τροφίμων που δεν έχουν δοκιμαστεί. Επιδιώκει να καταστήσει ακόμη περισσότερο εξαρτώμενο τον αγρότη από τις εταιρείες με τις πατέντες;», αναφέρει στην ανακοίνωσή του το Δίκτυο για τη Διατήρηση των Παραδοσιακών Σπόρων ΣΙΤΩ (www.sito.gr).

Τι θα ισχύσει εάν ψηφιστεί η νομοθετική πρόταση από το Ε.Κ.;

«Μέχρι τώρα στα γενετικά τροποποιημένα για τις τροφές των ανθρώπων έπρεπε να υπάρχει προηγούμενη αξιολόγηση κινδύνου πριν εγκριθεί η καλλιέργεια. Μετά την καλλιέργεια έπρεπε να υπάρχει αυτό που αποκαλείται ιχνηλασιμότητα, δηλαδή η δυνατότητα παρακολούθησης του φυτού έτσι ώστε αν υπάρξει κάποιο πρόβλημα να μπορεί να αποσυρθεί στο μέτρο που είναι εφικτό. Ενα τρίτο που ισχύει είναι η σήμανση μέχρι τον τελικό καταναλωτή», εξηγεί η ερευνήτρια και μέλος του Δικτύου ΣΙΤΩ, Βάσω Κανελλοπούλου. Αν ψηφιστεί η νέα νομοθεσία από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον προσεχή Μάρτιο, αυτά καταργούνται γιατί τα θεωρεί ισοδύναμα με τα συμβατικά φυτά.

«Ο όρος “ισοδύναμα” είναι αυθαίρετος όρος γιατί βασίζεται σε ένα όριο 20 γενετικών τροποποιήσεων. Δηλαδή αν το φυτό έχει μέχρι 20 τροποποιήσεις, είναι ισοδύναμο με τις φυσικές μεταλλάξεις των φυτών στη φύση. Αυτό είναι αυθαίρετο, οι επιστήμονες λένε ότι πρόκειται για νομικό κατασκεύασμα και δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια», λέει η κ. Κανελλοπούλου.

Στην Ευρώπη και κατ’ επέκταση και στην Ελλάδα υπάρχει μια σχετικά ικανοποιητική νομοθεσία για τα μεταλλαγμένα η οποία βασίζεται στην Αρχή της Προφύλαξης.

Στη νέα νομοθεσία και σε αντίθεση με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, τα βασικά δικαιώματα των Ευρωπαίων πολιτών, όπως η αξιολόγηση κινδύνου, η ιχνηλασιμότητα και η σήμανση για τον τελικό καταναλωτή, καταστρατηγούνται υπό την πίεση του αγροχημικού λόμπι. «Υπήρχαν υποχρεωτικά μέθοδοι ανεύρεσης και εντοπισμού ενός ΓΤΟ. Επρεπε δηλαδή η πολυεθνική εταιρεία που το ετοιμάζει να παρέχει και τους τρόπους εντοπισμού του», θα πει η κ. Κανελλοπούλου για την ιχνηλασιμότητα.

Με απλά λόγια, μέχρι τώρα υπάρχει η δυνατότητα εντοπισμού και παρακολούθησης ενός ΓΤΟ σε όλα τα στάδια παραγωγής και διακίνησης. Από πού προέρχεται, πού πηγαίνει και σε ποια προϊόντα καταλήγει. Υπάρχει η πληροφορία αλλά και η δυνατότητα ένα προϊόν που ενέχει κινδύνους για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον να ανακληθεί.

Αυτή η θεσμοθετημένη υποχρέωση της Ε.Ε. από το 2003 που βοηθά να αντιμετωπιστεί κάθε απρόβλεπτος κίνδυνος αν ψηφιστεί ο νέος νόμος, δεν θα ισχύει, καθώς και η επιστημονική διαδικασία την οποία ονομάζουμε αξιολόγηση κινδύνου και εξετάζει ξεχωριστά το κάθε ΓΤΟ εάν είναι ασφαλής ή ενδεχομένως μπορεί να προκαλέσει βλάβες στην ανθρώπινη υγεία, στο περιβάλλον και στον άνθρωπο. Δυστυχώς, με την κατάργηση της σήμανσης στο τελικό προϊόν η νέα νομοθεσία στερεί στους Ευρωπαίους πολίτες και το δικαίωμά τους να γνωρίζουν τι φτάνει στο πιάτο τους. Στερεί το δικαίωμά μας δηλαδή στο να επιλέγουμε τι θα φάμε.

Επιπλέον, μέχρι τώρα τα κράτη-μέλη έχουν το δικαίωμα απαγόρευσης μιας τέτοιας καλλιέργειας σε εθνικό έδαφος. Αυτό το δικαίωμα με τη νέα νομοθεσία χάνεται. Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα όπου σήμερα δεν καλλιεργούνται ΓΤΟ; Οτι θα χαθεί το δικαίωμα της χώρας να απαγορεύει την καλλιέργεια όταν κρίνει ότι θα υπάρξει πρόβλημα τόσο στην παραγωγή όσο και στα οικοσυστήματά μας. «Μέχρι τώρα ένα κράτος-μέλος μπορεί να πει “όχι” για καλλιέργεια που έχει εγκριθεί σε άλλες χώρες της Ε.Ε. Μπορεί να πει “Δεν ταιριάζει στη δική μου βιοποικιλότητα, δεν ταιριάζει στο οικοσύστημά μου”. Αυτό το δικαίωμα καταργείται γιατί αν ένα τέτοιο προϊόν εγκριθεί, για παράδειγμα στην Πολωνία, η Ελλάδα θα είναι υποχρεωμένη να το χρησιμοποιήσει χωρίς σήμανση, χωρίς αξιολόγηση κινδύνου και χωρίς ενημέρωση του καταναλωτή», λέει η κ. Κανελλοπούλου.

