Το κουβανικό υπουργείο Εξωτερικών κατέθεσε έκθεση στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ και στον γενικό γραμματέα του Οργανισμού, καταγγέλλοντας τις τραγικές επιπτώσεις του υπερεξηντάχρονου αποκλεισμού των ΗΠΑ, ο οποίος έχει εισέλθει σε μια νέα, πιο σκληρή φάση από τον Ιανουάριο.
Η έκθεση αποτελεί επικαιροποίηση των στοιχείων και θα αξιοποιηθεί για την κατάθεση και φέτος του ψηφίσματος «Ανάγκη τερματισμού του οικονομικού, εμπορικού και χρηματοπιστωτικού αποκλεισμού κατά της Κούβας», το οποίο συγκεντρώνει τη συντριπτική υποστήριξη των κρατών-μελών του ΟΗΕ εδώ και πάνω από τρεις δεκαετίες.
Σύμφωνα με την έκθεση, την περίοδο από τον Μάρτιο του 2025 έως τον Φεβρουάριο του 2026, η συνολική ζημιά για τη χώρα έφτασε σε επίπεδα ρεκόρ, αποτιμώμενη σε 8,08 δισεκατομμύρια δολάρια, αυξημένη κατά 7% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Σωρευτικά, από την έναρξη του αποκλεισμού πριν από περισσότερα από 60 χρόνια, οι ζημιές ανέρχονται σε 178,8 δισεκατομμύρια δολάρια. Αν ληφθεί υπόψη η ανατίμηση του χρυσού έναντι του δολαρίου, το ποσό εκτιμάται ότι φτάνει τα 3,8 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Η έκθεση περιγράφει αναλυτικά τις απώλειες σε τομείς όπως η Υγεία, η Εκπαίδευση, οι Μεταφορές και ο Τουρισμός, με τα πρόσφατα διατάγματα της κυβέρνησης Τραμπ για την Ενέργεια και την αυστηρή εφαρμογή του εξωεδαφικού «νόμου Χέλμς-Μπάρτον» να έχουν οδηγήσει εκατοντάδες εταιρείες σε διακοπή δραστηριοτήτων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις συνέπειες της ενεργειακής κρίσης. Μια αξιολόγηση από τα τέλη Μαΐου 2026 καταγράφει καθημερινό έλλειμμα 1.400 MW λόγω έλλειψης καυσίμων, γεγονός που έχει οδηγήσει σε συχνές διακοπές ρεύματος.
Ο γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, δήλωσε ότι η υγεία πρέπει να προστατεύεται και να μην αφήνεται στο έλεος της γεωπολιτικής και των ενεργειακών αποκλεισμών.
Σύμφωνα με την έκθεση, η λίστα αναμονής για χειρουργικές επεμβάσεις φτάνει τους 100.000 ασθενείς, εκ των οποίων οι 12.000 είναι παιδιά. 2.888 ασθενείς εξαρτώνται από αιμοκάθαρση, ενώ 32.000 έγκυες γυναίκες αντιμετωπίζουν κίνδυνο λόγω της αστάθειας στην πρόσβαση σε προγεννητικές υπηρεσίες.
Οι θάνατοι από καρκίνο έχουν ξεπεράσει τους 70 ημερησίως, ενώ τα ποσοστά επιβίωσης για παιδιά και νέους έχουν μειωθεί από 85% σε 65%. Σοβαρές είναι επίσης οι ελλείψεις σε εξειδικευμένα φάρμακα.
Στον τομέα της Εκπαίδευσης, οι ελλείψεις καυσίμων έχουν περιορίσει τη μεταφορά μαθητών και εκπαιδευτικών, ενώ το πρώτο εξάμηνο του 2026 στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά. Η παραγωγή τροφίμων έχει επίσης πληγεί σοβαρά από τον ενεργειακό αποκλεισμό.
Ο πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, δήλωσε χθες ότι η χώρα του «δεν πρόκειται να ξαναγίνει ποτέ αποικία ή νεοαποικία», με αφορμή τη δημοσιοποίηση από τον Τραμπ, μέσω Truth Social, χάρτη που εμφάνιζε την Κούβα ως μέρος της επικράτειας των ΗΠΑ.
Δεκαπέντε μέρες στο ανυπότακτο νησί της Καραϊβικής που βρίσκεται αντιμέτωπο με μπλακ άουτ, εκτεταμένες ελλείψεις και μια νέα οικονομική πραγματικότητα — εκατό χρόνια μετά τη γέννηση του Φιντέλ Κάστρο. Η ανθρωπιστική βοήθεια στον λαβύρινθο των κυρώσεων.
της Κοραλίας Ξεπαπαδέα
Ένας ντόπιος με πλησιάζει στο Σιενφουέγος, στη νότια ακτή της Κούβας, και σχολιάζει το πρώτο πράγμα που προσέχει πάνω μου: τα σημάδια από τα χειρουργεία στο γόνατό μου. Κανένα μάτι δεν «έπιασε» τόσο γρήγορα στο παρελθόν αυτές τις ουλές. «God bless you», μου λέει.
Καταλαβαίνω από τη σύντομη συζήτησή μας, μέχρι να ετοιμαστούν οι καφέδες, ότι αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας, εξαιτίας των οποίων δεν κατάφερε να εργαστεί ως μουσικός. Μπορεί και να υπερβάλλει σε όσα μας λέει, μπορεί και όχι. Οι άνθρωποι υπερβάλλουμε καμιά φορά όταν έχουμε μεγάλη ανάγκη να επικοινωνήσουμε κάτι από την καρδιά μας — ή όταν έχουμε βιώσει παρατεταμένη απομόνωση.
Πιάνω τον εαυτό μου να συγκινείται με τη σκέψη ότι οι ουλές και οι «ουλές» μπορούν να ενώσουν ανθρώπους που ξεκίνησαν από εντελώς διαφορετικά σημεία του πλανήτη. «Η μοναξιά είναι ίδια και στον καπιταλισμό και στον σοσιαλισμό», μου θυμίζει αργότερα ένας από τους συν-μπριγαδίστες. Δεν θυμάμαι ποιος το είπε πρώτος και πραγματικά δεν έχει μεγάλη σημασία.
Δεν ήρθαμε στην Κούβα ως τουρίστες. Άλλωστε, «οι ξένοι επισκέπτες έχουν λιγοστέψει αισθητά και αυτό έχει στοιχίσει στην οικονομία του νησιού. Μου λείπουν οι τουρίστες», μου λέει η πρώτη κάτοικος που συναντώ στο κέντρο της Αβάνας. Από τις 2 έως τις 16 Αυγούστου συμμετέχουμε στην 53η Ευρωπαϊκή Μπριγάδα Αλληλεγγύης «Χοσέ Μαρτί», με επισκέψεις στην Αβάνα, στη Σάντα Κλάρα, στο Μπόγιερος, στο Βεδάδο, στο Σιενφουέγος, στην Αρτεμίσα. Η ελληνική αποστολή έχει φέρει μαζί της βαλίτσες με φαρμακευτικό υλικό, σχολικά είδη και τρόφιμα. Σε μια χώρα όπου οι ελλείψεις έχουν εισχωρήσει σχεδόν σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας, οι υπέρβαρες αποσκευές είναι το τελευταίο που μας απασχολεί. «Γινόμαστε για λίγο η μηχανική υποστήριξη στο κώμα στο οποίο βρίσκεται σήμερα η Κούβα», σχολιάζει ο συν-μπριγαδίστας Λάζαρος, με το «κώμα» να δηλώνει μια παύση στην κανονική λειτουργία της ζωής. Ίσως η Μπριγάδα να λειτούργησε, έστω προσωρινά, σαν μια μικρή ένεση οξυγόνου. Αυτό θέλω να πιστεύω, ελπίζοντας να μην είναι απλώς μια υπερβολικά αισιόδοξη σκέψη.
