ΝΩΝΤΑΣ ΧΑΛΔΟΥΠΗΣ

Ο άθλος του Ηρακλή με τα «κόκκινα» δάνεια άρχισε το 2020 και θα κρατήσει για δεκαετίες: τα τελευταία ομόλογα που συνδέονται με τα δάνεια προβλέπεται να λήξουν το 2081! Τα δάνεια μπορεί να είναι «κόκκινα», αλλά για τους ισχυρούς «παίκτες» αυτής της αγοράς είναι… καταπράσινα.

Τράπεζες και servicers έχουν εξαρχής εγγυημένα οφέλη, ενώ διεθνείς εταιρείες διαχείρισης δανείων και εξειδικευμένα funds έχουν αναλάβει στοιχήματα υψηλού ρίσκου και αντίστοιχα υψηλής προσδοκώμενης απόδοσης.

Το σχέδιο «Ηρακλής» για τις τιτλοποιήσεις «κόκκινων» δανείων με κρατικές εγγυήσεις δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ωφέλησε το τραπεζικό σύστημα και την οικονομία.

Με τον «Ηρακλή» τα «κόκκινα» δάνεια μετατράπηκαν σε ομόλογα (έγινε τιτλοποίηση) και έφυγαν από τους τραπεζικούς ισολογισμούς, με αποτέλεσμα οι τράπεζες να «καθαρίσουν», να επανέλθουν σε κανονική λειτουργία και να αρχίσουν να παράγουν ξανά κέρδη. Ενα μέρος από τα «κόκκινα» δάνεια πουλήθηκε, μέσω των ομολόγων, σε ξένους «επενδυτές» και ένα άλλο επανήλθε στις τράπεζες υπό τη μορφή ομολόγων υψηλής ποιότητας. Για να επιτευχθεί όμως αυτή η διαδικασία, όπου τα «κόκκινα» δάνεια από «επενδυτικά σκουπίδια» έγιναν ομόλογα υψηλής διαβάθμισης, χρειάστηκε να δοθεί η εγγύηση του κράτους με το σχήμα «Ηρακλής».

Οπως λέει χαρακτηριστικά στέλεχος που εμπλέκεται στη διαχείριση του δημόσιου χρέους, «χωρίς το σχέδιο “Ηρακλής” σήμερα δεν θα είχαμε λειτουργικές τράπεζες, ούτε το Δημόσιο θα είχε ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα».

Εξι χρόνια μετά την εκκίνηση του προγράμματος, η σημερινή εικόνα σκιαγραφείται από το ΔΝΤ, σε πρόσφατη έκθεσή του, ως εξής:

֟ «Το HAPS (σ.σ.: το σχέδιο “Ηρακλής”) επέτρεψε μια ουσιαστική μείωση των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων στην Ελλάδα από 81 δισ. ευρώ, δηλαδή ποσοστό 40,6%, κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2019, σε μόλις 6 δισ. ευρώ, δηλαδή ποσοστό 3,0% το τέταρτο τρίμηνο του 2024.

֟ Αν και το HAPS έχει αφαιρέσει μεγάλους όγκους ΜΕΔ από τους ισολογισμούς των τραπεζών, αυτά τα δάνεια παραμένουν στην οικονομία, υπό τη διαχείριση των Εταιρειών Διαχείρισης Πιστώσεων», τους λεγόμενους και servicers.

Ποιοι είναι, όμως, οι γνωστοί και οι άγνωστοι ιδιοκτήτες των «κόκκινων» δανείων που τιτλοποιήθηκαν με το σχέδιο «Ηρακλής» και ποια οφέλη προσδοκούν;

Το μεγάλο επιχειρηματικό παιχνίδι

Ολες οι συστημικές τράπεζες έχουν στα χαρτοφυλάκιά τους senior τίτλους που έχει εγγυηθεί το Δημόσιο. Οπως φαίνεται στον πίνακα (στοιχεία του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους), η Eurobank έχει τίτλους με ανεξόφλητο εγγυημένο υπόλοιπο 2,93 δισ., η Alpha Bank 5 δισ., η Πειραιώς 5,26 δισ., η Εθνική 2,49 δισ. και η Attica Bank (CrediaBank) περίπου 1 δισ. ευρώ.

Συνολικά, το ανεξόφλητο υπόλοιπο των senior τίτλων ανερχόταν στο τέλος του α’ τριμήνου 2026 στα 16,7 δισ. ευρώ, με μικρή μείωση από το προηγούμενο τρίμηνο (17,1 δισ.), η οποία αντανακλά τις γνωστές καθυστερήσεις στις διευθετήσεις των δανείων.

Λιγότερο γνωστοί είναι οι κάτοχοι των mezzanine και junior τμημάτων των τιτλοποιήσεων. Οι επενδυτές που τοποθετήθηκαν ανά συστημική τράπεζα και πακέτο τιτλοποίησης είναι οι εξής:

● Τράπεζα Πειραιώς: Στις δύο τιτλοποιήσεις με την ονομασία Sunrise, η σουηδική Intrum, με την οποία η τράπεζα συνέπραξε για τη δημιουργία της εταιρείας διαχείρισης δανείων Intrum Hellas, πήρε το 49% και το 44%, αντίστοιχα, ενώ μικρά πακέτα έλαβε το επενδυτικό fund Serengeti Asset Management. Στις τιτλοποιήσεις Vega και Phoenix, επίσης η Intrum απέκτησε και πάλι το πλειοψηφικό πακέτο των τίτλων χαμηλότερης διαβάθμισης.

● Eurobank: Για το Project Cairo επελέγη η ιταλική doValue S.p.A., που απέκτησε το 20% των mezzanine και το 50,1% των junior ομολογιών της τιτλοποίησης των 7,5 δισ. ευρώ. Στο Project Mexico η Waterwheel Capital Management συμμετείχε στην απόκτηση του πλειοψηφικού πακέτου (95%) των τίτλων ενδιάμεσης και χαμηλής εξοφλητικής προτεραιότητας. Η Eurobank συνέπραξε με την doValue S.p.A. για να δημιουργηθεί η ελληνική εταιρεία διαχείρισης doValue.

● Alpha Bank: Η τράπεζα διέθεσε την πλειοψηφία των τίτλων mezzanine και junior των τιτλοποιήσεων Galaxy και Cosmos στο γνωστό αμερικανικό fund Davidson Kempner Capital Management, που έγινε εταίρος της τράπεζας στην εταιρεία διαχείρισης Cepal με συμμετοχή 80%.

● Η Εθνική Τράπεζα διέθεσε το 95% των τίτλων του Project Frontier Ι σε κοινοπραξία αποτελούμενη από τις Bain Capital Credit, Fortress Investment Group και doValue Greece. Στο Project Frontier II το αμερικανικό fund Bracebridge Capital επιλέχθηκε ως ο επενδυτής για την απόκτηση του 95% των τίτλων ενδιάμεσης και χαμηλής εξοφλητικής προτεραιότητας.

---

Το τρικ για ακόμα μία κρατική ενίσχυση στις τράπεζες…

Το 2019, οι ελληνικές τράπεζες είχαν καταρρίψει ένα θλιβερό παγκόσμιο ρεκόρ στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια: σχεδόν τα μισά τους χαρτοφυλάκια ήταν «κόκκινα». Ο μόνος τρόπος για να σταθούν στα πόδια τους ήταν να ενισχυθούν από το κράτος άλλη μια φορά. Είχαν προηγηθεί οι ανακεφαλαιοποιήσεις για να καλυφθούν οι απώλειες από το «κούρεμα» των κρατικών ομολόγων και για τις ζημιές από τα «κόκκινα» δάνεια της μεγάλης κρίσης, αλλά δεν ήταν αρκετές.

Το ευρωπαϊκό δίκαιο για τον ανταγωνισμό και τις κρατικές ενισχύσεις ήταν ένα μεγάλο εμπόδιο στην άμεση στήριξη των τραπεζών από το κράτος. Οι Ιταλοί είχαν διδάξει λίγο νωρίτερα έναν τρόπο για να δίνονται κρατικές ενισχύσεις, που όμως δεν θα αντιμετωπίζονται ως τέτοιες από την Κομισιόν: το κράτος δεν δίνει άμεσα κεφάλαια, αλλά παρέχει εγγυήσεις για ένα μέρος των «κόκκινων» δανείων και με αυτό το λογιστικό τρικ τα προβληματικά δάνεια μετατρέπονται στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών σε ασφαλή ομόλογα. Αυτή ήταν η λύση που έδωσε για τις τράπεζες το σχέδιο «Ηρακλής»: το μεγαλύτερο μέρος των «κόκκινων» δανείων τους μετατράπηκε σε νέους ομολογιακούς τίτλους (τιτλοποίηση). Για τους τίτλους που ενσωμάτωναν τα πιο «καλά» από τα «κόκκινα» δάνεια και πήραν υψηλή βαθμολογία από οίκους αξιολόγησης (senior τίτλοι), το Δημόσιο έδωσε εγγυήσεις αποπληρωμής, αφού πρώτα οι χειρότεροι τίτλοι (mezzanine και junior) είχαν πουληθεί σε funds.

