Από τον Λευκό Οίκο δόθηκε η εντολή για τον περιορισμό του δορυφορικού συστήματος Starshield στην Ουκρανία, το οποίο χρησιμοποιείται για επικοινωνίες στο πεδίο της μάχης και επιχειρήσεις με drones, όπως μεταδίδει το πρακτορείο Reuters επικαλούμενο δύο Αμερικανούς αξιωματούχους καθώς και έναν ακόμη αξιωματούχο από δυτική χώρα.

Οι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η ηγεσία του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας έλαβε μήνυμα πως το Starshield της SpaceX, το οποίο χρησιμοποιεί ως ραχοκοκαλιά την υπηρεσία Starlink και παρέχεται στον ουκρανικό στρατό, έπρεπε να τεθεί υπό περιορισμούς (να μειωθεί δηλαδή η απόδοσή του).

Οι αξιωματούχοι, οι οποίοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, δεν διευκρίνισαν ποιος στον Λευκό Οίκο έλαβε την απόφαση ή ποιος ήταν υπεύθυνος για την υλοποίηση της εντολής. Το Πεντάγωνο αποτελεί τον μεγαλύτερο πελάτη του Starshield, το οποίο και αποτελεί την έκδοση στρατιωτικών προδιαγραφών της υπηρεσίας Starlink.

Ουκρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν αυτή την εβδομάδα ότι οι στρατιωτικών προδιαγραφών δέκτες της Starlink έπαψαν να λειτουργούν στην Ουκρανία όταν τοποθετούνταν σε αντικείμενα που κινούνταν με μεγάλη ταχύτητα. Αυτό επηρέασε αρνητικά την απόδοση των ουκρανικών drones, τα οποία βασίζονται σε αυτούς τους δέκτες για τα συστήματα καθοδήγησής τους κατά τη διάρκεια πτήσεων πάνω από το ουκρανικό έδαφος.

Στέλεχος του ουκρανικού υπουργείου Άμυνας δήλωσε την Πέμπτη ότι οι δέκτες λειτουργούν πλέον και κατά τη διάρκεια της κίνησης, αλλά μόνο με ταχύτητες έως 160 χιλιόμετρα την ώρα.

Πιέσεις από ΗΠΑ για τις επιθέσεις σε διυλιστήρια

Η απόφαση για τον προσωρινό περιορισμό του κρίσιμου συστήματος επικοινωνιών έρχεται σε μια στιγμή που ο Ντόναλντ Τραμπ πιέζει το Κίεβο να σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων. Ο ίδιος έχει αποδώσει σε αυτές τις επιθέσεις την εκτίναξη των τιμών ενέργειας, γεγονός που, όπως υποστηρίζει, πλήττει τις προοπτικές του ρεπουμπλικανικού κόμματος ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ.

Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι η αύξηση του κόστους ενέργειας οφείλεται κυρίως στη σύγκρουση των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, η οποία έχει οδηγήσει σε ιρανικές επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων και έχει οδηγήσει στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

Απαντώντας σε αίτημα για σχολιασμό σχετικά με την εντολή περιορισμού του Starshield, ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε: «Δεν υπήρξε ποτέ τέτοιο αίτημα από την πλευρά του προέδρου».

Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε ερωτήματα σχετικά με το αν το αίτημα ενδέχεται να προήλθε από άλλα στελέχη της κυβέρνησης.

Το Starshield αναπτύχθηκε από τη SpaceX του Ίλον Μασκ ειδικά για κυβερνητικούς πελάτες και φορείς εθνικής ασφάλειας, με κυριότερο το υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ. Το Starshield χρησιμοποιεί τον αστερισμό δορυφόρων της Starlink ως βασική υποδομή. Ουκρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι περιορισμοί δυσχέραναν τις επιχειρήσεις πληγμάτων κατά ρωσικών δυνάμεων και υποδομών εφοδιασμού στα κατεχόμενα εδάφη, ενώ παράλληλα περιόρισαν τη λειτουργία των αναχαιτιστικών drones που χρησιμοποιούνται για την κατάρριψη των ρωσικών drones τύπου Shahed.

Ο Ίλον Μασκ ανέφερε την Τετάρτη στην πλατφόρμα X ότι, δεδομένου πως τα συστήματα Starshield ανήκουν στην κυβέρνηση των ΗΠΑ και ελέγχονται από αυτήν, τυχόν περιορισμοί στην ταχύτητα ή τη χρήση τους αποφασίζονται από τον αμερικανικό στρατό ή τον Πρόεδρο των ΗΠΑ. Η SpaceX δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα για σχολιασμό.

Το Πεντάγωνο, καθώς και η ουκρανική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον, επίσης δεν απάντησαν σε σχετικά αιτήματα για σχολιασμό.

Επιδείνωση των σχέσεων Ουάσιγκτον – Κιέβου

Οι σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας έχουν επιδεινωθεί τις τελευταίες ημέρες, μετά από συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο Μαϊάμι στις 9 Οκτωβρίου, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι από τις δύο χώρες, την Ευρώπη και την Παγκόσμια Τράπεζα.

Σύμφωνα με άλλη πηγή που γνωρίζει το θέμα, ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και ο Στιβ Γουίτκοφ – απεσταλμένοι της κυβέρνησης Τραμπ για τη Μέση Ανατολή – υιοθέτησαν αυστηρό ύφος απέναντι στην ουκρανική πλευρά κατά τη διάρκεια της συνάντησης. Ενημέρωσαν τους Ουκρανούς αξιωματούχους ότι οι ΗΠΑ είναι δυσαρεστημένες με τη συνέχιση των ουκρανικών πληγμάτων κατά ρωσικών διυλιστηρίων, παρά τα επανειλημμένα αιτήματα της Ουάσιγκτον για τον τερματισμό τους.

Η αμερικανική αντιπροσωπεία αναφέρθηκε επίσης στην απόφαση της Ουάσιγκτον να συνάψει συμφωνία για την προμήθεια ντίζελ από τη Ρωσία, εξηγώντας ότι ο Λευκός Οίκος ήλπιζε πως η κίνηση αυτή θα έκανε τη Μόσχα να υιοθετήσει μια ηπιότερη στάση σε ό,τι αφορά τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Η εν λόγω συμφωνία, βάσει της οποίας η Ρωσία θα προμηθεύσει τις ΗΠΑ και τις παγκόσμιες αγορές με περισσότερα από 2,25 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από ορισμένους Αμερικανούς νομοθέτες. Οι τελευταίοι υποστηρίζουν ότι η συμφωνία παρέχει στη Μόσχα ρευστότητα για τη συνέχιση του πολέμου, χωρίς να εξαναγκάζει τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν να προβεί σε παραχωρήσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Παρασκηνιακές απειλές

Κατά τις ημέρες που ακολούθησαν, Ζελένσκι και Τραμπ άσκησαν κριτική ο ένας στον άλλον, με τον Ζελένσκι να χαρακτηρίζει «αδύναμη» την απόφαση των ΗΠΑ σχετικά με τη συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ. Από την πλευρά του, ο Τραμπ ζήτησε τη διεξαγωγή εκλογών στην Ουκρανία και την απομάκρυνση του Ζελένσκι από την εξουσία.

Σε παρασκηνιακό επίπεδο, Αμερικανοί αξιωματούχοι απείλησαν να διακόψουν την παροχή πληροφοριών στο Κίεβο σχετικά με τις εκτοξεύσεις ρωσικών πυραύλων – πληροφορίες τις οποίες η Ουκρανία αξιοποιεί για να αποτρέπει επιθέσεις – , όπως είχε μεταδώσει προηγουμένως το Reuters. Την Τρίτη, ο Τραμπ δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να μοιράζεται πληροφορίες με την Ουκρανία.

