Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αποκάλεσε την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου σχετικά με τους δασμούς «ντροπή», αφού ενημερώθηκε κατά τη διάρκεια μιας συνάντησης με κυβερνήτες πολιτειών, είπαν πηγές με γνώση του θέματος.

Νωρίτερα, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε πως ο Ντόναλντ Τραμπ υπερέβη τις εξουσίες του επιβάλλοντας δασμούς σε πολλά προϊόντα που εισέρχονται στις ΗΠΑ, καταφέροντας ένα σοβαρό πλήγμα στον Αμερικανό πρόεδρο σε ένα κεντρικό στοιχείο του οικονομικού προγράμματός του.

Η απόφαση θεωρείται ισχυρό «χαστούκι» στην κυβέρνηση Τραμπ από το συντηρητικό Ανώτατο Δικαστήριο, το οποίο πέρυσι επανειλημμένα τάχθηκε υπέρ του προέδρου σε μια σειρά έκτακτων αποφάσεων για τη μετανάστευση, την απόλυση των επικεφαλής ανεξάρτητων οργανισμών και τις βαθιές περικοπές στις κρατικές δαπάνες.

Βάσει της απόφασης που εκδόθηκε σήμερα από μια πλειοψηφία έξι δικαστών υπέρ έναντι τριών κατά, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν μπορεί να δικαιολογήσει αυτούς τους δασμούς λόγω μιας οικονομικής έκτακτης ανάγκης.

AP Images

Η απόφαση αφορά τους δασμούς που παρουσιάστηκαν ως «ανταποδοτικοί» από την αμερικανική κυβέρνηση, όχι όμως εκείνους που εφαρμόζονται σε συγκεκριμένους τομείς οικονομικής δραστηριότητας, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία ή ο χάλυβας και το αλουμίνιο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να επιβάλει αυτούς τους τελωνειακούς δασμούς βασιζόμενος σε ένα κείμενο του 1977 που επιτρέπει θεωρητικά στην αμερικανική διοίκηση να δράσει στον οικονομικό τομέα, χωρίς προηγουμένως να έχει πάρει το πράσινο φως από το Κογκρέσο, από τη στιγμή που αναγνωρίζεται μια «οικονομική έκτακτη ανάγκη».

Όμως, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου Τζον Ρόμπερτς, ο πρόεδρος των ΗΠΑ πρέπει «να έχει σαφή εξουσιοδότηση από το Κογκρέσο» προκειμένου να επιβάλει δασμούς.

Το γεγονός πως το κείμενο του νόμου στον οποίο βασίζεται ο Λευκός Οίκος «του δίνει την εξουσία για να “ρυθμίσει τις εισαγωγές”, είναι ανεπαρκές», δεδομένου ότι «δεν εμπεριέχει καμία αναφορά στους δασμούς».

Αυτός ο νόμος «δεν επιτρέπει ο πρόεδρος να επιβάλει δασμούς», επιμένει ο δικαστής Ρόμπερτς στο κείμενο της απόφασης.

Αυτοί οι δασμοί είχαν ανακοινωθεί τον Απρίλιο, με την παρουσίαση ενός πίνακα που παρουσίαζε τα διαφορετικά ποσοστά που θα εφαρμόζονται, ανάλογα με την προέλευση των προϊόντων.

Στόχευαν θεωρητικά τις χώρες με τις οποίες οι ΗΠΑ αντιμετώπιζαν ένα εμπορικό έλλειμα κατά την ανταλλαγή προϊόντων, με τον Αμερικανό πρόεδρο να τους βλέπει ως ένα εργαλείο για το εξισορροπήσει.

Ο Ντόναλντ Τραμπ στόχευε επίσης να εξασφαλίσει επιπλέον πόρους στο ομοσπονδιακό κράτος για να αντισταθμίσει τις περικοπές φόρων.

Ωστόσο, ο Ρεπουμπλικάνος εν μέρει υποχώρησε προσθέτοντας εξαιρέσεις για ορισμένα προϊόντα, ιδίως για εκείνα που δεν μπορούν να παρασκευαστούν ή να καλλιεργηθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αυτοί οι δασμοί χρησίμευσαν επίσης ως βάση για διαπραγματεύσεις που οδήγησαν σε μια σειρά εμπορικών συμφωνιών με βασικούς εταίρους των ΗΠΑ, αρχής γενομένης από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), την Ιαπωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Αυτές οι συμφωνίες ορίζουν πλέον, ανάλογα με την περίπτωση, δασμούς μεταξύ 10% και 15% το ανώτερο σε προϊόντα από τις χώρες που τις έχουν υπογράψει.

Τις τελευταίες ημέρες, η κυβέρνηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε νέες συμφωνίες με αρκετές χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, όπως το Βιετνάμ και η Ινδονησία, οι ηγέτες των οποίων βρέθηκαν στην Ουάσιγκτον αυτή την εβδομάδα για να παραστούν στην πρώτη συνεδρίαση του «Συμβουλίου Ειρήνης» που συγκρότησε ο Ντόναλντ Τραμπ.

Σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα The Guardian, η εξέλιξη αυτή προκαλεί αβεβαιότητα για το μέλλον ειδικών διμερών συμφωνιών με κράτη όπως η Βρετανία, οι οποίες είχαν συναφθεί με αντάλλαγμα τη μείωση των δασμών. Η δικαστική κρίση ουσιαστικά αφαιρεί το νομικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο στηρίχθηκαν αυτές οι εμπορικές διευθετήσεις, περιπλέκοντας τις διεθνείς οικονομικές σχέσεις της χώρας.

AP

Ο Στέφαν Μπέκερ, νομικός σύμβουλος στην εταιρεία Pillsbury, αναφέρει ότι το κρίσιμο ερώτημα αφορά την επόμενη ημέρα για τους δασμούς που ακυρώθηκαν, εξηγώντας ότι η αμερικανική διοίκηση ενδέχεται να επιδιώξει τη διατήρηση των υφιστάμενων συμφωνιών παρά την απόφαση.

Ο ίδιος ισχυρίζεται πως ο Τραμπ ίσως επιχειρήσει να αξιοποιήσει το άρθρο 122 του νόμου περί Εμπορίου του 1974, το οποίο επιτρέπει την προσωρινή επιβολή δασμών έως 15% για 150 ημέρες προκειμένου να αντιμετωπιστούν ελλείμματα στο ισοζύγιο πληρωμών.Η κίνηση αυτή προσφέρει στην κυβέρνηση χρόνο για την επιβολή εναλλακτικών φόρων μέχρι να ολοκληρωθούν οι νομικές διαδικασίες, αν και η παράτασή τους θα εξαρτηθεί από την έγκριση του Κογκρέσου.

Σχολιάζοντας την ετυμηγορία, ο επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, τη χαρακτήρισε ως «μια νίκη για τα πορτοφόλια κάθε Αμερικανού καταναλωτή», υποστηρίζοντας ότι «ο χαοτικός και παράνομος φόρος των δασμών της κυβέρνησης έκανε τη ζωή ακριβότερη και την οικονομία μας πιο ασταθή». Ο γερουσιαστής ισχυρίστηκε ότι οι οικογένειες και οι παραγωγικοί κλάδοι, όπως οι αγρότες και οι μικρές επιχειρήσεις, πιέστηκαν οικονομικά από αυτή την πολιτική, καλώντας τον πρόεδρο να «τερματίσει οριστικά τον εμπορικό πόλεμο».

Η ΕΕ εξετάζει την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου

Η Ευρωπαϊκή Ένωση μελετά «με προσοχή» την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που έκρινε παράνομους τους δασμούς που έχει επιβάλει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ σχεδόν σε όλα τα εισαγόμενα προϊόντα.

«Σημειώνουμε την απόφαση και την αναλύουμε με προσοχή» είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Όλοφ Γκιλ, ο εκπρόσωπος της Κομισιόν, λέγοντας ότι αναμένει «διευκρινίσεις» από την αμερικανική κυβέρνηση «σε ό,τι αφορά τα μέτρα που σκοπεύει να λάβει» έπειτα από αυτή τη δικαστική απόφαση.

«Οι επιχειρήσεις και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού εξαρτώνται από τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα των εμπορικών σχέσεων. Για αυτό εξακολουθούμε να τασσόμαστε υπέρ των χαμηλών δασμών και να εργαζόμαστε για τη μείωσή τους», πρόσθεσε.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν ανέφερε προς το παρόν ποιες θα είναι οι συνέπειες αυτής της απόφασης για την εμπορική συμφωνία που σύναψε το περασμένο καλοκαίρι με τις ΗΠΑ. Με τη συμφωνία μειώθηκαν στο 15% οι δασμοί που επέβαλαν οι ΗΠΑ στα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα. Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου θα μπορούσε να φρενάρει την εφαρμογή της συμφωνίας αυτής. Η Επιτροπή εμπορικών υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναμένεται ότι θα ψηφίσει για το θέμα την Τρίτη.

Ο Γερμανός σοσιαλδημοκράτης ευρωβουλευτής Μπερντ Λάνγκε, ο επικεφαλής αυτής της Επιτροπής, ανακοίνωσε ότι συγκάλεσε για τη Δευτέρα «έκτακτη συνεδρίαση της ομάδας διαπραγμάτευσης και της νομικής υπηρεσίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ώστε να συζητηθούν τα επόμενα βήματα και οι επιπτώσεις της απόφασης στο προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα».

«Δεδομένου ότι ένα μεγάλο μέρος των ανταποδοτικών δασμών βασίζεται σε ένα πλέον αμφιλεγόμενο νομικό πλαίσιο, ούτε η αμερικανική κυβέρνηση, ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορούν απλώς να ξαναρχίσουν τις δραστηριότητές τους χωρίς να συνέβη τίποτα», υπογράμμισε.