Σκοτάδι και ελλείψεις στο νησί της επανάστασης
Η Κούβα αντιμετωπίζει σήμερα μία από τις βαθύτερες οικονομικές και ενεργειακές κρίσεις της σύγχρονης ιστορίας της. Ο πετρελαϊκός αποκλεισμός των ΗΠΑ και η περαιτέρω σκλήρυνση των κυρώσεων μέσα στο 2026 έχουν περιορίσει δραματικά την πρόσβαση της χώρας σε καύσιμα, επιβαρύνοντας ένα ήδη γερασμένο και προβληματικό ηλεκτρικό δίκτυο. Τρεις γενικές καταρρεύσεις του συστήματος καταγράφηκαν μόνο τον Ιούλιο, ενώ σε πολλές επαρχίες οι διακοπές ρεύματος ξεπερνούν τις 20 ώρες την ημέρα.
Το αντιλαμβάνεσαι γρήγορα χωρίς να δεις κανένα στατιστικό. Το νερό σε σπίτια, ξενοδοχεία και άλλες εγκαταστάσεις μπορεί να φτάνει με το σταγονόμετρο. Το ρεύμα πέφτει σε ανύποπτο χρόνο και επανέρχεται, άλλοτε ύστερα από λίγα δευτερόλεπτα και άλλοτε έπειτα από ώρες. Στην Κούβα του 2026, τρόφιμα, καύσιμα, πρώτες ύλες, είδη προσωπικής υγιεινής — ακόμη και χαρτί υγείας — αλλά, κυρίως, φάρμακα, δεν είναι αγαθά που βρίσκει κανείς εύκολα στα ράφια του σούπερ μάρκετ, στα φαρμακεία ή στα πρατήρια της γειτονιάς, αλλά αντικείμενα καθημερινής αναζήτησης. Οι ελλείψεις ενέργειας διαταράσσουν πλέον βασικές υπηρεσίες, από την ύδρευση και την υγεία έως τη διανομή τροφίμων.
Η κρίση είναι ορατή και στους δρόμους. Στο κέντρο της Αβάνας, αλλά και σε άλλα σημεία της κουβανικής πρωτεύουσας που διασχίσαμε, μεγάλοι σωροί απορριμμάτων καταλαμβάνουν σημεία του οδοστρώματος. Η έλλειψη καυσίμων έχει επιβαρύνει ένα ήδη προβληματικό σύστημα αποκομιδής. «Χθες πέρασε το απορριμματοφόρο και τα μάζεψε, αλλά σήμερα είναι πάλι έτσι», μου λέει κάτοικος στο κέντρο της Αβάνας, εξηγώντας ότι οι κάτοικοι της περιοχής έβγαλαν όσα σκουπίδια είχαν συσσωρεύσει τις προηγούμενες ημέρες. Η συγκεκριμένη πληροφορία δεν κατέστη δυνατό να διασταυρωθεί ανεξάρτητα και μεταφέρεται ως μαρτυρία κατοίκου. Σε άλλες συζητήσεις στο νησί, η δυσλειτουργία της αποκομιδής συνδέεται και πάλι με την έλλειψη καυσίμων, που, κατά τα λεγόμενα, περιορίζει την κίνηση των απορριμματοφόρων.
Στη Ράμπα, στο Βεδάδο, έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή ένα πιλοτικό πρόγραμμα συλλογής απορριμμάτων με ηλεκτρικά τρίκυκλα, τα οποία τροφοδοτούνται από σταθμό ηλιακής ενέργειας — μια προσπάθεια να περιοριστεί η εξάρτηση της υπηρεσίας από τα καύσιμα. Το πρόγραμμα ξεκίνησε με πέντε οχήματα και στοχεύει στην ανάπτυξη συνολικά τριάντα οχημάτων.
Συσσωρευμένα απορρίμματα σε δρόμο του κέντρου της κουβανικής πρωτεύουσας.
Λίγο αργότερα, στο κέντρο της Αβάνας, ένας ταξιτζής μού ζητά παρακεταμόλη. Δεν έχω πάνω μου ούτε ένα ντεπόν για να του δώσω. Ακόμη κι αν είχα, όμως, θα δίσταζα, αφού στους δρόμους της Αβάνας βλέπω φάρμακα να πωλούνται ανεπίσημα -μία ακόμη όψη των ελλείψεων που έχουν δημιουργήσει χώρο για ένα παράλληλο εμπόριο. Η Μαρία, μαγείρισσα, μου μιλά για την ανάγκη της οικογένειάς της για αντιβιοτικά και βιταμίνες και μου δείχνει μια μεγάλη χειρουργική τομή στην κοιλιά. Οι ουλές επιστρέφουν στο ταξίδι, με άλλον τρόπο κάθε φορά.
Την ίδια ώρα, η κρίση αδειάζει έναν από τους βασικότερους οικονομικούς πνεύμονες της χώρας: τον τουρισμό. Το 2025 η Κούβα υποδέχθηκε περίπου 1,81 εκατ. διεθνείς επισκέπτες, 18% λιγότερους από το 2024 και τον χαμηλότερο αριθμό από το 2002, εξαιρουμένων των χρόνων της πανδημίας. Το 2026 η πτώση επιταχύνθηκε, καθώς τα μπλακ άουτ, οι ελλείψεις καυσίμων, οι ακυρώσεις πτήσεων και η συρρίκνωση της παρουσίας διεθνών ξενοδοχειακών και αεροπορικών εταιρειών, περιόρισαν ακόμη περισσότερο τις αφίξεις.
Οι τιμές, τουλάχιστον με τα μέτρα ενός ξένου επισκέπτη, μοιάζουν εξαιρετικά χαμηλές. Σε εστιατόριο ξενοδοχείου, για παράδειγμα, ένα γεύμα με κοτόπουλο, ρύζι, λαχανικά και αναψυκτικό κόστισε 850 κουβανικά πέσος (περίπου 1,25 δολάρια, με βάση την ανεπίσημη ισοτιμία της περιόδου). Η εικόνα, βέβαια, αλλάζει πλήρως αν δει κανείς την ίδια τιμή μέσα από το εισόδημα ενός Κουβανού και τη χαμηλή αγοραστική δύναμη των τοπικών εισοδημάτων.
Μέσα στην ανέχεια που βιώνει το νησί, μου κάνει εντύπωση η αίσθηση ασφάλειας στην καθημερινότητα. Δεν ένιωσα ότι πρέπει να φυλάω διαρκώς το πορτοφόλι ή το κινητό μου που φορτίζει πότε σε πρίζα πότε στον ήλιο. Αυτό δεν σημαίνει προφανώς ότι απουσιάζουν οι συνηθισμένες μορφές εκμετάλλευσης ενός ξένου επισκέπτη — ένας ταξιτζής, για παράδειγμα, μπορεί να σου ζητήσει πολύ περισσότερα από όσα θα ζητούσε σε έναν ντόπιο.
Ακούς φωνές από παντού, άνθρωποι πρόθυμοι να σου δώσουν μια πληροφορία, να σου διηγηθούν κάτι προσωπικό, να σε καλωσορίσουν. Αρκετοί μάς λένε ότι τους λείπει η αλληλεπίδραση με τους ξένους — και, φυσικά, το εισόδημα που άφηνε ο τουρισμός. Εμείς, αυτή τη φορά, βρισκόμαστε εκεί ως μπριγαδίστες και προσπαθούμε, τουλάχιστον, να αφήσουμε κάτι πίσω.
Η ανθρωπιστική βοήθεια στον λαβύρινθο των κυρώσεων
Η πιο παραστατική εικόνα της σημερινής «ασφυξίας» της Κούβας βρίσκεται ίσως εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από την Αβάνα: στα λιμάνια της Καραϊβικής.