Με αυτή τη χρηματοοικονομική αλχημεία, τίτλοι που ενσωμάτωναν τα πιο «καλά» προβληματικά δάνεια έγιναν αυτόματα «ισοδύναμοι» με κρατικά ομόλογα, χάρη στην κρατική εγγύηση, που όμως δεν θεωρήθηκε κρατική ενίσχυση, επειδή το κράτος είχε εγγυηθεί τίτλους σχετικά υψηλής επενδυτικής κατηγορίας (λίγο κάτω από την επενδυτική βαθμίδα) και οι τράπεζες θα πλήρωναν γι’ αυτή την εγγύηση προμήθειες στο κράτος, σαν να ήταν το κράτος ένας ιδιώτης επενδυτής.

Πάντως, ειδικά για τα «χαμηλά» τμήματα των τιτλοποιήσεων, ο τρόπος που πέρασαν σε ξένα funds έχει αφήσει ορισμένες «σκιές». Τυπικά, οι τίτλοι πέρασαν κατά μεγάλο μέρος σε ανεξάρτητες από τις τράπεζες εταιρείες διαχείρισης δανείων του εξωτερικού, όπως η Intrum και η doValue, κάτι που απαιτούσε η Κομισιόν για να μην κρίνει ότι υπάρχει θέμα κρατικής ενίσχυσης.

Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει

Ομως, οι «ανεξάρτητοι» ξένοι επενδυτές ήταν ακριβώς οι ίδιες εταιρείες που παράλληλα έγιναν συνέταιροι των τραπεζών στην ίδρυση εταιρειών διαχείρισης δανείων στην Ελλάδα, όπου οι τράπεζες κράτησαν μειοψηφική συμμετοχή (20%). Τυπικά όλα έγιναν ορθά, αλλά δεν παύει να υπάρχει η… οσμή τού «Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει».

Η αρχική ονομαστική αξία των δανείων που τιτλοποιήθηκαν ξεπέρασε τα 57 δισ. ευρώ. Από αυτά, περίπου το 1/3 (21 δισ. ευρώ) ήταν τα senior που γύρισαν στις τράπεζες. Τα υπόλοιπα, ονομαστικής αξίας 36 δισ. ευρώ, πουλήθηκαν έναντι πινακίου φακής σε ξένους επενδυτές ή χαρίστηκαν στους μετόχους συστημικών τραπεζών, μέσω της ίδρυσης ειδικών εταιρειών που μπήκαν στο χρηματιστήριο (οι εταιρείες mezz). Σήμερα, η αξία των τίτλων του «Ηρακλή» υπολογίζεται ότι έχει μειωθεί στα 37 δισ. ευρώ, καθώς έχουν προχωρήσει οι διαδικασίες διευθέτησης-ανάκτησης των δανείων.

---

Στοίχημα για υπερκέρδη

Μέχρι σήμερα παραμένει άγνωστο πόσα ακριβώς πλήρωσαν οι ξένες εταιρείες διαχείρισης δανείων και τα εξειδικευμένα funds για να πάρουν τα «τοξικά» κομμάτια των τιτλοποιήσεων, η ονομαστική αξία των οποίων ήταν πάνω από 35 δισ. ευρώ.

Αυτοί οι ξένοι επενδυτές, όμως, δεν έκαναν πράξη φιλανθρωπίας για να βοηθήσουν τις ελληνικές τράπεζες και το κράτος. Πλήρωσαν τόσο μικρό ποσοστό της λογιστικής αξίας των δανείων, που μπορούν βάσιμα να υπολογίζουν ότι στις δεκαετίες που θα διαρκέσει η προσπάθεια ανάκτησής τους θα πάρουν πίσω ακόμα και πολλαπλάσια κεφάλαια από αυτά που έδωσαν.

Ο κύκλος των σίγουρων κερδών βασίζεται στις οφειλές των δανειοληπτών, στα περιουσιακά στοιχεία που αποτελούν το ενέχυρο και, ασφαλώς, στην κρατική εγγύηση που υπάρχει πίσω από όλο το σχήμα «Ηρακλής», η οποία κατέστησε εφικτές τις συναλλαγές.

Στέλεχος εταιρείας διαχείρισης ανέφερε στην «Εφ.Συν.» το χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας περίπτωσης οφειλής από πιστωτικές κάρτες χωρίς εξασφαλίσεις, που θεωρείται ό,τι πιο «τοξικό»: ο οφειλέτης μπορεί να τη ρυθμίζει με «κούρεμα» που ξεπερνά το 90% του χρέους, όμως και πάλι ο επενδυτής έχει κέρδος, αφού έχει αγοράσει τις οφειλές στο 5% της ονομαστικής τους αξίας.

Ο γενικός κανόνας για τα «χειρότερα κόκκινα δάνεια» είναι ότι μεταβιβάστηκαν στους ξένους επενδυτές πολύ φθηνά, ακόμα και για λιγότερο από 10% της ονομαστικής τους αξίας. Μάλιστα, οι τράπεζες έδωσαν δωρεάν στους μετόχους τους τα (λίγα) δάνεια αυτής της κατηγορίας που είχαν μείνει στα χαρτοφυλάκιά τους μετά τις τιτλοποιήσεις, δημιουργώντας τις λεγόμενες εταιρείες mezz που οι μετοχές τους διαπραγματεύονται στο χρηματιστήριο.

Με άλλα λόγια, τα «κόκκινα» δάνεια μπορεί να προκαλούν «ασφυξία» στους δανειολήπτες και να αποτελούν «βαρίδι» για την οικονομία, αλλά για τους ξένους επενδυτές που ρισκάρουν κάποια ψίχουλα από τα κεφάλαιά τους μπορεί να φέρουν στο πέρασμα του χρόνου αξιοζήλευτες αποδόσεις…

---

Οι «βασιλιάδες» των εγγυημένων εσόδων

Ακόμα και το ΔΝΤ επικρίνει το θεσμικό οικοδόμημα του «Ηρακλή» για την υπερβολικά ευνοϊκή μεταχείριση των εταιρειών διαχείρισης, που χαρίζει περιθώριο κέρδους πάνω από 50%

Στην πανδημία οι κανόνες χαλάρωσαν και πλέον θα πληρώνονται προμήθειες, ακόμα και όταν δεν κάνουν σωστά τη δουλειά τους

Οι υπέρογκες προμήθειες για τη διαχείριση δανείων, ακόμη και όταν υπάρχουν καθυστερήσεις, προκαλούν δυσφορία ακόμη και στο ΔΝΤ. Πώς οι servicer έγιναν οι πιο κερδοφόρες εταιρείες με περιθώρια καθαρού κέρδους ακόμη και πάνω από 50%;

Η διαχείριση των «κόκκινων» δανείων δημιούργησε στην Ελλάδα έναν κλάδο που θα ανθεί για δεκαετίες, αν λάβει κανείς υπόψη τις τεράστιες χρονικές διάρκειες των τίτλων που εκδόθηκαν με το σχέδιο «Ηρακλής». Αυτό εξασφαλίζει μεγάλα και εγγυημένα έσοδα για τους servicers και είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και το ΔΝΤ επικρίνει το θεσμικό οικοδόμημα του «Ηρακλή» για την υπερβολικά ευνοϊκή μεταχείριση των εταιρειών διαχείρισης.

Η… βαλίτσα του «Ηρακλή» θα πάει πολύ μακριά, καθώς, όπως επισημαίνει σε πρόσφατη έκθεση το Ταμείο, «από τις 19 συναλλαγές, η τελική λήξη ποικίλλει μεταξύ 24 και 56 ετών, με βάση τα στοιχεία του δεύτερου τριμήνου του 2025 (σ.σ.: οι τελευταίες λήξεις τοποθετούνται το 2081). Συνεπώς, τα ομόλογα υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας ενδέχεται να υφίστανται για δεκαετίες, αν και στην πράξη το κεφάλαιο αποπληρώνεται σύμφωνα με τις αποπληρωμές του υποκείμενου χαρτοφυλακίου».

Στην αρχική εκδοχή του «Ηρακλή», η φιλοσοφία του νόμου ήθελε τους servicers να τιμωρούνται αυστηρά όταν υπάρχουν αποκλίσεις από τα business plan των τιτλοποιήσεων, με παρακράτηση προμηθειών ή ακόμη και αποβολή από τη διαχείριση. Στην πορεία, μετά και από τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν στην πανδημία, οι κανόνες χαλάρωσαν και πλέον το νέο καθεστώς είναι απολύτως ευνοϊκό για τους servicer: θα πληρώνονται προμήθειες, ακόμη και όταν δεν κάνουν σωστά τη δουλειά τους!

