ΝΙΚΟΣ ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Aγιες χρηματοδοτήσεις εκατομμυρίων πάλι στο Βατοπέδι! Την ώρα που δημόσια νοσοκομεία λειτουργούν με τεράστιες ελλείψεις προσωπικού, σχολικές μονάδες αναζητούν ακόμα και χορηγίες για να καλύψουν βασικές ανάγκες και οι πολίτες βλέπουν καθημερινά τις κοινωνικές δαπάνες να πιέζονται, ακόμα μία γενναία χρηματοδότηση εκατομμυρίων ευρώ κατευθύνεται προς τη Μονή Βατοπεδίου του Αγίου Ορους.

Αυτή τη φορά, μέσω του ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, εγκρίθηκε κονδύλι ύψους 4,8 εκατομμυρίων ευρώ για τη «Στερέωση, αποκατάσταση και επανάχρηση της Αθωνιάδας Ακαδημίας της Ι.Μ. Βατοπεδίου – Φάση 1». Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα έργα που χρηματοδοτούνται σήμερα στην Αθωνική Πολιτεία, με τη Μονή Βατοπεδίου να συνεχίζει να απορροφά σημαντικούς δημόσιους και ευρωπαϊκούς πόρους, παρά το βαρύ πολιτικό αποτύπωμα που εξακολουθεί να συνοδεύει το όνομά της από την υπόθεση της Βιστωνίδας.

Η Αθωνιάδα Ακαδημία

Το έργο αφορά την αποκατάσταση της ιστορικής Αθωνιάδας Ακαδημίας, της περίφημης σχολής που ιδρύθηκε τον 18ο αιώνα από τη Μονή Βατοπεδίου και αποτέλεσε σημαντικό κέντρο του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Από τις αίθουσές της πέρασαν προσωπικότητες όπως ο Ευγένιος Βούλγαρης, ο Ρήγας Φεραίος και ο Αγιος Κοσμάς ο Αιτωλός.

Ωστόσο, πίσω από τον ιστορικό και πνευματικό χαρακτήρα του εγχειρήματος, παραμένει ένα επίμονο πολιτικό και κοινωνικό ερώτημα. Πόσα χρήματα έχουν τελικά διοχετευθεί όλα αυτά τα χρόνια στη Μονή Βατοπεδίου μέσω ΕΣΠΑ, κρατικών προγραμμάτων και ευρωπαϊκών κονδυλίων; Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν, η νέα χρηματοδότηση των 4,8 εκατ. ευρώ περιλαμβάνει εργασίες στερέωσης, αποκατάστασης καταρρεύσεων, συντήρησης και αναστήλωσης του μνημειακού συγκροτήματος, αλλά και τη δημιουργία νέων τεχνικών υποδομών. Οπως έγινε γνωστό επισήμως, προβλέπεται ακόμα και η κατασκευή νέου υπόσκαφου κτιρίου που θα στεγάσει λέβητες, δεξαμενές πετρελαίου, ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις και λοιπές λειτουργικές ανάγκες του συγκροτήματος. Παράλληλα, το αποκατεστημένο τμήμα της Ακαδημίας θα χρησιμοποιηθεί ως χώρος εργασίας και φιλοξενίας επιστημόνων, τεχνικών συνεργατών της Μονής και μοναχών. Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται απλώς για μία περιορισμένη παρέμβαση διάσωσης ενός ιστορικού μνημείου, αλλά για μία συνολική αναβάθμιση εγκαταστάσεων και λειτουργιών της Μονής, χρηματοδοτούμενη από ευρωπαϊκούς πόρους.

Κι αυτή δεν είναι η πρώτη φορά. Εδώ και χρόνια, η Μονή Βατοπεδίου έχει επανειλημμένα βρεθεί δικαιούχος μεγάλων χρηματοδοτήσεων μέσω ΕΣΠΑ και Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Το 2022 είχε εγκριθεί ακόμα ένα έργο περίπου 4,2 εκατ. ευρώ για παρεμβάσεις αποκατάστασης και αναβάθμισης κτιρίων αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής αξίας της μονής. Ακολούθησε νέα χρηματοδότηση άνω του 1 εκατ. ευρώ για αποκατάσταση κελιού της Μονής Βατοπεδίου.