Μέσα στο 2026, μεγάλες διεθνείς ναυτιλιακές εταιρείες ανέστειλαν νέες κρατήσεις φορτίων από και προς την Κούβα, επικαλούμενες το διευρυμένο πλαίσιο αμερικανικών κυρώσεων. Τον Ιούλιο, η κουβανική κυβέρνηση έκανε λόγο για περισσότερα από 7.000 κοντέινερ με τρόφιμα, φάρμακα και υλικό για ενεργειακές και υδραυλικές υποδομές που παρέμεναν σε λιμάνια της Καραϊβικής. Παράλληλα, ο ΟΗΕ έχει επιβεβαιώσει ότι η αναστολή υπηρεσιών από μεγάλες ναυτιλιακές, σε συνδυασμό με τις σοβαρές ελλείψεις καυσίμων, δυσχεραίνει ακόμη και τη μεταφορά και διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας.
Ανάμεσά τους βρέθηκε για ένα διάστημα και ένα ελληνικό κοντέινερ που ξεκίνησε από την Καλαμάτα με φάρμακα, φωτοβολταϊκά, ρουχισμό και ποδήλατα. Είχε παραμείνει στον Άγιο Δομίνικο, προτού καταφέρει τελικά να φτάσει στο Μαριέλ και να συνεχίσει οδικώς προς το Σαντιάγκο ντε Κούβα.
Το πιο προβληματικό από όλα είναι ότι το αμερικανικό καθεστώς κυρώσεων προβλέπει εξαιρέσεις και αδειοδοτήσεις για συγκεκριμένες ανθρωπιστικές δραστηριότητες, καθώς και για ορισμένες εξαγωγές αγροτικών προϊόντων, φαρμάκων και ιατρικού εξοπλισμού προς την Κούβα. Την ίδια στιγμή, όμως, οι διευρυμένες κυρώσεις του 2026 έχουν αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο για ναυτιλιακές, τράπεζες και τρίτους φορείς που συναλλάσσονται με κυρωμένες κουβανικές οντότητες, με αποτέλεσμα ορισμένες εταιρείες να αναστέλλουν τις δραστηριότητές τους προς το νησί.
«Ο αποκλεισμός έχει χτυπήσει την υγεία»
Η (δυστοπική) πραγματικότητα των φαρμακευτικών ελλείψεων μας συναντά πριν ακόμη φτάσουμε στην Κούβα. Στο «Ελευθέριος Βενιζέλος», λίγο πριν παραδώσουμε τις αποσκευές μας στο γκισέ, μια γυναίκα μάς πλησιάζει και μας ζητά να της φέρουμε από το νησί μια κρέμα για τη λεύκη, την οποία, όπως μας λέει, αδυνατεί να βρει αλλού. Στην Κούβα, όμως, θα διαπιστώσουμε μια ακόμη διάσταση του προβλήματος: δεν είναι μόνο η εξαγωγή φαρμακευτικών προϊόντων πρακτικά αδύνατη. Η έλλειψη πρώτων υλών δυσχεραίνει πλέον και την ίδια την παραγωγή φαρμάκων και άλλων σκευασμάτων.
Σε επίσκεψή μας στο Πανεπιστημιακό Κλινικό Χειρουργικό Νοσοκομείο Comandante Manuel Fajardo, στον δήμο Plaza de la Revolución της Αβάνας, παίρνουμε μια γεύση από το πώς έχουν τα πράγματα. Πρόκειται για ένα νοσοκομείο 241 κλινών, με 31 ιατρικές ειδικότητες και εννέα χειρουργικές αίθουσες. «Αυτή τη στιγμή προτεραιότητα έχουν τα χειρουργεία κακοήθειας», μας ενημερώνει η επικεφαλής των νοσηλευτών.
«Ο ναυτικός αποκλεισμός έχει επηρεάσει άμεσα και με κτηνώδη τρόπο το υγειονομικό σύστημα της Κούβας», μας λένε οι άνθρωποι του νοσοκομείου κατά την επίσκεψή μας. Οι ελλείψεις αποτελούν, άλλωστε, σταθερή πραγματικότητα καθ’ όλη τη διάρκεια της παραμονής μας στο νησί. Από αντιβιοτικά και παυσίπονα μέχρι πιο εξειδικευμένα σκευάσματα, πολλά φάρμακα είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν, ενώ ορισμένα πωλούνται ακόμη και στον δρόμο, σε μια παράλληλη αγορά που τροφοδοτείται από τις ίδιες τις ελλείψεις.
Ιδιαίτερα δυσεύρετα αυτή τη στιγμή είναι και τα αντιεπιληπτικά φάρμακα για παιδιά. Η πρώτη παρτίδα που έφτασε στο νησί, όπως πληροφορούμαι, εξαντλήθηκε σχεδόν αμέσως.
Μια οικονομία που αλλάζει
Οι κυρώσεις, ωστόσο, δεν εξηγούν τα πάντα. Οι χρόνιες δομικές αδυναμίες της κουβανικής οικονομίας προϋπήρχαν της σημερινής κρίσης: οι παράνομες κυρώσεις, μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, είχαν τεράστιο κόστος για το λαό και τις αρχές. Τον Ιούνιο η κυβέρνηση ανακοίνωσε 176 μεταρρυθμιστικά μέτρα, ανοίγοντας μεγαλύτερο χώρο σε ιδιωτικό και ξένο κεφάλαιο. Σήμερα λειτουργούν περισσότερες από 15.000 μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οι λεγόμενες ‘mipymes’, ενώ το άνοιγμα επεκτείνεται σταδιακά στην εισαγωγή και διανομή καυσίμων και φαρμάκων, στον τουρισμό και στην αξιοποίηση γης.
Η Κούβα του 2026 δεν είναι μόνο μια χώρα που προσπαθεί να επιβιώσει από τις ελλείψεις. Είναι και μια χώρα που, μέσα στην κρίση, υποχρεωτικά και με τη βία των κυρώσεων, αναδιαπραγματεύεται τα όρια ανάμεσα στο κράτος και την ιδιωτική οικονομία.
Εκατό χρόνια μετά: μιλάνε για τον Φιντέλ και φωτίζονται τα πρόσωπά τους
Υπάρχει κάτι που οι αριθμοί δεν μπορούν εύκολα να αποτυπώσουν: τη σχέση ενός μεγάλου μέρος των Κουβανών με τον Φιντέλ Κάστρο.
Στο Κέντρο Φιντέλ Κάστρο στο Βεδάδο, η ξεναγός μας, Μαριγιόρκις, γνωρίζει λέξη προς λέξη την ομιλία του ηγέτη της Κουβανικής Επανάστασης που προβάλλεται σε video wall και την απαγγέλει σχεδόν μαζί του, με μάτια βουρκωμένα. Στο τέλος της ξενάγησης, της ζητάω να περιγράψει τον Φιντέλ με τρεις λέξεις. Σιωπά για μερικά δευτερόλεπτα, ψάχνοντας προσεκτικά την απάντησή της.
«Επανάσταση. Θυσία, Ηγέτης», μου λέει.
Για αυτή τη γυναίκα, η ερώτηση δεν αφορά άλλη μία ιστορική προσωπικότητα.
Ο Ούγκο Τσάβες είχε περιγράψει τον Κάστρο ως «πατέρα». Στην Κούβα του 2026, εκατό χρόνια μετά τη γέννησή του, βλέπω ανθρώπους να τραγουδούν και να πίνουν νερό στο όνομά του. Μιλούν για τον Φιντέλ ως πατέρα, αδελφό, σύντροφο ή δάσκαλο. Άνθρωποι που ασκούν κριτική στη σημερινή κυβέρνηση, λίγα λεπτά αργότερα μιλούν γι’ αυτόν με υπερηφάνεια, συγκίνηση και τρυφερότητα.
Ο Φιντέλ Κάστρο μοιάζει να ζει μέσα από την αγάπη και τις συνειδήσεις τους: στα χειροκροτήματα, στα δάκρυα, στις ιστορίες που περνούν από στόμα σε στόμα.