Οι προμήθειες των servicers είναι τόσο μεγάλες, που έχουν καταστήσει τον κλάδο από τους πιο κερδοφόρους της ελληνικής επιχειρηματικότητας, με περιθώρια λειτουργικού κέρδους που ξεπερνούν και το 50%. Οι συμβάσεις διαχείρισης προβλέπουν, κατά κανόνα, μια μικτή δομή προμηθειών: η βασική προμήθεια διαχείρισης υπολογίζεται επί του συνολικού χαρτοφυλακίου, με συντελεστές από 0,5% έως 1,5%. Αν και το ποσοστό είναι μικρό, η εφαρμογή του πάνω σε ονομαστικές αξίες δισεκατομμυρίων εξασφαλίζει τεράστιες, σταθερές και εγγυημένες ταμειακές ροές.

Σε αυτή τη βασική προμήθεια προστίθενται οι προμήθειες επιτυχίας με βάση τις πραγματικές εισπράξεις από ρυθμίσεις, ολικές εξοφλήσεις ή ρευστοποιήσεις περιουσιακών στοιχείων. Η προμήθεια επιτυχίας κυμαίνεται από 5% έως 15% της αξίας του κάθε δανείου.

Δυσφορεί ακόμα και το ΔΝΤ

Ακόμα και το ΔΝΤ εκφράζει δυσφορία για τα «οικονομικά κίνητρα χαμηλής ισχύος» που προσφέρονται στους servicers, τα οποία, ενώ εξασφαλίζουν την κερδοφορία τους, δεν ενθαρρύνουν την ταχεία διευθέτηση των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (NPLs)… Ειδικότερα, το ΔΝΤ τονίζει ότι αν οι σωρευτικές καθαρές εισπράξεις τους είναι χαμηλότερες σε σχέση με τις προβλέψεις των business plan, ένα ποσοστό της αμοιβής τους (managing fee: αμοιβή διαχείρισης) απλώς αναβάλλεται και δεν ακυρώνεται ούτε διαγράφεται. Η αναβολή της πληρωμής ενεργοποιείται αν η απόκλιση των εσόδων τους σε σχέση με τους στόχους business plan φτάσει το 20%.

Επιπλέον, το σύστημα στερείται αναλογικότητας, καθώς, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει το ΔΝΤ, ένας servicer που υποαποδίδει κατά 20% τιμωρείται ακριβώς το ίδιο με έναν που υποαποδίδει κατά 90%. Ακόμη και σε περιπτώσεις παρατεταμένης υποαπόδοσης, τονίζει το Ταμείο, οι εταιρείες διαχείρισης συνεχίζουν να λαμβάνουν κανονικά και στο ακέραιο τις διαχειριστικές τους αμοιβές, γεγονός που λειτουργεί ως αντικίνητρο για αποτελεσματικές διευθετήσεις. Δηλαδή, οι servicers έχουν κίνητρο να πάνε μακρύτερα τη διευθέτηση των δανείων για να συνεχίσουν να λαμβάνουν την αμοιβή διαχείρισης, αντί να την επισπεύσουν. Το δικαίωμα αντικατάστασης μιας εταιρείας διαχείρισης που δεν επιτυγχάνει τους στόχους της είναι πολύ περιορισμένο, υπογραμμίζει το Ταμείο, καθώς μπορεί να ενεργοποιηθεί μόνο όταν και εφόσον καταπέσει η εγγύηση του Δημοσίου για τα δάνεια που διαχειρίζεται.

Για να ευθυγραμμιστούν σωστά τα συμφέροντα των εταιρειών διαχείρισης με τον γενικότερο στόχο της ταχείας εκκαθάρισης των ΜΕΔ, το ΔΝΤ θεωρεί ότι ο σχεδιασμός θα έπρεπε εξαρχής να περιλαμβάνει αυστηρότερους όρους, όπως:

● Την πλήρη επιβολή ποινής (διαγραφή) επί των αμοιβών εξυπηρέτησης σε περίπτωση υποαπόδοσης, αντί για μια απλή χρονική αναβολή της καταβολής τους.

● Την υιοθέτηση ενός γραμμικού μηχανισμού επιβολής ποινών (linear trigger), ο οποίος θα είναι αναλογικός της υποαπόδοσης του εκάστοτε servicer. Το ΔΝΤ σημειώνει ότι αυτή η κλιμάκωση θα έπρεπε να ξεκινάει ακόμη και σε ποσοστά απόκλισης μικρότερα του 20% και να αυξάνεται αντίστοιχα.

Πηγή: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Αποστάσεις από την απόφαση του Αρείου Πάγου σχετικά με τον τρόπο εκτοκισμού των δανείων που υπάγονται στον νόμο Κατσέλη εξέφρασε ο διοικητής της Τράπεζα της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας.

Μιλώντας στο OT Forum, ο κ. Στουρνάρας ανέφερε ότι η δικαστική απόφαση «δεν είναι καθαρή» και επιδέχεται διαφορετικές ερμηνείες από τις εμπλεκόμενες πλευρές.

«Δεν είναι καθαρή απόφαση. Τουλάχιστον επιδέχεται πολλών αναγνώσεων. Άρα, πρέπει να δούμε ακριβώς πώς θα λυθεί αυτό το πρόβλημα, διότι αυτή τη στιγμή διαφορετικά το διαβάζουν οι μεν, διαφορετικά το διαβάζουν οι δε», δήλωσε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος σε δανειολήπτες, τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers).

Επανεξέταση των φοροαπαλλαγών

Αναφερόμενος στη φορολογική πολιτική, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος υποστήριξε ότι θα πρέπει να εξεταστεί εκ νέου το υφιστάμενο πλαίσιο των φοροαπαλλαγών.

Όπως σημείωσε, η Τράπεζα της Ελλάδος δεν προτείνει την κατάργησή τους, αλλά θεωρεί ότι είναι σκόπιμο να αξιολογηθεί αν παραμένουν αποτελεσματικές και αν μπορούν να στοχευθούν καλύτερα.

Παράλληλα επισήμανε ότι τόσο ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης όσο και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχουν θέσει το τελευταίο διάστημα ζήτημα επανεξέτασης του μεγάλου αριθμού φοροαπαλλαγών.

Σύμφωνα με τον ίδιο, μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για τη στήριξη πολιτών που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.

Φοροδιαφυγή και έμμεσοι φόροι

Ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε επίσης ότι η αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της φοροδιαφυγής μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μείωση φορολογικών συντελεστών στο μέλλον.

Αναφερόμενος στο πολιτικό σκηνικό μετά τις επόμενες εκλογές, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος προειδοποίησε ότι ενδεχόμενη αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης θα είχε αρνητικές συνέπειες για την οικονομία.

«Αν υπάρξει τέτοιο ενδεχόμενο θα βλάψει την οικονομία», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Σε θρίλερ εξελίσσεται η υπόθεση με τον ανατοκισμό των δανειοληπτών που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη, καθώς η αναμονή για την καθαρογραμμένη απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου εντείνει την αγωνία χιλιάδων οφειλετών και νομικών. Ενώ το Ανώτατο Δικαστήριο τάχθηκε ξεκάθαρα υπέρ των δανειοληπτών, κρίνοντας πως ο υπολογισμός των τόκων πρέπει να γίνεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνόλου του δανειακού ποσού, ένα κρίσιμο ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Τι θα γίνει με την αναδρομικότητα;

Ο κίνδυνος νέων δικαστικών μαχών

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, η οποία συνεδρίασε κεκλεισμένων των θυρών πριν από περίπου 10 ημέρες, δεν φαίνεται να έχει αγγίξει το ζήτημα της αναδρομικότητας. Ο λόγος είναι τυπικός αλλά ουσιαστικός: το προδικαστικό ερώτημα που εστάλη από το Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων δεν ζητούσε απάντηση για το τι μέλλει γενέσθαι με τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί, αλλά εστίαζε στον τρόπο υπολογισμού των τόκων. Αυτό σημαίνει πως στην απόφαση που αναμένεται να καθαρογραφεί και να δημοσιευθεί στα τέλη Φεβρουαρίου (ή το αργότερο μέχρι τα μέσα Μαρτίου), ενδέχεται να απουσιάζει η πρόβλεψη για τα χρήματα που κατέβαλαν οι περίπου 350.000 δανειολήπτες από την ημέρα υπαγωγής τους στον νόμο Κατσέλη μέχρι σήμερα.