Μετά την απόφαση για τον περιορισμό της πρόσβασης της Ουκρανίας στο Starshield, οι Ουκρανοί επικοινώνησαν την Τρίτη και την Τετάρτη με ανώτερους αξιωματούχους στον Λευκό Οίκο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το Πεντάγωνο, ζητώντας εξηγήσεις, δήλωσε υψηλόβαθμος Ουκρανός αξιωματούχος. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι, σύμφωνα με την ενημέρωση που έλαβε το Κίεβο, η απόφαση ελήφθη από τον Λευκό Οίκο.

Σημειώνεται ότι το Πεντάγωνο έχει δαπανήσει δισεκατομμύρια δολάρια για τις υπηρεσίες Starlink και Starshield. Όπως μετέδωσε το Reuters το 2024, έχει επίσης προμηθευτεί ειδικούς δορυφόρους Starshield, συμπεριλαμβανομένων δορυφόρων επικοινωνίας για αποστολές προειδοποίησης πυραυλικών επιθέσεων, καθώς και έναν αστερισμό δορυφόρων κατασκοπείας για λογαριασμό του Εθνικού Γραφείου Αναγνώρισης.

Σε μια αιφνιδιαστική ανακοίνωση προχώρησε ο Ντόναλντ Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι επιτεύχθηκε συμφωνία για άμεση «ενεργειακή εκεχειρία» στον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.

Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι και τα δύο εμπλεκόμενα μέρη έχουν συμφωνήσει για την παύση των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές, απευθύνοντας αυστηρή προειδοποίηση προς τις δύο πλευρές να μην παραβιάσουν τη συμφωνία.

Η ανάρτηση Τραμπ

«Με άμεση ισχύ, τίθεται σε εφαρμογή ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΚΕΧΕΙΡΙΑ στον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Και τα δύο μέρη έχουν συμφωνήσει. Μην τη σπάσετε! Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το ζήτημα. Πρόεδρος ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΖ. ΤΡΑΜΠ».

Την πρόθεση της Ουκρανίας να διακόψει τα πλήγματα εναντίον ρωσικών πετρελαϊκών διυλιστηρίων, εάν και εφόσον βέβαια η Ρωσία προχωρήσει σε αντίστοιχη παύση των επιθέσεων κατά ουκρανικών ενεργειακών υποδομών, εξέφρασε την Κυριακή, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Ο Ουκρανός πρόεδρος ξεκαθάρισε πως η όποια πρωτοβουλία για αποκλιμάκωση της σύγκρουσης πρέπει να στηρίζεται στην αμοιβαιότητα και να συνοδεύεται από ουσιαστικές εγγυήσεις για την εφαρμογή της. Ανέφερε επίσης, σε ανάρτησή του στο Telegram, ο Ζελένσκι πως θα συνεχίσει τις επαφές του με Ευρωπαίους ηγέτες.

«Σήμερα θα συνεχίσουμε τον συντονισμό με τους εταίρους – θα υπάρξουν συνομιλίες με τους Ευρωπαίους ηγέτες. Μάλιστα, κάθε μέρα σε διαφορετικά επίπεδα συντονιζόμαστε και εργαζόμαστε σε πρόσθετα αμυντικά πακέτα, κυρίως αεράμυνα και πυρομαχικά για μαχητικά αεροσκάφη. Όλα αυτά για την προστασία της ζωής του λαού μας και των συμφερόντων της Ουκρανίας», τόνισε ο Ουκρανός πρόεδρος.

Οι δηλώσεις αυτές, έρχονται μία ημέρα μετά την παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Aμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε χθες Σάββατο ότι ο Ρώσος ομόλογός του Βλαντίμιρ Πούτιν θα ήθελε να κλειστεί συμφωνία για να τερματιστεί ο πόλεμος με την Ουκρανία, ο οποίος μαίνεται από το 2022, και κατηγόρησε τον Ουκρανό ηγέτη Βολοντίμιρ Ζελένσκι πως αντιστέκεται σε οποιονδήποτε συμβιβασμό.

«Λοιπόν, νομίζω ότι η Ρωσία θα ήθελε να κλειστεί συμφωνία, κι έχουμε μιλήσει πολλές φορές, αλλά η Ρωσία θα ήθελε να κλειστεί συμφωνία (…) όμως, για τον έναν ή τον άλλον λόγο, ο Ζελένσκι δεν θέλει να κλειστεί συμφωνία», είπε ο Ρεπουμπλικάνος σε δημοσιογράφους.

Ερωτηθείς τι του είπε ο κ. Πούτιν κατά την πιο πρόσφατη τηλεφωνική συνδιάλεξή τους την Παρασκευή, ο κ. Τραμπ απάντησε επαναλαμβάνοντας πως «θα ήθελε να κλειστεί συμφωνία», επιμένοντας πως εκδήλωσε «ισχυρή» επιθυμία για αυτό.

Νωρίτερα, ο ένοικος του Λευκού Οίκου έκανε την για πολλούς εμπρηστική δήλωση πως η Ουκρανία χρειάζεται «νέο» ηγέτη, με φόντο αμφιλεγόμενη συμφωνία Ουάσιγκτον-Μόσχας για εξαγωγές πετρελαίου κίνησης από τη Ρωσία ώστε να αντιμετωπιστεί το «παγκόσμιο πρόβλημα», κατά τον κ. Τραμπ, της έλλειψης ντίζελ.

ΜΙΛΤΟΣ ΤΣΕΚΟΥΡΑΣ

Με προστατευτικά δίχτυα, ενισχυμένη ασφάλεια και έκτακτα μέτρα για τη διατήρηση των αποθεμάτων καυσίμων επιχειρεί η Ρωσία να θωρακίσει τα διυλιστήριά της, καθώς οι ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στη λειτουργία του ενεργειακού της τομέα.

Τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) αποτυπώνουν το μέγεθος της πίεσης. Η παραγωγή βενζίνης στη Ρωσία έχει μειωθεί κατά περίπου 20% σε σχέση με το 2025, ενώ η παραγωγή ντίζελ εκτιμάται ότι έχει υποχωρήσει σχεδόν κατά 30%. Τον Ιούνιο, η συνολική διύλιση αργού περιορίστηκε στα 3,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, το χαμηλότερο επίπεδο εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια και περίπου 30% κάτω από τα επίπεδα έναν χρόνο νωρίτερα.

Η εικόνα έγινε ακόμη πιο δύσκολη τον Σεπτέμβριο, με αλλεπάλληλα πλήγματα σε εγκαταστάσεις που αποτελούν κρίκους της αλυσίδας παραγωγής καυσίμων.

Τα δίχτυα απέναντι στα drones

Σύμφωνα με τον IEA, η Ρωσία έχει στραφεί μεταξύ άλλων στη χρήση προστατευτικών διχτυών γύρω από εγκαταστάσεις διύλισης, καθώς και σε άλλα μέτρα προστασίας. Τα μέτρα αυτά δεν αποτελούν από μόνα τους πλήρη αντιαεροπορική άμυνα, αλλά έχουν σχεδιαστεί για να δυσκολεύουν τις ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Η ουκρανική πλευρά, σύμφωνα με την ανάλυση του IEA, έχει προσαρμόσει αντίστοιχα την τακτική της, χρησιμοποιώντας πολλαπλά κύματα drones εναντίον του ίδιου διυλιστηρίου, με στόχο να υπερκεράσει τα προστατευτικά μέτρα.

Η συχνότητα των ουκρανικών επιθέσεων είναι ενδεικτική. Κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026, ένας ρωσικός σταθμός διύλισης δεχόταν επιτυχημένο πλήγμα, κατά μέσο όρο, κάθε τρεις ημέρες, σύμφωνα με τον IEA. Μέχρι τα τέλη Αυγούστου, μόλις πέντε μεγάλα ρωσικά διυλιστήρια δεν είχαν ακόμη χτυπηθεί από ουκρανικά drones.

Ο Οργανισμός επισημαίνει μάλιστα ότι ορισμένα διυλιστήρια, κυρίως όσα βρίσκονται πιο κοντά στην Ουκρανία, έχουν δεχθεί επιθέσεις έως και 15 φορές από το 2022.

