ΦΩΤΕΙΝΗ ΛΑΜΠΡΙΔΗ

Η ανακοίνωση για το κλείσιμο 47 μειονοτικών σχολικών μονάδων σε Μακεδονία και Θράκη προκάλεσε αντιδράσεις στην τοπική κοινωνία.

Το υπουργείο Παιδείας έσπευσε να διευκρινήσει πως πρόκειται για αναστολή της λειτουργίας τους λόγω μείωσης των μαθητών και πως αν αυξηθεί ξανά ο πληθυσμός θα τεθούν ξανά σε λειτουργία.

Η πολιτεία αντιμετωπίζει το λουκέτο στα σχολεία σαν μοιραίο απότοκο της «δημογραφικής κρίσης». Ειδικοί επισημαίνουν ωστόσο, ότι σε άλλες χώρες της Ευρώπης, η ερήμωση περιοχών δεν αντιμετωπίζεται με λουκέτα αλλά με κίνητρα.

Το δημογραφικό

Η Ελλάδα καταγράφει εδώ και πάνω από μία δεκαετία περισσότερους θανάτους από γεννήσεις, ενώ οι γεννήσεις έχουν υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.

Σε πολλές ορεινές και ακριτικές περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης οι εγγραφές στην πρώτη δημοτικού περιορίζονται πλέον σε έναν ή δύο μαθητές, ενώ υπάρχουν σχολεία που λειτουργούν με μονοψήφιο αριθμό παιδιών.

Για το υπουργείο, η διατήρηση τέτοιων μονάδων θεωρείται οικονομικά και διοικητικά δυσανάλογη. Η λύση που προκρίνεται είναι οι συγχωνεύσεις ή η μεταφορά των μαθητών σε μεγαλύτερες σχολικές μονάδες.

Οι ομοσπονδίες των εκπαιδευτικών, ωστόσο, αντιμετωπίζουν το ζήτημα διαφορετικά. Επισημαίνουν ότι κάθε σχολείο που κλείνει αφαιρεί ακόμη έναν λόγο για να παραμείνει μια νέα οικογένεια σε ένα χωριό.

Υποστηρίζουν ότι σχολείο δεν είναι μόνο ένας χώρος εκπαίδευσης. Είναι ο βασικός δημόσιος θεσμός γύρω από τον οποίο οργανώνεται η ζωή μιας μικρής κοινότητας. Όταν κλείνει, συνήθως ακολουθούν η αποδυνάμωση των τοπικών υπηρεσιών, η πτώση της αξίας των κατοικιών και τελικά η περαιτέρω εγκατάλειψη της περιοχής.

Οι εκπαιδευτικοί υποστηρίζουν ότι η Πολιτεία αντιμετωπίζει το δημογραφικό ως λογιστικό πρόβλημα αντί για «εθνική πρόκληση».

Φαύλος κύκλος

Σε αρκετούς δήμους της Βόρειας Ελλάδας έχουν ήδη εκφραστεί αντιδράσεις από δημάρχους και συλλόγους γονέων.

Το βασικό επιχείρημά τους είναι ότι το κλείσιμο ενός σχολείου δημιουργεί έναν αυτοτροφοδοτούμενο κύκλο εγκατάλειψης: Κάθε λουκέτο φέρνει λιγότερες δημόσιες υπηρεσίες, αποχώρηση νέων οικογενειών, ακόμη λιγότερα παιδιά, νέα κλεισίματα σχολείων σε γειτονικές περιοχές.

Οι κάτοικοι περιγράφουν τους λόγους που τους διώχνουν από περιοχές με βασικότερο την αναζήτησή εργασίας σε μεγαλουπόλεις αλλά και την έλλειψη υποδομών που κάνει τη ζωή στα χωριά ανασφαλή.

Τα άλλα παραδείγματα

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, προβάλλει την ανάγκη καλύτερης αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων.

Προβάλει επίσης το επιχείρημα πως ένα σχολείο με ελάχιστους μαθητές απαιτεί εκπαιδευτικούς, θέρμανση, συντήρηση, μεταφορές και διοικητική υποστήριξη.

Σύμφωνα με αυτή τη λογική, η συγκέντρωση των μαθητών σε μεγαλύτερες μονάδες επιτρέπει καλύτερη αξιοποίηση προσωπικού και υποδομών.

Ωστόσο, αρκετοί ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια μια ολοκληρωμένη οικονομική μελέτη που να αποδεικνύει το πραγματικό δημοσιονομικό όφελος σε σχέση με το κοινωνικό κόστος.

Η μείωση του μαθητικού πληθυσμού δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Αντίστοιχα προβλήματα αντιμετωπίζουν η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία και πολλές περιοχές της ανατολικής Ευρώπης. Η διαφορά βρίσκεται στις πολιτικές που επιλέγονται.

Σε αρκετές χώρες εφαρμόζονται ειδικά προγράμματα στήριξης μικρών σχολείων, επιδοτήσεις για εκπαιδευτικούς που υπηρετούν σε απομακρυσμένες περιοχές, πολυδύναμες σχολικές μονάδες ή συνδυασμός δια ζώσης και εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ώστε να διατηρείται η παρουσία του σχολείου στις τοπικές κοινωνίες.

Το βασικό ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν η χώρα διαθέτει ένα συνεκτικό σχέδιο για τη διατήρηση της ζωής στην περιφέρεια ή αν οι συγχωνεύσεις σχολείων αποτελούν την προσαρμογή μιας πολιτείας που θεωρεί αναπόφευκτη τη συρρίκνωση ολόκληρων περιοχών.

Από την απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα εξαρτηθεί αν τα 47 σχολεία θα ξαναλειτουργήσουν όπως επισημαίνει η κυβέρνηση. Όμως η ζωή των πολιτών δεν βελτιώνεται με ευχολόγια αλλά με οργανωμένα σχέδια.

Πηγή: tvxs.gr