Με την αποκαλούμενη απορρύθμιση, με τη χαλάρωση δηλαδή των μέτρων προστασίας στη νέα νομοθεσία, τα κράτη-μέλη θα χάσουν το δικαίωμά τους, όπως είπαμε, να απαγορεύσουν την καλλιέργεια όταν κρίνουν ότι θα υπάρξει πρόβλημα στην παραγωγή τους αλλά και στα οικοσυστήματά τους, ενώ οι καλλιεργητές –είτε βιολογικοί είτε συμβατικοί– διατρέχουν τον κίνδυνο επιμόλυνσης μέσω τυχαίων διασταυρώσεων.

Με απλά λόγια, θα εκθέσει τους αγρότες και τη φύση στον κίνδυνο μόλυνσης, καθώς οι ΓΤΟ απελευθερώνονται ανεξέλεγκτα στο περιβάλλον. «Στην Ελλάδα έχουμε μικρό κλήρο σε σχέση με την κεντρική Ευρώπη. Στον μικρό κλήρο η επιμόλυνση από τον διπλανό, δηλαδή η φυσική διασταύρωση είναι πάρα πολύ πιο πιθανή με ενδεχόμενες σοβαρές οικονομικές και άλλες επιπτώσεις για το προϊόν του αγρότη», θα πει η κ. Κανελλοπούλου και συμπληρώνει: «Το σημαντικότερο με την επιμόλυνση είναι και σε σχέση με τις πατέντες. Είναι πολύ σοβαρό, γιατί έχει σχέση με την σποροπαραγωγή κάθε χώρας που διασφαλίζει έτσι και την επισιτιστική της ασφάλεια. Η επισιτιστική ασφάλεια και η επάρκεια είναι κομμάτι της εθνικής άμυνας μιας χώρας. Αν συμβεί κάτι, ένα διεθνές πρόβλημα, είτε ανθρώπινο είτε κλιματικό, και σου μπλοκάρουνε το σπόρο, τι θα κάνεις; Θα έχεις σπόρους με δικαιώματα από τις πολυεθνικές; Πρέπει να έχεις και τον δικό σου σπόρο που είναι ελληνικός και πρέπει να προστατεύεται», εξηγεί η κ. Κανελλοπούλου.

Προβλήματα και στη βιομηχανία τροφίμων

Με τη χαλάρωση της νομοθεσίας και την κατάργηση των μέτρων προστασίας δεν είναι μόνο ότι οι καταναλωτές δεν θα γνωρίζουν τι φτάνει στο πιάτο τους, ότι οι αγρότες θα κινδυνεύουν από επιμόλυνση της παραγωγής τους και ότι το κράτος θα είναι έρμαιο των πολυεθνικών της βιοτεχνολογίας. Πολλά προβλήματα δημιουργεί και στη βιομηχανία τροφίμων, αφού το βάρος της αξιολόγησης κινδύνου φεύγει από τις πολυεθνικές της βιοτεχνολογίας και μεταφέρεται στις πλάτες της βιομηχανίας τροφίμων.

Σύμφωνα με τη European Non-GMO Industry Association (ENGA), το οικονομικό κόστος για τις εταιρείες τροφίμων που θέλουν να παραμείνουν χωρίς ΓΤΟ αυξάνει σημαντικά. Επιπλέον, θα υπάρχει πάντα ένα νομικό πρόβλημα, διότι, λόγω έλλειψης σήμανσης, δεν θα μπορούν να είναι βέβαιοι για τις πρώτες ύλες τους και δεν θα ξέρουν τι να πουν στον καταναλωτή. Επιπλέον, όπως φαίνεται από έρευνα που διεξήχθη από την ENGA, αν δεν περάσει η νομοθεσία που προτείνει τη χαλάρωση των κανόνων, δεν χάνουμε καμία ευκαιρία αντιμετώπισης των προβλημάτων της κλιματικής αλλαγής όπως μας λένε, διότι η πλειονότητα των προτάσεων των εταιρειών βιοτεχνολογίας δεν αφορά το κλίμα. «Σε 49 φυτά που βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης, μόνο δύο έχουν σχέση με την κλιματική αλλαγή ή τη βιωσιμότητα: το ένα υπόσχεται αντιμετώπιση της ξηρασίας και το άλλο υπόσχεται αντοχή σε αυξημένη αλατότητα του νερού. Ολα τα υπόλοιπα είναι άσχετα με το περιβάλλον και το κλίμα». Ωστόσο, η ασφάλεια των τροφίμων και του περιβάλλοντος δεν μπορεί να βασίζεται στις «υποσχέσεις» των πολυεθνικών.