Πώς λειτουργούν τα πλέγματα

Τα μεταλλικά πλέγματα και τα δίχτυα συγκράτησης τοποθετούνται γύρω από τους πύργους απόσταξης και τις δεξαμενές καυσίμων. Στόχος είναι να πυροδοτήσουν το drone ή να το παγιδεύσουν πριν αυτό προσκρούσει απευθείας στο ευαίσθητο τεχνικό κομμάτι του διυλιστηρίου.

Η ρωσική εταιρεία RT-Project Technologies ανέπτυξε ένα ειδικό αρθρωτό μεταλλικό σύστημα με την ονομασία «Web», σχεδιασμένο αποκλειστικά για να προστατεύει βιομηχανικές μονάδες από εναέριες απειλές.

Εκτός από τα δίκτυα, χρησιμοποιούνται κοντέινερ πλοίων περιμετρικά των εγκαταστάσεων ως αναχώματα, καθώς και συστήματα αεράμυνας τύπου Pantsir κοντά σε στρατηγικά διυλιστήρια (όπως αυτό της Μόσχας).

Δεν πλήττονται μόνο οι εγκαταστάσεις – χτυπιούνται οι «ευαίσθητες» μονάδες

Η στρατηγική των επιθέσεων έχει επίσης αλλάξει. Δεν περιορίζεται πλέον στις μονάδες πρωτογενούς απόσταξης του αργού πετρελαίου, αλλά στρέφεται και σε πιο σύνθετες μονάδες επεξεργασίας, όπως οι καταλυτικοί πυρόλυσης, οι υδρογονοκατεργαστές, οι υδρογονοπυρηνωτές και οι μονάδες αναμόρφωσης.

Οι συγκεκριμένες μονάδες είναι κρίσιμες για την παραγωγή και την ποιότητα προϊόντων όπως η βενζίνη, το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών. Σύμφωνα με τον IEA, ενώ μια μικρή ζημιά σε μονάδα πρωτογενούς απόσταξης μπορεί να αποκατασταθεί μέσα σε μία ή δύο εβδομάδες, οι σοβαρές ζημιές σε πιο σύνθετες μονάδες μπορεί να απαιτήσουν έξι έως οκτώ μήνες για την αποκατάστασή τους.

Χαρακτηριστικό είναι το διυλιστήριο της Μόσχας, δυναμικότητας περίπου 250.000 βαρελιών ημερησίως, το οποίο, μετά από σοβαρό πλήγμα τον Ιούνιο, αναφέρεται ότι μπορεί να παραμείνει εκτός λειτουργίας έως τις αρχές του 2027.

Η Ρωσία καθυστερεί συντηρήσεις και περιορίζει τις εξαγωγές

Για να περιορίσουν τις επιπτώσεις, οι ρωσικές εταιρείες προσπαθούν να διατηρήσουν την παραγωγή με καθυστερήσεις προγραμματισμένων εργασιών συντήρησης, επαναφορά παλαιότερων μονάδων σε λειτουργία και επιτάχυνση επισκευών.

Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση έχει λάβει πρωτοφανή για τα τελευταία χρόνια μέτρα. Η Ρωσία απαγόρευσε τις εξαγωγές βενζίνης, ακολούθησε με απαγόρευση στις εξαγωγές καυσίμων αεροσκαφών και στις 8 Ιουλίου 2026 επέβαλε για πρώτη φορά απαγόρευση στις εξαγωγές ντίζελ. Η απαγόρευση του ντίζελ παρατάθηκε στη συνέχεια έως τις 30 Σεπτεμβρίου.

Η πίεση έγινε αισθητή και στο εσωτερικό της χώρας. Ο IEA αναφέρει ότι μέχρι τα τέλη Ιουνίου ελλείψεις καυσίμων είχαν αναφερθεί στο 92% των ρωσικών περιφερειών, ενώ περίπου τα δύο τρίτα είχαν εφαρμόσει κάποια μορφή περιορισμών, όπως όρια στις αγορές καυσίμων ή συστήματα με κωδικούς QR. Σε ορισμένες περιπτώσεις αναφέρθηκαν αναμονές έως και 40 ώρες στα πρατήρια.

Νέα πλήγματα τον Σεπτέμβριο

Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω μέσα στον Σεπτέμβριο. Το διυλιστήριο της Ριαζάν, ιδιοκτησίας της Rosneft, ανέστειλε τη λειτουργία του μετά από ουκρανική επίθεση με drones. Σύμφωνα με πηγές του Reuters, η βασική μονάδα CDU-6, δυναμικότητας περίπου 160.000 βαρελιών ημερησίως, αντιστοιχεί σχεδόν στο μισό της συνολικής δυναμικότητας του συγκεκριμένου διυλιστηρίου.

Στη συνέχεια, επιθέσεις έπληξαν και τα διυλιστήρια της Rosneft σε Syzran και Saratov, ενώ το Reuters κατέγραψε ότι τρία από τα έξι μεγαλύτερα διυλιστήρια της Ρωσίας ως προς την παραγωγή ντίζελ είχαν τον Σεπτέμβριο είτε μειώσει δραστικά την παραγωγή είτε σταματήσει εντελώς.

Και στις 20 Σεπτεμβρίου, νέο ουκρανικό πλήγμα έπληξε το διυλιστήριο της Μόσχας. Σύμφωνα με το Reuters, πυρκαγιές εκδηλώθηκαν στις δύο βασικές μονάδες απόσταξης αργού, με αποτέλεσμα να διακοπεί η επεξεργασία πετρελαίου. Οι επισκευές αναμένεται να διαρκέσουν αρκετές εβδομάδες.

Το συγκεκριμένο διυλιστήριο είχε επεξεργαστεί 11,6 εκατ. τόνους αργού το 2024, παράγοντας μεταξύ άλλων 2,9 εκατ. τόνους βενζίνης και 3,2 εκατ. τόνους ντίζελ.

Από παραγωγός και εξαγωγέας σε αναζήτηση καυσίμων

Η πίεση στη ρωσική αγορά έχει αρχίσει να αλλάζει μια εικόνα που για χρόνια θεωρούνταν δεδομένη: η Ρωσία είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς και εξαγωγείς διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων.

Ο IEA αναφέρει ότι η χώρα έχει ήδη αρχίσει να εισάγει βενζίνη, τόσο σιδηροδρομικώς από τη Λευκορωσία και το Καζακστάν όσο και διά θαλάσσης, με φορτία που έφτασαν από το Μαρόκο, τη Νότια Κορέα, την Ινδία και την Τουρκία μέσα στον Ιούλιο και τον Αύγουστο.

Παράλληλα, η ρωσική κυβέρνηση χαλάρωσε προσωρινά τις προδιαγραφές για την ποιότητα ορισμένων καυσίμων, επιτρέποντας την παραγωγή και διάθεση βενζίνης χαμηλότερων προδιαγραφών, ενώ τροποποίησε και τους κανόνες ανάμειξης καυσίμων.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν αφορά μόνο τις ζημιές σε μεμονωμένες εγκαταστάσεις. Η επαναλαμβανόμενη επίθεση στις ίδιες υποδομές δημιουργεί έναν κύκλο χτυπήματος – επισκευής – νέου χτυπήματος, ο οποίος αυξάνει τον χρόνο αποκατάστασης και περιορίζει την αξιοπιστία ολόκληρου του συστήματος.

Ο IEA εκτιμά ότι η παραγωγή των ρωσικών διυλιστηρίων θα παραμείνει υπό πίεση και έχει μειώσει την πρόβλεψή του για τη μέση διύλιση αργού στη Ρωσία στα περίπου 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως για το υπόλοιπο του 2026 και το 2027.

Και όσο τα drones συνεχίζουν να βρίσκουν τον δρόμο προς τις εγκαταστάσεις, τα δίχτυα γύρω από τα ρωσικά διυλιστήρια αποτελούν πλέον μία από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες μιας ενεργειακής υποδομής που βρίσκεται υπό διαρκή πολιορκία.

