#THISISGYROS: Λάκκοι με πτώματα, ζώα με προβλήματα υγείας, απόβλητα στο περιβάλλον – Έρευνα σε 27 ελληνικά χοιροτροφεία

#THISISGYROS: Λάκκοι με πτώματα, ζώα με προβλήματα υγείας, απόβλητα στο περιβάλλον – Έρευνα σε 27 ελληνικά χοιροτροφεία

Παρασκευή, 11/09/2026 - 19:20

Αποκαλυπτική είναι η έρευνα της οργάνωσης REthink Animals που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της καμπάνιας της THIS IS GYROS σε συνεργασία με την οργάνωση ερευνητικής δημοσιογραφίας UNLOCKED. Η έρευνα επικεντρώνεται σε 27 χοιροτροφικές μονάδες σε διαφορετικές περιοχές της χώρας και αναδεικνύει σοβαρά προβλήματα στη διαχείριση νεκρών ζώων και αποβλήτων, καθώς και στις συνθήκες διαβίωσης των ζώων.

Το υλικό, που περιλαμβάνει πάνω από τρεις ώρες βίντεο και περισσότερες από 100 φωτογραφίες, συλλέχθηκε μεταξύ Μαρτίου και Μαΐου 2026 από μονάδες στη Δυτική Ελλάδα, τη Θεσσαλία, τη Στερεά Ελλάδα και την Κεντρική Μακεδονία. Συγκεκριμένα, η έρευνα καλύπτει οκτώ μονάδες στην Αιτωλοακαρνανία, εννέα στα Τρίκαλα, πέντε στη Λάρισα, τρεις στη Βοιωτία, μία στην Εύβοια και μία στην Πιερία.

Καταγράφονται, μεταξύ άλλων, ανοιχτοί λάκκοι με πτώματα ζώων σε αποσύνθεση, προσβάσιμα σε σκύλους, γάτες και πτηνά που σε αρκετές περιπτώσεις τρέφονται από αυτά. Παράλληλα, εντοπίζονται σοβαρές ελλείψεις στη διαχείριση της κοπριάς και των υγρών αποβλήτων, με διασπορά τους σε γύρω εκτάσεις.

Στο εσωτερικό εγκαταστάσεων καταγράφηκαν ζώα με ανοιχτές πληγές, δερματικές αλλοιώσεις, προπτώσεις ορθού και άλλες σοβαρές παθολογικές καταστάσεις, χωρίς ορατές ενδείξεις κατάλληλης αντιμετώπισης, καθώς και έντονα προβλήματα υγιεινής.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν επαναλαμβανόμενες πρακτικές σε διαφορετικές εγκαταστάσεις και περιοχές.

Η χοιροτροφία στην Ελλάδα σπάνια έχει εξεταστεί συνολικά ως προς τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, την ευζωία των ζώων και τα ζητήματα υγιεινής και βιοασφάλειας. Η καμπάνια #THISISGYROS φέρνει αυτά τα ζητήματα στο προσκήνιο μέσα από τη σύνδεσή τους με τη βιομηχανία του γύρου, ενός από τα πιο δημοφιλή προϊόντα χοιρινού κρέατος στη χώρα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, ορισμένες από τις καταγεγραμμένες μονάδες συνδέονται με επιχειρήσεις σφαγής και επεξεργασίας χοιρινού κρέατος για προϊόντα όπως γύρος και σουβλάκι.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία που δίνονται από την ΕΛΣΤΑΤ, στην Ελλάδα εκτρέφονται περισσότερα από 720.000 γουρούνια σε περισσότερες από 3.370 φάρμες. Αν και μικρότερος από τον τομέα των αιγοπροβάτων, ο κλάδος παρουσιάζει σαφή τάση συγκέντρωσης: λιγότερες μονάδες, αλλά μεγαλύτερη παραγωγή ανά μονάδα, γεγονός που υποδηλώνει ενίσχυση της εντατικής εκτροφής.

Η ετήσια παραγωγή ξεπερνά τους 57.000 τόνους «χοιρινού κρέατος», από τη σφαγή περισσότερων από 1,09 εκατομμυρίων ζώων.

ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Αιτωλοακαρνανία

Στην Αιτωλοακαρνανία η έρευνα κάλυψε οκτώ μονάδες. Σε πέντε καταγράφηκαν πτώματα γουρουνιών σε λάκκους ή σε υπαίθριους χώρους απόθεσης, σε διαφορετικά στάδια αποσύνθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις η πρακτική καταγράφηκε τόσο τον Μάρτιο όσο και τον Απρίλιο.

Τα υπολείμματα παρέμεναν εκτεθειμένα και προσβάσιμα σε άλλα ζώα. Σκύλοι, γάτες και πτηνά παρατηρήθηκαν να έρχονται σε επαφή με τα πτώματα και να τρέφονται από αυτά, ενώ σε μία εγκατάσταση καταγράφηκε η απόρριψη νεκρών ζώων από εργαζόμενο.

Εντοπίστηκαν επίσης σοβαρά προβλήματα αποθήκευσης και συγκράτησης της κοπριάς, με διασπορά της στο έδαφος. Ορισμένες εγκαταστάσεις βρίσκονται κοντά σε κατοικίες, υδατορεύματα και δημόσιο νοσοκομείο. Σε μία περίπτωση, καταγράφεται εγγύτητα σε ποταμό που καταλήγει στη λίμνη Λυσιμαχία, γεγονός που εντείνει την ανάγκη ελέγχου της διαχείρισης των αποβλήτων.
Στο εσωτερικό μονάδας καταγράφηκαν φθαρμένες και έντονα ρυπασμένες υποδομές, τρωκτικά και κατσαρίδες, καθώς και γουρούνια με σοβαρές δερματικές αλλοιώσεις και οφθαλμικά προβλήματα. Χοιρομητέρες περιορισμένες σε κλωβούς παρουσίαζαν ανοιχτές πληγές και επαναλαμβανόμενο δάγκωμα των μεταλλικών ράβδων. Στο δάπεδο, δίπλα σε κλωβό κύησης, εντοπίστηκαν νεκρά έμβρυα και πλακουντιακό υλικό, με χαρακτηριστικά συμβατά με αποβολή σε προχωρημένο στάδιο κύησης.

Τρίκαλα

Στα Τρίκαλα η έρευνα κάλυψε εννέα μονάδες στην περιοχή της Φήκης, όπου καταγράφεται έντονη συγκέντρωση χοιροτροφικών εγκαταστάσεων. Σε οκτώ καταγράφηκαν νεκρά γουρούνια ή οστά, είτε σε λάκκους είτε εκτεθειμένα σε υπαίθριους χώρους. Παράλληλα, εντοπίστηκαν προβλήματα διαχείρισης κοπριάς και αποβλήτων, με διασπορά τους σε χώρους εντός ή εκτός των εγκαταστάσεων.

