MAXIMILLIAN HEIM

Ο φόρος ζάχαρης παίρνει σάρκα και οστά στη Γερμανία. Ο φόρος δεν θα ισχύει για τα ποτά χωρίς ζάχαρη που περιέχουν γλυκαντικά. Θα ισχύει όμως για τα ζαχαρούχα ενεργειακά ποτά και τα ανθρακούχα ποτά. Πότε θα ισχύσει, πόσος θα είναι και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις.

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση του μαύρου-κόκκινου συνασπισμού έλαβε μια απόφαση τον Απρίλιο: τα ποτά με ιδιαίτερα υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη θα γίνουν πιο ακριβά, ενώ τα πρόσθετα έσοδα προορίζονται να ανακουφίσουν τα ταμεία της υποχρεωτικής ασφάλισης υγείας. Ο προγραμματισμένος φόρος ζάχαρης στο επίκεντρο: τι προβλέπει και γιατί τον ζητούν οι επαγγελματίες υγείας.

Ποια προϊόντα αφορούν

Δεν υπάρχει ακόμη οριστικός κατάλογος, καθώς η νομοθετική διαδικασία βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη. Αυτό που είναι σαφές είναι ότι θα συμπεριληφθούν οι λεμονάδες και τα παραδοσιακά αναψυκτικά με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη. Σύμφωνα με τον ομοσπονδιακό υπουργό Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπεϊλ (SPD), τα προϊόντα «μηδενικών θερμίδων» που περιέχουν γλυκαντικά δεν θα υπόκεινται σε επιπλέον φόρο – σε αντίθεση με ό,τι είχε αρχικά υποτεθεί. Οι φυσικοί χυμοί φρούτων και το γάλα δεν αναμένεται να ακριβύνουν. Δεν είναι ακόμη σαφές σε ποιο βαθμό θα επηρεαστούν τα σιρόπια και οι συμπυκνωμένοι χυμών φρούτων.

Πότε πρόκειται να τεθεί σε ισχύ ο φόρος επί της ζάχαρης;

Το Υπουργείο Οικονομικών σχεδιάζει να θεσπίσει τον φόρο επί της ζάχαρης το 2027. Αρχικά, είχε προταθεί το 2028. Ωστόσο, δεν έχει επιτευχθεί ακόμη συμφωνία σχετικά με αυτό στο πλαίσιο της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Ποια προϊόντα αναμένεται να ακριβύνουν και κατά πόσο;

Ο βαθμός αύξησης των τιμών εξαρτάται από την περιεκτικότητα σε ζάχαρη, όπως αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στο *Deutsches Ärzteblatt*:

• Από 4,5 γραμμάρια ανά 100 χιλιοστόλιτρα: φόρος ζάχαρης 26 σεντ ανά λίτρο· από 7,0 γραμμάρια ανά 100 χιλιοστόλιτρα: φόρος ζάχαρης 32 σεντ ανά λίτρο· από 10,0 γραμμάρια ανά 100 χιλιοστόλιτρα: φόρος ζάχαρης 38 σεντ ανά λίτρο.

Για αναψυκτικά τύπου κόλα με περισσότερα από 10 γραμμάρια ζάχαρης ανά 100 ml, αυτό θα σήμαινε επιβάρυνση 19 λεπτών για ένα μπουκάλι των 500 ml, εφόσον ο παραγωγός μετακυλίσει εξ ολοκλήρου το κόστος του φόρου ζάχαρης στον καταναλωτή. Ωστόσο, το νομοσχέδιο δεν έχει ακόμη ψηφιστεί από το Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο· προς το παρόν, πρόκειται απλώς για βασικά σημεία που έχει ανακοινώσει το Υπουργείο Οικονομικών.

Ποιο είναι το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα;

Ο προγραμματισμένος φόρος ζάχαρης αποσκοπεί στην αύξηση των εσόδων του κράτους, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για την «κατάλληλη» ανακούφιση των ταμείων υποχρεωτικής ασφάλισης υγείας. Παραμένει να διαπιστωθεί αν θα διοχετευθούν πράγματι χρήματα στα ταμεία ασφάλισης υγείας και, αν ναι, πόσα. Τα γερμανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν εκτιμώμενα έσοδα που κυμαίνονται μεταξύ 450 εκατομμυρίων και 650 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Γεωργίας εκτιμά μάλιστα – υποθέτοντας υψηλά επίπεδα κατανάλωσης – ότι το ποσό αυτό θα μπορούσε να φτάσει τα δύο δισεκατομμύρια ευρώ.

