Από την έναρξη του πολέμου που έχει χαρακτηριστεί ως γενοκτονικός στη Γάζα, τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ έχει δαπανήσει τεράστιους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους για να ισοπεδώσει την παλαιστινιακή επικράτεια και να διαλύσει τους θεσμούς της.

Περισσότεροι από 72.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους, ανάμεσά τους δεκάδες χιλιάδες παιδιά και γυναίκες – ενώ ανεξάρτητοι ερευνητές εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός των νεκρών ενδέχεται να ξεπερνά τις 75.000.

Όσοι παραμένουν εν ζωή, πολλοί έχουν υποστεί τις συνέπειες μιας σκόπιμα επιβληθείσας λιμοκτονίας: Αρχικά κατά την πολιορκία της βόρειας Γάζας στα τέλη του 2024, που αξιωματούχοι του ΟΗΕ χαρακτήρισαν «αποκαλυπτική», και αργότερα, κατά τον τεχνητό λιμό που προκάλεσαν ισραηλινές πολιτικές τον Αύγουστο του 2025, όταν εικόνες υποσιτισμένων και λιμοκτονούντων παιδιών κυριάρχησαν στα δελτία ειδήσεων παγκοσμίως, όπως τονίζει το Al Jajeera.

Τίποτα από αυτά δεν έγινε χωρίς τεράστιο οικονομικό τίμημα.

Το Ισραήλ – με βασικό σύμμαχο τις Ηνωμένες Πολιτείες – έχει διοχετεύσει δισεκατομμύρια δολάρια στον πόλεμο κατά της Γάζας.

Πόσο κοστίζει, λοιπόν, η εξόντωση περισσότερων από 72.000 Παλαιστινίων; Πόσα χρήματα απαιτούνται σε πολεμοφόδια για τη διάπραξη μιας γενοκτονίας;

Και ποιος είναι ο αντίκτυπος μιας βιομηχανοποιημένης μαζικής θανάτωσης σε μια οικονομία;

Ακολουθούν όσα είναι γνωστά.

Πόσα χρήματα έχει δαπανήσει το Ισραήλ για τον πόλεμο στη Γάζα;

Η Τράπεζα του Ισραήλ υπολόγισε το συνολικό οικονομικό κόστος του πολέμου σε περίπου 352 δισεκατομμύρια σέκελ (112 δισ. δολάρια).

Το ποσό αυτό περιλαμβάνει:

• 243 δισ. σέκελ (77 δισ. δολάρια) σε άμεσες αμυντικές δαπάνες
• 33 δισ. σέκελ (10,5 δισ. δολάρια) για αποζημιώσεις μέσω του ταμείου φόρου ακίνητης περιουσίας
• 57 δισ. σέκελ (18 δισ. δολάρια) σε πολιτικές δαπάνες
• 19 δισ. σέκελ (6 δισ. δολάρια) σε πληρωμές τόκων

Στις αρχές του 2025, εξετάζοντας αποκλειστικά τον πόλεμο στη Γάζα, ο πρώην επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος του ισραηλινού στρατού, Γκιλ Πίνχας, εκτίμησε το κόστος στα 150 δισ. σέκελ (48 δισ. δολάρια), με μέσο ημερήσιο κόστος 300 εκατ. σέκελ (96 εκατ. δολάρια).

Σύμφωνα με τον Φιλίπ Λαζαρίνι, γενικό επίτροπο της UNRWA, κατά μέσο όρο 100 Παλαιστίνιοι σκοτώνονταν καθημερινά στη Γάζα.

«Κάθε αντικείμενο που χρησιμοποιεί ο στρατός στη μάχη έχει τιμή σε σέκελ, καταγεγραμμένη σε ειδικό, εξαιρετικά αναλυτικό τιμοκατάλογο», δήλωσε ο Πίνχας, αναφερόμενος στο κόστος για τον ισραηλινό στρατό – όχι για τους Παλαιστινίους – κάθε μερίδας τροφής, λίτρου καυσίμου, οχήματος, σφαίρας και πυραύλου που εκτοξεύεται προς τη Γάζα. «Ο κατάλογος επικαιροποιείται διαρκώς, ακόμη και εν μέσω πολέμου».

Πόσα δαπανήθηκαν σε πολεμοφόδια;

Δεν υπάρχουν πλήρη στοιχεία, αλλά ο Πίνχας ανέφερε ότι από την έναρξη του πολέμου έχουν διατεθεί 340 δισ. σέκελ (108 δισ. δολάρια) για πολεμοφόδια, αν και δεν έχουν χρησιμοποιηθεί όλα.

