Γυναίκες στην Πολωνία των απαγορευμένων αμβλώσεων, προσπαθούν να βρουν τους τρόπους να αντισταθούν και να αντιμετωπίσουν τους περιορισμούς που επιβάλλει ο νόμος στα δικαιώματα και την πρόσβασή τους σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. 

Έτσι, ακτιβίστριες έφτιαξαν το «AbortOmat», το «πρώτο στον κόσμο αυτόματο μηχάνημα παραλαβής φαρμάκων για άμβλωση». Πρόκειται για έναν νέο τρόπο διανομής φαρμάκων, στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης προσπάθειάς τους να παρακάμψουν τη σχεδόν καθολική απαγόρευση των αμβλώσεων στη χώρα.

Βαμμένο ροζ, το «AbortOmat» των 22 θυρίδων στη Βαρσοβία επιτρέπει στις γυναίκες να αποκτούν γρήγορα και ανώνυμα τα χάπια, χρησιμοποιώντας έναν εξαψήφιο κωδικό. 

Η υπηρεσία σχεδιάστηκε για όσες δεν μπορούν ή δεν θέλουν να περιμένουν ημέρες για την ταχυδρομική παράδοση, λόγω αποβολής που δεν έχει ολοκληρωθεί, επιπλοκών στην υγεία ή επειδή ανησυχούν ότι τα χάπια θα παραδοθούν στο σπίτι τους.

«Και γιατί όχι;»

«Και γιατί όχι;» δήλωσε η Κίγκα Τζελίνσκα, διευθύντρια του ιδρύματος Women Help Women και συνιδρύτρια της ομάδας Abortion Dream Team, των δύο οργανώσεων που βρίσκονται πίσω από το εγχείρημα, το οποίο ξεκίνησε αυτή την εβδομάδα.

«Μπορείς να παραγγείλεις εσώρουχα, καλλυντικά, μάσκαρα, οτιδήποτε, και να τα παραλάβεις ουσιαστικά την ίδια ή την επόμενη ημέρα», είπε. «Γιατί όχι και χάπια άμβλωσης, όταν σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη για άμεση πρόσβαση;».

Η καινοτομία έρχεται έξι χρόνια μετά τις μαζικές διαδηλώσεις σε ολόκληρη την Πολωνία κατά της αυστηροποίησης της νομοθεσίας για τις αμβλώσεις. Η αυστηροποίηση αυτή ήρθε να επιβαρύνει τη νομοθεσία, που ήδη βρισκόταν ανάμεσα στις αυστηρότερες στην Ευρώπη. 

Οι διαδηλώσεις αποτέλεσαν τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις στη χώρα. Υπήρξε η ελπίδα ότι ο Ντόναλντ Τουσκ θα άλλαζε τα πράγματα, αλλά έχει επικρατήσει αδιέξοδο στο κομμάτι των αμβλώσεων, δήλωσε η Τζελίνσκα. 

Η ίδια, παρέπεμψε σε δηλώσεις του πρωθυπουργού πέρυσι, που είπε ότι «απλώς δεν υπάρχει πλειοψηφία» για την αλλαγή της νομοθεσίας ώστε να επιτρέπονται οι αμβλώσεις έως τη 12η εβδομάδα της εγκυμοσύνης. 

Αντί γι’ αυτό, ο Τουσκ άφησε να εννοηθεί ότι η κυβέρνησή του σκόπευε να κινηθεί διαφορετικά, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους ότι δεν θα ασκούνται διώξεις εναντίον όσων βοηθούν στη διευκόλυνση αμβλώσεων, σύμφωνα με τον Guardian.

Παρότι η κατοχή ή η λήψη χαπιών άμβλωσης δεν απαγορεύεται στην Πολωνία, η παροχή των φαρμάκων ή η βοήθεια σε κάποιον προκειμένου να τα αποκτήσει θεωρείται έγκλημα και τιμωρείται με ποινή φυλάκισης έως και τρία χρόνια.