Οι Κουβανοί μιλούν δυνατά, πιο πολύ από τους Έλληνες. Είναι εγκάρδιοι, ευγενείς, αξιοπρεπείς, σε κοιτάνε στα μάτια. Θαυμάζω το γλυκό τους χαμόγελο μέσα στην περιρρέουσα δυσκολία. Γνωρίζω ανθρώπους που θέλουν να επικοινωνήσουν μαζί μου όμως η γλώσσα είναι εμπόδιο. Μετανιώνω που δεν μιλάω ισπανικά. Μεγάλο λάθος να έρθεις σε αυτό το νησί και να μην μιλάς τη γλώσσα τους.
Οι επετειακές εκδηλώσεις στην Αβάνα γεμίζουν με χορωδίες, ορχήστρες, αρχειακές εικόνες από το αντάρτικο στη Σιέρα Μαέστρα και ανθρώπους (ντόπιους και επισκέπτες) να χειροκροτούν με δάκρυα στα μάτια.
Η εκατονταετηρίδα της γέννησης του Φιντέλ Κάστρο αποτέλεσε κεντρικό γεγονός για τη χώρα μέσα σε μια περίοδο βαθιάς οικονομικής κρίσης.
Στις 12 Αυγούστου, στο Teatro Nacional de Cuba, παρακολουθούμε τον διακεκριμένο Κουβανό πιανίστα και συνθέτη Φρανκ Φερνάντες μαζί με την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα, ενώ στο φόντο προβάλλονται αρχειακά πλάνα από την Κουβανική Επανάσταση.
Κάπου εδώ προκύπτει αναπόφευκτα το εξής ερώτημα: πώς θα είχε εξελιχθεί η Κούβα εάν την 1η Ιανουαρίου του 1959 δεν είχε ανατραπεί το καθεστώς Μπατίστα; Πώς θα ήταν σήμερα η χώρα και οι άνθρωποί της αν δεν είχε επικρατήσει η Κουβανική Επανάσταση; Δεν υπάρχει ασφαλής απάντηση σε ένα υποθετικό ιστορικό σενάριο. Υπάρχουν, όμως, τεκμηριωμένα δεδομένα πίσω από την (πολιτική) μνήμη. Η εκστρατεία αλφαβητισμού του 1961 αποτέλεσε ορόσημο για την εκπαίδευση του νησιού και άνοιξε τον δρόμο για καθολική και δωρεάν πρόσβαση στις διαφορετικές βαθμίδες της εκπαίδευσης.
Ο Αλμπέρτο, ταξιτζής στην Αβάνα, μιλάει μια χαρά αγγλικά και θυμάται με καμάρι ότι ο Φιντέλ είχε παρευρεθεί στην ορκωμοσία του. Μου δείχνει με το χέρι τη μικρή απόσταση που τους χώριζε: «Εγώ ήμουν εδώ κι εκεί ο Φιντέλ». Συνδέει τις σπουδές του με τις ευκαιρίες που του προσέφερε το εκπαιδευτικό σύστημα μετά την επανάσταση. Όταν μιλά για τον Κάστρο, λάμπουν τα μάτια του, φωτίζεται όλο του το πρόσωπο.
«Ηθικό αλεξίσφαιρο»
Ο Κώστας, Έλληνας που ζει τα τελευταία χρόνια μόνιμα στην Αβάνα, μου μιλά για τον Φιντέλ Κάστρο και μέσα από τις αφηγήσεις του σχηματίζεται η εικόνα ενός σπάνιου ηγέτη, ο οποίος κατέβαινε στον δρόμο, άκουγε τον κόσμο και συνομιλούσε απευθείας μαζί του. Μου μεταφέρει τη μαρτυρία ενός γνωστού του, ο οποίος, παρότι δεν κατοικούσε σε μια συγκεκριμένη περιοχή της Αβάνας, είχε συναντήσει εκεί τρεις διαφορετικές φορές τον Φιντέλ να συνομιλεί με κατοίκους. Τέτοιες ιστορίες εξακολουθούν να μεταφέρονται από στόμα σε στόμα στην Κούβα, πλάι σε άλλα περιστατικά της ζωής του Κάστρο που έχουν καταγραφεί ιστορικά. Όλες μαζί συνθέτουν μια εικόνα του που παραμένει εξαιρετικά ζωντανή στην κουβανική μνήμη.
Το 1960, όταν ο Κάστρο βρέθηκε στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, εγκατέλειψε έπειτα από αντιπαράθεση το ξενοδοχείο όπου διέμενε στο Μανχάταν και μετακινήθηκε στο Hotel Theresa του Χάρλεμ, ένα ιστορικό σημείο αναφοράς της αφροαμερικανικής κοινότητας. Εκεί συναντήθηκε, μεταξύ άλλων, με τον Malcolm X και τον Νικίτα Χρουστσόφ.
Δεκαεννέα χρόνια αργότερα, το 1979, σε άλλη επίσκεψή του στη Νέα Υόρκη για τον ΟΗΕ,δημοσιογράφος τον ρωτάαν φορά πάντα αλεξίσφαιρο. Ο Κάστρο, με το πούρο στο χέρι και ένα χαμόγελο όλο νόημα, ξεκουμπώνει το σκουρόχρωμο πουκάμισό του για να δείξει ότι δεν φορά τίποτα από μέσα. «Θα προσγειωθώ στη Νέα Υόρκη με αυτό», λέει, αναφερόμενος σε ένα διαφορετικό είδος προστασίας: «Έχω ένα ηθικό αλεξίσφαιρο. Αυτό με προστάτευε πάντα».Μια μικρή σκηνή που συμπυκνώνει τη δημόσια εικόνα που συνόδευε τον Κάστρο επί δεκαετίες: εκείνη του ηγέτη που επέλεγε να εμφανίζεται εκτεθειμένος στον κίνδυνο, απροστάτευτος και ατρόμητος απέναντι στον κόσμο.
Venceremos’ και «προσωπικές» κυρώσεις
Οι Κουβανοί λένε ακόμη ‘Venceremos’ — που σημαίνει «θα νικήσουμε».
Δεν είμαι βέβαιη αν το εννοούν κάθε φορά που το λένε ή αν, ορισμένες φορές, έχουν ανάγκη να το πιστέψουν πρώτα οι ίδιοι — και ίσως να κάνουν κι εμάς να το πιστέψουμε. Αυτά θα σας τα πουν άλλοι καλύτερα. Δεν φημίζομαι, ούτως ή άλλως, για την πολιτική ή την υπαρξιακή μου αισιοδοξία.
Ίσως, όμως, αυτό το «Venceremos» να μην είναι μόνο σύνθημα, πρόβλεψη ή αυτοεκπληρούμενη προφητεία, αλλά μηχανισμός επιβίωσης. Ένας τρόπος να συνεχίζεις να παλεύεις και να γίνεσαι ανθεκτικός σαν το ατσάλι μπροστά στις δυσκολίες: όταν κόβεται το ρεύμα, όταν το φάρμακο για το παιδί σου δεν υπάρχει σε κανένα ράφι κανενός φαρμακείου, όταν το λεωφορείο που περιμένεις μέσα στον καύσωνα δεν έρχεται, όταν ένα κοντέινερ που κουβαλά βοήθεια —που κανονικά δεν θα έπρεπε καν να χρειάζεσαι— περιμένει δεμένο σε κάποιο λιμάνι της Καραϊβικής εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.
Και ίσως γι’ αυτό, χωρίς να ξέρω ακριβώς τι σημαίνει σήμερα το «θα νικήσουμε», η καρδιά μου είναι μόνο με τους Κουβανούς.