Στο εσωτερικό μονάδας καταγράφηκαν γουρούνια με προχωρημένη πρόπτωση ορθού, χωρίς ορατές ενδείξεις θεραπευτικής αντιμετώπισης. Τα ζώα βρίσκονταν σε χώρους απομόνωσης με έντονη ρύπανση, παρουσία μυγών και χωρίς κατάλληλη, στεγνή και άνετη επιφάνεια ανάπαυσης.

Καταγράφηκαν επίσης νεκρό γουρουνάκι δίπλα σε κατειλημμένο κλωβό τοκετού, ζώα με ομφαλοκήλες και χώροι με εκτεταμένη συσσώρευση περιττωμάτων και ενδείξεις διάρροιας.

Στη μονάδα εντοπίστηκαν φαρμακευτικά σκευάσματα, μεταξύ άλλων αντιβιοτικά και ορμονικά σκευάσματα. Η παρουσία τους, σε συνδυασμό με τις καταγεγραμμένες συνθήκες διαβίωσης και τα προβλήματα υγείας των ζώων, εγείρει ερωτήματα για τον βαθμό στον οποίο η φαρμακευτική παρέμβαση χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση προβλημάτων που
συνδέονται με τις συνθήκες εντατικής εκτροφής. Η διερεύνηση αυτής της σχέσης απαιτεί έλεγχο των κτηνιατρικών αρχείων και των πρακτικών διαχείρισης της μονάδας.

Λάρισα

Στη Λάρισα η έρευνα κάλυψε πέντε μονάδες, στις περιοχές Δελερίων, Κυπαρισσίας και Αγίων Αναργύρων.

Καταγράφηκαν λάκκοι με πτώματα και απόβλητα, καθώς και νεκρά γουρούνια σε αποσύνθεση προσβάσιμα σε σκύλους και πτηνά. Σε μία περίπτωση, σκύλοι καταγράφηκαν να διαμελίζουν πτώμα γουρουνιού εντός της εγκατάστασης.

Η διαχείριση της κοπριάς παρουσίαζε σοβαρά προβλήματα συγκράτησης, με επαφή με παρακείμενο κανάλι και διασπορά μεγάλων ποσοτήτων σε γειτονικές εκτάσεις.

Στο εσωτερικό μονάδας καταγράφηκαν εκτεταμένη ρύπανση, έντονη παρουσία κατσαρίδων, ζώα καλυμμένα με περιττώματα, καθώς και δερματικές αλλοιώσεις, οφθαλμικά προβλήματα, αποστήματα και κήλες.

Βοιωτία

Στη Βοιωτία η έρευνα κάλυψε τρεις μονάδες, στο Νεοχωράκι, τα Οινόφυτα και την Τανάγρα.

Καταγράφηκαν υπαίθριοι χώροι απόρριψης αποβλήτων και ενδείξεις καύσης, σε μία περίπτωση μαζί με ζωικά υπολείμματα, μεταξύ των οποίων διακρινόταν καμένο χοιρίδιο. Στον ίδιο χώρο εντοπίστηκαν και συσκευασίες ζιζανιοκτόνου.

Σε άλλη μονάδα καταγράφηκε ανοιχτός λάκκος με πτώματα γουρουνιών, ενώ εντοπίστηκαν επίσης προβλήματα διαχείρισης κοπριάς και παρουσία τρωκτικών σε εσωτερικούς χώρους εγκατάστασης.

Εύβοια

Στη Ριτσώνα καταγράφηκε μονάδα με ανοιχτό λάκκο σε απομονωμένο σημείο, ο οποίος περιείχε πολλαπλά πτώματα γουρουνιών σε αποσύνθεση.

Η διαχείριση της κοπριάς παρουσίαζε επίσης σημαντικά προβλήματα, που απαιτούν έλεγχο ως προς τη συγκράτηση των αποβλήτων και την προστασία του περιβάλλοντος.

Πιερία

Στην Πιερία η έρευνα κάλυψε μία μονάδα κοντά στην Κονταριώτισσα. Καταγράφηκαν μεγάλες ποσότητες κοπριάς γύρω από την εγκατάσταση και ενδείξεις προβληματικής διαχείρισής της. Η εγγύτητα στον οικισμό εντείνει την ανάγκη ελέγχου των περιβαλλοντικών όρων και της τήρησής τους.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

Στο υλικό της έρευνας καταγράφονται κοπροσωροί απευθείας πάνω στο έδαφος, διασπορά υγρών από την κοπριά και υπερχειλίσεις δεξαμενών προς γύρω εκτάσεις. Τα ευρήματα εγείρουν σοβαρά ζητήματα διαχείρισης αποβλήτων και υποδεικνύουν κίνδυνο επιβάρυνσης του εδάφους και ενδεχομένως των υπόγειων νερών.

Αναφορικά με τις ανοιχτές χωμάτινες δεξαμενές, τα κρίσιμα ζητήματα αφορούν την τήρηση των όρων λειτουργίας, τη στεγάνωση όπου απαιτείται, την αποφυγή υπερχειλίσεων και τη διασπορά αποβλήτων εκτός των προβλεπόμενων χώρων.

Η ασφαλής συλλογή, αποθήκευση και διαχείριση των νεκρών ζώων διέπεται από τους Κανονισμούς (ΕΚ) 1069/2009 και (ΕΕ) 142/2011 και την Υπουργική Απόφαση 612/118658/2020, ΦΕΚ Β΄1983. Η διερεύνηση των καταγεγραμμένων περιστατικών πρέπει να περιλαμβάνει έλεγχο των προβλεπόμενων συνοδευτικών εγγράφων, των αρχείων διαχείρισης και των στοιχείων για τους θανάτους των ζώων.

ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Υλικό από το εσωτερικό τριών μονάδων αξιολογήθηκε από τη Δρ. Míriam Martínez Macipe, κτηνίατρο και Ευρωπαϊκή Κτηνιατρική Σύμβουλο της Pigs Protection.

Η έκθεση επισημαίνει σοβαρά προβλήματα υγείας και φροντίδας, ελλείψεις υγιεινής, απουσία υλικών που επιτρέπουν στα γουρούνια να εξερευνούν και να εκφράζουν φυσικές συμπεριφορές, εκτεταμένη κοπή ουρών και συμπεριφορές συνδεόμενες με περιορισμό και ματαίωση. Υπογραμμίζει επίσης ότι πρακτικές συμβατές με τα ελάχιστα νομοθετικά όρια μπορούν να προκαλούν σημαντική επιβάρυνση στην ευζωία των ζώων.