Τώρα οι δυο επόμενες ψηφοφορίες σε σχέση με αυτό το νομοσχέδιο αφορούν αποκλειστικά το Ευρωκοινοβούλιο. Η πρώτη θα γίνει στην Επιτροπή Περιβάλλοντος του Ευρωκοινοβουλίου, ενώ η δεύτερη στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου τον Μάρτιο του 2026. «Σε μια πρώτη ενδιάμεση ψηφοφορία που είχε γίνει το 2024 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε ψηφίσει υπέρ της σήμανσης μέχρι τον τελικό καταναλωτή και είχε εγείρει μεγάλες αμφιβολίες για τις πατέντες. Τώρα αυτά θα τα ξεχάσει; Η Κομισιόν του προτείνει να τα ξεχάσει και οι ευρωβουλευτές θα τα ξεχάσουν;» αναρωτιέται με έκδηλη ανησυχία η κ. Κανελλοπούλου, ενώ η Μυρτώ Πισπίνη από το Ελληνικό Γραφείο της Greenpeace θα πει: «Η χώρα μας, αντί να ταχθεί με την πλευρά της ασφάλειας των τροφίμων, της υγείας των καταναλωτών και του περιβάλλοντος, φαίνεται ότι μπορεί να ψηφίσει υπέρ της νέας νομοθεσίας για τα νέα μεταλλαγμένα. Ομως οφείλουμε να θυμίσουμε ότι η Ελλάδα ιστορικά έχει πρωτοστατήσει στην Ε.Ε. για να ψηφιστεί το πενταετές ευρωπαϊκό μορατόριουμ/απαγόρευση στα μεταλλαγμένα φυτά, μέχρι να δημιουργηθεί η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τη σήμανση και την ιχνηλασιμότητα, και που τελικά οδήγησε στην απαγόρευση της καλλιέργειας των μεταλλαγμένων στη χώρα μας».

Ως επίλογο, ας δούμε τι αναφέρει το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, καλώντας τους ευρωβουλευτές να καταψηφίσουν το νομοσχέδιο: «Η Ελλάδα διαθέτει μοναδικό φυτικό κεφάλαιο ιδιαίτερης βιοποικιλότητας, υψηλής ποιότητας και διεθνούς αναγνώρισης. Θεωρούμε καθήκον μας να υπερασπιστούμε την προστασία της δημόσιας υγείας, του περιβάλλοντος, της γεωργικής παραγωγής και του καταναλωτή, διασφαλίζοντας ότι οποιαδήποτε τεχνολογική πρόοδος θα εφαρμοστεί με όρους επιστημονικά τεκμηριωμένους και κοινωνικά υπεύθυνους».

Τι ισχύει

? Αξιολόγηση κινδύνου για τους ΓΤΟ
? Ιχνηλασιμότητα. Από πού προέρχεται, πού πηγαίνει και σε ποια προϊόντα καταλήγει, ώστε ένα προϊόν να μπορεί να ανακληθεί αν χρειαστεί.
? Σήμανση για τον τελικό καταναλωτή
? Δικαίωμα των κρατών-μελών να απαγορεύουν την καλλιέργεια

Η νέα νομοθεσία για τα μεταλλαγμένα θα:

? καταργήσει τις δοκιμές ασφαλείας και την παρακολούθηση για το 94% των νέων ΓΜΟ, σε αντίθεση με απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου,
? εκθέσει τους ανθρώπους και τη φύση στους πιθανούς κινδύνους των μεταλλαγμένων φυτών που παράγονται με νέες γονιδιωματικές τεχνικές (NGT),
? καταργήσει την επιλογή των καταναλωτών με τον τερματισμό των απαιτήσεων επισήμανσης στα τρόφιμα,
? εκθέσει τους αγρότες και τη φύση στον κίνδυνο μόλυνσης, καθώς οι νέοι ΓΜΟ απελευθερώνονται ανεξέλεγκτα στο περιβάλλον και
? θα αυξήσει τον έλεγχο που έχουν μόνο μια χούφτα εταιρείες σπόρων στους αγρότες και τους μικρούς και μεσαίους εκτροφείς μέσω των πατεντών.

Πηγή: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

ΙΩΑΝΝΑ ΚΟΥΜΠΑΡΕΛΗ

Νέα έρευνα δείχνει ότι τα μοτίβα θερμοκρασίας στην Ευρώπη μοιάζουν πλέον με εκείνα πριν από 6.000 χρόνια, με τους επιστήμονες να προειδοποιούν ότι το καλοκαίρι θα γίνεται όχι μόνο θερμότερο με τα χρόνια, αλλά και μακρύτερο σε διάρκεια.

Η ερευνητική ομάδα επικεντρώθηκε σε μια σημαντική καταγραφή της κλιματικής ιστορίας: τη λάσπη

Ειδικότερα, τονίζουν ότι αν συνεχιστεί η υπερθέρμανση και κυρίως η ραγδαία άνοδος της θερμοκρασίας στην Αρκτική, το καλοκαίρι στη Γηραιά Ήπειρος μέχρι το 2100 μπορεί να επιμηκυνθεί έως και 42 επιπλέον ημέρες. Σε επίπεδο έτους, μπορεί να βιώνουμε θερμές συνθήκες επί οκτώ μήνες.