Πηγή: newsbomb.gr

ΡΟΜΙΝΑ ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ

Αποτελεί ένα από τα κυριότερα εξαγώγιμα τρόφιμα της χώρας και θεωρείται το «εθνικό» μας τυρί. Η παραγωγή φέτας, ωστόσο τα τελευταία χρόνια έχει βρεθεί αρκετές φορές αντιμέτωπη με πιέσεις λόγω της μειωμένης ή της ακριβότερης πρώτης ύλης. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την άνοδο στην τιμή του προϊόντος αλλά και την υποχώρηση της εγχώριας κατανάλωσης, την ίδια στιγμή που οι εξαγωγές παραμένουν μέχρι σήμερα ισχυρές.

Η «ιδιαιτερότητα» σε ό,τι αφορά την παραγωγή της φέτας είναι ότι προκειμένου να τηρεί τις προϋποθέσεις που έχουν τεθεί ώστε να κατοχυρωθεί ως ΠΟΠ προϊόν πρέπει να παράγεται από πρόβειο γάλα ή μείγμα πρόβειου με γίδινο γάλα. Η πρώτη ύλη πρέπει να προέρχεται αποκλειστικά από τις περιοχές Μακεδονίας, Θράκης, Ηπείρου, Θεσσαλίας, Στερεάς Ελλάδας, Πελοποννήσου και του Νομού Λέσβου.

Το νέο «καμπανάκι», χθες Δευτέρα, από τον πρόεδρο της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Φέτας ΕΔΟΦ, Μιχάλη Σαράvτη, σχετικά με τις ελλείψεις πρόβειου γάλακτος ήρθε μετά τις επιπτώσεις της ευλογιάς των αιγοπροβάτων που έπληξε την τελευταία διετία την εγχώρια παραγωγή καθώς οδήγησε σε χιλιάδες θανατώσεις ζώων. Τα διαθέσιμα αποθέματα γάλακτος, σύμφωνα με όσα επισήμανε ο ίδιος στο συνέδριο του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων, βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα και ενδεχομένως να μην επαρκέσουν μέχρι το τέλος του έτους, με δεδομένο μάλιστα ότι καταγράφεται αυξημένη η ζήτηση για φέτα από το εξωτερικό. Ως αποτέλεσμα, ορατό είναι το ενδεχόμενο και για νέες αυξήσεις στην τιμή του προϊόντος, όπως σημείωσε.

Η πίεση στην παραγωγή αποτελεί πάντως ένα ζήτημα το οποίο δεν είναι η πρώτη φορά που απασχολεί τον κλάδο την τελευταία τουλάχιστόν πενταετία. Το 2022 μετά την έκρηξη του ενεργειακού κόστους λόγω του πολέμου στην Ουκρανία στελέχη της αγοράς υπογράμμιζαν την υπέρογκη αύξηση του κόστους ζωοτροφών η οποία επιβάρυνε την κτηνοτροφία ταυτόχρονα με την αύξηση της ενέργειας. Η μέση τιμή του αιγοπρόβειου γάλακτος πήρε τότε την ανηφόρα και αυτό οδήγησε, το διάστημα που ακολούθησε, σε σημαντικές αυξήσεις στην τιμή της φέτας στο ράφι. Ως αποτέλεσμα, παρατηρήθηκε και υποχώρηση της εγχώριας κατανάλωσης.

Έφεση στην απόφαση του δικαστηρίου άσκησε ο 27χρονος Ουκρανός μαρξιστής Μπογκντάν Σιροτιούκ, ο οποίος βρίσκεται υπό κράτηση από την Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU) εδώ και περισσότερα από δύο χρόνια, λόγω της αντιπολεμικής του δράσης και τις πολιτικές του απόψεις.

Όπως καταγγέλλει η LeftVoice, ο –κρατούμενος από τις 25 Απριλίου του 2024– σοσιαλιστής καταδικάστηκε τον περασμένο Αύγουστο από ουκρανικό δικαστήριο σε 15 χρόνια κάθειρξη, επειδή καλούσε σε άρθρα του στον προσωπικό του ιστότοπο, τόσο Ουκρανούς όσο και Ρώσους εργάτες να αντιταχθούν στον πόλεμο, καταδικάζοντας την εισβολή του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, καταγγέλλοντας όμως παράλληλα τον «πόλεμο δι’ αντιπροσώπων της Ουάσιγκτον», ενώ στηλίτευε την εξύμνηση των συνεργατών των Ναζί, από κρατικούς αξιωματούχους της Ουκρανίας.

Ο Μπογκντάν είχε επιχειρήσει να ιδρύσει μια σοσιαλιστική οργάνωση στην Ουκρανία, τη Νεαρή Φρουρά των Μπολσεβίκων-Λενινιστών (YGBL), σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Σοσιαλιστικό Ιστότοπο (WSWS), κίνηση που το Κίεβο εξέλαβε ως εχθρική ενέργεια.

Το κράτος έκρινε τις θέσεις του σοσιαλιστή ακτιβιστή ως «έσχατη προδοσία» και συμπεριέλαβε τα άρθρα του στην Παγκόσμια Σοσιαλιστική Ιστοσελίδα (WSWS) ως αποδεικτικά στοιχεία. Η  καταδικαστική απόφαση είχε ως αποτέλεσμα την δέσμευση της προσωπικής του περιουσίας, αλλά και την καταστροφή του έργου του, των άρθρων, φυλλαδίων και βιβλίων που είχε εκδώσει, αλλά και όσων είχε στην κατοχή του.

Η εισαγγελία δεν προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία που να παρουσίαζαν πως ο Μπογκντάν ενεπλάκη σε κατασκοπεία, δολιοφθορά ή συνεργασία με τον ρωσικό στρατό. Αντίθετα, η υπόθεση βασίστηκε στα πολιτικά του γραπτά και στις επικοινωνίες του με τον WSWS. Το δικαστήριο τελικά τον καταδίκασε βάσει έξι άρθρων που είχε συντάξει, στα οποία καταδίκαζε τον πόλεμο στην Ουκρανία, επέκρινε την ουκρανική κυβέρνηση και ζητούσε ενότητα μεταξύ Ουκρανών και Ρώσων εργατών.

Ένα από τα γραπτά που επικαλέστηκε το δικαστήριο ως αποδεικτικό στοιχείο ήταν μια ομιλία του για την Πρωτομαγιά του 2023 με τίτλο «Για την Ενότητα της Εργατικής Τάξης της Ρωσίας και της Ουκρανίας!». Ένα άλλο άρθρο του το οποίο τέθηκε ως τεκμήριο ενοχής, ήταν αυτό με τίτλο «Τα εγκλήματα των Μπαντεροβιτών εναντίον του ουκρανικού λαού», στο οποίο ο Σιτοτιούκ καταγγέλλει την αποκατάσταση του φιλοναζιστή Στεπάν Μπαντέρα και της φασιστικής Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών στη μνήμη της σύγχρονης Ουκρανίας, παραθέτοντας την συνεργασία τους με την ναζιστική Γερμανία και τη βία κατά Ουκρανών, Εβραίων, Πολωνών και υποστηρικτών της Σοβιετικής Ένωσης.

Η Ουκρανία έπληξε τη Μόσχα και άλλες ρωσικές περιφέρειες σε μια ευρείας κλίμακας επίθεση, χρησιμοποιώντας εκατοντάδες drones και προχωρώντας στην πρώτη επιβεβαιωμένη ρίψη βαλλιστικών πυραύλων από την αρχή του πολέμου.

Βίντεο:

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι η πολύπλοκη επιχείρηση περιελάμβανε 10 διαφορετικούς τύπους εγχώριων οπλικών συστημάτων. Ανάμεσά τους βρισκόταν ο βαλλιστικός πύραυλος μικρού βεληνεκούς Pelican (FP-7), με εμβέλεια περίπου 350 χιλιομέτρων. Αν και η συγκεκριμένη εμβέλεια δεν επαρκεί για να πλήξει απευθείας τη ρωσική πρωτεύουσα από τα ουκρανικά εδάφη, η χρήση του σηματοδοτεί μια τεράστια τεχνολογική εξέλιξη, καθώς οι βαλλιστικοί πύραυλοι αναπτύσσουν πολλαπλάσια ταχύτητα από αυτή του ήχου στην τελική τους φάση, καθιστώντας την αναχαίτισή τους εξαιρετικά δύσκολη σε σύγκριση με τα πιο αργά drones.

