Μια δικαστική διαμάχη με εταιρεία ακινήτων, που είχε υπερτριπλασιάσει το ενοίκιο, οδήγησε χθες, Τετάρτη, στην έξωση μιας 87χρονης γυναίκας με αναπηρία από το διαμέρισμά της στην ισπανική πρωτεύουσα, με την αστυνομία να κάνει χρήση δακρυγόνων και γκλομπ προκειμένου να απομακρύνει τους εκατοντάδες διαδηλωτές που προσπάθησαν να αποτρέψουν τη διαδικασία.

 

Η ηλικιωμένη Μαρικάρμεν κατοικούσε στην περιοχή Ρετίρο για 71 χρόνια, ωστόσο η νέα ιδιοκτήτρια εταιρεία Urbagestión SL αύξησε το μίσθωμα από τα 500 στα 1.650 ευρώ, ποσό που ξεπερνά τη σύνταξη των 1.350 ευρώ που λαμβάνει, σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα The Guardian.

Η επιχείρηση ζήτησε αρχικά 247.000 ευρώ για την πώληση του ακινήτου και στη συνέχεια αγνόησε την πρόταση γνωστού συγγραφέα να καλύψει ο ίδιος τη διαφορά του ενοικίου επ’ αόριστον. Το Ανώτατο Δικαστήριο δικαίωσε τελικά την εταιρεία, η οποία υποστήριξε επιτυχώς ότι το παλιό συμβόλαιο του 1956 στο όνομα του πατέρα της ενοικιάστριας έπαψε να ισχύει, θεωρώντας άκυρη την υπεκμίσθωση του διαμερίσματος προς την 87χρονη μετά τον θάνατο της μητέρας της το 2008.

 

 

Η απόφαση αυτή εκτελέστηκε παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα είχε ζητήσει τον περασμένο Ιούνιο από την ισπανική κυβέρνηση να σταματήσει την έξωση. Οι διαδηλωτές που συγκεντρώθηκαν έξω από την πολυκατοικία φώναζαν συνθήματα κατά της προέδρου της περιφέρειας Ισαμπέλ Δίας Αγιούσο, την οποία κατηγορούν πως αγόρασε προσωρινό γραφείο εκατομμυρίων με κρατικά χρήματα, ενώ στην κινητοποίηση συμμετείχαν μέλη συνδικάτων ενοικιαστών και καλλιτέχνες.

 

Πολιτικές ευθύνες και κόστος στέγασης

Το ζήτημα προκάλεσε πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό της χώρας. Ο εκπρόσωπος των Σοσιαλιστών Πάτσι Λόπεθ επέρριψε την ευθύνη για τη στέγαση στις δημοτικές και περιφερειακές αρχές, με τον δήμαρχο Χοσέ Λουίς Μαρτίνεθ-Αλμέιδα να απαντά ότι οι υπηρεσίες του δήμου είχαν ήδη προτείνει άλλες επιλογές διαμονής στην ηλικιωμένη γυναίκα.

Η Μαρικάρμεν είναι μία από τις 4.000 εξώσεις που έχουν γίνει φέτος στην Ισπανία, σε μια χώρα όπου το ενοίκιο απορροφά πλέον τον μισό μισθό. Σύμφωνα με μελέτη που βασίζεται σε στοιχεία των πλατφορμών αγγελιών InfoJobs και Fotocasa και την οποία επικαλείται το Euronews, οι Ισπανοί έδιναν το 2025 κατά μέσο όρο το 50% του μικτού μισθού τους σε ενοίκιο, από 38% το 2019. Στην περιφέρεια της Μαδρίτης το ποσοστό φτάνει το 71%. Μέσα σε έναν χρόνο τα ενοίκια ανέβηκαν 6,9%, την ώρα που οι μισθοί στις αγγελίες αυξήθηκαν μόλις κατά 1%.

Η στέγη βρέθηκε στο επίκεντρο και της ισπανικής κρίσης του 2008, όταν οι τιμές κατέρρευσαν και οι εξώσεις έφτασαν τις 585.000 την περίοδο 2008-2017, με κορύφωση το 2012. Τον Μάιο του 2011, οι «Αγανακτισμένοι» (Indignados) κατέλαβαν το κέντρο της Μαδρίτης διαμαρτυρόμενοι για τη λιτότητα και τη διαφθορά, με μέλη του κινήματος να στηρίζουν στη συνέχεια την Πλατφόρμα των Πληγέντων από τις Υποθήκες (PAH), που από το 2009 μπλόκαρε εξώσεις έξω από τα σπίτια των οφειλετών. Οι ισπανικές τράπεζες είχαν δώσει πολλά στεγαστικά δάνεια πριν από την κρίση και, όταν οι δανειολήπτες σταμάτησαν να πληρώνουν, το 2012 η ευρωζώνη ενέκρινε έως 100 δισ. ευρώ για να τις σώσει. Την ίδια χρονιά, τα δικαστήρια δέχτηκαν 91.622 αιτήσεις κατάσχεσης ακινήτων όσων δεν μπορούσαν πλέον να πληρώσουν τις δόσεις τους.