Η ήπειρός μας φαίνεται ότι αποκτά ολοένα και μεγαλύτερης διάρκειας θερμές περιόδους, ωστόσο δεν υπήρχαν έως τώρα σαφή στοιχεία σχετικά με το πώς και το γιατί ακριβώς συμβαίνει αυτό, όπως εξηγεί η δρ Σέλια Μάρτιν-Πουέρτας, επικεφαλής ερευνήτρια από το Τμήμα Γεωγραφίας του Royal Holloway.

Τα ευρήματα της νέας έρευνας, ωστόσο, έδειξαν ότι τα σημερινά μοτίβα θερμοκρασίας προσομοιάζουν με εκείνα πριν από 6.000 χρόνια και μπορεί να αποτελούν ένδειξη για ακόμα περισσότερες θερμές ημέρες στο μέλλον.

Έρευνα: Αναζητώντας στοιχεία στη λάσπη

Στο πλαίσιο της μελέτης, η οποία δημοσιεύτηκε στο Nature Communications, η ερευνητική ομάδα επικεντρώθηκε σε μια σημαντική καταγραφή της κλιματικής ιστορίας: τη λάσπη. Συγκεκριμένα, στα ιζήματα που βρίσκονται στον πυθμένα ευρωπαϊκών λιμνών αποτυπώνονται οι αλλαγές των εποχών τα τελευταία 10.000 χρόνια.

Όπως αναφέρει το Euronews, οι ερευνητές αξιολόγησαν τη διαβάθμιση θερμοκρασίας ανά γεωγραφικό πλάτος, δηλαδή τη διαφορά θερμοκρασίας ανάμεσα στην Αρκτική και στον Ισημερινό. Αυτή η διαβάθμιση «καθοδηγεί» τον καιρό στην Ευρώπη, κατευθύνοντας τα ατμοσφαιρικά ρεύματα από τον Ατλαντικό προς την Ευρώπη.

 

Όσο όμως η Αρκτική θερμαίνεται, τόσο η διαφορά θερμοκρασίας με τον Ισημερινό μειώνεται. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα ατμοσφαιρικά ρεύματα να επιβραδύνονται, εντείνοντας και παρατείνοντας φαινόμενα όπως οι καύσωνες, ενώ η ίδια η καλοκαιρινή περίοδος διαρκεί περισσότερο.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι για κάθε μείωση κατά 1°C στη θερμοκρασιακή διαβάθμιση ανά γεωγραφικό πλάτος, η καλοκαιρινή περίοδος επιμηκύνεται κατά περίπου έξι ημέρες. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε 42 επιπλέον ημέρες καλοκαιριού μέχρι το 2100, αν η υπερθέρμανση συνεχιστεί με τον σημερινό ρυθμό.

Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι ενόψει της COP30, ο ΟΗΕ είχε προειδοποιήσει ότι η ανθρωπότητα έχει ουσιαστικά χάσει τον στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού, σύμφωνα με τον οποίο η άνοδος της θερμοκρασίας μέχρι τα τέλη του αιώνα δεν πρέπει να ξεπεράσει τους 1,5 βαθμούς, ή το πολύ τους 2,0 βαθμούς, σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Ήδη έχει ήδη φτάσει τους 1,4 βαθμούς και αναμένεται να ξεπεράσει το κρίσιμο όριο εντός της επόμενης δεκαετίας.

 

Πάντως, όπως τονίζουν οι συγγραφείς της μελέτης, βάσει της τρέχουσας ανόδου θερμοκρασίας στην Αρκτική, η Ευρώπη θα μπορούσε να βιώνει ακόμα και οκτώ μήνες καλοκαίρι μέχρι το τέλος του αιώνα. Ακριβώς αυτό το στοιχείο αντανακλά τις συνθήκες της Ευρώπης πριν από περίπου 6.000 χρόνια, όταν η περίοδος της ζέστης διαρκούσε σχεδόν 200 ημέρες.

Γιατί συμβαίνει τώρα;

Αν και ανέκαθεν υπήρχε η διαβάθμιση που προαναφέρθηκε ανάμεσα στον Ισημερινό και στην Αρκτική, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου επιταχύνουν την άνοδο της θερμοκρασίας στην Αρκτική, η οποία αυτή την περίοδο θερμαίνεται έως και τέσσερις φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο.

«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι αυτό δεν αποτελεί αποκλειστικά σύγχρονο φαινόμενο, αλλά ένα επαναλαμβανόμενο χαρακτηριστικό του κλιματικού συστήματος της Γης», δήλωσε η δρ Λόρα Μπόιαλ, συγγραφέας της μελέτης και πρώην διδακτορική ερευνήτρια στο Royal Holloway. «Αυτό που αλλάζει σήμερα είναι η ταχύτητα, η αιτία που το προκαλεί και η ένταση της μεταβολής».

Οι ερευνητές σημειώνουν επίσης ότι την αλλαγή επηρεάζουν και επιπρόσθετοι παράγοντες, όπως οι θετικοί και αρνητικοί μηχανισμοί ανατροφοδότησης (όταν αλλαγές ενισχύουν ή μειώνουν άλλες αλλαγές) που προκαλούνται από ανθρώπινες δραστηριότητες.