Μόλις λίγες εβδομάδες πριν από το ταξίδι μας, το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών του Μάρκο Ρούμπιο δημοσίευσε έκθεση περίπου 100 σελίδων με τίτλο ‘Cuba: The Capital of 21st Century Communism’. Σε αυτήν κατηγορεί την Αβάνα για πολυετή «εκστρατεία υπονόμευσης» στις ΗΠΑ και στρέφει το βλέμμα του προς την ίδια την αμερικανική Αριστερά, κατονομάζοντας ακτιβιστές, δημοσιογράφους και οργανώσεις —από τους Democratic Socialists of America έως τον Ζόραν Μαμντάνι και την Έιμι Γκούντμαν— ως μέρος ενός ευρύτερου δικτύου κουβανικής ιδεολογικής επιρροής.
Η πίεση, στο μεταξύ, συνεχίζει να κλιμακώνεται. Στις 20 Αυγούστου, οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις σε βάρος του προέδρου του Κουβανικού Ινστιτούτου Φιλίας των Λαών (ICAP), Fernando González Llort, και δύο ακόμη ανώτατων στελεχών του. Ο Ρούμπιο κατηγορεί το ICAP ότι χρησιμοποιεί πολιτιστικές και εκπαιδευτικές ανταλλαγές ως όχημα για την ανάπτυξη ενός «υπονομευτικού δικτύου» στις ΗΠΑ, αναφερόμενος, μάλιστα, σε «μια νέα μπριγάδα διεθνών υποστηρικτών» που είχε μεταβεί λίγες μόλις ημέρες νωρίτερα στην Αβάνα. Η ανακοίνωση δεν κατονομάζει συγκεκριμένη μπριγάδα.
Στις πέντε από τις δεκαπέντε επαρχίες της Κούβας, συμπεριλαμβανομένης αυτής της πρωτεύουσας Αβάνας, διακόπηκε η ηλεκτροδότηση το βράδυ του Σαββάτου (01/08), εξαιτίας βλάβης στο δίκτυο της νήσου.
Από την αρχή του 2026 η Κούβα υφίσταται πετρελαϊκό αποκλεισμό από τις ΗΠΑ.
Η εταιρεία Unión Eléctrica της Κούβας (UNE) ανέφερε μέσω X ότι στις 18:07 (τοπική ώρα· 01:07 ώρα Ελλάδας) προκλήθηκε μερική «βλάβη» στο εθνικό σύστημα διανομής ηλεκτρισμού και διακοπή της υπηρεσίας που πλήττει το δυτικό τμήμα της χώρας, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας.
Η χώρα, βυθισμένη σε οικονομική κρίση εδώ και πέντε χρόνια, υφίσταται συχνά διακοπές ρεύματος, γενικές ή μερικές, λόγω των πεπαλαιωμένων υποδομών του δικτύου της και της έλλειψης καυσίμων τους τελευταίους μήνες.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε τον Ιανουάριο, όταν η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επέβαλε πετρελαϊκό αποκλεισμό στην Κούβα και περιέπλεξε πολύ τον εφοδιασμό με καύσιμα των ηλεκτροπαραγωγικών εγκαταστάσεών της και των γεννητριών, που κατά κανόνα λειτουργούν με εισαγόμενο πετρέλαιο ντίζελ.
Χωρίς απόθεμα, η νήσος των 9,4 εκατομμυρίων κατοίκων δεν μπορεί να καλύψει τις ενεργειακές της ανάγκες. Ακόμα χειρότερα, από τον Ιανουάριο, η Ουάσιγκτον δεν επέτρεψε παρά σε ένα μόνο ρωσικό πετρελαιοφόρο δεξαμενόπλοιο να ελλιμενιστεί στο νησί με ποσότητα 100.000 τόνων αργού, τον Μάρτιο.
Τις τελευταίες εβδομάδες οι διακοπές ρεύματος ξεπέρασαν ως ακόμη και τις 30 συνεχόμενες ώρες στην Αβάνα, ενώ σε άλλους τομείς, στην ενδοχώρα, έφτασαν σε κάποιες περιπτώσεις να κρατήσουν μέρες. Από την αρχή του 2026 η νήσος έχει υποστεί πέντε μπλακάουτ, γενικές διακοπές, τρεις τον Ιούλιο, μέσα σε λιγότερες από δέκα ημέρες.
Σύμφωνα με τη δημόσια επιχείρηση ηλεκτροδότησης, η έλλειψη καυσίμων κάνει ακόμη πιο ευάλωτο το σύστημα στις βλάβες, ενώ επιβραδύνει επίσης τις εργασίες αποκατάστασης και εμποδίζει τη χρήση γεννητριών ασφαλείας.
Η ήδη τεταμένη σχέση των ΗΠΑ και της Κούβας οξύνθηκε ακόμη περισσότερο στις αρχές της χρονιάς, ειδικά μετά την αιματηρή αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση που οδήγησε στην αιχμαλώτιση του μέχρι τότε προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, συμμάχου της Αβάνας.
Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διατείνεται ότι η νήσος υπό κομμουνιστική κυβέρνηση, 150 χιλιόμετρα από τις ακτές της Φλόριντας, εγείρει «εξαιρετική απειλή» για την «εθνική ασφάλεια» των ΗΠΑ κι απειλεί ολοένα πιο συχνά τελευταία να «πάρει» τη χώρα.
Η Κούβα παρέλαβε το πρώτο φορτίο 15.000 τόνων ρυζιού που απέστειλε η Κίνα, η οποία έχει δεσμευθεί να παραδώσει σταδιακά συνολικά 60.000 τόνους, όπως ανακοίνωσε χθες Κυριακή 24/05, ο πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ.
Το νησί, βρίσκεται υπό αμερικανικό εμπάργκο από το 1962, ενώ τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζει βαθιά οικονομική κρίση, η οποία εκδηλώνεται με ελλείψεις σε βασικά τρόφιμα και φάρμακα, καθώς και με παρατεταμένες διακοπές ρεύματος, ενώ η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από τον πετρελαϊκό αποκλεισμό που επέβαλαν οι ΗΠΑ τον Ιανουάριο.
«Λάβαμε με βαθιά ευγνωμοσύνη 15.000 τόνους ρυζιού που έστειλαν ο λαός, το κόμμα και η κυβέρνηση της Κίνας», ανέφερε ο κουβανός πρόεδρος, Ντίας-Κανέλ, σε ανάρτηση του στο X, προσθέτοντας πως «μεγάλο φορτίο (…) αποτελεί την αρχή νέας δωρεάς συνολικά 60.000 τόνων, που θα φθάσουν προοδευτικά» στη νήσο.
Από την πλευρά του, ο πρεσβευτής της Κίνας, Χουά Σιμ, σημείωσε πως οι 60.000 τόνοι ρυζιού συνιστούν «τη μεγαλύτερη ποσότητα επισιτιστικής βοήθειας» που έχει αποστείλει η χώρα του στην Κούβα τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με πλάνα από την τελετή παραλαβής του φορτίου που μεταδόθηκαν από την κρατική τηλεόραση του νησιού.
Κατά τη διάρκεια της τελετής, η υπουργός Εξωτερικού Εμπορίου, Μπέτσι Ντίας, διευκρίνισε πως η βοήθεια θα παραδοθεί σε τέσσερις αποστολές των 15.000 τόνων η καθεμία.
Η Κίνα, ένας από τους βασικούς συμμάχους και εμπορικούς εταίρους της Κούβας στην Ασία, καταδίκασε την περασμένη Πέμπτη (21/05) την άσκηση δίωξης από τις αρχές των ΗΠΑ κατά του πρώην προέδρου της χώρας, Ραούλ Κάστρο, για την «δολοφονία» Αμερικανών το 1996, κάνοντας λόγο για αντίθεση στην «κατάχρηση δικαστικών μέσων».
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, «η Κίνα υποστηρίζει σθεναρά την Κούβα στην υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας της και της εθνικής αξιοπρέπειάς της κι αντιτίθεται σε οποιαδήποτε ξένη ανάμιξη» στις υποθέσεις της.