Μονόδρομος οι αγωγές

Ο προβληματισμός στον νομικό κόσμο είναι έντονος. Εάν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις και ο Άρειος Πάγος δεν δώσει λύση στο ζήτημα της αναδρομικότητας, τότε ανοίγει ο δρόμος για ένα νέο κύμα εκατοντάδων χιλιάδων αγωγών. Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι οι δανειολήπτες – είτε έχουν εκκρεμή είτε εξοφλημένα δάνεια στα οποία τράπεζες και funds εφάρμοζαν υπέρογκα πανωτόκια υπολογίζοντας τη δόση επί του κεφαλαίου – θα έχουν τη δυνατότητα να προσφύγουν εκ νέου στη Δικαιοσύνη. Στόχος τους θα είναι:

• Η επιστροφή χρημάτων από καταχρηστικώς εισπραχθέντες τόκους.
• Ο συμψηφισμός των επιπλέον ποσών στις δόσεις που απομένουν.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι τα δικαστήρια της χώρας, εξετάζοντας τις νέες αυτές προσφυγές, θα κληθούν τελικά να αποφανθούν και για το φλέγον ζήτημα της αναδρομικότητας, καλύπτοντας το κενό που φαίνεται να αφήνει η απόφαση του Αρείου Πάγου.

Υπέρ των δανειοληπτών φαίνεται πως τάχθηκε κατά πλειοψηφία η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου ως προς τα «κόκκινα δάνεια» και τον υπολογισμό των τόκων τους.

Σύμφωνα πληροφορίες, από τη διάσκεψη προέκυψε ότι 35 δικαστές τάχθηκαν υπέρ των δανειοληπτών που υπάχθηκαν στο νόμο Κατσέλη και ακόμη 12 υπέρ των funds. Αυτό σημαίνει ότι πλέον οι τόκοι δανειοληπτών θα υπολογίζονται με βάση τη μηνιαία δόση και όχι το συνολικό χρέος.

Αναμένεται πλέον η καθαρογραφή της απόφασης προκειμένου να γίνει γνωστό το σκεπτικό των δικαστών.

Να σημειωθεί ότι το κρινόμενο θέμα αφορά περί τους 350 χιλιάδες δανειολήπτες, αλλά και τις εταιρείες που διαχειρίζονται χιλιάδες κόκκινα τα δάνεια. Το θέμα έφθασε στο ανώτατο δικαστήριο από το Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων, ενώ δεκάδες δικαστήρια σε όλη την επικράτεια αποφάσιζαν διαφορετικά για τον υπολογισμό των τόκων.

Η Ολομέλεια του ανωτάτου δικαστηρίου συμφώνησε με τον αντιπρόεδρο του Άρειου Πάγου, Σωτήρη Πλαστήρα, οποίος στην εισήγησή του τάχθηκε υπέρ των δανειοληπτών, προτείνοντας ο τόκος να υπολογίζεται με βάση τη μηνιαία δόση και όχι το συνολικό χρέος.

Τι σημαίνει για funds, τράπεζες και Δημόσιο

Μια απόφαση υπέρ των δανειοληπτών δεν αφορά μόνο τα νοικοκυριά. Επηρεάζει άμεσα και τα χαρτοφυλάκια τιτλοποιημένων δανείων του προγράμματος «Ηρακλής», τα λεγόμενα HAPS. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, μία αλλαγή στον τρόπο εκτοκισμού μπορεί να προκαλέσει απώλειες έως και 1 δισ. ευρώ στις χρηματορροές των τιτλοποιήσεων, με συνέπειες και για τις κρατικές εγγυήσεις.

Οι εταιρείες διαχείρισης προειδοποιούσαν ότι μια τέτοια απόφαση θα δημιουργήσει δεδικασμένο και θα ενθαρρύνει παρόμοιες διεκδικήσεις και σε άλλες ρυθμίσεις, όπως στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Από την άλλη πλευρά, νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι ο Νόμος Κατσέλη έχει ειδικό χαρακτήρα, καθώς η ρύθμιση προκύπτει από δικαστική απόφαση και όχι από ιδιωτική συμφωνία.

Ένα τελευταίο επιχείρημα των servicers είναι πως το σύνολο της αποπληρωμής των ενταγμένων δανειοληπτών στο Νόμο Κατσέλη έναντι της συνολικής αξίας του ενεχύρου έχει μειωθεί αισθητά αφού έχουν αυξηθεί πολύ οι τιμές των ακινήτων.

Τέλος ας σημειωθεί πως ο Νόμος Κατσέλη δεν έχει εφαρμοστεί στο σύνολό του ο οποίος μεταξύ άλλων προβλέπει να εκποιηθούν άλλα περιουσιακά στοιχεία των δανειοληπτών. Ήδη γι’ αυτή την πτυχή του Νόμου έχουν ξεκινήσει οι διαδικασίες εφαρμογής της.

Για τους ενταγμένους στον Νόμο Κατσέλη, η απόφαση του Αρείου Πάγου μπορεί να σημαίνει χαμηλότερους τόκους, μικρότερη συνολική επιβάρυνση και μεγαλύτερη βιωσιμότητα της ρύθμισης.

ΜΟΝΙΚΑ ΑΡΤΙΝΟΥ

Mε τον φόβο της έξωσης θα περάσουν τις γιορτινές μέρες χιλιάδες δανειολήπτες, τα δάνεια των οποίων έχουν κοκκινίσει και περάσει σε fund. Ανάμεσά τους, άνθρωποι που έχασαν την εργασία τους στα χρόνια της κρίσης ή τους χτύπησε η αρρώστια.

Πολίτες που μέχρι εκείνη τη δύσκολη ώρα πλήρωναν κανονικά τη δόση του δανείου και δεν χρωστούσαν πουθενά, γράφει η Έλενα Φυντανίδου σε ένα αποκαλυπτικό ρεπορτάζ στο Βήμα.

Χιλιάδες νοικοκυριά να απειλούνται με απώλεια της πρώτης κατοικίας τους ενόψει μαζικών πλειστηριασμών.

Η συγκυρία είναι κρίσιμη, καθώς η κυβέρνηση προετοιμάζεται να ανακοινώσει νέα μέτρα για το στεγαστικό πρόβλημα. Το ρεπορτάζ εστιάζει σε αληθινές ιστορίες ανθρώπων που χάνουν τα σπίτια τους, όχι απλώς επειδή αθέτησαν τις υποχρεώσεις τους. Αλλά και γιατί ο στόχος είναι να τους πάρουν τα σπίτια.

Η περίπτωση του Κώστα από τη Γλυφάδα

Ο Κώστας, μαραγκός στο επάγγελμα, αγόρασε το 2003 σπίτι 99 τ.μ. στη Γλυφάδα με δάνειο 260.000 ευρώ και μηνιαία δόση 1.300 ευρώ.

Το 2012, η κατάρρευση της οικοδομής τον άφησε άνεργο. Η τράπεζα πρότεινε μετατροπή του δανείου σε ελβετικό φράγκο, μια επιλογή που αποδείχθηκε οικονομικά ολέθρια: ενώ η οικογένεια είχε καταβάλει 160.000 ευρώ έως το 2015, σήμερα το χρέος ξεπερνά τις 500.000 ευρώ.

Οι συνεχείς αποτυχημένες προσπάθειες ρύθμισης, με ολοένα και υψηλότερες απαιτήσεις προκαταβολής – φτάνοντας τα 100.000 ευρώ – ενίσχυσαν την πεποίθησή του ότι στόχος ήταν η αρπαγή του σπιτιού.

Η οικογένεια αντιμετώπισε επιπρόσθετα τραγικά πλήγματα: το παιδί τους διαγνώστηκε με καρκίνο, ενώ ο ίδιος υπέστη εγκεφαλικό . Παρά τη δυνατότητα έκδοσης πιστοποιητικού ευαλωτότητας, απορρίφθηκε επειδή η αξία του ακινήτου υπερέβαινε το όριο κατά 10.000 ευρώ.

Ο πλειστηριασμός έγινε στις 5 Ιουλίου 2023, με το σπίτι να περνά σε εταιρεία real estate ξένων συμφερόντων. Δύο προσπάθειες έξωσης αποτράπηκαν προσωρινά χάρη στην αλληλεγγύη εργαζομένων, σωματείων και γειτόνων. Χειρότεροι και από τοκογλύφους.

H συνέχεια είναι αποκαλυπτική: «Το 2017 προσπάθησα να έρθω σε συνεννόηση – μέσω της τράπεζας – με την εταιρεία διαχείρισης που συνεργαζόταν με το fund για να μη μου βγάλουν το σπίτι “στο σφυρί”. Μου ζήτησαν αρχικά προκαταβολή 12.000 ευρώ για να “τα βρούμε” και να γίνει νέα ρύθμιση.

Μέσα σε λιγότερο από μήνα και αφού τους ενημέρωσα ότι είχα βρει το ποσό που ζητούσαν, μου είπαν ότι η προκαταβολή είχε φθάσει στα 25.000 ευρώ. Δανείστηκα από συγγενείς και φίλους, τους ενημέρωσα ξανά, και μου είπαν ότι το ποσόν είχε ξανά διπλασιαστεί και είχε φθάσει στα 50.000 ευρώ.