Και αυτά είναι μόνο όσα μπορούν να εντοπιστούν εύκολα σε δημόσιες αποφάσεις. Στην πραγματικότητα, ήδη από τη δεκαετία του 1990 η Μονή Βατοπεδίου έχει ενταχθεί επανειλημμένα σε προγράμματα του Β΄ και Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, αλλά και μεταγενέστερων ΕΣΠΑ, για συντήρηση κειμηλίων, αποκατάσταση πτερύγων, έργα πολιτιστικής κληρονομιάς, ψηφιοποιήσεις αρχείων, ενεργειακές παρεμβάσεις και τεχνικές υποδομές, απορροφώντας εκατομμύρια!

Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι πως δεν υπάρχει μέχρι σήμερα συγκεντρωμένος δημόσιος απολογισμός που να αποτυπώνει με σαφήνεια ακριβώς πόσα χρήματα έχουν καταλήξει συνολικά στη Μονή Βατοπεδίου από το ελληνικό κράτος και την Ευρωπαϊκή Ενωση τα τελευταία τριάντα χρόνια… Κάθε χρηματοδότηση εμφανίζεται μεμονωμένα, ως ξεχωριστό έργο πολιτιστικής προστασίας ή αποκατάστασης μνημείου. Ομως αθροιστικά πρόκειται για ένα σταθερό και διαρκές ρεύμα ευρωπαϊκού και δημόσιου χρήματος προς μία από τις πλέον ισχυρές και εύπορες μονές του Αγίου Ορους.

Οι ανταλλαγές της Βιστωνίδας

Ολα αυτά ενώ το όνομα της μονής εξακολουθεί να είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το μεγαλύτερο εκκλησιαστικό και πολιτικό σκάνδαλο της Μεταπολίτευσης, την υπόθεση των ανταλλαγών της Βιστωνίδας. Μπορεί οι εμπλεκόμενοι να αθωώθηκαν ποινικά, όμως η πολιτική σκιά εκείνης της υπόθεσης δεν έφυγε ποτέ πραγματικά. Ούτε φυσικά ξεχάστηκε το γεγονός ότι το ελληνικό Δημόσιο είχε εμπλακεί σε ανταλλαγές ακινήτων τεράστιας αξίας με τη μονή, προκαλώντας σφοδρή πολιτική κρίση και κοινωνική κατακραυγή.

Σήμερα, σχεδόν δύο δεκαετίες μετά, η εικόνα που εκπέμπεται είναι πως το Βατοπέδι όχι μόνο δεν απομακρύνθηκε από τα κέντρα κρατικής στήριξης, αλλά εξακολουθεί να απολαμβάνει μία σχεδόν προνομιακή σχέση με την εξουσία και την κρατική χρηματοδότηση. Η ίδια η περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας, Αθηνά Αηδονά, μιλά για «αδιαλείπτως και με συνέπεια» στήριξη της Αθωνικής Πολιτείας μέσω ΕΣΠΑ. Και πράγματι, η ροή κονδυλίων προς το Αγιο Ορος μοιάζει σταθερή και αδιάκοπη.

Το ερώτημα, όμως, παραμένει πολιτικό και βαθιά κοινωνικό. Σε μία περίοδο όπου κάθε ευρώ δημόσιας δαπάνης υποτίθεται ότι αξιολογείται με αυστηρά κριτήρια κοινωνικής ανάγκης, πώς εξηγείται ότι εκατομμύρια ευρώ συνεχίζουν να κατευθύνονται με τέτοια ευκολία προς τη Μονή Βατοπεδίου; Και κυρίως, ποιος ακριβώς είναι ο συνολικός λογαριασμός που έχουν πληρώσει μέχρι σήμερα οι Ελληνες και οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι για το Βατοπέδι;

Πηγή: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Ένα ταξίδι στα Μετέωρα και στο Άγιο Όρος πριν από σχεδόν έναν αιώνα. Ντοκουμέντα μιας άλλης εποχής που επανέρχονται στο προσκήνιο…

Στα τέλη του 2017 και κατά τη διάρκεια της μετακόμισης των παλαιών βιβλιοθηκών του τμήματος Τέχνης και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Princeton, το προσωπικό ανακάλυψε ένα κρυμμένο βαρέλι, το περιεχόμενο του οποίου έκρυβε ένα άγνωστο και ξεχασμένο ταξίδι.

Η έρευνα που ακολούθησε από στελέχη του τμήματος προσδιόρισε ότι τα εννέα κάνιστρα φιλμ που είχαν τοποθετηθεί εντός του βαρελιού, περιείχαν την καταγραφή ενός ταξιδιού στο Άγιο Όρος και στα Μετέωρα από ομάδα περιηγητών – ταξιδιωτών, ενώ η συνέχεια της έρευνας συνέδεσε το υλικό των φιλμ με φωτογραφικό υλικό που υπήρχε ήδη αταύτιστο στη συλλογή Οπτικών Μέσων του Πανεπιστημίου του Princeton.