Παράλληλα, το Κίεβο χρησιμοποίησε τους εγχώριας κατασκευής πυραύλους κρουζ Flamingo (FP-5), ένα όπλο μεγάλου βεληνεκούς που έχει ήδη δοκιμαστεί σε στόχους βαθιά στη ρωσική ενδοχώρα και έχει τη δυνατότητα να φτάσει μέχρι τη Μόσχα. Ρωσικά και ουκρανικά δίκτυα στο Telegram δημοσίευσαν εικόνες από συντρίμμια στην ευρύτερη περιοχή της ρωσικής πρωτεύουσας, τα οποία ο Ρουσλάν Λεβίεφ, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας ανοιχτού κώδικα Conflict Intelligence Team, επιβεβαίωσε πως πιθανότατα ανήκουν σε πύραυλο Flamingo. Πίσω από την ανάπτυξη αυτών των συστημάτων βρίσκεται η ουκρανική εταιρεία κατασκευής όπλων Fire Point, η οποία ήδη ετοιμάζει το μοντέλο επόμενης γενιάς FP-9. Με εμβέλεια που θα ξεπερνά τα 800 χιλιόμετρα (500 μίλια), το FP-9 αναμένεται να πραγματοποιήσει την πρώτη του δοκιμαστική πτήση μέσα στο φθινόπωρο, θέτοντας τη Μόσχα εντός της άμεσης εμβέλειας των βαλλιστικών χτυπημάτων του Κιέβου.

Πλήγματα στον ρωσικό αστικό ιστό και τις υποδομές

Η ρωσική πλευρά έκανε λόγο για μια επίθεση πρωτοφανούς κλίμακας. Ο δήμαρχος της Μόσχας, Σεργκέι Σομπιάνιν, υποστήριξε ότι οι δυνάμεις αεράμυνας αναχαίτισαν περισσότερα από 1.600 drones σε όλη τη χώρα, εκ των οποίων τα 450 είχαν ως στόχο την πρωτεύουσα. Αν και οι αριθμοί αυτοί θεωρούνται συνήθως διογκωμένοι, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για ρίψη μερικών εκατοντάδων drones από την Ουκρανία, ο αντίκτυπος ήταν καταστροφικός.

Σύμφωνα με τον περιφερειάρχη της Μόσχας, Αντρέι Βορομπιόφ, η επίθεση άφησε πίσω της τουλάχιστον δύο νεκρούς σε διαφορετικές τοποθεσίες: μια 44χρονη γυναίκα και έναν ηλικιωμένο άνδρα. Σε ένα ξεχωριστό περιστατικό, η πρόσκρουση ενός drone σε 21ώροφο κτίριο προκάλεσε μεγάλη πυρκαγιά, αναγκάζοντας τις αρχές να εκκενώσουν 400 ενοίκους.

Παράλληλα, ο Ζελένσκι επιβεβαίωσε ότι ένας από τους βασικούς στόχους της επιχείρησης ήταν οι κομβικές βιομηχανικές εγκαταστάσεις πετρελαίου της Ρωσίας. Ο δήμαρχος Σομπιάνιν αναγνώρισε ότι προκλήθηκαν ζημιές στο διυλιστήριο πετρελαίου της Μόσχας, μια εγκατάσταση που είχε βρεθεί ξανά στο στόχαστρο των ουκρανικών δυνάμεων τους προηγούμενους μήνες, με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης να σπεύδουν στο σημείο, χωρίς ωστόσο να αναφερθούν ανθρώπινες απώλειες στον συγκεκριμένο χώρο.

Ο ενεργειακός πόλεμος και το διπλωματικό παρασκήνιο

Η στόχευση του διυλιστηρίου εντάσσεται στην ευρύτερη, συστηματική εκστρατεία του Κιέβου να πλήξει τις ενεργειακές υποδομές της Ρωσίας. Ο στόχος είναι διπλός: η αποκοπή των βασικών εσόδων που χρηματοδοτούν την πολεμική μηχανή του Κρεμλίνου και η δημιουργία εσωτερικής αποσταθεροποίησης. Οι συνεχείς επιθέσεις έχουν ήδη θέσει εκτός λειτουργίας ένα σημαντικό μέρος της ρωσικής ικανότητας διύλισης πετρελαίου. Το αποτέλεσμα είναι να καταγράφονται σοβαρές ελλείψεις σε πετρελαιοειδή προϊόντα, εκτόξευση των τιμών των καυσίμων και ατέλειωτες ουρές στα πρατήρια σε πολλές από τις 11 διαφορετικές ζώνες ώρας της αφανούς ρωσικής επικράτειας.

Η επίθεση αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις πρόσφατες διπλωματικές εκτιμήσεις. Μόλις την περασμένη Δευτέρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε δηλώσει δημοσίως ότι η Ουκρανία και η Ρωσία είχαν καταλήξει σε μια άτυπη συμφωνία να σταματήσουν την αμοιβαία στοχοποίηση των ενεργειακών τους εγκαταστάσεων. Το χτύπημα στο διυλιστήριο της Μόσχας διαψεύδει επί του πρακτέου αυτές τις προσδοκίες αποκλιμάκωσης, επιβεβαιώνοντας τη σκληρή πραγματικότητα του μετώπου.

Η σκιά πάνω από τις ρωσικές εκλογές

Το χρονικό σημείο της επίθεσης δεν ήταν τυχαίο, καθώς συνέπεσε με την τελευταία ημέρα της τριήμερης εκλογικής διαδικασίας στη Ρωσία. Πρόκειται για τις πρώτες βουλευτικές εκλογές που διεξάγονται από την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022. Ο δήμαρχος της Μόσχας κατηγόρησε ευθέως το Κίεβο ότι σχεδίασε την άνευ προηγουμένου επίθεση με ρητό σκοπό τη διακοπή και την υπονόμευση των εκλογών, τονίζοντας ωστόσο ότι «ο εχθρός δεν τα κατάφερε».

Η εκλογική διαδικασία, πάντως, διεξάγεται υπό συνθήκες απόλυτου κρατικού ελέγχου, με στόχο την περαιτέρω εδραίωση της 26χρονης κυριαρχίας του Βλαντιμίρ Πούτιν. Δικαίωμα συμμετοχής έχουν λάβει αποκλειστικά τα κόμματα που στηρίζουν την κυβέρνηση και την ευρύτερη στρατιωτική εκστρατεία, ενώ η Μόσχα έχει οργανώσει κάλπες ακόμα και στα κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας. Αν και το αποτέλεσμα θεωρείται προδιαγεγραμμένο, με το κόμμα «Ενιαία Ρωσία» να αναμένεται να επικρατήσει σαρωτικά, το Κρεμλίνο αντιμετωπίζει τη συγκεκριμένη ψηφοφορία ως έναν κρίσιμο μηχανισμό μέτρησης της λαϊκής ανοχής και υποστήριξης προς τη συνέχιση του πολέμου.

Σοβαρά προβλήματα με οσμή σκανδάλου στο σύστημα αμυντικών προμηθειών της Ουκρανίας, την ώρα που η χώρα ζητά διαρκώς περισσότερη στρατιωτική και οικονομική βοήθεια από τους συμμάχους της.

Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση του εργοστασίου Pavlohrad Chemical Plant, το οποίο προμήθευσε τον ουκρανικό στρατό με δεκάδες χιλιάδες ελαττωματικές οβίδες όλμων. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι οβίδες δεν εκρήγνυνταν ή έπεφταν στο έδαφος χωρίς να λειτουργήσουν, σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ των New York Times.