Η αξιολόγηση βασίζεται στο οπτικό υλικό και συστήνει επίσημη διερεύνηση, επιτόπια εξέταση και έλεγχο των αρχείων των μονάδων. Η πλήρης κτηνιατρική έκθεση θα κατατεθεί στις αρμόδιες αρχές.

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ

Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν στο πλαίσιο της έρευνας, ορισμένες από τις μονάδες που καταγράφηκαν έχουν λάβει χρηματοδότηση μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων για έργα εκσυγχρονισμού.

Οι ενισχύσεις αφορούν διαφορετικά χρηματοδοτικά προγράμματα, μεταξύ άλλων συγχρηματοδοτούμενες επενδύσεις από το ελληνικό κράτος και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, καθώς και το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης. Τα ευρήματα εγείρουν ερωτήματα για τον έλεγχο της τήρησης των όρων με τους οποίους χορηγήθηκαν οι ενισχύσεις.

ΤΙ ΖΗΤΑ Η REthink ANIMALS

Η REthink ANIMALS ζητά από τις αρμόδιες αρχές και την Πολιτεία:

  • Να διερευνήσουν τα καταγεγραμμένα περιστατικά, να λάβουν άμεσα μέτρα για τα ζώα που υποφέρουν και να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα διαχείρισης νεκρών ζώων και αποβλήτων.
  • Να δημοσιοποιήσουν τα αποτελέσματα των ελέγχων, τις ενέργειες που ακολουθούν και τα μέτρα για την αποτροπή επανάληψης των παραβάσεων.
  • Να διασφαλίσουν διαφάνεια για τις ενισχύσεις που έχουν λάβει οι καταγεγραμμένες μονάδες και να ελέγξουν την τήρηση των όρων με τους οποίους χορηγήθηκαν.
  • Να καταρτίσουν ένα εθνικό σχέδιο δράσης για τα φυτικά τρόφιμα, στα πρότυπα της Δανίας, με συγκεκριμένα και σταδιακά μέτρα για την ενίσχυση της φυτικής παραγωγής και κατανάλωσης, τη διεύρυνση των φυτικών επιλογών στη δημόσια εστίαση και τη στήριξη παραγωγών και επιχειρήσεων στη μετάβαση.

Η καμπάνια THIS IS GYROS δεν εξετάζει μόνο τι συμβαίνει μέσα στις μονάδες, αλλά θέτει ένα ευρύτερο ερώτημα: τι σύστημα τροφίμων επιλέγουμε να χρηματοδοτούμε, να στηρίζουμε και να οικοδομούμε ως κοινωνία;

Για τη REthink ANIMALS, η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στη βελτίωση των συνθηκών μέσα σε ένα σύστημα που χρησιμοποιεί αισθανόμενα ζώα ως μέσα παραγωγής. Η οργάνωση υποστηρίζει τη σταδιακή μετάβαση προς ένα περισσότερο φυτικό, βιώσιμο και δίκαιο σύστημα τροφίμων, που δεν βασίζεται στην εκμετάλλευση των ζώων. Μια τέτοια αλλαγή δεν αφορά μόνο τις ατομικές διατροφικές επιλογές, αλλά και την πολιτική, τη δημόσια χρηματοδότηση, την παραγωγή, την πρόσβαση στην τροφή και τα δικαιώματα των ζώων.

Παρακάτω μπορείτε να παρακολουθήσετε το βίντεο στο οποίο προειδοποιούμε πως καταγράφονται σκληρές εικόνες:

Έρευνα αποκαλύπτει στοιχεία για πιθανή χρήση χημικών όπλων στο Σουδάν

Έρευνα αποκαλύπτει στοιχεία για πιθανή χρήση χημικών όπλων στο Σουδάν

Τετάρτη, 09/09/2026 - 19:46

Οξεία αναπνευστική δυσχέρεια, ασυνήθιστες οσμές, χρωματιστές εκρήξεις, μακροχρόνια προβλήματα υγείας και περιβαλλοντική υποβάθμιση συγκαταλέγονται μεταξύ των ενδείξεων που μια ομάδα εμπειρογνωμόνων έχει προσδιορίσει ως αξιόπιστα στοιχεία που υποστηρίζουν τις μαρτυρίες για έκθεση σε τοξικά χημικά που συνδέονται με στρατιωτικές δραστηριότητες στο Σουδάν μεταξύ του 2024 και του 2025.

Τα ευρήματα περιγράφονται σε μια έρευνα 32 σελίδων, την οποία εξέτασε το Euronews, σχετικά με τη χρήση χημικών όπλων σε αστικές περιοχές του Σουδάν εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου που ξεκίνησε το 2023.

Την έρευνα ηγήθηκαν πρώην ανώτεροι αξιωματούχοι του Οργανισμού για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων (OPCW), δύο εκ των οποίων υπηρετούσαν στον οργανισμό όταν του απονεμήθηκε το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης του 2013 για το έργο του στην εφαρμογή της παγκόσμιας απαγόρευσης των χημικών όπλων.

Οι δύο πρώην ανώτεροι αξιωματούχοι του OPCW που ηγήθηκαν της ομάδας μίλησαν στο Euronews, ζητώντας όμως να παραμείνουν ανώνυμοι λόγω του ευαίσθητου χαρακτήρα του περιεχομένου.

«Δεδομένου ότι τουλάχιστον ένα κράτος-μέλος έχει επιβάλει κυρώσεις σε άτομα σε σχέση με την φερόμενη χρήση χημικών όπλων, ότι υπάρχουν νέες και αυξανόμενες καταγγελίες για ένα μυστικό πρόγραμμα και ότι υπάρχουν ισχυρές μαρτυρικές καταθέσεις που υποδεικνύουν ότι τον Σεπτέμβριο του 2024 σημειώθηκε ένα περιστατικό στο οποίο ενδέχεται να εμπλέκεται χλώριο, ο ΟΠΧΟ και τα κράτη-μέλη του πρέπει να ξεκινήσουν έρευνα», δήλωσαν οι δύο πρώην ανώτεροι αξιωματούχοι στο Euronews.

Η έκθεση παραθέτει τις καταθέσεις οκτώ Σουδανών μαρτύρων, οι οποίες επιβεβαιώνονται από βίντεο, φωτογραφίες και άλλο ψηφιακό υλικό που παρέχουν τα φερόμενα ως θύματα, και οι οποίες υποδηλώνουν ότι ενδέχεται να έχουν χρησιμοποιηθεί χημικά όπλα στη σύγκρουση.