Δεν το έβαλα κάτω παρότι μέσα μου ήξερα πια ότι με κορόιδευαν και ήθελαν να μου “φάνε” το σπίτι. Συνεννοήθηκα με τον αδελφό μου ο οποίος είχε ένα χωραφάκι και μου είπε: “Θα το πουλήσω και θα σου δώσω τα λεφτά. Το σπίτι δεν θα το χάσεις”. Ήρθα ξανά σε επικοινωνία με τους υπαλλήλους της τράπεζας – με αυτούς έκανα τις συνεννοήσεις, διότι με τη διαχειρίστρια εταιρεία ήταν αδύνατη η επικοινωνία – και τους είπα ότι θα τα έχουν τα λεφτά που ζητούν.

Ξέρετε τι μου είπαν; Ότι το ποσό της προκαταβολής είχε διπλασιαστεί και είχε φθάσει στα 100.000 ευρώ. Εκεί σταμάτησα… Τα κατάλαβα όλα. Ήθελαν να μου πάρουν το σπίτι. Είναι και στη Γλυφάδα… Οι τιμές έχουν πάρει τη πάνω βόλτα».

Πώς η Κρίστι Γεωργιοπούλου έπεσε στην παγίδα.

Η Κρίστι ζει με τον 17χρονο γιο της και το 2007 έλαβε δάνειο 130.000 ευρώ . Μετά τον θάνατο του πατέρα της, μπήκε στον «νόμο Κατσέλη» και συνέχισε να καταβάλλει 300 ευρώ μηνιαίως. Η ίδια διηγείται πώς έπεσε στην παγίδα, όταν υπάλληλοι της τράπεζας από την οποία είχε πάρει το δάνειο, της πρότεινε να βγει από τον «νόμο Κατσέλη» και να επιστρέψει στην τράπεζα καταβάλλοντας το ίδιο ποσόν των 300 ευρώ:

«Έδειξα τα χαρτιά που μου έδωσε η τράπεζα και σε δικηγόρο, ο οποίος μου είπε ότι η πρόταση είναι καλή, και δυστυχώς συμφώνησα. Ενώ πλήρωνα κανονικά, το 2020 μου ήρθε ένα χαρτί από μία εταιρεία διαχείρισης δανείων, ενημερώνοντάς με ότι είμαι “κόκκινη”.

Πήγα τρέχοντας στην τράπεζα όπου οι υπάλληλοι με διαβεβαίωσαν ότι το δάνειό μου δεν είναι “κόκκινο”, και ότι πήγε στην εταιρεία διαχείρισης διότι βρισκόταν στην ίδια σειρά με “κόκκινα” δάνεια. Στο ερώτημά μου γιατί δεν ενημερώθηκα, μού απάντησαν ότι κάποιος υπάλληλος θα τηλεφώνησε, αλλά δεν με βρήκε. Αυτή ήταν η απάντηση της τράπεζας», είπε.

Παρά τη συνέπεια στις πληρωμές, η τράπεζα μετέφερε το δάνειο σε εταιρεία διαχείρισης, η οποία το χώρισε σε δύο τμήματα και μόνο για το ένα τής έβγαλε να πληρώνει μηνιαία δόση ύψους 478 ευρώ, διαβεβαιώνοντάς της ότι όταν γίνει νέος διακανονισμός θα «φέρουν και το δεύτερο στα ίσα του». Ωστόσο, κατάλαβε πολύ αργότερα, ότι σε αυτό το «δεύτερο δάνειο» γινόταν ανατοκισμός.

Εκπρόσωποι της διαχειρίστριας εταιρείας την κάλεσαν μετά από οκτώ – εννέα μήνες για να κάνουν νέα ρύθμιση ζητώντας ως προκαταβολή το ποσόν των 4.000 ευρώ. «Μέσα σε τέσσερις μέρες τους τηλεφώνησα και τους είπα ότι έχω τα λεφτά για προχωρήσουμε στη ρύθμιση.

Ξαφνικά, οι 4.000 έγιναν 12.000 ευρώ, μετρητά. Τους είπα ότι δεν έχω τόσα χρήματα και ζήτησα να μου κάνουν δόσεις. Αρνήθηκαν και μου έστειλαν χαρτί ότι θα γίνει πλειστηριασμός. Έκανα εξωδικαστικό, η διαχειρίστρια εταιρεία τον απέρριψε, ισχυριζόμενη ότι είχαμε κάνει συμφωνία και την αθέτησα. Εγώ όμως, όλο αυτό το διάστημα συνέχιζα να πληρώνω».

Τρεις μέρες πριν τον πλειστηριασμό, η κυρία Γεωργιοπούλου δέχθηκε κλήση από τη διαχειρίστρια εταιρεία, ενημέρωνοντάς τη για τη διαδικασία.

«Τρελάθηκα. Πήγα στην εταιρεία και τους ρώτησα τι χρειάζεται. Μου είπαν ότι για να γίνει αναστολή του πλειστηριασμού πρέπει να είναι σοβαρό το ποσόν. Μου ζήτησαν 26.000 ευρώ αν… το δεχόταν το fund με το οποίο συνεργάζεται. Όταν άκουσα αυτό το ποσόν ξεροκατάπια. Τους είπα: «Δεν έχω τόσα λεφτά. Πώς θα τα βρω;». Και ξέρετε τι μου απάντησαν; «Άλλοι πουλάνε. Πουλήστε κι εσείς».

Το μόνο που μπόρεσα να τους πω είναι ότι γνωρίζουν καλύτερα απ’ τον καθένα την περιουσιακή μου κατάσταση. Άρα ξέρουν ότι δεν έχω κάτι να πουλήσω. Μου είπαν να τους καλέσω σε δύο μέρες μήπως βρίσκαμε κάποια λύση. Τους καλούσε η δικηγόρος μου όλη μέρα και δεν το σήκωναν».

Το σπίτι της πλειστηριάστηκε σε εταιρεία real estate ξένων συμφερόντων για 79.301 ευρώ . Η έξωση επιχείρηθηκε με την παρουσία αστυνομίας, αλλά αποτράπηκε προσωρινά χάρη στην Επιτροπή κατά των Πλειστηριασμών . Σήμερα, η εταιρεία ζητά 100.000 ευρώ για την επιστροφή του σπιτιού.

Η μόνιμη ομηρία

Ο Γιώργος Τάτσης, περιφερειακός σύμβουλος Αττικής με τη Λαϊκή Συσπείρωση, δηλώνει ότι οι πολίτες βρίσκονται σε μόνιμη «ομηρία» από τράπεζες και funds, και ζητά την απαγόρευση πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας, καθώς και ρυθμίσεις με διαγραφή τόκων, προσαρμοσμένες στο εισόδημα των οφειλετών.

Η δικηγόρος Κατερίνα Γεράκη επισημαίνει ότι οι τράπεζες δεν είναι υποχρεωμένες να μεταβιβάζουν μόνο «κόκκινα» δάνεια σε εταιρείες διαχείρισης-αρπακτικά, γεγονός που δυσκολεύει την προστασία των δανειοληπτών.

Σύμφωνα με την Επιτροπή κατά των Πλειστηριασμών, πραγματοποιούνται περίπου 1.300 πλειστηριασμοί την εβδομάδα, μεγάλο μέρος των οποίων αφορά την πρώτη κατοικία.

Οι περιπτώσεις του Κώστα και της Κρίστι αναδεικνύουν το πώς οι οικονομικές και κοινωνικές ανατροπές – η ανεργία, οι ασθένειες και οι επιθετικές πρακτικές των τραπεζών – συνδυάζονται για να οδηγήσουν ευάλωτες οικογένειες σε απώλεια περιουσίας.

Χρειάζονται πολιτικές παρεμβάσεις

Η κρίση των στεγαστικών δανείων στην Ελλάδα έχει βαθιές ρίζες. Μετά την ένταξη της χώρας στο ευρώ, οι τράπεζες χορηγούσαν αφειδώς δάνεια με υψηλά ποσά και χαμηλές αρχικές δόσεις.

Η παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 και η ελληνική δημοσιονομική κρίση που ακολούθησε οδήγησαν σε μαζική ύφεση και εκτόξευση της ανεργίας, ιδιαίτερα μετά το 2010. Οι δανειολήπτες που ως τότε ήταν συνεπείς, βρέθηκαν αντιμέτωποι με επιτόκια που εκτοξεύθηκαν, δάνεια σε ξένο νόμισμα που πολλαπλασίασαν το χρέος τους, και σταδιακά, την είσοδο των funds στην αγορά κόκκινων δανείων.

 

Από το 2017, η θεσμοθέτηση ηλεκτρονικών πλειστηριασμών επέτρεψε την επιτάχυνση της διαδικασίας. Παρότι υπήρξαν νομοθετικές πρωτοβουλίες όπως ο «νόμος Κατσέλη» για την προστασία υπερχρεωμένων νοικοκυριών, η κάλυψη μειώθηκε σταδιακά και σήμερα πολλοί δανειολήπτες δεν πληρούν τις αυστηρές προϋποθέσεις προστασίας.