Σημαντικό μέρος των κονδυλίων κατευθύνθηκε σε αγορές από ισραηλινούς κατασκευαστές όπλων, γεγονός που μετρίασε εν μέρει τις ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις.

Οι λεπτομέρειες στρατιωτικών προϋπολογισμών σπανίως δημοσιοποιούνται. Ωστόσο, ενδείξεις μπορούν να αντληθούν από άλλες συγκρούσεις της περιοχής.

Σύμφωνα με εκτίμηση της The Wall Street Journal, στα μέσα του πολέμου με το Ιράν, το ημερήσιο κόστος για το Ισραήλ ανερχόταν σε 200 εκατ. δολάρια.

Οι πύραυλοι αναχαίτισης ιρανικών ρουκετών – έως και 400 ημερησίως – κοστολογούνταν από 700.000 έως 4 εκατ. δολάρια ο καθένας.

Επιπλέον, η επίθεση του Σεπτεμβρίου 2024 κατά των επικοινωνιακών συσκευών της λιβανέζικης οργάνωσης Χεζμπολάχ φέρεται να κόστισε περίπου 1 δισ. σέκελ (318 εκατ. δολάρια).

Ποιο είναι το συνολικό κόστος για την ισραηλινή οικονομία;

Ιδιαίτερα υψηλό – και μεγάλο μέρος του οφείλεται στο ανθρώπινο δυναμικό.

Από τους 465.000 εφέδρους του Ισραήλ, πάνω από 300.000 αναπτύχθηκαν στη Γάζα κατά τον πρώτο χρόνο του πολέμου, επιπλέον των 170.000 εν ενεργεία στρατιωτικών.

Το κόστος διατήρησης τόσο μεγάλου αριθμού στρατιωτών, καθώς και η απώλεια παραγωγικότητας από εργαζομένους που επιστρατεύθηκαν, είναι τεράστιο.

Σύμφωνα με το ισραηλινό υπουργείο Οικονομικών, περίπου 70 δισ. σέκελ (22,3 δισ. δολάρια) δαπανήθηκαν μόνο για τις εφεδρικές δυνάμεις, ενώ το κόστος διατήρησης του τακτικού στρατού το 2025 εκτιμήθηκε στα 15,37 δισ. σέκελ (4,9 δισ. δολάρια).

Η Τράπεζα του Ισραήλ υπολογίζει ότι ένας μήνας υπηρεσίας εφέδρου κοστίζει περίπου 38.000 σέκελ (12.100 δολάρια) σε χαμένη παραγωγή.

Σύμφωνα με ανάλυση της ισραηλινής εφημερίδας Haaretz, το συνολικό κόστος του πολέμου την επόμενη δεκαετία ενδέχεται να ξεπεράσει τα 500 δισ. σέκελ (159 δισ. δολάρια).

Πόσο έχει κοστίσει η γενοκτονία στις ΗΠΑ;

Περισσότερο απ’ όσο ενδεχομένως υποθέτουν πολλοί Αμερικανοί ψηφοφόροι.

Σύμφωνα με την έκθεση «Costs of War 2025» του Brown University, από τις 7 Οκτωβρίου 2023 οι ΗΠΑ παρείχαν στο Ισραήλ περίπου 21,7 δισ. δολάρια σε στρατιωτική βοήθεια.

Επιπλέον, οι Αμερικανοί φορολογούμενοι χρηματοδότησαν επιχειρήσεις υποστήριξης του Ισραήλ στην Υεμένη, στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή με κόστος 9,65–12,07 δισ. δολάρια. Συνολικά, η αμερικανική δαπάνη για τους πολέμους του Ισραήλ από το 2023 κυμαίνεται μεταξύ 31,35 και 33,77 δισ. δολαρίων.

Πόσο θα κοστίσει η ανοικοδόμηση της Γάζας;

Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, η ανοικοδόμηση της Γάζας – όπου η πλειονότητα των κτιρίων έχει καταστραφεί – θα απαιτήσει δεκαετίες και θα κοστίσει περίπου 70 δισ. δολάρια.

Σε σχετική έκθεση, ο ΟΗΕ σημείωσε ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ «υπονόμευσαν σοβαρά κάθε πυλώνα επιβίωσης» στον θύλακα.

Ολόκληρος ο πληθυσμός των 2,3 εκατομμυρίων ανθρώπων αντιμετωπίζει «ακραία, πολυδιάστατη φτωχοποίηση» – όρο που περιγράφει όχι μόνο οικονομική ένδεια, αλλά και έλλειψη καθαρού νερού, επαρκούς υγιεινής και πρόσβασης στην εκπαίδευση.

Το οικονομικό κόστος αποτυπώνεται σε αριθμούς. Το ανθρώπινο κόστος, όμως, παραμένει ανυπολόγιστο.