Δεν είναι η πρώτη φορά που παρουσιάζονται στοιχεία που υποδηλώνουν την πιθανή χρήση χημικών όπλων στο Σουδάν.

Τόσο η «New York Times» όσο και η «Washington Post» δημοσίευσαν έρευνες στις αρχές Σεπτεμβρίου, βασιζόμενες σε στοιχεία που παρέχονται από υπηρεσίες πληροφοριών της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένων φωτογραφιών αποθεμάτων και αλληλογραφίας μεταξύ Σουδανών αξιωματούχων.

Ήταν η φερόμενη χρήση χημικών όπλων που οδήγησε την αμερικανική κυβέρνηση να επιβάλει κυρώσεις στο Σουδάν τον Απρίλιο του 2025.

Ωστόσο, η έρευνα που εξέτασε το Euronews προσθέτει τόσο μια ανθρώπινη διάσταση όσο και ουσιαστικά στοιχεία στις σοβαρές κατηγορίες και αναμένεται να προσελκύσει περαιτέρω προσοχή.

Η σουδανική κυβέρνηση έχει αρνηθεί επανειλημμένα οποιαδήποτε παράνομη πράξη.

Δοχεία που χρησιμοποιούνται συνήθως για την αποθήκευση υγροποιημένου αερίου σε μια αποθήκη που εικάζεται ότι ανήκει στις Ένοπλες Δυνάμεις του Σουδάν. (Φωτογραφία που εξασφάλισε η εφημερίδα «The Washington Post»)

Η έκθεση

Σύμφωνα με την έκθεση, η ομάδα εμπειρογνωμόνων μίλησε με οκτώ μάρτυρες στην πρωτεύουσα της Κένυας, το Ναϊρόμπι. Μαζί, εντόπισαν «μια σειρά αξιόπιστων περιστατικών που αφορούσαν ανεξήγητες ασθένειες μετά από στρατιωτική δραστηριότητα».

Η ομάδα απαρτιζόταν από «άτομα που ανέφεραν άμεση έκθεση σε φερόμενα περιστατικά, άτομα που συμμετείχαν σε δραστηριότητες αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων, έναν επαγγελματία υγείας που περιέθαλψε τους πάσχοντες ασθενείς και άτομα ικανά να παράσχουν υποστηρικτικό έντυπο και ψηφιακό υλικό σχετικό με την έρευνα», αναφέρεται στην έκθεση.

Τα ισχυρότερα αποδεικτικά στοιχεία προέρχονται από δύο μάρτυρες που ερωτήθηκαν ξεχωριστά και οι οποίοι ήταν και οι δύο παρόντες κατά τη διάρκεια ενός περιστατικού στο διυλιστήριο πετρελαίου Al-Jili κοντά στο Χαρτούμ τον Σεπτέμβριο του 2024.

Εκείνη την εποχή, η περιοχή βρισκόταν υπό τον έλεγχο των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (RSF), της κύριας ομάδας που μάχεται εναντίον του σουδανικού στρατού και η οποία έχει υποβληθεί σε κυρώσεις από την ΕΕ και τις ΗΠΑ για σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

«Και οι δύο μάρτυρες περιέγραψαν ένα στρατιωτικό αεροσκάφος που πετούσε από πάνω τους αμέσως πριν από το περιστατικό», αναφέρει η έκθεση, παραθέτοντας «αντικείμενα σε σχήμα βαρελιού που συνδέονταν με την πτήση· κρούσεις που δεν έμοιαζαν με συμβατικές εκρηκτικές επιθέσεις· ασυνήθιστες εκπομπές στην ατμόσφαιρα· άγνωστες οσμές· οξέα αναπνευστικά συμπτώματα που επηρέασαν περίπου είκοσι εργαζομένους· παροχή ιατρικής περίθαλψης στο ιατρείο του διυλιστηρίου· επακόλουθη αλλαγή στη βλάστηση κοντά στην περιοχή πρόσκρουσης».

Διευκρινίζεται ότι οι οξείες αναπνευστικές και οφθαλμικές επιπτώσεις που περιέγραψαν οι δύο μάρτυρες συνάδουν με έκθεση σε ερεθιστικό ή επικίνδυνο χημικό που μεταφέρεται μέσω του αέρα. Ωστόσο, η ομάδα των εμπειρογνωμόνων δεν μπόρεσε να προσδιορίσει την ουσία.

Οι άλλες μαρτυρίες αναφέρουν περιστατικά σε διαφορετικές τοποθεσίες με επαναλαμβανόμενα μοτίβα.

«Αρκετοί μάρτυρες περιέγραψαν αεροπορικές επιθέσεις που ακολουθήθηκαν από την ταχεία εμφάνιση αναπνευστικών συμπτωμάτων που επηρέασαν όσους βρίσκονταν στην άμεση γειτονία», αναφέρει η έκθεση, εξηγώντας ότι τα κοινά συμπτώματα που περιγράφηκαν περιλάμβαναν «βήχα, δυσκολία στην αναπνοή, ερεθισμό των ματιών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, γαστρεντερικές ή δερματολογικές επιπτώσεις».

Όπως και οι μάρτυρες στο διυλιστήριο πετρελαίου, περιέγραψαν επίσης «ασυνήθιστες οσμές, έγχρωμες εκπομπές στην ατμόσφαιρα και την προφανή απουσία των εκρηκτικών επιδράσεων που συνήθως συνδέονται με τους συμβατικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς».

Η ομάδα εμπειρογνωμόνων δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει κατηγορηματικά ότι τα περιστατικά προκλήθηκαν από τη χρήση χημικών όπλων, λόγω κενών που πρέπει να συμπληρωθούν στα ευρήματα.

Ωστόσο, εντόπισαν αξιόπιστα και συνεπή στοιχεία που υποδηλώνουν ότι αυτό ενδέχεται να ισχύει, και κάλεσαν τον Οργανισμό για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων (OPCW) να εξετάσει αυτά τα στοιχεία και να προχωρήσει σε περαιτέρω έρευνα με βάση τα προκαταρκτικά ευρήματά τους.

Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ από τον Απρίλιο του 2026, περίπου 14 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί από την έναρξη του πολέμου στο Σουδάν το 2023.

Η σύγκρουση έχει επίσης προκαλέσει αυτό που περιγράφεται ευρέως ως μία από τις χειρότερες κρίσεις πείνας στον κόσμο, με σχεδόν 19,5 εκατομμύρια ανθρώπους να αντιμετωπίζουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια και συνθήκες λιμού.