Οι περιπτώσεις που καταγράφει η Ε. Φυντανίδου είναι χαρακτηριστικές ενός ευρύτερου κοινωνικού δράματος: σπίτια χάνουν οι αδύναμοι κρίκοι της κοινωνίας, όχι λόγω αμέλειας ή αδιαφορίας, αλλά από συνδυασμό εξωγενών οικονομικών πιέσεων, απληστίας και θεσμικών κενών.

Πηγή: tvxs.gr

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΙΜΠΟΥΡΟΠΟΥΛΟΣ

Η ΔΥΠΑ δεν κάνει το παραμικρό για να σταματήσει παράνομους πλειστηριασμούς ακινήτων που έχουν αποκτηθεί από τον πρώην ΟΕΚ, είτε με δάνεια είτε με απευθείας διάθεση έτοιμων κατοικιών που κατασκευάστηκαν από τον οργανισμό ● Ηχηρές καταγγελίες των εργαζομένων πρώην ΟΑΕΔ, ΟΕΚ και Εργατικής Εστίας για διακινδύνευση ενυπόθηκων δανείων τουλάχιστον 400 εκατ. ευρώ που μπορεί να επιβαρύνουν τη ΔΥΠΑ.

Πάνω από 40.000 εργατικές κατοικίες, που αποκτήθηκαν με δάνεια του πρώην Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας, όπως και σπίτια που κατασκευάστηκαν εδώ και δεκαετίες από τον καταργημένο ελέω μνημονίων και τρόικας ΟΕΚ έχουν εγκαταλειφθεί στο έλεος των τραπεζών και των funds και κινδυνεύουν από παράνομους πλειστηριασμούς, «φεσώνοντας» μάλιστα τη ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ). Σύμφωνα με όσα καταγγέλλει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Υπαλλήλων ΟΑΕΔ-τ.ΟΕΕ-τ.ΟΕΚ (ΠΑΝΣΥΠΟ), το τελευταίο διάστημα η Διεύθυνση Ακίνητης Περιουσίας και Στεγαστικής Συνδρομής της ΔΥΠΑ, που ουσιαστικά είναι ό,τι έχει απομείνει από τον πρώην ΟΕΚ, έχει δεχθεί δεκάδες ειδοποιήσεις, αφενός από πλειοδότες εκπλειστηριασμένων ακινήτων που ενημερώνουν ότι τα ακίνητα έχουν περάσει πλέον στην κυριότητά τους μετά τον πλειστηριασμό, αφετέρου από δικαιούχους του πρώην ΟΕΚ που χάνουν τις κατοικίες τους, τις οποίες απέκτησαν είτε με δάνειο είτε με απευθείας διάθεση από τον οργανισμό έναντι υποθήκης υπέρ του.

Η υποθήκη που έχει εγγράψει ο πρώην ΟΕΚ σε όλες τις κατοικίες που αποκτήθηκαν από ασφαλισμένους δικαιούχους, που ήταν και χρηματοδότες της όποιας κρατικής στεγαστικής πολιτικής, είναι πλέον περιουσιακό στοιχείο της ΔΥΠΑ, που είναι ο καθολικός διάδοχος του καταργημένου Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας. Αρα, βάσει της νομοθεσίας, η ΔΥΠΑ θα έπρεπε να υπερασπίζεται τις κατοικίες που κατάσχουν και ξεπουλάνε τράπεζες και funds, όχι μόνο υπέρ των ασφαλισμένων-κατόχων εργατικών κατοικιών, αλλά και έναντι της δικής της περιουσίας, που περιλαμβάνει και τα υποθηκευμένα ακίνητα που αποκτήθηκαν με χρήματα του ΟΕΚ.

Ωστόσο, όπως καταγγέλλει ο ΠΑΝΣΥΠΟ, στους πλειστηριασμούς τους οποίους επισπεύδουν τράπεζες ή funds έναντι συμπληρωματικών τραπεζικών δανείων αγοράς ή επισκευής, η ΔΥΠΑ δεν εμφανίζεται καν και δεν ασκεί τα νόμιμα δικαιώματα, αλλά και υποχρεώσεις της, ήτοι: δεν παρεμβαίνει στις διαδικασίες πλειστηριασμού, δεν ασκεί ανακοπές όπως υποχρεούται, δεν κάνει αναγγελία ως ενυπόθηκος δανειστής.

Ο Σύλλογος Υπαλλήλων ΟΑΕΔ-τ.ΟΕΕ-τ.ΟΕΚ χαρακτηρίζει θεσμικό σκάνδαλο τη στάση της ΔΥΠΑ, καθώς παραβιάζει ξεκάθαρα τον νόμο, τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και τη νομολογία.

Τι λέει ο νόμος;

● Το Ν.Δ. 2963/1957, με το οποίο ιδρύθηκε ο ΟΕΚ, όπως και η τροποποίησή του με το Ν.Δ. 910/1971 αναφέρουν ρητά ότι «δεν επιτρέπεται κατάσχεσις επί των υπό του ΟΕΚ κατασκευαζόμενων και παραχωρουμένων κατοικιών, μέχρι της αποπληρωμής του τιμήματος εις τον ΟΕΚ».

● Η απόφαση 570/2015 του Αρείου Πάγου για τα δάνεια του ΟΕΚ από ίδια κεφάλαια αποφαίνεται ότι: «α) απαγορεύεται η διάθεση με αναγκαστική εκτέλεση ακινήτου που αγοράστηκε ή ανεγέρθηκε, κατά τις διατάξεις χορήγησης των στεγαστικών προγραμμάτων δανείου του ΟΕΚ, β) τυχόν επιβολή της κατάσχεσης είναι άκυρη και γ) σε περίπτωση διάθεσης του ακινήτου με αναγκαστικό πλειστηριασμό, ακόμη κι αν αυτός παραμείνει έγκυρος ως διαδικαστική πράξη, επειδή είναι ανίσχυρος ως δικαιοπραξία διαθέσεως του ουσιαστικού δικαίου, δεν επιφέρει μεταβίβαση της κυριότητας του πλειστηριασθέντος στον υπερθεματιστή».

● Παλιότερη απόφαση του Αρείου Πάγου (ΟλΑΠ 1688/1983) ορίζει ότι η απαγόρευση κατάσχεσης ισχύει μέχρι την πλήρη εξόφληση του δανείου, αλλά ακόμη και αν έχει εξοφληθεί το δάνειο, απαγορεύεται η κατάσχεση για μια δεκαετία από τη λήψη του.

● Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία και νομολογία, η ΔΥΠΑ θα έπρεπε σε κάθε πλειστηριασμό κατοικίας με υποθήκη πρώην ΟΕΚ να ασκήσει ανακοπές, παρεμβάσεις και αναγγελία σε κάθε διαδικασία εκτέλεσης κατά τα άρθρα 933, 934 και 972 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Κι αυτό γιατί οι ενυπόθηκες κατοικίες που έχει δανειοδοτήσει ή διαθέσει ο πρώην ΟΕΚ είναι δημόσια περιουσία. «Η μη άσκηση έγκαιρων ανακοπών και η μη αναγγελία δεν είναι μια ατυχής παράλειψη, είναι παράβαση υπηρεσιακού καθήκοντος και παραβίαση της αρχής χρηστής διοίκησης», σχολιάζει ο ΠΑΝΣΥΠΟ.

Τι έκανε η ΔΥΠΑ για να αντιμετωπίσει το τσουνάμι κατασχέσεων εργατικών κατοικιών, που όσο τα ενυπόθηκα δάνεια με τα οποία αποκτήθηκαν είναι ανεξόφλητα παραμένουν μερικώς και δημόσια περιουσία; Εστειλε ένα έγγραφο υπενθύμισης της νομοθεσίας στις ενώσεις των συμβολαιογράφων που κάνουν τους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς, ενώ είναι άγνωστο αν το έστειλε και στις τράπεζες, τους servicers και τα funds στα οποία έχουν περάσει τα «κόκκινα δάνεια και σπίτια» του πρώην ΟΕΚ. Ακόμη κι αν το έστειλε, το να υποδεικνύεις σε τρίτους ιδιώτες τον νόμο τον οποίο εσύ ο ίδιος, ως κράτος, ως πρώην ΟΕΚ, ως ΔΥΠΑ, δεν εφαρμόζεις είναι κοροϊδία.