Πώς έχει θερμανθεί η Ευρώπη τα τελευταία χρόνια;

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η Ευρώπη υπερθερμαίνεται πιο γρήγορα από τις υπόλοιπες ηπείρους. Οι πόλεις πλήττονται ιδιαίτερα λόγω του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας, όπου η θερμότητα παγιδεύεται από τα κτίρια και απορροφάται από την άσφαλτο και το τσιμέντο.

Σύμφωνα με ανάλυση που δημοσιεύτηκε φέτος το καλοκαίρι από τον οργανισμό Climate Resilience for All και εξέτασε δεδομένα θερμοκρασίας από 85 πόλεις παγκοσμίως, την περίοδο 2019-2023, η ζέστη δεν περιορίζεται πλέον μόνο στους θερινούς μήνες.

Ειδική αναφορά έγινε στην ελληνική πρωτεύουσα, όπου οι υψηλές θερμοκρασίες διήρκεσαν από τα μέσα Μαΐου έως τις αρχές Οκτωβρίου, ενώ ακραία ζέστη καταγράφηκε επίσης στα Τίρανα (143 ημέρες), στη Λισαβόνα (136) και στη Μαδρίτη (119).

Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι πέρυσι, η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή πρόσθεσε κατά μέσο όρο έναν επιπλέον μήνα ακραίας ζέστης σε περιοχές όπου συγκεντρώνεται το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού.

Πηγή: in.gr

Οι διαπραγματεύσεις των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα (COP30) ξεκίνησαν τη Δευτέρα (10/11) στην άκρη του βραζιλιάνικου Αμαζονίου, με τους ηγέτες να πιέζουν για επιτάχυνση των προσπαθειών περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Ωστόσο, από την έναρξη απουσίαζαν οι κορυφαίοι διαπραγματευτές των ΗΠΑ.

Ο οικοδεσπότης Πρόεδρος, Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, τόνισε ότι οι διαπραγματευτές δεν πρέπει να ξεχνούν ότι «η κλιματική έκτακτη ανάγκη είναι μια αύξηση της ανισότητας».

Δήλωσε ότι επέλεξε την πόλη Μπελέμ αντί για μια «τελειωμένη πόλη», για να τονίσει τον αντίκτυπο που έχει η υπερθέρμανση στον Αμαζόνιο και τη φτώχεια.

«Η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας εξαπλώνει τον πόνο και την καταστροφή, ειδικά στους πιο ευάλωτους πληθυσμούς», δήλωσε ο Λούλα.

Ο Πρόεδρος της Βραζιλίας επέκρινε την παραπληροφόρηση για το κλίμα, χωρίς να κατονομάσει τους απόντες Αμερικανούς: «Η COP30 θα είναι η COP της αλήθειας. […] Επιτίθενται στους θεσμούς, επιτίθενται στην επιστήμη και στα πανεπιστήμια. Τώρα είναι η στιγμή να επιβάλουμε μια νέα ήττα στους αρνητές».

Οι φετινές συνομιλίες δεν αναμένεται να καταλήξουν σε κάποια νέα φιλόδοξη συμφωνία.

Αντίθετα, οι διοργανωτές την χαρακτηρίζουν ως την «COP της Εφαρμογής», καθώς οι χώρες πρέπει να παρουσιάσουν τα ενημερωμένα εθνικά τους σχέδια για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.

Ο γραμματέας του ΟΗΕ για το κλίμα, Σάιμον Στιλ, τόνισε την ανάγκη για συνεργασία: «Η δουλειά σας είναι να πολεμήσετε αυτή την κλιματική κρίση μαζί».

Τις εκκλήσεις αυτές περιπλέκει η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η κυβέρνηση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αρνείται εδώ και καιρό την ύπαρξη της κλιματικής αλλαγής, δεν έστειλε υψηλόβαθμους διαπραγματευτές και αποσύρεται για δεύτερη φορά από τη 10ετή Συμφωνία του Παρισιού.

Η Συμφωνία του Παρισιού στόχευε στον περιορισμό της υπερθέρμανσης στον 1,5 βαθμό Κελσίου, αλλά οι επιστήμονες λένε τώρα ότι είναι απίθανο οι χώρες να παραμείνουν κάτω από αυτό το όριο

Ιστορική ευθύνη και αντιδράσεις

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ιστορικά απελευθερώσει περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου από οποιαδήποτε άλλη χώρα.

Η Κίνα είναι ο νούμερο 1 ρυπαντής τώρα, αλλά επειδή το CO2 παραμένει στον αέρα για τουλάχιστον έναν αιώνα, το μεγαλύτερο μέρος του προήλθε από τις ΗΠΑ.

Η πρέσβειρα του Παλάου, Ιλάνα Σάιντ, δήλωσε ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ «έχει πραγματικά μετατοπίσει το κέντρο βάρους» του συστήματος διαπραγματεύσεων.Ο πρώην ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για το κλίμα, Τοντ Στερν, ήταν πιο ωμός: «Είναι καλό που δεν στέλνουν κανέναν. Δεν θα ήταν εποικοδομητικό αν το έκαναν».

 

Αν και η κυβέρνηση των ΗΠΑ απουσιάζει, ορισμένοι συμμετέχοντες, συμπεριλαμβανομένων εκπροσώπων από αμερικανικές πόλεις, πολιτείες και επιχειρήσεις, δήλωσαν ότι θα βοηθήσουν να καλυφθεί το κενό.

