ΜΙΛΤΟΣ ΤΣΕΚΟΥΡΑΣ

Με προστατευτικά δίχτυα, ενισχυμένη ασφάλεια και έκτακτα μέτρα για τη διατήρηση των αποθεμάτων καυσίμων επιχειρεί η Ρωσία να θωρακίσει τα διυλιστήριά της, καθώς οι ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στη λειτουργία του ενεργειακού της τομέα.

Τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) αποτυπώνουν το μέγεθος της πίεσης. Η παραγωγή βενζίνης στη Ρωσία έχει μειωθεί κατά περίπου 20% σε σχέση με το 2025, ενώ η παραγωγή ντίζελ εκτιμάται ότι έχει υποχωρήσει σχεδόν κατά 30%. Τον Ιούνιο, η συνολική διύλιση αργού περιορίστηκε στα 3,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, το χαμηλότερο επίπεδο εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια και περίπου 30% κάτω από τα επίπεδα έναν χρόνο νωρίτερα.

Η εικόνα έγινε ακόμη πιο δύσκολη τον Σεπτέμβριο, με αλλεπάλληλα πλήγματα σε εγκαταστάσεις που αποτελούν κρίκους της αλυσίδας παραγωγής καυσίμων.

Τα δίχτυα απέναντι στα drones

Σύμφωνα με τον IEA, η Ρωσία έχει στραφεί μεταξύ άλλων στη χρήση προστατευτικών διχτυών γύρω από εγκαταστάσεις διύλισης, καθώς και σε άλλα μέτρα προστασίας. Τα μέτρα αυτά δεν αποτελούν από μόνα τους πλήρη αντιαεροπορική άμυνα, αλλά έχουν σχεδιαστεί για να δυσκολεύουν τις ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Η ουκρανική πλευρά, σύμφωνα με την ανάλυση του IEA, έχει προσαρμόσει αντίστοιχα την τακτική της, χρησιμοποιώντας πολλαπλά κύματα drones εναντίον του ίδιου διυλιστηρίου, με στόχο να υπερκεράσει τα προστατευτικά μέτρα.

Η συχνότητα των ουκρανικών επιθέσεων είναι ενδεικτική. Κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026, ένας ρωσικός σταθμός διύλισης δεχόταν επιτυχημένο πλήγμα, κατά μέσο όρο, κάθε τρεις ημέρες, σύμφωνα με τον IEA. Μέχρι τα τέλη Αυγούστου, μόλις πέντε μεγάλα ρωσικά διυλιστήρια δεν είχαν ακόμη χτυπηθεί από ουκρανικά drones.

Ο Οργανισμός επισημαίνει μάλιστα ότι ορισμένα διυλιστήρια, κυρίως όσα βρίσκονται πιο κοντά στην Ουκρανία, έχουν δεχθεί επιθέσεις έως και 15 φορές από το 2022.

Πώς λειτουργούν τα πλέγματα

Τα μεταλλικά πλέγματα και τα δίχτυα συγκράτησης τοποθετούνται γύρω από τους πύργους απόσταξης και τις δεξαμενές καυσίμων. Στόχος είναι να πυροδοτήσουν το drone ή να το παγιδεύσουν πριν αυτό προσκρούσει απευθείας στο ευαίσθητο τεχνικό κομμάτι του διυλιστηρίου.

Η ρωσική εταιρεία RT-Project Technologies ανέπτυξε ένα ειδικό αρθρωτό μεταλλικό σύστημα με την ονομασία «Web», σχεδιασμένο αποκλειστικά για να προστατεύει βιομηχανικές μονάδες από εναέριες απειλές.

Εκτός από τα δίκτυα, χρησιμοποιούνται κοντέινερ πλοίων περιμετρικά των εγκαταστάσεων ως αναχώματα, καθώς και συστήματα αεράμυνας τύπου Pantsir κοντά σε στρατηγικά διυλιστήρια (όπως αυτό της Μόσχας).

Δεν πλήττονται μόνο οι εγκαταστάσεις – χτυπιούνται οι «ευαίσθητες» μονάδες

Η στρατηγική των επιθέσεων έχει επίσης αλλάξει. Δεν περιορίζεται πλέον στις μονάδες πρωτογενούς απόσταξης του αργού πετρελαίου, αλλά στρέφεται και σε πιο σύνθετες μονάδες επεξεργασίας, όπως οι καταλυτικοί πυρόλυσης, οι υδρογονοκατεργαστές, οι υδρογονοπυρηνωτές και οι μονάδες αναμόρφωσης.

Οι συγκεκριμένες μονάδες είναι κρίσιμες για την παραγωγή και την ποιότητα προϊόντων όπως η βενζίνη, το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών. Σύμφωνα με τον IEA, ενώ μια μικρή ζημιά σε μονάδα πρωτογενούς απόσταξης μπορεί να αποκατασταθεί μέσα σε μία ή δύο εβδομάδες, οι σοβαρές ζημιές σε πιο σύνθετες μονάδες μπορεί να απαιτήσουν έξι έως οκτώ μήνες για την αποκατάστασή τους.

Χαρακτηριστικό είναι το διυλιστήριο της Μόσχας, δυναμικότητας περίπου 250.000 βαρελιών ημερησίως, το οποίο, μετά από σοβαρό πλήγμα τον Ιούνιο, αναφέρεται ότι μπορεί να παραμείνει εκτός λειτουργίας έως τις αρχές του 2027.