Ορισμένα ζώα φωνάζουν το ένα το άλλο με το «όνομά» του! Και τώρα ξέρουμε γιατί...

Ορισμένα ζώα φωνάζουν το ένα το άλλο με το «όνομά» του! Και τώρα ξέρουμε γιατί...

Σάββατο, 15/08/2026 - 13:13

Τα ονόματα θεωρούνται κάτι το απολύτως ανθρώπινο. Ή μήπως όχι; Για πολύ καιρό νομίζαμε ότι ήταν αποκλειστικότητα των ανθρώπων, αλλά πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι αυτό δεν ισχύει.

Για την ακρίβεια, μια ευρεία ποικιλία ζώων χρησιμοποιεί επίσης «ονόματα».

Τόσο τα δελφίνια (ρινοδέλφινα) όσο και οι μικροί πράσινοι παπαγάλοι (green-rumped parrotlets) χρησιμοποιούν «ήχους-υπογραφή» για να ταυτοποιηθούν. Πρόκειται για μοναδικούς ήχους που αναπτύσσουν τα δελφίνια όταν είναι ακόμα μωρά -φροντίζοντας να διαφέρουν από τους ήχους των άλλων της ομάδας- και που οι νεοσσοί των παπαγάλων μαθαίνουν από τους γονείς τους τις πρώτες εβδομάδες της ζωής τους.

Οι γονείς των παπαγάλων χρησιμοποιούν ξεχωριστές κραυγές για να μιλήσουν σε κάθε νεοσσό. Το μικρό μαθαίνει αυτή τη συγκεκριμένη κραυγή, η οποία στη συνέχεια (με λίγες παραλλαγές) γίνεται ο δικός του ήχος. Ξέρουμε ότι αυτό δεν είναι απλώς θέμα γονιδίων, καθώς ακόμα και τα υιοθετημένα μικρά μαθαίνουν τις κραυγές που τους δίνουν οι θετοί γονείς τους.

Αν και αυτοί οι ήχοι τείνουν να μένουν σταθεροί σε όλη τη ζωή του ζώου, υπάρχει μια ευελιξία. Για παράδειγμα, όταν ομάδες αρσενικών δελφινιών γίνονται στενοί «φίλοι», μερικές φορές αλλάζουν τους ήχους τους ώστε να μοιάζουν περισσότερο μεταξύ τους. Αυτό θεωρείται ότι δυναμώνει τους κοινωνικούς δεσμούς και βελτιώνει τον συντονισμό τους.

Ωστόσο, οι ειδικοί αυτοί ήχοι των δελφινιών και των παπαγάλων λειτουργούν λίγο διαφορετικά από τα ανθρώπινα ονόματα. Τα μέλη αυτών των ομάδων μιμούνται τον «ήχο-υπογραφή» του άλλου, ενώ τα δικά μας ονόματα δεν βασίζονται στη μίμηση, αλλά στην εκμάθηση ενός αυθαίρετου «ταμπελάκι», όπως γράφει το Discover Wildlife.

Η λειτουργία, πάντως, είναι παρόμοια: οι ήχοι αυτοί είναι μοναδικοί για κάθε άτομο και χρησιμοποιούνται ως τρόπος επικοινωνίας με συγκεκριμένους άλλους.

Και οι μαϊμούδες; Και ένα ζώο που χρησιμοποιεί ονόματα ακριβώς όπως εμείς!

Άλλα είδη που θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι διαθέτουν σύστημα ονοματοδοσίας είναι οι μαϊμούδες μαρμοζέτες και οι νυχτερίδες της Αιγύπτου. Οι κοινές μαρμοζέτες αλλάζουν τον ήχο των καλεσμάτων τους για να απευθυνθούν σε συγκεκριμένα άτομα -και το σημαντικό είναι ότι ο «παραλήπτης» καταλαβαίνει ότι το κάλεσμα προορίζεται για εκείνον. Παρόμοια, οι καρποφάγες νυχτερίδες της Αιγύπτου βγάζουν ήχους που περιέχουν πληροφορίες τόσο για το ποιος μιλάει όσο και για το σε ποιον απευθύνεται.

Τα παραπάνω είδη βγάζουν κραυγές που θυμίζουν κάπως τα ανθρώπινα ονόματα, αλλά υπάρχει ένα ζώο που μπορεί να χρησιμοποιεί ονόματα ακριβώς όπως εμείς: ο αφρικανικός ελέφαντας.

Οι ελέφαντες χρησιμοποιούν διαφορετικούς χαμηλούς «μουγκρητούς» (βαθείς ήχους με δονήσεις) για να επικοινωνήσουν με συγκεκριμένα άτομα. Αυτοί οι στοχευμένοι ήχοι είναι αυθαίρετοι και διακριτοί και δεν βασίζονται στη μίμηση, όπως συμβαίνει με τα δελφίνια και τους παπαγάλους. Και ο κάθε ελέφαντας ξέρει ποιο είναι το δικό του «όνομα»: ανταποκρίνεται με ενθουσιασμό όταν το ακούει, ενώ αντιδρά πολύ λιγότερο στα «ονόματα» των άλλων.

Τι κοινό έχουν όλα αυτά τα είδη; Μια περίπλοκη κοινωνική ζωή. Ζουν σε μεγάλες ομάδες όπου αλληλεπιδρούν με τα ίδια άτομα ξανά και ξανά -μερικές φορές, όπως στην περίπτωση των ελεφάντων, για μισό αιώνα ή και παραπάνω.

Έτσι, είναι πολύ πιθανό αυτά τα ζώα να ανέπτυξαν συστήματα ονοματοδοσίας για τον ίδιο ακριβώς λόγο που το κάναμε κι εμείς: για να μπορέσουν να κουμαντάρουν την πολυπλοκότητα του να είσαι ένα υπερ-κοινωνικό πλασμα.

Έχουμε ακόμα πάρα πολλά να μάθουμε για τους ήχους των ζώων και είναι πιθανό πολύ περισσότερα είδη να χρησιμοποιούν ονόματα. Στην πραγματικότητα, καθώς πρόκειται για έναν σχετικά νέο (και δύσκολο) τομέα έρευνας, το πιθανότερο είναι ότι έχουμε ξύσει μόνο την επιφάνεια.