 

Ο Λούλα και ο Στιλ επεσήμαναν τις καταστροφές των τελευταίων εβδομάδων – τον τυφώνα Melissa στην Καραϊβική, τους τυφώνες στο Βιετνάμ και τις Φιλιππίνες, και τον ανεμοστρόβιλο στη νότια Βραζιλία – ως απόδειξη της επείγουσας ανάγκης.

«Η κλιματική αλλαγή δεν είναι μια απειλή του μέλλοντος», είπε ο Λούλα. «Είναι ήδη μια τραγωδία του παρόντος».

Η κλιματική αλλαγή φέρνει νέες καλλιέργειες στη Βρετανία — και το ρύζι είναι μόνο η αρχή

Με τις λαστιχένιες μπότες της βυθισμένες στο νερό, η Ναντίν Μιτσούνας χαμογελά καθώς περιποιείται τα ώριμα φυτά ρυζιού που αναδύονται από τη λάσπη στο μικρό της χωράφι, στην ανατολική Αγγλία. "Η καλλιέργεια ρυζιού δεν έχει επιχειρηθεί ποτέ ξανά στο Ηνωμένο Βασίλειο", λέει η Μιτσούνας, οικολόγος πεδίου στο Κέντρο Οικολογίας και Υδρολογίας του Ηνωμένου Βασιλείου (UKCEH). Όμως, καθώς οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, "δεν είναι πια μια τόσο παράλογη ιδέα — γιατί, όπως φαίνεται, λειτουργεί", προσθέτει. Καθώς το ρύζι καλλιεργείται πλέον στα βρετανικά χωράφια, λεμονιές και ρεβίθια αρχίζουν να φυτρώνουν πιο νότια.

Το θερμότερο κλίμα και οι μεταβαλλόμενες βροχοπτώσεις καθιστούν πλέον απαραίτητο τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό — και οι Βρετανοί ερευνητές αναλαμβάνουν ένα φιλόδοξο ταξίδι γεωργικού μετασχηματισμού. Η Μιτσούνας ηγείται της έρευνας αυτής με ένα πρόγραμμα που δοκιμάζει νέες καλλιέργειες στο Φενς του Κέιμπριτζσαϊρ με την επανυδάτωση τυρφώνων. Το εύφορο έδαφος της περιοχής έχει στηρίξει επί δεκαετίες υψηλά επίπεδα παραγωγής: εδώ καλλιεργείται σήμερα σχεδόν το ένα τρίτο των λαχανικών της Αγγλίας και περίπου το 20% των πατατών και των παντζαριών της. Όμως, η συνεχής αποστράγγιση του εδάφους φτωχαίνει σταδιακά τη γη, απειλώντας την αγροτική παραγωγή και απελευθερώνοντας διοξείδιο του άνθρακα που ήταν παγιδευμένο στους τυρφώνες — μία από τις σημαντικότερες φυσικές δεξαμενές άνθρακα της χώρας.

Το μέλλον της γεωργίας

Ο Κρεγκ και η Σάρα-Τζέιν Τέιλορ, ιδιοκτήτες γης που συμμετέχουν στο πρόγραμμα UKCEH, έχουν επίγνωση του θέματος. "Γνωρίζουμε ότι τα εδάφη μας εξαντλούνται και ότι πρέπει να αλλάξουμε για να διασφαλίσουμε το μέλλον", δήλωσε η Σάρα-Τζέιν Τέιλορ, υπογραμμίζοντας το ζήτημα της "διαθεσιμότητας του νερού"- ένα πρόβλημα που θα χειροτερεύσει". Το Ηνωμένο Βασίλειο, όπως και ο υπόλοιπος κόσμος, επηρεάζεται από την κλιματική αλλαγή. Έχει πλέον να αντιμετωπίσει συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα, άνοδο της θερμοκρασίας και ξηρασία σε ορισμένες περιοχές. Μια πρόσφατη μελέτη του UKCEH έδειξε ότι η ανάπτυξη δημοφιλών καλλιεργειών όπως το σιτάρι και οι φράουλες, θα δυσκολέψει τις επόμενες δεκαετίες, αν το κλίμα θερμανθεί κατά 2 βαθμούς Κελσίου. Εάν οι θερμοκρασίες αυξηθούν κατά 4 βαθμούς Κελσίου, θα πληγούν οι καλλιέργειες κρεμμυδιού και βρώμης.

Από την άλλη πλευρά, καλλιέργειες όπως ο ηλίανθος, το σκληρό σιτάρι, η σόγια, τα ρεβίθια, το λεμόνι και οι μπάμιες, θα μπορούσαν να γίνουν πιο βιώσιμες, ιδίως στη νοτιοδυτική Αγγλία ή κοντά στις ακτές της Σκωτίας. Η Κίνα και η Ινδία είναι οι μεγαλύτεροι παραγωγοί ρυζιού στον κόσμο. Και στο Φενς, η Μιτσούνας έχει δοκιμάσει εννέα ποικιλίες ρυζιού που καλλιεργούνται τακτικά στις Ηνωμένες Πολιτείες, τις Φιλιππίνες, τη Βόρεια Μακεδονία και την Ιαπωνία- τέσσερις από αυτές είναι πολλά υποσχόμενες, ιδιαίτερα μία που προέρχεται από την Κολομβία. Μόλις οι σπόροι βλάστησαν σε εργαστήριο, τα σπορόφυτα φυτεύτηκαν σε νερό τον Ιούνιο και η συγκομιδή ξεκίνησε στις αρχές Οκτωβρίου.