Μέρος από αυτό το υλικό εκτίθεται στον πολιτιστικό χώρο του Δήμου Μετεώρων (πρώην ΚΕΓΕ) στην Καλαμπάκα σε μια έκθεση που παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον. Ειδικότερα, η Αγιορειτική Εστία σε συνεργασία με το τμήμα Τέχνης και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Princetonκαι την Ακαδημία Θεολογικών και Ιστορικών Μελετών Αγίων Μετεώρων, παρουσιάζουν στον παραπάνω χώρο, την έκθεση με ιστορικές φωτογραφίες από την αποστολή τριών περιηγητών- καλλιτεχνών από το Princeton στα Μετέωρα και το Άγιον Όρος του 1929.

Η έκθεση πρωτοπαρουσιάστηκε με μεγάλη επιτυχία στον εκθεσιακό χώρο της Αγιορειτικής Εστίας από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο του 2023 ενώ η έκθεση που παρουσιάζεται στην Καλαμπάκα, διαφοροποιείται ως προς το υλικό και περιλαμβάνει περισσότερο φωτογραφικό υλικό από τα Μετέωρα και την περιοχή της Καλαμπάκας και λιγότερο από το Άγιον Όρος.

Η έκθεση πραγματοποιείται υπό την αιγίδα της Ιεράς Μητρόπολης Σταγών και Μετεώρων με την υποστήριξη του Δήμου Μετεώρων. Το ταξίδι της ομάδας περιηγητών – ταξιδιωτών πραγματοποιήθηκε το φθινόπωρο του 1929 και η ομάδα αποτελούνταν από τον Ρώσο εμιγκρέ, ζωγράφο, εξερευνητή -με ιδιαίτερα επικοινωνιακά χαρίσματα- Vladimir “Vovo” Perfilieff, τον φωτογράφο, ταλαντούχο κινηματογραφιστή και μετέπειτα βραβευμένο με Όσκαρ, FloydCrosby, και τον αρχιτέκτονα και απόφοιτο του Πανεπιστημίου του Princeton, GordonMcCormick. Τους τρεις περιηγητές συνόδευε o νεαρός Αναστάσιος Χατζημήτσος, διερμηνέας από την Θεσσαλονίκη.

Οι φωτογραφίες της συλλογής φέρνουν στο φως ένα σπάνιο υλικό και οι πληροφορίες που λαμβάνουμε σε επίπεδο ιστορικό, κοινωνικό, λαογραφικό, αλλά και αρχιτεκτονικής καταγραφής, είναι εξαιρετικά σημαντικές, καθώς διευρύνουν τις πρωτότυπες πηγές και προσθέτουν πολύτιμα στοιχεία στην ιστορική έρευνα δύο κορυφαίων μοναστικών κέντρων του ορθόδοξου κόσμου, του Αγίου Όρους και των Μετεώρων. Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με την Αγιορείτικη Εστία, το αρχείο ανήκει στο Τμήμα Αρχαιολογίας και Τέχνης του πανεπιστημίου Princeton των ΗΠΑ.

Περιλαμβάνει στο σύνολο 336 φωτογραφίες και αποσπάσματα κινηματογραφικού φιλμ διάρκειας 33 λεπτών. Οι φωτογραφίες διαχωρίζονται σε δύο διακριτές κατηγορίες: 80 φωτογραφίες σε γυάλινες πλάκες και 256 εκτυπωμένες ασπρόμαυρες φωτογραφίες διαφόρων διαστάσεων. Από τις 80 φωτογραφίες των γυάλινων πλακών, οι 16 είναι επιχρωματισμένες.

Από το γενικό σύνολο των φωτογραφιών, 268 φωτογραφίες έχουν ως θέμα τους το Άγιον Όρος, 51 τα Μετέωρα και την Καλαμπάκα, 4 την Θεσσαλονίκη, 1 την Αθήνα και 12 άγνωστη τοποθεσία, καθώς δεν ταυτίστηκαν ακόμα. Οι περισσότερες λήψεις αφορούν εξωτερικές απεικονίσεις μοναστηριών, εστιάζοντας κυρίως στις αρχιτεκτονικές όψεις των κτιρίων. Αρκετές είναι οι φωτογραφίες που παρουσιάζουν σκηνές του καθημερινού βίου των μοναχών, ενώ επίσης εντυπωσιακά είναι τα πορτραίτα μοναχών.