Αστεγοι στην Αθήνα: Το 30% μένει στο δρόμο περισσότερα από πέντε χρόνια – Το 70% έχασε το σπίτι του λόγω οικονομικών προβλημάτων

Αστεγοι στην Αθήνα: Το 30% μένει στο δρόμο περισσότερα από πέντε χρόνια – Το 70% έχασε το σπίτι του λόγω οικονομικών προβλημάτων

Πέμπτη, 25/06/2026 - 19:00

Ερευνα για το ζήτημα της αστεγίας στην Αθήνα πραγματοποίησε ο Δήμος Αθηναίων, σε συνεργασία με το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου και τη συμμετοχή 150 εθελοντών του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος, Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών και εθελοντών.

Η αστεγία παραμένει ένα σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο, το οποίο σε μεγάλο βαθμό έχει καταστεί χρόνιο. Αυτό είναι ένα από τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας, ενώ η καταγραφή των αστέγων που πραγματοποιήθηκε στον δήμο της Αθήνας τον περασμένο Οκτώβριο, είχε ως σκοπό να αναδείξει τα προβλήματα που πηγάζουν από την αστεγία και να οδηγήσει σε ουσιαστικά συμπεράσματα για τη διαμόρφωση πολιτικών και για την πολύπλευρη αντιμετώπιση του ζητήματος.

Το δείγμα ανήλθε σε 681 άτομα, εκ των οποίων τα 384 εντοπίστηκαν στον δρόμο και τα 297 μέσω φορέων. Στα παραπάνω στατιστικά στοιχεία δεν περιλαμβάνονται οι άνθρωποι που μένουν σταθερά σε διαμερίσματα και δομές υποστηριζόμενης διαβίωσης.

«Η αστεγία είναι ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της Αθήνας. Η καταγραφή που έχουμε στα χέρια μας, παρέχει σημαντικά δεδομένα για την κατάσταση που επικρατεί», λέει η αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης Μίνα Φούντζουλα και προσθέτει: «Όταν ένας στους τρεις ανθρώπους παραμένει χωρίς στέγη για περισσότερα από πέντε χρόνια και επτά στους δέκα οδηγούνται σε αυτή την συνθήκη για οικονομικούς λόγους, είναι άμεσα αναγκαίο να διαμορφώσουμε πολιτικές, που απαντούν στις πραγματικές ανάγκες των πιο ευάλωτων συμπολιτών μας, ώστε κανείς να μην μένει αόρατος».

Από τη μεριά της, η αντιδήμαρχος Ισότητας, Δημοτικών Ιατρείων και Παιδικής Προστασίας Μαρία Στρατηγάκη, τονίζει: «Μία προσπάθεια που ξεκίνησε πολλούς μήνες πριν από την καταγραφή, έρχεται να φέρει στο φως σημαντικές πλευρές του ζητήματος της αστεγίας στην Αθήνα. Η συστηματική καταγραφή και η επιστημονική τεκμηρίωση του φαινομένου αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών κοινωνικών πολιτικών. Τα στοιχεία μας δίνουν τα εργαλεία για να σχεδιάσουμε πιο στοχευμένες παρεμβάσεις κοινωνικής προστασίας και ένταξης».

Το έργο εντάσσεται σε ένα πανευρωπαϊκό σχέδιο καταμέτρησης και έρευνας των χαρακτηριστικών της αστεγίας, με συμμετοχή 35 πόλεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πληθυσμό άνω των 200.000 κατοίκων και συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο του Λέβεν. Στην Ελλάδα, διενεργήθηκε κατά το διάστημα 20-27 Οκτωβρίου 2025.

Στόχος είναι η εφαρμογή μιας κοινής ευρωπαϊκής μεθοδολογίας καταγραφής των αστέγων, ώστε να δημιουργηθούν αξιόπιστοι μηχανισμοί παρακολούθησης των προβλημάτων της αστεγίας και να σχεδιάζονται στοχευμένες και αποτελεσματικές πολιτικές σε τοπικό επίπεδο.

Έλληνες άνδρες η μεγάλη πλειοψηφία των αστέγων

Σύμφωνα με την παρούσα απογραφή, τα 2/3 των αστέγων στον δήμο της Αθήνας είναι άνδρες (71%) και το 1/3 γυναίκες (29%). Οι περισσότεροι από αυτούς είναι Έλληνες (69,9%). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ηλικιακή σύνθεση του πληθυσμού που καταγράφηκε. Η αστεγία στην Αθήνα πλήττει κυρίως τις μεσαίες και μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς το 62% είναι ηλικίας άνω των 50 ετών, ενώ οι νέοι κάτω των 30 ετών δεν ξεπερνούν το 8% του συνόλου. Παράλληλα, σχεδόν δύο στους τρεις (65,8%) ζουν μόνοι, χωρίς τη στήριξη συντρόφου ή οικογενειακού περιβάλλοντος.

Τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν ότι η αστεγία στην Αθήνα παραμένει ένα σύνθετο και σε μεγάλο βαθμό χρόνιο κοινωνικό φαινόμενο, καθώς περισσότεροι από τους μισούς καταγεγραμμένους ανθρώπους βρίσκονται χωρίς αυτόνομη στέγη για διάστημα μεγαλύτερο των 2 ετών. Πιο αναλυτικά, ένας στους τρεις ανθρώπους (31,6%) βρίσκεται χωρίς αυτόνομη στέγαση για περισσότερα από 5 χρόνια, ενώ το 24,9% παραμένει σε αυτή την κατάσταση από 2 έως 5 χρόνια.

Οι οικονομικοί λόγοι, βασικότερη αιτία απώλειας στέγης

Το 72,2% των συμμετεχόντων αναφέρει ότι οδηγήθηκε σε απώλεια στέγης εξαιτίας οικονομικών λόγων. Ακολουθούν ζητήματα υγείας και εξαρτήσεων (37,9%) και οικογενειακά προβλήματα (30,2%), γεγονός που καταδεικνύει ότι η αστεγία συνδέεται συχνά με πολλαπλές και αλληλένδετες κοινωνικές δυσκολίες.

Η διεξαγωγή της έρευνας έγινε από την ερευνητική ομάδα του Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου με επιστημονικά υπεύθυνο, τον καθηγητή Κώστα Δημουλά.

Τα αποτελέσματα θα παρουσιαστούν αναλυτικά σε εκδήλωση με τίτλο «Νέα δεδομένα για τους άστεγους στην Αθήνα» στο Πνευματικό Κέντρο του δήμου Αθηναίων (αμφιθέατρο «Αντώνης Τρίτσης»).