"Δεν τρώω ακόμα το ρύζι μου", αστειεύτηκε η οικολόγος. Αλλά ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να γίνει πραγματικότητα μέσα σε 10 χρόνια. "Το κατάλληλο κλίμα για το ρύζι κινείται πιο βόρεια" στην Ευρώπη, είπε, επισημαίνοντας επιτυχημένες πρωτοβουλίες στις Κάτω Χώρες και τη Γερμανία. Η οικολόγος δοκιμάζει επίσης μαρούλια, σέλινο, κολοκύθες και φράουλες -- ακόμη και αρωματικά φυτά. Παράλληλα με τον πειραματισμό καλλιεργειών, το σχέδιό της αποσκοπεί στην αναγέννηση των τυρφώνων και στη βελτίωση της ικανότητας της χώρας να δεσμεύει διοξείδιο του άνθρακα.

Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο

Δεν είναι η μόνη Βρετανίδα ερευνήτρια που δοκιμάζει νέες καλλιέργειες. Στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον στη νότια Αγγλία, ο καθηγητής βιολογικών επιστημών Μαρκ Τσάπμαν ηγείται μιας μελέτης για διάφορες καλλιέργειες, συμπεριλαμβανομένης της καλλιέργειας ρεβιθιών. "Αν περιμένουμε 20 ή 30 χρόνια να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν μπορούμε να καλλιεργήσουμε σιτάρι... όπως κάναμε πάντα, τότε θα έχουμε πρόβλημα", είπε. Τόνισε την ανάγκη να "εξομαλυνθεί η μετάβαση" με την ιεράρχηση των μελλοντικών καλλιεργειών και τη διασφάλιση ότι οι καταναλωτές είναι έτοιμοι να αλλάξουν τις συνήθειές τους.

"Νομίζω ότι βρισκόμαστε σε εκείνο το σημείο όπου πρέπει να δοκιμάσουμε περισσότερα πράγματα", δήλωσε. "Πρέπει να εμπλέξουμε τους αγρότες, οι οποίοι θα φυτέψουν τις καλλιέργειες". Οι πρωτοπόροι στο Φενς Σάρα-Τζέιν και Κρεγκ, διαπίστωσαν το αυξανόμενο ενδιαφέρον άλλων αγροτών για το έργο μετά την αρχική τους έκπληξη. "Κάποτε δεν καλλιεργούνταν εδώ πατάτες και ζαχαρότευτλα και τώρα είναι μια από τις κύριες καλλιέργειες στην περιοχή", δήλωσε η Σάρα-Τζέιν. "Οπότε γιατί να μην μπορούσε το ρύζι να αποτελέσει μια επιλογή και εδώ; Και γιατί να μην το εξετάσουμε;"

Πηγή: afp.com

Ο λευκός καπνός που βγήκε από την καμινάδα της Καπέλα Σιστίνα προμήνυε μόνο ένα πράγμα: η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία βρήκε τον επόμενο ηγέτη της, τον Πάπα Λέοντα ΙΔʼ, κατά κόσμον Ρόμπερτ Φράνσις Πρέβοστ.

Ο Ρόμπερτ Πρέβοστ έγινε ο 267ος ποντίφικας και ο πρώτος Αμερικανός στην ιστορία που εκλέγεται στον θρόνο του Αγίου Πέτρου. Στα πρώτα του λόγια ως Πάπας, φανερά συγκινημένος, ο Λέων είπε μεταξύ άλλων σε όσους βρίσκονταν στην πλατεία του Αγίου Πέτρου: “Ειρήνη σε όλους σας”.

Απευθυνόμενος στο πλήθος, απέτισε φόρο τιμής στον Φραγκίσκο, προτρέποντας τον κόσμο να θυμάται την κληρονομιά του προκατόχου του, προτού περιγράψει το όραμά του για την Καθολική Εκκλησία. “Πρέπει να επιδιώξουμε από κοινού να είμαστε μια ιεραποστολική εκκλησία. Μια εκκλησία που χτίζει γέφυρες και διάλογο”, είπε.

Η εκλογή του Πάπα Λέοντα ΙΔ’ από τους 100 και πλέον καρδινάλιους σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας εποχής για την Καθολική Εκκλησία, που φέρνει μια διαφορετική κατεύθυνση από αυτή του προκατόχου του.

Φέρνει ωστόσο μαζί της και μια σειρά από ερωτήματα, με τον νέο Πάπα να αναμένεται να έχει διαφορετική προσέγγιση -από τον προοδευτικό Πάπα Φραγκίσκο- σε σειρά θεμάτων, όπως η θέση των LGBTQ+ ατόμων, η μετανάστευση, η ισότητα των γυναικών και η προστασία του περιβάλλοντος.