Λίγες έως ελάχιστες είναι οι φωτογραφίες εσωτερικών χώρων, όπως για παράδειγμα στα καθολικά των μονών, πιθανότατα λόγω έλλειψης καλού φωτισμού. Η έρευνα και η επιμέλεια της έκθεσης ανήκει στον Αναστάσιο Ντούρο ο οποίος τονίζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων: «Είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι και αισθανόμαστε τιμή για την συνεργασία που αναπτύξαμε με το Τμήμα Τέχνης και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Princeton, διότι μέσω αυτής μας δόθηκε η ευκαιρία να αναδείξουμε ένα σημαντικό αρχείο που ήταν κρυμμένο για πολλά χρόνια και να το παρουσιάσουμε στο ευρύ κοινό.

Εξάλλου, ένας από τους βασικούς καταστατικούς σκοπούς του φορέα μας, είναι η ανάδειξη και η προβολή κάθε στοιχείου της πολιτιστικής κληρονομιάς του Αγίου Όρους και το κινηματογραφικό και φωτογραφικό υλικό από το αρχείο του Princeton εμπεριέχει πολλά και σημαντικά στοιχεία για τις δυο μοναστικές κοινότητες του Ορθόδοξου κόσμου. Η έκθεση προγραμματίζεται να επανεκτεθεί στους εκθεσιακούς χώρους της Αγιορειτικής Εστίας στα τέλη Ιανουαρίου 2024, μετά από αίτημα πολλών σχολείων και ακολούθως θα ταξιδέψει στην Αμερική¨'

Στη Αθωνική Πολιτεία βρίσκεται ο Πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν σε μια προσκυνηματικού χαρακτήρα επίσκεψη στο Άγιον Όρος.
Ο Βλαντιμίρ Πούτιν έφτασε αρχικά δια θαλάσσης στο λιμάνι της Δάφνης και από εκεί οδικώς οδηγήθηκε προς την πρωτεύουσα του Αγίου Όρους τις Καρυές.

Στον ιερό ναό του Πρωτάτου ο Ρώσος Πρόεδρος, έγινε δεκτός με τιμητικές κωδωνοκρουσίες από την Ιερά Κοινότητα με επικεφαλής τον πρωτοεπιστάτη Παύλο και τον πολιτικό διοικητή του Αγίου Όρους Αρίστο Κασμίρογλου.

Με αντίστοιχες εκδηλώσεις, λίγο νωρίτερα έγινε η υποδοχή και του Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου, ο οποίος υποδέχθηκε τον Ρώσο Πρόεδρο στο παρακείμενο κτίριο της Ιεράς Κοινότητας.

Ο Πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν κατά την αντιφώνησή του στη διάρκεια της πανηγυρικής δοξολογίας στον ιερό ναό του Πρωτάτου, στις Καρυές του Αγίου Όρους, δήλωσε πως, «Στο Άγιον Όρος γίνεται ένα μεγάλο και σημαντικό έργο που αφορά τις ηθικές βάσεις και ηθικές αξίες»

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν ευχαρίστησε το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την Εκκλησία της Ελλάδας για όλα όσα κάνουν για την ανάπτυξη των σχέσεων με τη Ρωσία καθώς και την αγιορείτικη κοινότητα για τη φιλοξενία που του επιφύλαξε.

«Θέλω να ευχαριστήσω το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την Εκκλησία της Ελλάδας για όλα αυτά που κάνετε για την ανάπτυξη των σχέσεων με τον ρωσικό λαό και με τη Ρωσία. Και θέλω να ευχαριστήσω την αγιορείτικη κοινότητα για τη φιλοξενία. Είμαι δεύτερη φορά εδώ και η φιλοξενία αυτή είναι τόσο θερμή. Είναι προς εμένα βεβαίως αλλά την εκτιμώ και ως φιλοξενία προς το πρόσωπο του ρωσικού λαού. Στο Άγιον Όρος γίνεται μεγάλο και σημαντικό έργο. Έργο το οποίο αφορά τις ηθικές βάσεις και τις ηθικές αξίες. Αυτό το έργο είναι πολύ σημαντικό και είναι κοινό. Σας ευχαριστώ και σας εύχομαι ό,τι καλύτερο».