Το πρόβλημα αφορά όλη την Ευρώπη, όπου, κατά την στατιστική υπηρεσία Eurostat, οι τιμές των σπιτιών ανέβηκαν 5,1% και τα ενοίκια 3% το πρώτο τρίμηνο του 2026

Οι ξένες επενδύσεις

Την ίδια ώρα, η στέγη στη Μαδρίτη έχει γίνει ελκυστικός στόχος για επενδυτές. Η αγορά κατοικίας της ισπανικής πρωτεύουσας προσελκύει έντονο ενδιαφέρον από το εξωτερικό, όπως κατέγραψε το ισραηλινό μέσο Ynetnews σε ρεπορτάζ για ισραηλινές εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων που αγοράζουν ακίνητα στη Μαδρίτη.

Το ίδιο ρεπορτάζ επισημαίνει πως από τις αρχές του 2021 τα ισπανικά ενοίκια αυξήθηκαν 38% και οι τιμές αγοράς 53%, με το τετραγωνικό μέτρο στη Μαδρίτη να προσεγγίζει τα 6.000 ευρώ, όταν μια δεκαετία πριν κόστιζε λιγότερο από 3.000. Η έλλειψη κατοικιών στη χώρα αναμένεται να φτάσει περίπου τις 725.000 μέχρι το 2027, ενώ η εταιρεία ακινήτων JLL υπολογίζει ότι οι επενδύσεις στον συγκεκριμένο τομέα θα αγγίξουν τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ το 2026.

Οι συνταξιούχοι

Για τους συνταξιούχους η πίεση είναι μεγαλύτερη, καθώς το μέσο μηνιαίο ενοίκιο των περίπου 1.137 ευρώ αντιστοιχεί στο 72% της μέσης σύνταξης γήρατος, η οποία σύμφωνα με το υπουργείο Κοινωνικής Ασφάλισης είναι 1.572 ευρώ. Αν μετά το ενοίκιο μένουν περίπου 435 ευρώ σε όποιον παίρνει τη μέση σύνταξη, τι μένει σε όσους παίρνουν λιγότερα, όπως η Μαρικάρμεν;

Η ίδια πίεση περιμένει όσους πλησιάζουν τη σύνταξη χωρίς δικό τους σπίτι. Σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (INE) που επικαλείται η ισπανική εφημερίδα El País, το 2024 νοίκιαζε σπίτι το 14,9% των νοικοκυριών με επικεφαλής άτομο 45 έως 65 ετών, έναντι 6,5% το 2004, ενώ στις ηλικίες άνω των 65 το ποσοστό ανέβηκε από 3,2% σε 5,2%. «Ίσως παρατείνω τον εργασιακό μου βίο για μερικά χρόνια ώστε να αυξήσω τη σύνταξή μου, αλλά ακόμη κι έτσι είναι πιθανό να χρειαστεί να μετακομίσω σε μια μικρή πόλη», λέει στην εφημερίδα ο 57χρονος Ραμόν Μπουλτό, που νοικιάζει διαμέρισμα στο Χετάφε, περίπου 16 χιλιόμετρα νότια της Μαδρίτης. Ο ομότιμος καθηγητής εφαρμοσμένης οικονομίας στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης Ζοζέπ Ολιβέρ χαρακτηρίζει την κατάσταση «ωρολογιακή βόμβα».

Η υπόθεση της 87χρονης Μαρικάρμεν αποτυπώνει «τι συμβαίνει όταν η στέγη μπαίνει στα χέρια των ιδιοκτητών», ανέφερε ο εκπρόσωπος της Συνομοσπονδίας Συνδικάτων Ενοικιαστών Άλντο Ρεβέρτε. Η δικηγόρος της 87χρονης, Βεατρίθ Δούρο, σημείωσε ότι η ιδιοκτήτρια εταιρεία αρνήθηκε κάθε διαπραγμάτευση ή πρόταση, προσθέτοντας: «Ζητήσαμε έναν χώρο για να μεταφέρουμε τα προσωπικά αντικείμενα της Μαρικάρμεν».