 

Associated Press

LGBTQ+ Καθολικοί: Μια αλλαγή στρατηγικής

Η στάση του Πάπα Φραγκίσκου για την ένταξη των LGBTQ+ ατόμων στην Εκκλησία ήταν ιδιαίτερα προοδευτική. Ο Φραγκίσκος είχε εκφράσει τη στήριξή του προς τα ομόφυλα ζευγάρια, τονίζοντας τη σημασία της αλληλεγγύης και της συμπερίληψης.

Η θέση του νέου Πάπα για τους LGBTQ+ Καθολικούς αποκλίνει από αυτή του εκλιπόντος Πάπα. Τον Οκτώβριο του 2024, ο Πρέβοστ εξέφρασε την ανάγκη για μεγαλύτερες συζητήσεις σε ό,τι αφορά την ευλογία προς τα ομόφυλα ζευγάρι, λαμβάνοντας υπόψιν τις πολιτισμικές διαφορές σε όλο τον κόσμο, καθώς κάποιες χώρες εξακολουθούν να ποινικοποιούν την ομοφυλοφιλία. «Πρέπει να θυμάστε ότι υπάρχουν ακόμα μέρη στην Αφρική που εφαρμόζουν τη θανατική ποινή, για παράδειγμα, για ανθρώπους που ζουν σε ομοφυλοφιλική σχέση… Οπότε βρισκόμαστε σε πολύ διαφορετικούς κόσμους».

Σε μια αναφορά που αξιολογεί τις απόψεις του σχετικά με τα ζευγάρια LGBTQ+, η εφημερίδα The New York Times επικαλέστηκε μια δήλωση του Λέοντα από το 2012, στην οποία εξέφρασε την απογοήτευσή του για τον τρόπο που τα ΜΜΕ και η ποπ κουλτούρα εκφράζουν «συμπάθεια για πεποιθήσεις και πρακτικές που έρχονται σε αντίθεση με το ευαγγέλιο».

Ο Φραγκίσκος ήταν επικριτικός προς τους νόμους που ποινικοποιούν τα άτομα LGBTQ+, αποκαλώντας τους «άδικους», και γενικά θεωρούνταν υποστηρικτής της ένταξης των ατόμων στην Εκκλησία.

Μετανάστευση: Συνεχίζοντας την παράδοση του Φραγκίσκου

Σε ό,τι αφορά τη μετανάστευση, ένα ακόμη φλέγον ζήτημα, ο Πάπας Λέων ΙΔ’ φαίνεται πρόθυμος να συνεχίσει την πολιτική του Πάπα Φραγκίσκου, ο οποίος εξέφραζε συνεχώς τη στήριξή του στους πρόσφυγες και τους μετανάστες.

Ο Πρέβοστ είναι γνωστός για την ευαισθησία του στους μετανάστες, ιδιαίτερα στο Περού, όπου υπηρέτησε ως αρχιεπίσκοπος και στήριξε πολλές κοινότητες μεταναστών, όπως οι Βενεζουελάνοι που κατέφυγαν εκεί λόγω των οικονομικών και πολιτικών προβλημάτων στη χώρα τους.

Δημοσίευμα του περιοδικού Time αναφέρει ότι αναμένεται να ακολουθήσει το παράδειγμα του Φραγκίσκου, ενισχύοντας την αλληλεγγύη προς τους μετανάστες, αλλά και διασφαλίζοντας ότι η Εκκλησία θα παραμείνει μια γέφυρα στήριξης για τους πιο ευάλωτους.

Ισότητα για τις γυναίκες: Επιμένοντας… στην παράδοση

Ο Πάπας Λέων έχει παραμείνει σταθερός στη θέση του κατά της χειροτονίας γυναικών, την οποία είχε εκφράσει και ο Πάπας Φραγκίσκος. Ωστόσο, έχει ταχθεί υπέρ του διορισμού γυναικών σε θέσεις ηγεσίας, ως απόδειξη ότι οι γυναίκες συνεισφέρουν «πολύ στη ζωή της Εκκλησίας»

Ο Πάπας Φραγκίσκος, με παρόμοιο τρόπο, έδειξε μεγαλύτερη υποστήριξη για τις γυναίκες σε ό,τι αφορά τις ηγετικές θέσεις, δίνοντάς τες το δικαίωμα ψήφου σε συνόδους και διορίζοντας γυναίκες σε ανώτερες θέσεις, ενώ προέβη σε συγκεκριμένες ενέργειες για να δείξει τη στήριξή του.

 

AP

Κλιματική αλλαγή: Στην πορεία που χάραξε ο Φραγκίσκος

Ο νεοεκλεγείς Πάπας θα συνεχίσει την κληρονομιά του Φραγκίσκου ως υπερασπιστής του κλίματος. Ο Λέων έχει ήδη δηλώσει ότι η Εκκλησία πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη δράση για την προστασία του πλανήτη. «Η εξουσία πάνω στη φύση» δεν πρέπει να είναι «τυραννική», ανέφερε σε προηγούμενες δηλώσεις του, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μια αμοιβαία σχέση με τη Γη.

Σε σχετική εκδήλωση που είχε πραγματοποιηθεί κατόπιν αιτήματος του Πάπα Φραγκίσκου, ο τελευταίος είχε καλέσει την Εκκλησία να δράσει με «συμπόνια» απέναντι στην κλιματική αλλαγή, χαρακτηρίζοντας την κακομεταχείριση του πλανήτη ως «δομική αμαρτία».