Από πλευράς δημόσιας υγείας, ο φόρος ζάχαρης στοχεύει κυρίως στην αλλαγή της σύνθεσης των προϊόντων, ασκώντας πίεση στους κατασκευαστές να μειώσουν την περιεκτικότητα των αναψυκτικών σε ζάχαρη. Μακροπρόθεσμα, στόχος είναι να περιοριστούν τα προβλήματα υγείας που συνδέονται με τη συστηματική και υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης.

Πολλοί επαγγελματίες του ιατρικού κλάδου και υπερασπιστές των δικαιωμάτων των καταναλωτών ζητούν εδώ και καιρό την επιβολή φόρου στη ζάχαρη. Στα ιατρεία και στα νοσοκομεία, οι συνέπειες – όπως η παχυσαρκία, ο διαβήτης και η τερηδόνα – γίνονται αντιληπτές καθημερινά. Τα ποτά με προσθήκη ζάχαρης διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο σε αυτό.

Γιατί φόρος ζάχαρης και όχι εισφορά;

Αρχικά, η κυβερνητική συμμαχία CDU/CSU και SPD συζήτησε την επιβολή πρόσθετης εισφοράς στα ζαχαρούχα ποτά. Τελικά, η εισφορά μετατράπηκε σε φόρο. Η διαφορά είναι ότι ο φόρος δεν προορίζεται για συγκεκριμένο σκοπό· τα έσοδα κατατίθενται απευθείας στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό.

Ποια είναι η θέση της Βαυαρίας σχετικά με τον προτεινόμενο φόρο ζάχαρης;

Σε αυτό το σημείο διαφωνεί η υπουργός Υγείας της Βαυαρίας, Γιούντιθ Γκέρλαχ (CSU). Απαντώντας σε ερώτηση του BR24, η Γκέρλαχ τόνισε ότι ο ομοσπονδιακός υπουργός Οικονομικών Κλίνγκμπαϊλ δεν πρέπει απλώς να χρησιμοποιήσει τα έσοδα από τον προγραμματισμένο φόρο επί της ζάχαρης για να καλύψει τα ελλείμματα του προϋπολογισμού. Αντίθετα, είπε, τα χρήματα πρέπει να «χρησιμοποιηθούν εξ ολοκλήρου για την πρόληψη».

Ωστόσο, από πολιτική άποψη, η Γκερλάχ είναι ανοιχτή στην επιβολή φόρου ζάχαρης. Λέει ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να έχει νόημα. «Άλλωστε, έχει αποδειχθεί ότι η τακτική κατανάλωση αναψυκτικών με ζάχαρη συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων.» Ο υπουργός Οικονομικών της Βαυαρίας, Χούμπερτ Άιβανγκερ (Ελεύθεροι Ψηφοφόροι), έχει διαφορετική άποψη, έχοντας χαρακτηρίσει τον φόρο ως «αστείο» και «πατερναλιστικό».

Ποια είναι τα διδάγματα που μπορούν να αντληθούν από άλλες χώρες;

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η επιβολή τέλους στους κατασκευαστές και τους εισαγωγείς αναψυκτικών οδήγησε σε αισθητή μείωση της περιεκτικότητας σε ζάχαρη των προϊόντων αυτών. Οι πωλήσεις αναψυκτικών παρέμειναν περίπου στα ίδια επίπεδα, αλλά η συνολική ποσότητα ζάχαρης που πωλήθηκε, μειώθηκε κατά περίπου 35 τοις εκατό. Είναι πλέον σαφές ότι έκτοτε έχει καταγραφεί μείωση τόσο της τερηδόνας όσο και των ποσοστών παχυσαρκίας στα παιδιά και τους νέους στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Σύμφωνα με το DIW Berlin, ωστόσο, το παράδειγμα της Δανίας δείχνει ότι, για τα άτομα με χαμηλό αυτοέλεγχο, οι υψηλότερες τιμές που προκύπτουν από έναν φόρο επί της ζάχαρης έχουν ελάχιστη επίδραση. Η Δανία κατάργησε τον φόρο – τον οποίο οι ειδικοί χαρακτήρισαν ως περίπλοκο – το 2014, μετά από περίπου δύο χρόνια.br.de

Πηγή: br.de