Την επόμενη ημέρα της απαγγελίας των κατηγοριών, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, διεμήνυσε στην Κούβα πως η Ουάσιγκτον είναι «αποφασισμένη» να επιβάλει πολιτική αλλαγή στη χώρα, στην κυβέρνηση της οποίας βρίσκεται το Κομμουνιστικό Κόμμα Κούβας.
Για πιθανή πρόθεση της αμερικανικής κυβέρνησης να εφαρμόσει στην Κούβα το «μοντέλο της Βενεζουέλας» κάνουν λόγο πληροφορίες σε διεθνή μέσα ενημέρωσης, επικαλούμενες την πρόσφατη δημοσιοποίηση του κατηγορητηρίου κατά του πρώην Κουβανού ηγέτη Ραούλ Κάστρο, σε συνδυασμό με τη μυστική αποστολή του Αμερικανού διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, στην Αβάνα. Η αμερικανική πλευρά φέρεται να επιχειρεί να αξιοποιήσει τις δικαστικές κατηγορίες για την κατάρριψη δύο αεροσκαφών το 1996, τα οποία ανήκαν στην οργάνωση εξόριστων Κουβανών «Αδέλφια για τη Διάσωση», προκειμένου να εξαναγκάσει το καθεστώς σε υποχωρήσεις, ακολουθώντας τη στρατηγική που οδήγησε στην απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο.
Ο Αμερικανός γενικός εισαγγελέας Τοντ Μπλανς δήλωσε σχετικά πως «προσδοκούμε ότι θα εμφανιστεί εδώ, είτε με δική του βούληση είτε με άλλον τρόπο», μια θέση που ο Αμερικανός αναλυτής του Εθνικού Αρχείου Ασφαλείας, Πίτερ Κόρνμπλουχ, εκτιμά ότι αποτελεί ένα σοβαρό βήμα προς μια επικείμενη στρατιωτική επιχείρηση. Σύμφωνα με πληροφορίες της αμερικανικής εφημερίδας «Wall Street Journal», οι αρχές της Ουάσιγκτον αναζητούν ήδη πρόσωπα εντός του κουβανικού κρατικού μηχανισμού με σκοπό να διαπραγματευτούν μια πολιτική μετάβαση, κάνοντας μάλιστα λόγο για την ανεύρεση μιας «Κουβανής Ντέλσι», αναζητώντας δηλαδή μια αντίστοιχη περίπτωση με εκείνη της αντιπροέδρου της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροντρίγκεζ η οποία τελικά συνεργάστηκε με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Οι πιέσεις αυτές κλιμακώνονται καθώς ο Ράτκλιφ φέρεται να μετέφερε προσωπικά στην Αβάνα τις απαιτήσεις του Τραμπ για πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις, προσφέροντας ως αντάλλαγμα ανθρωπιστική βοήθεια ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων. Η παρέμβαση αυτή εκδηλώνεται σε μια περίοδο όπου η Κούβα αντιμετωπίζει ενεργειακή ασφυξία εξαιτίας του αυστηρού αμερικανικού πετρελαϊκού αποκλεισμού, ο οποίος περιέκοψε τις εισαγωγές καυσίμων έως και 90%, προκαλώντας εκτεταμένες διακοπές ρεύματος. Ο Τραμπ, μιλώντας στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο «Fox News», ανέφερε πως «νομίζω ότι θα γυρίσουμε την Κούβα», επιδιώκοντας μια σημαντική εξωτερική επιτυχία που θα μπορούσε να αντισταθμίσει τις εγχώριες οικονομικές πιέσεις από την άνοδο του πληθωρισμού.
Ωστόσο, η μεταφορά του συγκεκριμένου σχεδίου στην Κούβα θεωρείται από πολλούς αναλυτές μια ιδιαίτερα περίπλοκη υπόθεση λόγω της ισχυρής εσωτερικής δομής του καθεστώτος της Αβάνας. Η Βρετανίδα καθηγήτρια πολιτικής οικονομίας του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης Έλεν Γιάφε, ισχυρίστηκε στο ειδησεογραφικό μέσο Al Jazeera, ότι η χώρα διαθέτει ένα αποτελεσματικό σύστημα λαϊκής άμυνας και εκπαιδευμένων πολιτοφυλάκων, πράγμα που σημαίνει ότι μια ένοπλη σύρραξη θα προκαλούσε μεγάλες απώλειες. Παράλληλα, ο Αργεντινός αναλυτής του Βασιλικού Ινστιτούτου Ελκάνο, το οποίο αποτελεί ένα ισπανικό κέντρο διεθνών μελετών, Κάρλος Μαλαμούδ επισημαίνει ότι η γεωγραφική εγγύτητα της Κούβας επιτρέπει τη στρατιωτική απάντηση εναντίον αμερικανικών πόλεων, ενώ ο πρώην υπουργός Εξωτερικών του Μεξικού Χόρχε Καστανιέδα εκτιμά ότι ο 94χρονος Ραούλ Κάστρο «θα προτιμούσε την αυτοκτονία από την παράδοση».
Αντίθετη άποψη εξέφρασε στο Al Jazeera ο Κουβανοαμερικανός διευθυντής του Ινστιτούτου Κουβανικών Σπουδών, Σεμπαστιάν Αρκός, ο οποίος υποστηρίζει ότι ο κουβανικός στρατός είναι παρωχημένος και αδυνατεί να αντισταθεί σε μια αμερικανική επίθεση.
Στο πολιτικό πεδίο των Ηνωμένων Πολιτειών, οι αντιδράσεις παραμένουν έντονες, με τον Αμερικανό Δημοκρατικό βουλευτή Γκρέγκορι Μικς να προειδοποιεί ότι η δικαστική δίωξη «φαίνεται λιγότερο ως επιδίωξη δικαιοσύνης και περισσότερο ως πρόσχημα για κλιμάκωση, πιθανώς ακόμη και για μια παράνομη εισβολή στην Κούβα», προσθέτοντας παράλληλα πως «ο μόνος τρόπος για να ενθαρρυνθεί η πραγματική αλλαγή είναι η ενδυνάμωση του ίδιου του κουβανικού λαού, και όχι η εμμονή σε μια αποτυχημένη προσέγγιση που τον τιμωρεί χωρίς να σημειώνεται καμία πρόοδος». Από την πλευρά της, η Αβάνα, μέσω δήλωσης του Κουβανού προέδρου Μιγκέλ Ντίας Κανέλ, χαρακτηρίζει τη διαδικασία ως μια «ανυπόστατη πολιτική σκευωρία που αποσκοπεί αποκλειστικά στη νομιμοποίηση μιας επικείμενης ξένης στρατιωτικής επέμβασης».
Η Κούβα έχει αποκτήσει περισσότερα από 300 στρατιωτικά drones και πρόσφατα άρχισε να συζητάει σχέδια για να τα χρησιμοποιήσει και να επιτεθεί κατά της αμερικανικής ναυτικής βάσης στον Κόλπο του Γκουαντάναμο, κατά αμερικανικών πλοίων και πιθανόν κατά του εξωτικού νησιού Κι Γουέστ, σε απόσταση 90 μιλίων (144,8 χιλιομέτρων) από την Αβάνα, ανέφερε σήμερα ο ειδησεογραφικός ιστότοπος Axios, που επικαλείται διαβαθμισμένες πληροφορίες των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών.
Οι πληροφορίες αυτές είναι πιθανό να αποτελέσουν πρόφαση για την ανάληψη αμερικανικής στρατιωτικής δράσης, ενώ δείχνουν τον βαθμό στον οποίο η κυβέρνηση Τραμπ αξιολογεί την Κούβα ως απειλή, εξαιτίας των εξελίξεων στον πόλεμο των drones, αλλά και της παρουσίας Ιρανών στρατιωτικών συμβούλων στην Αβάνα, δήλωσε στο Axios, ένας Αμερικανός υψηλόβαθμος αξιωματούχος.