Εχει ενδιαφέρον ότι ούτε η ΔΥΠΑ, αλλά ούτε το αρμόδιο για την εργατική κατοικία υπουργείο έχουν αρνηθεί ότι… παραβιάζουν τον νόμο. Τον Φεβρουάριο του 2025, το νεοπαγές υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, απαντώντας σε ερώτηση βουλευτών του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ., αναγνωρίζει ότι από τους 81.715 δανειολήπτες του πρώην ΟΕΚ, οι 32.115 δεν μπήκαν στη ρύθμιση του δανείου τους που είχε κάνει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ το 2018, άρα μένουν εκτεθειμένοι στον κίνδυνο πλειστηριασμού. Σε αντίστοιχη πρόσφατη ερώτηση του βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., Βασίλη Κόκκαλη, κατά τις πληροφορίες μας (δεν έχει αναρτηθεί ακόμη στην ιστοσελίδα της Βουλής το σχετικό έγγραφο) η ΔΥΠΑ απαντάει με τον ίδιο τρόπο: ενημερώσαμε συμβολαιογράφους και λοιπούς εμπλεκόμενους και αμαρτίαν ουκ έχομεν. Αλλά, μήπως έχουσιν, όταν μιλάμε για δάνεια και παροχές με κεφάλαια του πρώην ΟΕΚ που έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμα και ξεπερνούν τα 400 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με απάντηση του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής στη Βουλή τον περασμένο Φλεβάρη;

Πηγή: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Ερευνα σε όλες τις εταιρίες που διαχειρίζονται κόκκινα δάνεια και οφειλές προς τραπεζικά ιδρύματα ξεκινά η Αρχή για την Καταπολέμηση του Ξεπλύματος Μαύρου Χρήματος. 

Αντικείμενο της έρευνας είναι ο τρόπος που λειτουργούν όλες αυτές οι εταιρίες, εάν οι ενέργειές τους είναι σύννομες, καθώς και εάν με τις πράξεις και παραλείψεις τους διευκολύνουν τυχόν διάπραξη ξεπλύματος μαύρου χρήματος ή νομιμοποίηση παράνομων δραστηριοτήτων μέσω τρίτων εταιρειών ή εταιρικών σχημάτων. 

Σύμφωνα με πληροφορίες, η ανεξάρτητη αρχή έχει ήδη καταγράψει όλες αυτές τις εταιρίες και αναμένεται να ερευνήσει τη δράση τους και την πιθανή συμμετοχή τους σε διαδικασίες πλειστηριασμών ή συμμετοχής σε funds. 

Δεν είναι δυνατόν να βγαίνουν σε πλειστηριασμό χιλιάδες σπίτια πολιτών, αλλά να μην ελέγχονται οι εταιρίες ή τα funds που εμφανίζονται έτοιμες να τα εξαγοράσουν, ενώ έχουν χρέη εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. 

Νατάσα Στασινού 

Όταν ο μεγαλύτερος εισπράκτορας χρεών (και δευτερευόντως διαχειριστής επισφαλών δανείων) της Ευρώπης «καίγεται» από τα δικά του χρέη, κάτι έχει πάει πολύ στραβά. Η Intrum μπορεί να είναι η πιο τρανταχτή περίπτωση, αλλά δεν είναι η μόνη.

Οι εισπρακτικές της ηπείρου (τις οποίες τις μάθαμε καλά την τελευταία δεκαετία, με αλλεπάλληλα, επίμονα τηλεφωνήματα σε όσους καθυστερούσαν πληρωμές δανείων και λογαριασμών και χωρίς οι ίδιες να σηκώνουν εύκολα το τηλέφωνο) είχαν χτίσει μία άκρως επικερδή δραστηριότητα όσο τα κόκκινα δάνεια ήταν βουνό και όσο οι ίδιες μπορούσαν να δανείζονται αφειδώς χάρη στα εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια και τις ευοίωνες προοπτικές των μεγεθών τους. Όλα αυτά ξαφνικά χάθηκαν.

H γαλλική iQera και η βρετανική Lowell είναι επίσης δύο εισπρακτικές εταιρείες που έχουν δεχθεί εντονότατες πιέσεις, ενώ σφυροκόπημα δέχονται συνολικά οι μετοχές του κλάδου. Ακόμη και ο ιταλικός κολοσσός DoValue, που δεν αντιμετωπίζει τις περιπέτειες της Intrum (και που ανοίγει νέες δραστηριότητες στη χώρα μας), έχει δει τη μετοχή του να υποχωρεί 69% από τις αρχές του έτους.

Για την Intrum η πτώση είναι 38% φέτος.

 

Τα κόκκινα δάνεια

Οι τράπεζες στον νότο της Ευρώπης – που ήταν εκείνες που βαρύνονταν με τον μεγαλύτερο όγκο μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων – ολοκλήρωσαν σε μεγάλο βαθμό τις εκκαθαρίσεις που κάποτε τροφοδοτούσαν το μπόνους των επισφαλών δανείων. Προσέλκυσαν επενδύσεις από funds του εξωτερικού, όπως τα Apollo, Cerberus, PIMCO, Elliott και Lone Star.

Παράλληλα τα κρατικά μέτρα στήριξης έχουν βοηθήσει εταιρείες και νοικοκυριά να σταθούν στα πόδια τους. Έτσι ακόμη και η πανδημία με τα lockdown ή οξεία ενεργειακή κρίση που ήρθε ως αποτέλεσμα του πολέμου στην Ουκρανία και της μετωπικής σύγκρουσης της Δύσης με τη Ρωσία, δεν γέννησαν νέο κύμα επισφαλών δανείων.

Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (ΜΕΔ) διατηρούνται στο 1,8% των συνολικών τραπεζικών δανείων στην Ευρώπη για έξι συνεχόμενα τρίμηνα, σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία.

Στην Ιταλία, τη μεγαλύτερη αγορά επισφαλειών της ηπείρου, οι πωλήσεις πέρυσι ανήλθαν συνολικά σε 31 δισεκατομμύρια ευρώ, το ένα τρίτο της κορύφωσης του 2018. Τότε, σχεδόν όλες οι πωλήσεις προέρχονταν από τράπεζες, ενώ πάνω από το ήμισυ του συνόλου το 2023 ήταν μεταπωλήσεις.

Τα επιτόκια

Κατά την εποχή του εύκολου χρήματος των τελευταίων 10 ετών, οι εισπράκτορες δανείων δανείστηκαν δισεκατομμύρια ευρώ φτηνά, χρησιμοποιώντας τα μετρητά για να αγοράσουν μη εξυπηρετούμενα καταναλωτικά δάνεια σε τεράστιες εκπτώσεις στην ονομαστική τους αξία. Στη συνέχεια, βγήκαν στην αγορά και ζήτησαν την επιστροφή όσο το δυνατόν περισσότερων από αυτά τα χρήματα, γεγονός που τους απέφερε παχυλό κέρδος.

Την τελευταία διετία η ταχεία άνοδος των επιτοκίων, σε συνδυασμό με τη συμπίεση των καταναλωτικών δαπανών και τον αυξημένο πληθωρισμό, υπονόμευσε αυτό το μοντέλο και τρόμαξε τους κατόχους ομολόγων των Intrum, Lowell και άλλων εταιρειών.  Τα αυξανόμενα επιτόκια σημαίνουν ότι οι εταιρείες αντιμετωπίζουν ακριβό κόστος αναχρηματοδότησης για τα δισεκατομμύρια ευρώ σε ομόλογα υψηλής απόδοσης που έχουν λήξει.

Οι εισπράκτορες χρεών δεν έχουν πραγματικά καλές επιλογές: Μπορούν να προσπαθήσουν να αναζητήσουν άλλες πηγές χρηματοδότησης, να εξαλείψουν ή να μειώσουν τις πληρωμές μερισμάτων στους μετόχους ή να περιορίσουν τις εξαγορές νέων χαρτοφυλακίων. Κάθε μία από αυτές τις επιλογές δημιουργεί τα δικά της προβλήματα.

Για να αντιληφθεί κανείς πόσο διογκώθηκαν τα βάρη τους, στις χρυσές εποχές η Intrum δανειζόταν από την αγορά με επιτόκιο 3%. Έχοντας δει την πιστοληπτική ικανότητά της να βυθίζεται στην κατηγορία των σκουπιδιών, πριν από λίγους μήνες, τον Ιούνιο, πούλησε ομόλογο με κουπόνι 11,875%. Ορισμένοι από τους τίτλους της διαπραγματεύονταν τότε έως και 74 σεντς στο ευρώ.

Πάρτι ήταν και… τελείωσε, θα έλεγε κανείς ή όπως σχολίαζε σε πρόσφατο άρθρο του το Reuters, οι εισπρακτικές της Ευρώπης «πέρασαν από το λουκούλλειο γεύμα, στον λιμό».

Πηγή: naftemporiki.gr

Η Intrum, ο μεγαλύτερος φορέας είσπραξης χρεών στην Ευρώπη, δήλωσε την Παρασκευή ότι θα υποβάλει αίτηση στις ΗΠΑ, προκειμένου να υπαχθεί σε προστασία πτώχευσης.