ΚΥΑΔΑ: 1.400 άτομα εξυπηρετούνται από την ομάδα «Street Work»

Η διεπιστημονική ομάδα του Street Work του ΚΥΑΔΑ παρέχει υπηρεσίες σε όσους και όσες διαβιούν στον δρόμο. Αυτή τη στιγμή εξυπηρετούνται περίπου 1.400 ενεργά άτομα. Λιγότερα από τα μισά ανήκουν στην ομάδα των λεγόμενων «rough sleepers», δηλαδή ατόμων που κοιμούνται στον δρόμο ή σε ακατάλληλα μέρη για διαβίωση. Οι υπόλοιποι μένουν σε σπίτια που δεν καλύπτουν τις βασικές ανάγκες, φιλοξενούνται από μέλη της οικογένειας ή φίλους κ.λπ.

Περίπου 200 άτομα φιλοξενούνται στο Πολυδύναμο Κέντρο Αστέγων

Σε σύμπλεγμα τριών πολυκατοικιών στην πλατεία Βάθη λειτουργεί ένα Ανοικτό Κέντρο Ημέρας, ένα Υπνωτήριο και δύο Ξενώνες. Το Ανοικτό Κέντρο Ημέρας εξυπηρετεί καθημερινά περισσότερα από 150 άτομα, τα οποία δεν είναι ενταγμένα σε κάποια στεγαστική δομή και μέσω του ΑΚΗΑ έχουν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες (μπάνιο, γεύμα) και σε ψυχοκοινωνική υποστήριξη.

Στις στεγαστικές δομές του Πολυδύναμου φιλοξενούνται κάθε ημέρα 200 άτομα για μια μεταβατική περίοδο 6+6 μηνών, κατά τη διάρκεια της οποίας ακολουθούν ατομικό σχέδιο δράσης προκειμένου να μπορέσουν να αποχωρήσουν από το Πολυδύναμο και να ζήσουν αυτόνομα.

Χρηματοδότηση 46 νοικοκυριών με το Πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία για Αστέγους»

Ο Δήμος Αθηναίων συμμετέχει στην υλοποίηση του προγράμματος που χρηματοδοτεί το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Στον νέο κύκλο, έχει εγκριθεί χρηματοδότηση για 46 νοικοκυριά στον δήμο Αθηναίων. Συνολικά 58 άτομα (46 ενήλικες και 12 ανήλικα) ωφελούνται από το πρόγραμμα, οι περισσότεροι εκ των οποίων έχουν νοικιάσει ήδη σπίτια και βρίσκονται σε διαδικασία εύρεσης εργασίας.

Η διεθνής εικόνα του Ισραήλ επιδεινώνεται / Έρευνα του Pew Research Center σε 36 χώρες – Τι έδειξε για την Ελλάδα

Η διεθνής εικόνα του Ισραήλ επιδεινώνεται / Έρευνα του Pew Research Center σε 36 χώρες – Τι έδειξε για την Ελλάδα

Τρίτη, 09/06/2026 - 10:47

ΦΩΤΕΙΝΗ ΛΑΜΠΡΙΔΗ

Η εικόνα του Ισραήλ στη διεθνή κοινή γνώμη βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων ετών, σύμφωνα με νέα έρευνα του Pew Research Center που πραγματοποιήθηκε σε 36 χώρες μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου 2026. Τα ευρήματα καταγράφουν μια ευρεία αρνητική στάση απέναντι στο ισραηλινό κράτος, αλλά και βαθιά δυσπιστία προς τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, σε μια περίοδο που η Μέση Ανατολή εξακολουθεί να συγκλονίζεται από τις επιθέσεις του Ισραήλ και τις γεωπολιτικές εντάσεις.

Σύμφωνα με την έρευνα, το 67% των ερωτηθέντων κατά μέσο όρο εκφράζει αρνητική γνώμη για το Ισραήλ, ενώ μόλις το 25% διατηρεί θετική εικόνα. Τα αποτελέσματα αποτυπώνουν μια διεθνή τάση που φαίνεται να έχει ενισχυθεί μετά τον πόλεμο στη Γάζα και την ευρύτερη στρατιωτική κλιμάκωση στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής επιχείρησης που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.

Οι πλέον αρνητικές απόψεις καταγράφονται στις μουσουλμανικές χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, όπως η Ινδονησία, η Μαλαισία, το Πακιστάν, το Μπανγκλαντές και η Τουρκία, καθώς και στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Ωστόσο, αρνητική είναι η εικόνα του Ισραήλ και στην Ευρώπη. Σε χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Ολλανδία, περισσότεροι από τους μισούς πολίτες δηλώνουν ότι έχουν «πολύ αρνητική» γνώμη για το κράτος του Ισραήλ.

Αντίθετα, οι πιο θετικές αξιολογήσεις προέρχονται κυρίως από χώρες της υποσαχάριας Αφρικής, γεγονός που υποδηλώνει σημαντικές γεωγραφικές διαφοροποιήσεις στις αντιλήψεις για τον ρόλο του Ισραήλ στη διεθνή σκηνή.

Πιο επικριτικοί οι νέοι και προοδευτικοί

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ηλικιακές διαφοροποιήσεις. Σε αρκετές χώρες της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης, οι νεότερες γενιές εμφανίζονται σημαντικά πιο επικριτικές απέναντι στο Ισραήλ από ό,τι οι μεγαλύτερες ηλικίες. Στην Ουγγαρία, για παράδειγμα, το 72% των πολιτών ηλικίας 18 έως 34 ετών εκφράζει αρνητική άποψη για το Ισραήλ, ενώ άνω των 50 ετών είναι αρνητικοί σε ποσοστό 45%.

Στις περισσότερες δυτικές δημοκρατίες, οι ψηφοφόροι που αυτοπροσδιορίζονται στην Αριστερά είναι πολύ πιο επικριτικοί απέναντι στο Ισραήλ από εκείνους που τοποθετούνται στη Δεξιά. Η μεγαλύτερη διαφορά καταγράφεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου το 83% των φιλελεύθερων πολιτών εκφράζει αρνητική γνώμη για το Ισραήλ, έναντι μόλις 37% των συντηρητικών.

Στην Ελλάδα, την Αυστραλία, την Ιταλία, την Ισπανία, τη Σουηδία και την Ολλανδία, τα ποσοστά αρνητικής γνώμης μεταξύ των αριστερών ψηφοφόρων προσεγγίζουν ή και ξεπερνούν το 90%, επιβεβαιώνοντας ότι το ζήτημα του Ισραήλ αποτελεί πλέον έντονο ιδεολογικό σημείο αντιπαράθεσης.