Διευθυντής του εργοστασίου ήταν ο Leonid Shyman, ο οποίος συνελήφθη και αντιμετώπισε κατηγορίες για απάτη. Παρά τις έρευνες σε βάρος του, η Υπηρεσία Αμυντικών Προμηθειών συνέχισε να αναθέτει συμβάσεις στην εταιρεία.

Νέες συμβάσεις παρά την ποινική έρευνα

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, επτά από τους δέκα μεγαλύτερους αμυντικούς αναδόχους της Ουκρανίας έλαβαν νέες συμβάσεις, παρότι αντιμετώπιζαν ποινικές έρευνες, είχαν αποτύχει να τηρήσουν προηγούμενες συμφωνίες ή είχαν δει στελέχη τους να συλλαμβάνονται για διαφθορά.

Οι ελεγκτές εντόπισαν επίσης 18 εταιρείες που είχαν υπογράψει νέες συμφωνίες παρά την αθέτηση προηγούμενων συμβάσεων. Έξι από αυτές δεν ολοκλήρωσαν τελικά ούτε μία σύμβαση.

Μόνο το 2024 οι απώλειες της Ουκρανίας από απάτη, σπατάλη και κακοδιαχείριση υπολογίζονται σε περίπου 1,2 δισ. δολάρια, ενώ περίπου 126 εκατ. δολάρια χάθηκαν από υπερπληρωμές και την παράκαμψη χαμηλότερων προσφορών.

«Ο στρατός δεν παίρνει αυτά που χρειάζεται και ο προϋπολογισμός συρρικνώνεται εξαιτίας των μη παραδόσεων και των υπερπληρωμών», δήλωσε ο Tamerlan Vahabov, πρώην σύμβουλος της Υπηρεσίας Αμυντικών Προμηθειών. «Ως αποτέλεσμα, δεν έχουμε χρήματα για να παραγγείλουμε περισσότερα όπλα. Και δεν έχουμε την ποσότητα πυρομαχικών που χρειαζόμαστε. Και αυτό είναι ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο».

Η υπόθεση των όλμων

Η υπόθεση του Shyman αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η Pavlohrad είχε αρχικά δηλώσει ότι δεν διέθετε την απαραίτητη παραγωγική δυνατότητα για μια μεγάλη παραγγελία. Αργότερα άλλαξε τα στοιχεία της και πήρε σύμβαση ύψους 280 εκατ. δολαρίων, χωρίς οι ελεγκτές να βρουν στοιχεία ότι η παραγωγική της ικανότητα είχε επαληθευτεί.

Στη συνέχεια, σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα, η εταιρεία πούλησε στον στρατό περίπου 233.000 άχρηστες οβίδες όλμων, πολλές από τις οποίες παρουσίαζαν προβλήματα.

Παρά την αποκάλυψη των ελαττωματικών πυρομαχικών, η εταιρεία έλαβε και νέες συμβάσεις, μεταξύ άλλων για μεγάλο μέρος των βλημάτων πυροβολικού του ουκρανικού στρατού.

Ο Shyman έχει δηλώσει αθώος για την υπόθεση των όλμων και προτίθεται να ασκήσει έφεση σε άλλη καταδίκη του για υπόθεση διαφθοράς. Ο δικηγόρος του, Oleksandr Protas, δήλωσε πως στον χώρο του εμπορίου όπλων «τίποτα δεν είναι άσπρο ή μαύρο και όλα βρίσκονται σε αποχρώσεις του γκρι».

Εκατομμύρια σε μεσάζοντες

Οι έλεγχοι αποκαλύπτουν περιπτώσεις όπου η Ουκρανία πλήρωσε πολύ ακριβότερα για όπλα, παρότι υπήρχαν φθηνότερες προσφορές.

Σε διαγωνισμό για πυραύλους πυραυλικού πυροβολικού, τρεις εταιρείες προσέφεραν το ίδιο προϊόν σε τιμές από 4.200 έως 5.100 δολάρια ανά μονάδα. Παρά τη χαμηλότερη προσφορά, η σύμβαση κατέληξε σε θυγατρική της τσεχικής Czechoslovak Group, η οποία λειτούργησε ως μεσάζοντας.

Οι ελεγκτές υπολόγισαν ότι η επιλογή αυτή επιβάρυνε την Ουκρανία κατά περίπου 130 εκατ. δολάρια.

Η Czechoslovak Group αρνήθηκε οποιαδήποτε παρανομία και υποστήριξε ότι τα ερωτήματα για τη διαδικασία των προσφορών αφορούν την ουκρανική κυβέρνηση.

Σε άλλη υπόθεση, η κρατική Spetstechnoexport ανέλαβε την αγορά σοβιετικού τύπου πυραύλων από τη Σερβία, παρότι είχε ιστορικό ανεκπλήρωτων συμβάσεων και ερευνών για πιθανή διαφθορά. Η συμφωνία, στην οποία συμμετείχε ως υπεργολάβος η αμερικανική Regulus Global, τελικά κατέρρευσε.

Ένα σύστημα υπό πίεση

Οι αποκαλύψεις έχουν εντείνει την πίεση στην κυβέρνηση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Πρώην υπουργός Άμυνας, ο Mykhailo Fedorov, είχε επιχειρήσει να αλλάξει το σύστημα προμηθειών, υποστηρίζοντας μετά την απομάκρυνσή του ότι οι αμυντικοί ανάδοχοι τον ανάγκασαν να εγκαταλείψει τη θέση του.

«Υπάρχει πολλή διαφθορά», δήλωσε.

Παράλληλα, η υπόθεση έχει αγγίξει και πρόσωπα του στενού περιβάλλοντος του Ζελένσκι. Ο ίδιος δεν έχει κατηγορηθεί για εμπλοκή στις συγκεκριμένες υποθέσεις και έχει δηλώσει ότι στηρίζει τις έρευνες κατά της διαφθοράς.

Ο Αμερικανός ειδικός σε θέματα καταπολέμησης της διαφθοράς James Wasserstrom περιέγραψε με χαρακτηριστικό τρόπο το πρόβλημα: «Ο,τιδήποτε δεν είναι καρφωμένο στη θέση του στην Ουκρανία, θα κλαπεί». Όπως σημείωσε, «Αυτή είναι μια παράδοση που κρατάει εδώ και πολύ καιρό».

Οι έλεγχοι αφορούν κυρίως τα έτη 2024 και 2025 και παραμένουν διαβαθμισμένοι, με αποτέλεσμα να μην έχει γίνει πλήρως γνωστό τι μέτρα έλαβε η Υπηρεσία Αμυντικών Προμηθειών μετά τις διαπιστώσεις των ελεγκτών.

ΚΩΣΤΑΣ ΑΡΓΥΡΟΣ

Μέσα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να ξεκινήσει στο Αμβούργο η δίκη του Σερχίι Κουζνέτσοφ, ο οποίος θεωρείται ο εγκέφαλος της ανατίναξης των δύο αγωγών Νordstream τον Σεπτέμβριο του 2022 κοντά στο δανέζικο νησί Μπόρνχολμ.

Σύμφωνα με το κατηγορητήριο των 108 σελίδων, που κατάφεραν να δουν δημοσιογράφοι της δημόσιας τηλεόρασης της Γερμανίας ZDF, ο πρώην αξιωματικός του ουκρανικού στρατού αντιμετωπίζει κατηγορία για έγκλημα πολέμου, αφού πρόκειται για δολιοφθορά σε κρίσιμη πολιτική υποδομή ξένης χώρας, ενώ εξαιρετικό ενδιαφέρον έχει η διατύπωση ότι «υπάρχουν στοιχειοθετημένες βάσιμες υπόνοιες ότι έδρασε κατ’ εντολή και συντονισμό κρατικών υπηρεσιών της Ουκρανίας».