Η εταιρεία ισχυρίζεται ότι επιδιώκει να αναδιαρθρώσει την οικονομική της θέση καθώς δυσκολεύτηκε στα χρόνια της πανδημίας και τώρα από την ενεργειακή κρίση και τα υψηλά επιτόκια.

Το καμπανάκι για την εταοιρεία άρχισε να χτυπά όταν στα τέλη Ιουνίου το καθαρό χρέος της Intrum, που ανερχόταν στα 49,4 δισ. σουηδικές κορώνες (4,69 δισ. δολάρια) στα τέλη Ιουνίου, όπως μεταδίδει το Reuters.

«Η Intrum αναμένει να υπάρξει μετά την προκαθορισμένη διαδικασία του Άρθρου 11 και τη διαδικασία αναδιοργάνωσης της σουηδικής εταιρείας επαρκές περιθώριο και ρευστότητα για να πραγματοποιήσει το επιχειρηματικό της σχέδιο και να βρεθεί σε θέση για μακροπρόθεσμη ανάπτυξη και επιτυχία», αναφέρει η εταιρεία σε ανακοίνωσή της.

Η Intrum έχει εξασφαλίσει τη σύμφωνη γνώμη του 73% των ομολογιούχων της για την αναδιάρθρωση του χρέους της, ποσοστό που επαρκεί για την υποβολή ένταξης στο Άρθρο 11 του πτωχευτικού κώδικα των ΗΠΑ, αλλά μικρότερο από το 75% που απαιτείται ώστε να πληροί τις προϋποθέσεις για ένταξη στην απλούστερη διαδικασία που προβλέπει το βρετανικό δίκαιο ή το όριο του 90% που θα επέτρεπε να προχωρήσει σε μια πλήρως εθελοντική διαδικασία αναδιάρθρωσης.

Η επίτευξη ενός υψηλότερου επιπέδου συναίνεσης των ομολογιούχων στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του χρέους της θα απλοποιούσε την εφαρμογή του και θα μείωνε το κόστος, δήλωσε τον Ιούλιο ο CEO της Intrum Andres Rubio, προσθέτοντας ότι η συναίνεση του 90% θα ήταν η βέλτιστη εξέλιξη, προσθέτοντας ότι ελάχιστη απαίτηση είναι η συμφωνία των 2/3 των ομολογιούχων.

Δεν περιλαμβάνεται στο νομοθετικό πλαίσιο κάποια ποινή όταν servicers «πιάνονται» ως υπότροποι καταπάτησης της νομοθεσίας και τη γλιτώνουν με ένα ακόμη πρόστιμο χωρίς άλλες συνέπειες
Οι servicers δεν λογαριάζουν τα διοικητικά πρόστιμα που τους επιβάλλει η Γενική Διεύθυνση Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης μετά από καταγγελίες δανειοληπτών που αποδεικνύεται ότι παραβιάζουν τα δικαιώματά τους.
Ο νομοθέτης «ξέχασε» να συμπεριλάβει στο νομοθετικό πλαίσιο κάποια ποινή όταν servicers «πιάνονται» ως υπότροποι καταπάτησης της νομοθεσίας και τη γλιτώνουν με ένα ακόμη πρόστιμο χωρίς άλλες συνέπειες.
Την ίδια στιγμή η νέα πολιτική ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης δεν διαφημίζει τα πρόστιμα των servicers όπως έκανε ο απερχόμενος υπουργός Κώστας Σκρέκας, ο οποίος στις 9 Απριλίου 2024 είχε αναρτήσει στην ιστοσελίδα του υπουργείου τις «καμπάνες» σε τρεις services.
Aντίθετα ο υπουργός Τάκης Θεοδωρικάκος δεν ανακοινώσει με επισημότητα τα πρόστιμα παρότι τα τριπλασίασε για τους παραβάτες του λιανεμπορίου
Στις9 Απριλίου 2004 επι υπουργίας Σκρέκα η doValue Greece, παραβίασε την παρ. 1 του άρθρου 10 του ν. 3758/2009, η Cepal Hellas A.E.Δ.Α.Δ.Π., σε εφαρμογή του άρθρου 13α του ν. 2251/1994, και η INTRUM HELLAS σε εφαρμογή του άρθρου 13α του ν. 2251/1994.

Στις 23 Σεπτεμβρίου η doValue Greece  μετά από καταγγελίες δανειοληπτών στη Γενική Διεύθυνση Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης, πιάστηκε να παραβιάζει το άρθ. 13α παρ. 2 και παρ. 2α του ν. 2251/94 και του άρθ. 10 παρ. 1 του ν.3758/2009, επέβαλε διοικητικά πρόστιμα συνολικού ύψους 670.000 ευρώ στη doValue Greece Ανώνυμη Εταιρεία Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις (A.E.Δ.Α.Δ.Π.)

Στις 26 Σεπτεμβρίου Cepal Hellas. «πιάστηκε» από τη Γενική Διεύθυνση Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου μετά από καταγγελίες δανειοληπτών να παραβιάζει το άρθ. 10 παρ. 1 του ν.3758/2009 και της επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο συνολικού ύψους 75.000 ευρώ,
Οι servicers ξεμπερδεύουν με πρόστιμα και επανέρχονται με την ίδια παράβαση.

Σε διάστημα πέντε μηνών οι servicers Cepal και doValue παραβίασαν την παρ. 1 του άρθρου 10 του ν. 3758/2009, άρθ. 13α παρ. 2 και παρ. 2α του ν. 2251/94.
Το «κατηγορητήριο» της Γενικής Γραμματείας Προστασίας Καταναλωτή αναφέρει:
• Πολύμηνη καθυστέρηση της εταιρείας να ανταποκριθεί σε αιτήματα των οφειλετών για αποστολή δοσολογίου, αριθμού λογαριασμού εξυπηρέτησης δικαστικής απόφασης, χορήγησης εγγράφων περί υπολοίπου οφειλής, αναλυτικής βεβαίωσης οφειλής, αντιγράφου δανειακών συμβάσεων και κινήσεων λογαριασμών, επικαιροποίηση των καταβολών και άρνησή της για αποστολή κινήσεων λογαριασμών κατόπιν αιτήματος των δανειοληπτών,
• Πολύμηνη καθυστέρηση της εταιρείας να ανταποκριθεί σε αίτημα οφειλέτη για ανάρτηση των οφειλών του στην πλατφόρμα εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών με αποτέλεσμα την παρακώλυση της διαδικασίας ρύθμισης της οφειλής του βάσει του ν. 4738/2020,
• Πολυετής καθυστέρηση της εταιρείας να ανταποκριθεί στην υποχρέωσή της περί ενημέρωσης των σχετικών δανειακών συμβάσεων οφειλέτη στην πλατφόρμα του ν. 4605/2019 και την αναγγελία δόσεων, προκειμένου να χορηγηθεί η συνεισφορά του Δημοσίου στο πλαίσιο του άρθ. 76 ν. 4605/2019,
• Πολύμηνη καθυστέρηση της εταιρείας στη διαχείριση αιτημάτων ρύθμισης οφειλής και δυσχέρεια στην επικοινωνία των δανειοληπτών με την εταιρεία στο πλαίσιο διαχείρισης των οφειλών τους,
• Ενημέρωση δανειοληπτών από εκπροσώπους της εταιρείας περί ύπαρξης ληξιπρόθεσμης οφειλής τους, σε περιπτώσεις που είτε ο δανειολήπτης κατέβαλε προσηκόντως τις δόσεις του δανείου είτε είχε υπαχθεί στις ευεργετικές διατάξεις του ν.3869/2010 τηρώντας τη δικαστική ρύθμιση,
• Επαναλαμβανόμενη όχληση του δανειολήπτη περί ύπαρξης ληξιπρόθεσμης οφειλής που στην πραγματικότητα δεν υφίστατο παρά την προφορική ενημέρωση του τελευταίου προς την εταιρεία και την προσκόμιση σε αυτήν αποδεικτικών στοιχείων.
Το κατηγορητήριο για την Cepal Hellas A.E.Δ.Α.Δ.Π. ήταν η ανάθεση εντολής σε εταιρείες ενημέρωσης οφειλετών για ενημέρωση δανειοληπτών περί ύπαρξης ληξιπρόθεσμής οφειλής η οποία στην πραγματικότητα δεν υφίστατο δεδομένου ότι είχε εξοφληθεί ολοσχερώς.
Ενημέρωση δανειοληπτών μέσω επιστολών για την ύπαρξη ληξιπρόθεσμων οφειλών που στην πραγματικότητα δεν υφίσταντο παρά την προφορική ενημέρωση των δανειοληπτών προς την εταιρεία και την προσκόμιση σε αυτήν αποδεικτικών στοιχείων (βεβαιώσεις εξόφλησης).

Νίκος Θεοδωρόπουλος
ntheo@bankngnews .gr

Πηγή: bankingnews.gr