Στην προσφώνησή του ο Άγιος Πρώτος, πατέρας Παύλος, από την Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας, τόνισε: «Σήμερα, η ειρήνη γύρω μας δοκιμάζεται από την τρομοκρατία, τη διάλυση κρατών, τον θρησκευτικό φανατισμό και άλλα. Επιβάλλεται συνεπώς η συνεργασία των φιλειρηνικών λαών με σκοπό την επικράτηση της ειρήνης».

Ο Άγιος Πρώτος ευχήθηκε «καλή διαμονή έστω και προσωρινή» στον Βλαντιμίρ Πούτιν και είπε ότι η ορθόδοξη πίστη είναι η κοινή βάση για τις σχέσεις των λαών της Ελλάδας και της Ρωσίας και πως η Ορθοδοξία είναι αυτή που βάζει εμπόδιο σε κάθε απόπειρα διατάραξης των καλών σχέσεων. Είπε ότι οι Ρώσοι μοναχοί στο Άγιον Όρος είναι ένας ακατάλυτος δεσμός ανάμεσα στις δύο χώρες, και ότι στην ανάπτυξη των σχέσεων έχουν συμβάλει και οι Έλληνες Πόντιοι που έζησαν στη Ρωσία.

Αμέσως μετά τη δοξολογία, ο Ρώσος Πρόεδρος αντάλλαξε θερμό χαιρετισμό με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο που τον υποδέχθηκε στα σκαλιά της ιεράς κοινότητας. Μαζί με τους εκπροσώπους της κυβέρνησης, τον υπουργό και τον υφυπουργό Εξωτερικών Νίκο Κοτζιά και Γιάννη Αμανατίδη, αντίστοιχα, και τον αναπληρωτή υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Μάρκο Μπόλαρη, τον Άγιο Πρώτο, πατέρα Παύλο, και τον πολιτικό διοικητή του Αγίου Όρους Αρίστο Κασμίρογλου, έβγαλαν αναμνηστική φωτογραφία και ανέβηκαν στο Αρχονταρίκι για το παραδοσιακό αγιορείτικο κέρασμα.

Δρακόντεια μέτρα ασφάλειας και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις

Τα μέτρα ασφαλείας ήταν δρακόντεια και κατά μήκος της διαδρομής και στο Άγιον Όρος, όπου αναπτύχθηκαν ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις και έλεγχαν τα πάντα.

Λόγω της επίσκεψης Πούτιν θα ισχύσουν κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στη Θεσσαλονίκη. Όπως έγινε γνωστό από τη Διεύθυνση Τροχαίας Θεσσαλονίκης, από τις 6:00, έως την Κυριακή, στις 18:00, δεν θα επιτρέπεται η στάθμευση όλων των οχημάτων σε όλο το μήκος της επαρχιακής οδού Σταυρού-Ολυμπιάδος, από το ύψος της συμβολής της με την εθνική οδό Θεσσαλονίκης-Καβάλας έως το τέλος των ορίων του δήμου Βόλβης προς τη Χαλκιδική.

Από τις 10:00 έως τις 21:00, προοδευτικά και ανάλογα με το χρονικό σημείο διέλευσης της αυτοκινητοπομπής του Ρώσου πρόεδρου, δεν θα επιτρέπεται η κυκλοφορία όλων των οχημάτων στους εξής δρόμους:

• Στην εθνική οδό Θεσσαλονίκης-Ν.Μουδανιών, από το ύψος της αερογέφυρας ΜΑΚΡΟ έως το τέλος των ορίων του δήμου Μίκρας προς τη Χαλκιδική-ύψος Λακκώματος.
• Στην περιφερειακή οδό, από το ύψος του κόμβου του νοσοκομείου «Άγιος Παύλος» έως τον κόμβο του νοσοκομείου «Παπαγεωργίου».
• Στον κλάδο που συνδέει την περιφερειακή οδό με την Εγνατία Οδό.
• Στην Εγνατία Οδό, από το ύψος του κόμβου ΤΙΤΑΝ έως τον κόμβο Ασπροβάλτα.
• Στην εθνική οδό Θεσσαλονίκης-Καβάλας, από το ύψος του κόμβου Ασπροβάλτας έως το ύψος του κόμβου με την επαρχιακή οδό Σταυρού-Ολυμπιάδος.
• Στην επαρχιακή οδό Σταυρού-Ολυμπιάδος, από το ύψος του κόμβου με την εθνική οδό Θεσσαλονίκης-Καβάλας έως το τέλος των ορίων του δήμου Βόλβης προς τη Χαλκιδική.

πηγή tvxs