Η Ρωσία καθυστερεί συντηρήσεις και περιορίζει τις εξαγωγές

Για να περιορίσουν τις επιπτώσεις, οι ρωσικές εταιρείες προσπαθούν να διατηρήσουν την παραγωγή με καθυστερήσεις προγραμματισμένων εργασιών συντήρησης, επαναφορά παλαιότερων μονάδων σε λειτουργία και επιτάχυνση επισκευών.

Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση έχει λάβει πρωτοφανή για τα τελευταία χρόνια μέτρα. Η Ρωσία απαγόρευσε τις εξαγωγές βενζίνης, ακολούθησε με απαγόρευση στις εξαγωγές καυσίμων αεροσκαφών και στις 8 Ιουλίου 2026 επέβαλε για πρώτη φορά απαγόρευση στις εξαγωγές ντίζελ. Η απαγόρευση του ντίζελ παρατάθηκε στη συνέχεια έως τις 30 Σεπτεμβρίου.

Η πίεση έγινε αισθητή και στο εσωτερικό της χώρας. Ο IEA αναφέρει ότι μέχρι τα τέλη Ιουνίου ελλείψεις καυσίμων είχαν αναφερθεί στο 92% των ρωσικών περιφερειών, ενώ περίπου τα δύο τρίτα είχαν εφαρμόσει κάποια μορφή περιορισμών, όπως όρια στις αγορές καυσίμων ή συστήματα με κωδικούς QR. Σε ορισμένες περιπτώσεις αναφέρθηκαν αναμονές έως και 40 ώρες στα πρατήρια.

Νέα πλήγματα τον Σεπτέμβριο

Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω μέσα στον Σεπτέμβριο. Το διυλιστήριο της Ριαζάν, ιδιοκτησίας της Rosneft, ανέστειλε τη λειτουργία του μετά από ουκρανική επίθεση με drones. Σύμφωνα με πηγές του Reuters, η βασική μονάδα CDU-6, δυναμικότητας περίπου 160.000 βαρελιών ημερησίως, αντιστοιχεί σχεδόν στο μισό της συνολικής δυναμικότητας του συγκεκριμένου διυλιστηρίου.

Στη συνέχεια, επιθέσεις έπληξαν και τα διυλιστήρια της Rosneft σε Syzran και Saratov, ενώ το Reuters κατέγραψε ότι τρία από τα έξι μεγαλύτερα διυλιστήρια της Ρωσίας ως προς την παραγωγή ντίζελ είχαν τον Σεπτέμβριο είτε μειώσει δραστικά την παραγωγή είτε σταματήσει εντελώς.

Και στις 20 Σεπτεμβρίου, νέο ουκρανικό πλήγμα έπληξε το διυλιστήριο της Μόσχας. Σύμφωνα με το Reuters, πυρκαγιές εκδηλώθηκαν στις δύο βασικές μονάδες απόσταξης αργού, με αποτέλεσμα να διακοπεί η επεξεργασία πετρελαίου. Οι επισκευές αναμένεται να διαρκέσουν αρκετές εβδομάδες.

Το συγκεκριμένο διυλιστήριο είχε επεξεργαστεί 11,6 εκατ. τόνους αργού το 2024, παράγοντας μεταξύ άλλων 2,9 εκατ. τόνους βενζίνης και 3,2 εκατ. τόνους ντίζελ.

Από παραγωγός και εξαγωγέας σε αναζήτηση καυσίμων

Η πίεση στη ρωσική αγορά έχει αρχίσει να αλλάζει μια εικόνα που για χρόνια θεωρούνταν δεδομένη: η Ρωσία είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς και εξαγωγείς διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων.

Ο IEA αναφέρει ότι η χώρα έχει ήδη αρχίσει να εισάγει βενζίνη, τόσο σιδηροδρομικώς από τη Λευκορωσία και το Καζακστάν όσο και διά θαλάσσης, με φορτία που έφτασαν από το Μαρόκο, τη Νότια Κορέα, την Ινδία και την Τουρκία μέσα στον Ιούλιο και τον Αύγουστο.

Παράλληλα, η ρωσική κυβέρνηση χαλάρωσε προσωρινά τις προδιαγραφές για την ποιότητα ορισμένων καυσίμων, επιτρέποντας την παραγωγή και διάθεση βενζίνης χαμηλότερων προδιαγραφών, ενώ τροποποίησε και τους κανόνες ανάμειξης καυσίμων.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν αφορά μόνο τις ζημιές σε μεμονωμένες εγκαταστάσεις. Η επαναλαμβανόμενη επίθεση στις ίδιες υποδομές δημιουργεί έναν κύκλο χτυπήματος – επισκευής – νέου χτυπήματος, ο οποίος αυξάνει τον χρόνο αποκατάστασης και περιορίζει την αξιοπιστία ολόκληρου του συστήματος.

Ο IEA εκτιμά ότι η παραγωγή των ρωσικών διυλιστηρίων θα παραμείνει υπό πίεση και έχει μειώσει την πρόβλεψή του για τη μέση διύλιση αργού στη Ρωσία στα περίπου 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως για το υπόλοιπο του 2026 και το 2027.

Και όσο τα drones συνεχίζουν να βρίσκουν τον δρόμο προς τις εγκαταστάσεις, τα δίχτυα γύρω από τα ρωσικά διυλιστήρια αποτελούν πλέον μία από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες μιας ενεργειακής υποδομής που βρίσκεται υπό διαρκή πολιορκία.

Πηγή: newsbomb.gr