«Είναι λίγο σαν ένα “χακάρισμα” του νόμου»

Η θυρίδα παραλαβής προσφέρει έναν καινοτόμο τρόπο αμφισβήτησης αυτών των περιορισμών, δήλωσε η Τζελίνσκα.

«Είναι λίγο σαν ένα “χακάρισμα” του νόμου», περιέγραψε. «Ο νόμος αφορά την άμεση παράδοση σε κάποιον. Εδώ, όμως, υπάρχει ένα μηχάνημα ανάμεσα, γεγονός που καθιστά τη νομική κατάσταση όλων αυτών πολύ πιο ασαφή».

Το μηχάνημα βρίσκεται μέσα στο κέντρο αμβλώσεων που άνοιξε τον Μάρτιο του 2025 η Abortion Dream Team. Το κέντρο, το οποίο περιγράφεται ως το πρώτο του είδους του στην Πολωνία, προσφέρει έναν ασφαλή χώρο όπου οι άνθρωποι μπορούν να συμβουλευτούν ειδικούς σχετικά με τις επιλογές τους για άμβλωση ή να λάβουν υποστήριξη ενώ παίρνουν το χάπι.

Με συμβολική τοποθεσία ακριβώς απέναντι από το πολωνικό κοινοβούλιο, το κέντρο έχει επιτρέψει στις ακτιβίστριες να αναδείξουν την επίμονη ανάγκη για πρόσβαση σε αμβλώσεις στην Πολωνία, παρέχοντας παράλληλα υπηρεσίες σε ένα ευρύ φάσμα ανθρώπων, σχολίασε η Τζελίνσκα. «Έχει ξεπεράσει τις προσδοκίες μας», ανέφερε.

«Στην Πολωνία η πρόσβαση στην άμβλωση δεν θα λυθεί μέσω της πολιτικής, αλλά από τις γυναίκες και τις κοινότητες»

Ωστόσο, όπως είπε, το κέντρο έχει επίσης καταστήσει εμφανές πόσο λίγοι από όσους βρίσκονται στην εξουσία είναι διατεθειμένοι να υπερασπιστούν τις γυναίκες που ζητούν πρόσβαση σε άμβλωση.

«Το ένα πράγμα που μας έχει εκπλήξει, και δείχνει την πολιτική κατάσταση, είναι ότι πραγματοποιούνται διαδηλώσεις μπροστά από το κέντρο τρεις, μερικές φορές και τέσσερις φορές την εβδομάδα», ανέφερε. 

Συνήθως εμφανίζονται λιγότεροι από δώδεκα άνθρωποι, όμως οι διαδηλωτές χρησιμοποιούν τακτικά σειρήνες και βουβουζέλες για να κάνουν αισθητή την παρουσία τους. Αυτό έχει προκαλέσει ανησυχία στις ακτιβίστριες ότι τα επίπεδα θορύβου θα οδηγήσουν τελικά τους γείτονες να ζητήσουν τη μεταφορά του κέντρου σε άλλη τοποθεσία.

«Ούτε ο δήμος ούτε η αστυνομία έχουν αντιδράσει. Αυτό ήταν μια μεγάλη απογοήτευση για εμάς», εξήγησε η ίδια.

Αυτό, σχολιάζει, αποτελεί ένδειξη του τρόπου με τον οποίο αυτές οι οργανώσεις αισθάνονται όλο και περισσότερο εγκαταλελειμμένες από τους πολιτικούς, ακόμη και όταν περίπου 50.000 άνθρωποι στην Πολωνία επικοινώνησαν πέρυσι με το ευρύτερο δίκτυο οργανώσεων υπέρ του δικαιώματος στην επιλογή, αναζητώντας βοήθεια.

«Νομίζω ότι στην Πολωνία η πρόσβαση στην άμβλωση δεν θα λυθεί μέσω της πολιτικής, αλλά από τις γυναίκες και τις κοινότητες», είπε. «Δεν μπορούμε να εμπιστευτούμε τους πολιτικούς όταν πρόκειται για το σώμα μας».