Σιγή ιχθύος στο Βερολίνο

Ακριβώς αυτή η πτυχή είναι που προκάλεσε στο πολιτικό Βερολίνο τεράστια αμηχανία ήδη από τις αρχές της υπόθεσης. Δεν είναι τυχαίο ότι χρειάστηκαν τρία χρόνια για να υπάρξουν κάποιες δικαστικές εξελίξεις και τέσσερα χρόνια για να ξεκινήσει μια πρώτη δίκη. Κανείς δεν ξέρει τι θα είχε συμβεί αν δεν είχαν υπάρξει κάποιες πολυεθνικές έρευνες δημοσιογράφων, κυρίως το διάστημα 2023-24, που έφεραν στο φως στοιχεία που αφορούν τη δράση του Κουζνέτσοφ και άλλων πέντε Ουκρανών, οι οποίοι ταξίδεψαν με το ιστιοπλοϊκό «Ανδρομέδα» από το Ροστόκ της Γερμανίας στη Βαλτική, με πλαστά έγγραφα, για να πραγματοποιήσουν αυτήν την εξαιρετικά ριψοκίνδυνη επιχείρηση, που είχε ως αποτέλεσμα την πλήρη καταστροφή του ενός από τους δύο αγωγούς και κατά το ήμισυ του δεύτερου.

Πανικός για τις διαρροές στον Τύπο

Στους δημοσιογράφους που προσπάθησαν τα περασμένα χρόνια να ρίξουν φως στην υπόθεση δεν πέρασε απαρατήρητη η προσπάθεια τόσο της προηγούμενης όσο και αυτής της κυβέρνησης της Γερμανίας να μη δώσει την παραμικρή πληροφορία.
Μάλιστα κάποια στιγμή στην Καγκελαρία πραγματοποίησαν έρευνες για να βρουν από πού μπορεί να είχαν διαρρεύσει απόρρητες πληροφορίες που έφτασαν στα χέρια των δημοσιογράφων-ερευνητών. Ο λόγος για τη «δυσκολία» των Γερμανών πολιτικών είναι προφανής. Την ώρα που η χώρα αποτελεί τον σημαντικότερο αιμοδότη για την Ουκρανία με δεκάδες δισεκατομμύρια και πρωτοστατεί αδιάκοπα για την έγκριση ακόμα μεγαλύτερης οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο, οι Γερμανοί πολίτες μπορεί κάποια στιγμή να αρχίσουν να αναρωτιούνται «γιατί;» αν καταλάβουν ότι η Ουκρανία πρόεβη σε μια πολεμικού χαρακτήρα επίθεση απέναντι σε μια μη πολεμική εγκατάσταση της Γερμανίας.

Και μάλιστα με συνέπεια αυτό που ένας ειδικός σε θέματα ενέργειας είχε χαρακτηρίσει «απαρχή της αποβιομηχάνισης της Ε.Ε., ιδιαίτερα της Γερμανίας και της Ιταλίας». Ανάλογη απροθυμία να ψάξουν την υπόθεση έδειξαν πάντως και η Δανία και η Σουηδία, δύο ακόμα ΝΑΤΟϊκές χώρες, που αποφάσισαν τον Φεβρουάριο του 2024 να την κλείσουν. Στο μεταξύ, ο πρόεδρος της Ουκρανίας δηλώνει εμφατικά ότι ο ίδιος σε καμία περίπτωση δεν είχε γνώση για την επιχείρηση. Ο Κουζνέτσοφ προσέλαβε πάντως ως δικηγόρο του έναν γνωστό στην Ιταλία νομικό, ειδικό σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τον Νικόλα Κανεστρίνι, ο οποίος δηλώνει ότι θα ήταν «ντροπή» να είναι ο πελάτης του ο πρώτος καταδικασθείς εγκληματίας πολέμου για τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Ο φυγάς από την Πολωνία

O Κουζνέτσοφ είχε συλληφθεί στην Ιταλία πέρυσι και εκδόθηκε στη Γερμανία, κάτι που μάλλον δεν χαροποίησε ιδιαίτερα τη γερμανική κυβέρνηση που αποφεύγει να σχολιάσει την υπόθεση. Θα της ήταν ίσως προτιμότερο οι Ιταλοί να έπρατταν ό,τι και οι πολωνικές αρχές που άφησαν να διαφύγει στην Ουκρανία, και μάλιστα με διπλωματικό όχημα, ένας δεύτερος Ουκρανός καταζητούμενος, ο Βολοντίμιρ Ζ., ένας ειδικά εκπαιδευμένος δύτης που φέρεται να τοποθέτησε τα εκρηκτικά στον βυθό κάτω από τους αγωγούς.

Το δικαστήριο στην Πολωνία απέρριψε το αίτημα έκδοσής του, αλλά στη Γερμανία μάλλον ανακουφίστηκαν. Είναι ενδεικτικό ότι ακόμα και μετά τη σύλληψη του Κουζνέτσοφ τον περασμένο Αύγουστο στην Αδριατική η Σοσιαλδημοκράτης υπουργός Δικαιοσύνης, Στέφανι Χούμπιγκ, εμφανίστηκε ακλόνητη στη στάση απέναντι στο Κίεβο: «Πολιτικά, στεκόμαστε σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας» δήλωνε.

Οπως δεν είναι τυχαία η δαιμονοποίηση στη Γερμανία του πρώην καγκελάριου Γκέρχαρντ Σρέντερ, ο οποίος θεωρείται ο «αρχιτέκτονας» αυτού του τεράστιου έργου, που συμφωνήθηκε με τον Πούτιν επί θητείας του το 2005 και εξασφάλισε για χρόνια φτηνή και χωρίς παρεμβολές ενέργεια στη γερμανική βιομηχανία.
Αν σήμερα οι αγωγοί ήταν «άθικτοι», ακόμα και αν είχαν κλείσει λόγω κυρώσεων, θα μπορούσαν να είναι ένα διαπραγματευτικό χαρτί σε μια μελλοντική συμφωνία ειρήνης. Χαρτί που προς τέρψιν ΗΠΑ και Ουκρανίας δεν υπάρχει πλέον.

Μια δυσάρεστη ανάμνηση

Σε κάθε περίπτωση η δίκη του Κουζνέτσοφ θα ξαναφέρει το θέμα στην επικαιρότητα και ειδικά σε ό,τι αφορά τις ευθύνες της ουκρανικής κυβέρνησης. Η όλη επιχείρηση απαιτούσε οργάνωση, τεχνογνωσία και χρήματα που δεν μπορεί να βρήκαν κάποιοι «σαμποτέρ από χόμπι», είναι η κυρίαρχη άποψη όσων έχουν ερευνήσει δημοσιογραφικά την υπόθεση. Πώς θα αντιδράσει η κυβέρνηση Μερτς αν αποδειχτεί κρατική εμπλοκή από τη «σύμμαχο» Ουκρανία, που ο καγκελάριος σε κάθε ευκαιρία επαναλαμβάνει ότι έχει την αμέριστη και ακλόνητη υποστήριξη του Βερολίνου;
Aλλά δεν είναι μόνο η σχέση με το Κίεβο που μπορεί να κλονιστεί. Πολλοί θυμούνται ότι ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν είχε προειδοποιήσει τη Μόσχα πως αν ξεκινήσει πόλεμο με την Ουκρανία «θα τελειώσουμε με τους Nordstream». Και είχε απαντήσει με έμφαση στο ερώτημα των δημοσιογράφων: «Θα το κάνουμε. Σας το υπόσχομαι».

Οι μεγάλες κερδισμένες

Οι ΗΠΑ και η Ουκρανία ήταν λοιπόν οι μεγάλες κερδισμένες από την ανατίναξη των αγωγών. Αυτό κάνει ακόμα πιο αστεία την αρχική αντίδραση της γερμανικής πολιτικής ελίτ, που αφού στην αρχή μίλησε απλώς για «διαρροές», στη συνέχεια άφησε να αιωρείται για κάποιο διάστημα, με την πρόθυμη στήριξη φίλιων ΜΜΕ, η θεωρία ότι οι Ρώσοι ανατίναξαν μόνοι τους τον αγωγό για προβοκάτσια.

