Πώς η κυβέρνηση έγινε “Πόντιος Πιλάτος” για τα εργατικά ατυχήματα
ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΛΙΒΙΤΣΑΝΟΣ
Συγκλονίζει το πανελλήνιο ο θάνατος 5 εργατριών μετά από την έκρηξη στη βιομηχανία «Βιολάντα», στα Τρίκαλα. Η κυβέρνηση, όμως, φαίνεται πως έχει διαμορφώσει τις προϋποθέσεις για να βρεθεί «έξω από το κάδρο» των ευθυνών. Παρά το γεγονός πως η αύξηση των εργατικών ατυχημάτων και δυστυχημάτων φαίνεται να «συνοδεύει» την πολιτική της για τα εργασιακά.
Τα δυστυχήματα
Όπως προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία, οι θάνατοι από εργατικά δυστυχήματα αυξάνονται ραγδαία τα τελευταία χρόνια. Με το 2026 να δείχνει με σαφήνεια ότι η τάση αυτή θα συνεχιστεί αφού ο Ιανουάριος έχει ήδη καταγράψει περισσότερους θανάτους σε χώρους εργασίας από τους αντίστοιχους των προηγούμενων ετών.
Ενδεικτικά, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το 2022 υπήρξαν 104 εργατικά δυστυχήματα, το 2023: 179, το 2024: 149 και πέρσι 201. Δηλαδή τα τελευταία χρόνια έχουμε σχεδόν διπλασιασμό αν συγκρίνει κανείς το 2022 με το 2025. Αυτά δίχως να υπολογίζουμε τα εργατικά ατυχήματα στα οποία δεν υπήρξε θάνατος αλλά τραυματισμός, που είναι πολλαπλάσια.
Θα ήταν μάλλον αφελές να θεωρήσει κανείς πως η τάση αυτή που εμφανώς καταγράφεται δεν σχετίζεται με τις αλλαγές στην νομοθεσία που διέπει ακριβώς την ίδια περίοδο. Ιδίως αν αναλογιστεί η κυβέρνηση Μητσοτάκη ήταν ιδιαίτερα δραστήρια στις αλλαγές της εργατικής νομοθεσίας.
Επιστρατεύτηκαν γι’ αυτό κορυφαία στελέχη όπως τον σημερινό αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, τον αντιπρόεδρο της ΝΔ Άδωνι Γεωργιάδη και τη Νίκη Κεραμέως, στέλεχος με αξιοσημείωτη μονιμότητα στα κυβερνητικά σχήματα. Η «τριάδα» αυτή θήτευσε διαδοχικά στη θέση του υπουργού Εργασίας που σήμερα κατέχει η Νίκη Κεραμέως. Οι νομοθετικές παρεμβάσεις τους, μάλιστα, ήταν καθοριστικές στα ζητήματα της ασφάλειας της εργασίας.
Ν. Κεραμέως και Κ. Χατζηδάκης Menelaos Myrillas / SOOC
Η νομοθεσία
Ο Κωστής Χατζηδάκης ήταν το πρόσωπο που με το 5ο μέρος του εργασιακού του νομοσχέδιου (Ν.4808/2021) και μετέπειτα με νέα νομοθέτηση και υπουργική απόφαση έκανε ανεξάρτητη αρχή το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) που έως τότε υπάγονταν στο υπουργείο Εργασίας.
Οι διατάξεις αυτές δέχθηκαν σκληρή κριτική τόσο από την αντιπολίτευση όσο και από τα συνδικάτα. Επισήμαιναν πως το υπουργείο Εργασίας ουσιαστικά μεταθέτει την αρμοδιότητα της εφαρμογής της εργατικής νομοθεσίας, απεμπολώντας ταυτόχρονα και την ευθύνη.
Πράγμα που σήμερα είναι εμφανές αφού συνολικά η κυβέρνηση παραπέμπει την διερεύνηση των αιτιών του εργατικού δυστυχήματος στα Τρίκαλα, στην δικαιοσύνη αλλά και την Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας. Έχοντας έτσι μετατραπεί σε… «Πόντιο Πιλάτο» για τα εργατικά ατυχήματα και δυστυχήματα.
Στην συνέχεια ακολούθησε το νομοσχέδιο του επόμενου υπουργού Εργασίας, Άδωνι Γεωργιάδη που ψηφίστηκε τον Σεπτέμβριο του 2023. Το νομοθέτημα αυτό δέχθηκε μεταξύ άλλων κριτική για την παρεμπόδιση της συνδικαλιστικής δράσης στους χώρους εργασίας και την έμμεση στήριξη στους εργοδότες που δεν επιθυμούν την συγκρότηση σωματείων.
EUROKINISSI
Αυτά ενώ, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Εργασίας, στις επιχειρήσεις όπου δεν υπάρχει συνδικαλιστική εκπροσώπηση των εργαζομένων παρατηρούνται υψηλότεροι δείκτες εργατικών ατυχημάτων. Στην κατηγορία αυτή φαίνεται πως υπάγεται και η επιχείρηση «Βιολάντα».
Την εικόνα των αλλαγών ολοκληρώνει το νομοθετικό έργο της Νίκης Κεραμέως. Της υπουργού Εργασίας που θεσμοθέτησε στην ελληνική νομοθεσία το μέτρο της 13ωρης συνεχούς εργασίας στον ίδιο εργοδότη. Φθάνοντας έτσι στα άκρα τις δυνατότητες εντατικοποίησης της εργασίας.
Είναι μάλλον περιττό να επισημάνει κανείς τον τρόπο που συνδέεται η συχνότητα των εργατικών ατυχημάτων με το επίπεδο εργασιακής έντασης. Ιδίως μάλιστα στους κλάδους που έχουν την θλιβερή πρωτιά στα εργατικά ατυχήματα όπως ο κατασκευαστικός ή αυτός της βιομηχανικής παραγωγής.
Η συνολική εικόνα που προκύπτει είναι σαφής: Οι νομοθετικές αλλαγές που έχουν σαν βασικό στοιχείο την ελαστικοποίηση των ωραρίων, την ευελιξία στις εργασιακές σχέσεις και τον περιορισμό της συνδικαλιστικής δράση είναι «εύφορο πεδίο» για τον περιορισμό της ασφάλειας στους χώρους εργασίας.