Το πρακτορείο Reuters δεν στάθηκε δυνατό να επιβεβαιώσει την αναφορά του Axios.
«Όταν σκεφτόμαστε ότι αυτοί οι τύποι τεχνολογιών βρίσκονται τόσο κοντά, καθώς και μια σειρά από εχθρικούς παράγοντες - από τρομοκρατικές ομάδες μέχρι καρτέλ ναρκωτικών, Ιρανούς και Ρώσους - είναι ανησυχητικό», δήλωσε ο αξιωματούχος στο Axios. «Είναι μια αυξανόμενη απειλή».
Ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, ταξίδεψε στην Κούβα την Πέμπτη και προειδοποίησε τους αξιωματούχους εκεί να μην εμπλακούν σε εχθροπραξίες. Τους προέτρεψε επίσης να καταργήσουν την ολοκληρωτική τους κυβέρνηση για να βάλουν τέλος στις καταστροφικές κυρώσεις των ΗΠΑ, δήλωσε αξιωματούχος της CIA.
«Ο Ράτκλιφ ξεκαθάρισε ότι η Κούβα δεν μπορεί πλέον να χρησιμεύει ως πλατφόρμα για τους αντιπάλους [των ΗΠΑ] ώστε να προωθούν εχθρικές ατζέντες στο ημισφαίριό μας», δήλωσε ο ίδιος αξιωματούχος.
«Το Δυτικό Ημισφαίριο δεν μπορεί να είναι η παιδική χαρά των αντιπάλων μας».
Ο Ντόναλντ Τραμπ είπε πως μπορεί να κάνει ό,τι θέλει με την Κούβα. Η αλήθεια όμως, είναι κάπως πιο περίπλοκη και ο λόγος είναι η Κίνα.
Όταν βλέπεις τον ηγέτη του δυτικού κόσμου να κάνει ό,τι θέλει, όπου θέλει στον κόσμο και δηλώσεις του τύπου “πιστεύω ότι θα έχω την τιμή να πάρω την Κούβα”, δίχως αντιδράσεις που μπορούν να σταματήσουν τις εξελίξεις, καταλαβαίνεις ότι το παιχνίδι της παγκόσμιας ειρήνης απειλείται επικίνδυνα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ συνέχισε να παίζει “Μονόπολη” με τον παγκόσμιο χάρτη, δηλώνοντας πως «η Κούβα, είναι ένα όμορφο νησί. Υπέροχος καιρός. Θα έχω την τιμή να καταλάβω την Κούβα, υπό μια έννοια. Ναι, να πάρω την Κούβα. Είτε αυτό σημαίνει να την απελευθερώσω, είτε σημαίνει την πάρω. Μπορώ να κάνω ό,τι θέλω με αυτήν».
Αν ξεπεράσατε το αρχικό σοκ, να προσθέσουμε ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ επικαλέστηκε το ίδιο αφήγημα που χρησιμοποιεί για όποιο σημείο του πλανήτη θέλει να “πάρει”: πως θα επέμβει για να απελευθερώσει το νησί από την “κομμουνιστική κυβέρνηση”.
Γιατί ο Τραμπ θέλει τώρα την Κούβα
Τη σήμερον ημέρα, η Κούβα βρίσκεται στην πιο αδύναμη θέση των τελευταίων δεκαετιών και ο λόγος είναι ο Τραμπ.
Περί τα 11 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν υπό την οικονομική ασφυξία που έχει προκαλέσει ο Τραμπ τους τελευταίους μήνες, ως το αποκορύφωμα του οικονομικού αποκλεισμού που διαρκεί επί 6+ δεκαετίες.
Τα Ηνωμένα Έθνη προειδοποίησαν πως η Κούβα βρίσκεται στα πρόθυρα “ανθρωπιστικής κατάρρευσης”, με τις διακοπές ρεύματος να διαταράσσουν “κρίσιμες λειτουργίες” (πχ στα νοσοκομεία).
Μετά το “μπλόκο” στις προμήθειες πετρελαίου προς την Κούβα από τις ΗΠΑ, οι κάτοικοι της χώρας δεν έχουν ρεύμα με ό,τι συνεπάγεται αυτού, δεν έχουν τρόφιμα και παρ’ όλα αυτά, ο πρόεδρος της χώρας υποσχέθηκε “αντίσταση”.
Αν μη τι άλλο, αυτό είναι που ξέρουν να κάνουν καλύτερα από όλα οι κάτοικοι αυτής της γωνιάς της Γης.
Ο Τραμπ κάνει στην Κούβα ό,τι έκανε στη Βενεζουέλα
Όταν ο Τραμπ δέχθηκε ερωτήσεις από δημοσιογράφους, εξήγησε πως «με τον δικό της τρόπο η Κούβα είναι ωραίο νησί. Έχει εξαιρετικό καιρό. Δεν είναι στη ζώνη τυφώνων, που είναι ωραίο -για αλλαγή (γελάει). Δεν θα ζητά χρήματα για διασώσεις και αποζημιώσεις, έπειτα από τυφώνες, όπως κάνουν άλλοι κάθε εβδομάδα.
Όλη μου τη ζωή ακούω για τις ΗΠΑ και την Κούβα. Πότε δηλαδή, θα την πάρουν οι ΗΠΑ».
Πρόσθεσε ότι η περιοχή δεν έχει πετρέλαιο, το κράτος έχει αποτύχει, καθώς δεν έχει τίποτα «πέρα από ωραία γη, ωραία τοπία και ωραίους ανθρώπους».
Αυτό που εννοούσε είναι πως πρόκειται για μια τεράστια ανεκμετάλλευτη αγορά, για Αμερικανούς επιχειρηματίες και αμερικανικές εταιρείες, στους οποίους θα γίνει σταδιακό άνοιγμα -όπως γράφουν αναλυτές.
Ο λόγος που κορυφώνει ο Τραμπ τις ενέργειες του στην Κούβα, είναι οι διαπραγματεύσεις που κάνει εδώ και μήνες με αξιωματούχους της χώρας, τους οποίους έχει ενημερώσει πως πρέπει να οδηγήσουν το πρόεδρο Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ σε παραίτηση, αν θέλουν να δουν αποτέλεσμα.
Κατά τους New York Times«οι Ηνωμένες Πολιτείες μέχρι στιγμής δεν πιέζουν για καμία δράση κατά των μελών της οικογένειας Κάστρο, οι οποίοι παραμένουν οι κορυφαίοι μεσίτες εξουσίας της χώρας, ανέφεραν δύο από τα άτομα» που παίρνουν μέρος στις διαπραγματεύσεις.
«Αυτό συνάδει με τη γενική επιθυμία του Τραμπ και των βοηθών του, να επιβάλουν συμμόρφωση στο καθεστώς αντί για αλλαγή καθεστώτος στην εξωτερική τους πολιτική.
Η απομάκρυνση του κορυφαίου αξιωματούχου στην ηγεσία της Κούβας, θα έδινε στον πρόεδρο Τραμπ μια συμβολική νίκη που θα του επέτρεπε να πει στο αμερικανικό κοινό ότι ανέτρεψε τον ηγέτη μιας αριστερής κυβέρνησης που αντιτίθεται εδώ και καιρό στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Όπως έκανε δηλαδή, στη Βενεζουέλα με τον Μαδούρο. Αναλυτές εξηγούν πως ακολουθεί την ίδια στρατηγική της οικονομικής ασφυξίας μέχρι την κατάρρευση (αποκαλείται “τακτική ώριμου φρούτου” που σαπίζει και πέφτει). Προκαλεί δηλαδή, ανθρωπιστική κρίση, ώστε να οδηγήσει την ηγεσία σε παραίτηση και να φτάσει σε συμφωνία. Μόνο που οι Κουβανοί έχουν μακρά παράδοση αντίστασης.