Το σενάριο αυτό εγκαταλείφθηκε γρήγορα, αφού η φαιδρότητά του εξέθετε όσους το υποστήριξαν δημοσίως και δεν «πούλησε» αρκετά στην κοινή γνώμη της χώρας. Το 2023 ο Αμερικανός ερευνητής-δημοσιογράφος Σέιμουρ Χερς ισχυρίστηκε ότι οι ΗΠΑ και η Νορβηγία βρίσκονταν πίσω από την ανατίναξη των αγωγών, όμως τα στοιχεία του αμφισβητήθηκαν, κυρίως γιατί στηρίχτηκε σε έναν μόνο πληροφοριοδότη, τον οποίο για λόγους ασφαλείας δεν μπορούσε να κατονομάσει. Τη θεωρία του Χερς επανέφεραν τώρα στο προσκήνιο δύο Γερμανοί, δημιουργοί ενός ντοκιμαντέρ με τίτλο «Nordstream – Die Sprengung» («Η ανατίναξη») που προβλήθηκε στο Βερολίνο. «Ανδρομέδα».

Πράξη διεθνούς τρομοκρατίας

Θα μάθουμε ποτέ όλη την αλήθεια; Το ερώτημα είναι αν οι βασικοί θιγόμενοι θέλουν να τη μάθουν. Τον Φεβρουάριο του 2023 η Ρωσία κατέθεσε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ μια πρόταση για τη δημιουργία μιας επιτροπής διερεύνησης της υπόθεσης υπό τον γενικό γραμματέα του Οργανισμού. Ως ανεξάρτητοι ειδήμονες τοποθετήθηκαν ο οικονομολόγος Τζέφρι Σακς και ο πρώην αναλυτής της CΙΑ Ρέι ΜακΓκόβερν. Ο Σακς χαρακτήρισε την ανατίναξη «πράξη διεθνούς τρομοκρατίας και απειλή για την ειρήνη», ενώ ο ΜακΓκόβερν αναφέρθηκε στις υπόνοιες για εμπλοκή των ΗΠΑ στην επιχείρηση. Οι χώρες της Δύσης, ανάμεσά τους και η Γερμανία, απέρριψαν την πρόταση, με το επιχείρημα ότι οι εμπλεκόμενες ευρωπαϊκές χώρες έχουν τα τεχνικά και νομικά εργαλεία για να ερευνήσουν την υπόθεση.
Αρνήθηκαν επίσης να μοιραστούν τα όποια στοιχεία είχαν στη διάθεσή τους. Ετσι, τέσσερα χρόνια μετά ελάχιστα στοιχεία είναι τεκμηριωμένα νομικά και επιβεβαιωμένα. Στο Βερολίνο μιλούν για «υπόθεση κρατικής ασφάλειας» και για «προστασία ξένων μυστικών υπηρεσιών» και διαθέτουν στον Τύπο πληροφορίες με το σταγονόμετρο.

Σε μια φάση εκτόξευσης των αμυντικών δαπανών και υλοποίησης μεγάλων συμφωνιών συνεργασίας της πολεμικής βιομηχανίας με την Ουκρανία, το χειρότερο που θα μπορούσε να συμβεί τώρα θα ήταν μια δικαστική απόφαση που θα επιβεβαίωνε τη «σύμμαχο» ως δράστη μιας δόλιας τρομοκρατικής επίθεσης, που ουσιαστικά διέλυσε συνολικά την ενεργειακή υποδομή της χώρας. Η γερμανική πολιτική ελίτ μοιάζει εγκλωβισμένη στο ερώτημα αν μπορεί να καταγγείλει μια «φιλία», αναιρώντας το κεντρικό πολιτικό αφήγημα στο οποίο έχει στηριχτεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια.

Πηγή: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

MARIIA PATOKA

Ο υπουργός Οικονομίας της Ουκρανίας, Ολεξίι Σομπόλεφ, δήλωσε ότι η Ουκρανία ολοκληρώνει τη διαμόρφωση ενός μοντέλου για την απελευθέρωση των εξαγωγών αμυντικών προϊόντων, η οποία πλέον είναι θέμα λίγων εβδομάδων.

Ο Oleksii Sobolev ανέφερε το γεγονός αυτό στην εκπομπή «Suspilne Studio».

«Οι χώρες της Μέσης Ανατολής είναι έτοιμες να δημιουργήσουν ένα ειδικό ταμείο για επενδύσεις σε αμυντικά έργα στην Ουκρανία. Το ουκρανοαμερικανικό ταμείο έχει ήδη επενδύσει σε μια εταιρεία που κατασκευάζει εξοπλισμό για drones. Το επόμενο σημαντικό βήμα θα γίνει μόλις εγκριθούν οι εξαγωγές», δήλωσε ο Ολεξίι Σομπόλεφ.

Ανακοίνωσε επίσης μια συμφωνία μεταξύ της Αμερικανικής Εταιρείας Χρηματοδότησης της Διεθνούς Ανάπτυξης (DFC), της Παγκόσμιας Τράπεζας και του οργανισμού της MIGA σχετικά με την ασφάλιση στρατιωτικών και πολιτικών κινδύνων στην Ουκρανία. Το πρόγραμμα, αξίας περίπου 100 εκατομμυρίων δολαρίων, θα τεθεί σε εφαρμογή έως το τέλος του έτους. Θα παρέχει προστασία σε ουκρανικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας και των εξαγωγών.

Η κυβέρνηση θα αυξήσει επίσης το πρόγραμμα ασφάλισης κινδύνων για τη μεταφορά εμπορευμάτων κατά 100 εκατομμύρια ευρώ επιπλέον, δήλωσε ο κ. Σομπόλεφ. Η Ουκρανία σχεδιάζει να επεκτείνει το δικό της κρατικό πρόγραμμα στρατιωτικής ασφάλισης κινδύνων, προκειμένου να καταστήσει τα μέσα αυτά πιο προσιτά στις επιχειρήσεις.

«Μερικές φορές το κόστος της ασφάλισης ανέρχεται στο 7 τοις εκατό ετησίως, αλλά οι επιχειρήσεις είναι διατεθειμένες να πληρώσουν μόνο το 3 τοις εκατό. Το κράτος καλύπτει τη διαφορά», εξήγησε ο υπουργός.

Στις 25 Ιουνίου, κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης για την Ανασυγκρότηση της Ουκρανίας στο Γκντανσκ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την υπογραφή συμφωνιών αξίας άνω των 1,1 δισεκατομμυρίων ευρώ στο πλαίσιο του «Επενδυτικού Πλαισίου για την Ουκρανία».

Οι εξαγωγές όπλων

Στις 8 Φεβρουαρίου, ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι η Ουκρανία θα ανοίξει κέντρα εξαγωγής για όπλα εγχώριας παραγωγής, με δέκα τέτοια κέντρα να έχουν δημιουργηθεί έως το τέλος του 2026.

Την εποχή εκείνη, είχε επίσης ανέφερε ότι σήμερα υπάρχουν περίπου 450 εταιρείες που κατασκευάζουν drones. Από αυτές, περίπου 50, σύμφωνα με τον Πρόεδρο, είναι ηγέτες της αγοράς που χρειάζονται επενδύσεις. Ως εκ τούτου, το 2026 θα είναι μια χρονιά επενδύσεων στην ουκρανική τεχνολογία, κυρίως στα UAV.

Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο πρόεδρος ανακοίνωσε ότι ετοιμαζόταν μια «σημαντική απόφαση» σχετικά με την ελεγχόμενη εξαγωγή ουκρανικών όπλων, και ήδη από τον Δεκέμβριο του περασμένου έτους ανακοίνωσε την ίδρυση του πρώτου γραφείου εξαγωγών της στο Βερολίνο.

Στις 28 Απριλίου, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι το έλλειμμα στην παραγωγική ικανότητα της Ουκρανίας για ορισμένους τύπους όπλων ανέρχεται στο 50%. Ως εκ τούτου, ανέφερε, όλες οι λεπτομέρειες σχετικά με τις εξαγωγές όπλων έχουν ήδη συμφωνηθεί σε επίπεδο κρατικών θεσμών.

Πηγή: suspline.media