Η Κίνα προστατεύει την Κούβα από την ολική ασφυξία
Ενδεχόμενη στρατιωτική εμπλοκή στην Κούβα -που θα χρειαζόταν την έγκριση του Κογκρέσου, εκτός και αν ο Τραμπ έκανε πάλι την “ντρίμπλα” που έκανε με το Ιράν– θα έφερνε τις ΗΠΑ σε άμεση ρήξη με την Κίνα.
Παρεμπιπτόντως, οι Κινέζοι έχουν δώσει φωτοβολταϊκά στους Κουβανούς, που καλύπτουν -στην παρούσα φάση- το 10% της παραγωγής ενέργειας της χώρας.
Σύμφωνα με την Washington Post «το Πεκίνο έχει αυξήσει την ενεργειακή βοήθεια προς την Αβάνα τα τελευταία χρόνια (από 5 εκατ. δολ. Το 2023 σε 117 εκατ. δολ το 2025), εν μέσω μιας εμβάθυνσης της σχέσης ασφαλείας, η οποία φέρεται να περιλαμβάνει σταθμούς κατασκοπείας στην Κούβα που μπορούν να συλλέγουν πληροφορίες για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους γείτονές τους».
Όπως γίνεται αντιληπτό βέβαια, όσο πιο πολύ πιέζει την Κούβα ο Τραμπ, τόσο περισσότερο η χώρα αυτή στρέφεται προς την Κίνα, όπως κάνουν τελευταία όσοι έχουν κάτι που θέλει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, ο οποίος «θέλει να τελειώνει με την παρουσία του Πεκίνου στην “πίσω αυλή” των ΗΠΑ.
Θεωρεί ότι αν πάρει τον έλεγχο της Κούβας τώρα, κόβει τον σημαντικότερο γεωπολιτικό δίαυλο της Κίνας στην περιοχή».
Μια διεθνής αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας ξεκινά το ταξίδι της προς το Νησί της Επανάστασης, με στόχο να προσφέρει ανάσα στον κουβανικό λαό και να υπερασπιστεί το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση.
Με το βλέμμα στραμμένο στην αλληλεγγύη και την έμπρακτη στήριξη, η πρωτοβουλία Nuestra América Flotilla σαλπάρει για την Κούβα. Δεν πρόκειται για ένα απλό ταξίδι, αλλά για μια κινητοποίηση-ορόσημο που επιδιώκει να σπάσει τον ασφυκτικό αποκλεισμό και να μεταφέρει κρίσιμη ανθρωπιστική βοήθεια σε μια περίοδο που οι ανάγκες του νησιού είναι πιο επιτακτικές από ποτέ.
Γιατί τώρα;
Η Κούβα βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν παρατεταμένο «πολιορκητικό» κλοιό που επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών, από την πρόσβαση σε φάρμακα μέχρι τα βασικά είδη διατροφής. Η αποστολή Nuestra América δεν μεταφέρει μόνο υλικά αγαθά, αλλά μεταφέρει ένα ηχηρό μήνυμα πολιτικής υποστήριξης για την κουβανική αυτοδιάθεση. «Σαλπάρουμε για να σώσουμε ζωές και να σταθούμε δίπλα στον λαό της Κούβας, διεκδικώντας το δικαίωμά του να ορίζει το μέλλον του χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις».
Πώς μπορείτε να βοηθήσετε
Η επιτυχία αυτής της αποστολής βασίζεται στη συλλογική προσπάθεια. Οι διοργανωτές καλούν τον κόσμο να γίνει μέρος αυτής της αλυσίδας αλληλεγγύης με τρεις τρόπους:
Διαδώστε το μήνυμα της αποστολής στα κοινωνικά δίκτυα.
Συμβάλετε στη συγκέντρωση των πόρων που απαιτούνται για τη μεταφορά της βοήθειας.
Ακολουθήστε τη διαδρομή της Flotilla και ενημερωθείτε για τις εξελίξεις σε πραγματικό χρόνο.
Το πρώτο αμερικανικό στρατιωτικό αεροσκάφος με απελαθέντες μετανάστες απογειώθηκε την Τρίτη για το Γκουαντάναμο, δήλωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι, καθώς η κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ετοιμάζεται να στείλει ενδεχομένως δεκάδες χιλιάδες μετανάστες στη ναυτική βάση των ΗΠΑ στην Κούβα.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι επιθυμεί το Πεντάγωνο και το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας να επεκτείνουν ένα κέντρο κράτησης μεταναστών στη βάση για να φιλοξενήσει περισσότερους από 30.000 μετανάστες.
Η εκπρόσωπος του υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Tricia McLaughlin, δήλωσε ότι η στρατιωτική πτήση προς το Γκουαντάναμο μετέφερε 9-10 μετανάστες.
Η McLaughlin τους χαρακτήρισε «εξαιρετικά επικίνδυνους εγκληματίες αλλοδαπούς», αλλά αρνήθηκε να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Οι ΗΠΑ με στρατιωτικές πτήσεις έχουν ήδη απελάσει μετανάστες στη Γουατεμάλα, το Περού, την Ονδούρα και την Ινδία.
Το Πεντάγωνο δήλωσε ότι σχεδιάζει να απελάσει περισσότερους από 5.000 μετανάστες που κρατούνται από τις αμερικανικές αρχές στο Ελ Πάσο του Τέξας και στο Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνια.
Και απάνθρωπες και πανάκριβες οι απελάσεις
Οι στρατιωτικές πτήσεις είναι ένας δαπανηρός τρόπος μεταφοράς μεταναστών. Το Reuters ανέφερε ότι μια στρατιωτική πτήση απέλασης προς τη Γουατεμάλα την περασμένη εβδομάδα πιθανότατα κόστισε τουλάχιστον 4.675 δολάρια ανά μετανάστη.
Ο Τραμπ έχει στραφεί όλο και περισσότερο στον στρατό για να βοηθήσει στην υλοποίηση της μεταναστευτικής του ατζέντας, συμπεριλαμβανομένης της αποστολής πρόσθετων στρατευμάτων στα σύνορα, της χρήσης στρατιωτικών αεροσκαφών για την απομάκρυνση των μεταναστών από τις Ηνωμένες Πολιτείες και του ανοίγματος στρατιωτικών βάσεων για τη στέγαση τους.
Ο επικεφαλής του αμερικανικού υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας αρνήθηκε την Κυριακή να πει αν οι γυναίκες, τα παιδιά ή οι οικογένειες μεταναστών θα κρατούνται στο κέντρο κράτησης του Γκουαντάναμο.
Η υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Κρίστι Νόεμ δήλωσε ότι το σχέδιο ήταν να μην κρατηθούν άνθρωποι στο Γκουαντάναμο επ’ αόριστον και ότι η κυβέρνηση θα ακολουθήσει την αμερικανική νομοθεσία.
Η βάση στεγάζει ήδη μια εγκατάσταση για μετανάστες – ξεχωριστή από την αμερικανική φυλακή υψίστης ασφαλείας για ξένους υπόπτους για τρομοκρατία – που χρησιμοποιείται περιστασιακά εδώ και δεκαετίες, μεταξύ άλλων για την κράτηση Αϊτινών και Κουβανών που περισυνελέγησαν στη θάλασσα.
Η κυβέρνηση δεν έχει πει πόσο θα κοστίσει η επέκταση του Γκουαντάναμο.
Η αμερικανική φυλακή υψηλής ασφαλείας επικρίθηκε το 2023 από εμπειρογνώμονα των Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος δήλωσε ότι η μεταχείριση των κρατουμένων του Γκουαντάναμο από την αμερικανική κυβέρνηση ήταν σκληρή, απάνθρωπη και εξευτελιστική σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