Η έρευνα δείχνει επίσης ότι η διεθνής εικόνα του Ισραήλ έχει επιδεινωθεί περαιτέρω σε σχέση με το 2025. Σε 13 από τις 24 χώρες όπου υπάρχουν συγκρίσιμα στοιχεία, οι αρνητικές απόψεις αυξήθηκαν αισθητά μέσα σε έναν χρόνο. Η Αργεντινή αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: το 2025 το 46% είχε αρνητική γνώμη για το Ισραήλ, ενώ σήμερα το ποσοστό αυτό έχει ανέλθει στο 55%.

Ανάλογη είναι η εικόνα και για τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Η πλειοψηφία στις περισσότερες χώρες δηλώνει ότι δεν του έχει εμπιστοσύνη σε σχέση με τον ρόλο του στη διεθνή σκηνή. Σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, η Σουηδία, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο, περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες δηλώνουν ότι δεν έχουν «καμία απολύτως εμπιστοσύνη» στον Ισραηλινό πρωθυπουργό.

Μόνο δύο χώρες, η Κένυα και οι Φιλιππίνες, εμφανίζουν πλειοψηφικά θετική στάση απέναντι στον Νετανιάχου.

Όπως και στην περίπτωση του Ισραήλ, οι νεότεροι πολίτες και όσοι τοποθετούνται πολιτικά στην Αριστερά εκφράζουν σαφώς μεγαλύτερη δυσπιστία προς τον Ισραηλινό ηγέτη. Η τάση αυτή ενισχύθηκε περαιτέρω το τελευταίο έτος. Σε 13 χώρες καταγράφηκε σημαντική αύξηση του ποσοστού όσων δηλώνουν ότι δεν τον εμπιστεύονται. Η μεγαλύτερη μεταβολή σημειώθηκε στη Νότια Κορέα, όπου η δυσπιστία αυξήθηκε κατά 12 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε έναν χρόνο.

Η διαρκής σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, οι ανθρωπιστικές επιπτώσεις του πολέμου και η πολιτική πόλωση γύρω από το παλαιστινιακό ζήτημα φαίνεται να διαμορφώνουν ένα ολοένα πιο αρνητικό παγκόσμιο περιβάλλον για το ισραηλινό κράτος και την ηγεσία του, όχι τυχαία.

Πηγή: tvxs.gr

Ουγγαρία: Έρευνα σε μεγιστάνα ΜΜΕ, κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων και λογαριασμών με φόντο ευνοϊκές σχέσεις με την κυβέρνηση Όρμπαν

Ουγγαρία: Έρευνα σε μεγιστάνα ΜΜΕ, κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων και λογαριασμών με φόντο ευνοϊκές σχέσεις με την κυβέρνηση Όρμπαν

Τετάρτη, 06/05/2026 - 13:46

Η ουγγρική αστυνομία ανακοίνωσε ότι ερευνά τις εταιρείες ενός από τους μεγαλύτερους παράγοντες της χώρας στον χώρο των μέσων μαζικής ενημέρωσης, ο οποίος υπό την απερχόμενη κυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν είχε κερδίσει επικερδή συμβόλαια, με υποψίες για ξέπλυμα και υπεξαίρεση χρημάτων.

Η ανακοίνωση της αστυνομίας εκδόθηκε αργά χθες το βράδυ αφότου ο Γκιούλα Μπαλάσι, ιδιοκτήτης αρκετών εταιριών ΜΜΕ που σχεδίασαν κυβερνητικές εκστρατείες για περισσότερα από δέκα χρόνια, προσφέρθηκε να παραδώσει ορισμένες από τις εταιρείες του και ορισμένες από τις επενδύσεις του στο κράτος καθώς η νέα κυβέρνηση του Πίτερ Μάγιαρ αναλαμβάνει καθήκοντα.

Ο Μπαλάσι δήλωσε ότι πρόσφερε τις εταιρείες του στο κράτος «όχι επειδή έχω κάτι να κρύψω ή επειδή έχουμε διαπράξει κάτι παράνομο ή λάθος». Όπως είπε, οι λογαριασμοί αρκετών από τις εταιρείες του πάγωσαν την περασμένη Δευτέρα.

Ο όμιλός του, ο Lounge Group, δεν ήταν άμεσα διαθέσιμος για να απαντήσει σε αίτημα σχολιασμού που του απέστειλε το Reuters.

Ο Πίτερ Μάγιαρ, ηγέτης του κεντροδεξιού αντιπολιτευόμενου κόμματος Tisza που θα ορκιστεί πρωθυπουργός στις 9 Μαΐου, δεσμεύθηκε να επανεξετάσει αναθέσεις δημοσίων συμβάσεων, να λάβει αυστηρότερα μέτρα κατά τις διαφθοράς και να «ξαναποκτήσει κλαπέντα κρατικά περιουσιακά στοιχεία» στο πλαίσιο μιας εκστρατείας όπου το κόμμα του εξασφάλισε συντριπτική νίκη.

Στις 28 Απριλίου ο Μάγιαρ δήλωσε ότι οι φορολογικές αρχές στην Ουγγαρία έχουν μπλοκάρει την μεταφορά χρημάτων στο εξωτερικό από μη κατονομαζόμενα πρόσωπα που συνδέονται με έναν υψηλόβαθμο συνεργάτη του Όρμπαν.

Χθες η αστυνομία ανακοίνωσε ότι, με βάση πληροφορίες από την ειδική μονάδα NAV της φορολογικής αρχής, έχει ξεκινήσει έρευνα για ξέπλυμα και υπεξαίρεση χρημάτων «εις βάρος αγνώστου δράστη».

«Αυτές οι διαδικασίες περιλαμβάνουν έρευνα σε θέματα που συνδέονται με έναν όμιλο εταιρειών διοργάνωσης εκδηλώσεων, ο οποίος αποκαλύφθηκε στον Τύπο από τον ίδιο τον διευθυντή του», ανακοίνωσε η αστυνομία αναφερόμενη σε συνέντευξη την οποία παραχώρησε ο Μπαλάσι αργά το βράδυ της Δευτέρας στην ειδησεογραφική ιστοσελίδα Kontroll.

«Στη διάρκεια της έρευνας κατασχέθηκαν χρήματα και πάγωσαν λογαριασμοί», πρόσθεσε η αστυνομία.

Η αστυνομία ανακοίνωσε ακόμη ότι ξεκίνησε ξεχωριστή έρευνα για τον ίδιο όμιλο εταιρειών «σε σχέση με υπερτιμημένα συμβόλαια με την υποψία της υπεξαίρεσης χρημάτων εναντίον αγνώστου δράστη».

Οι εταιρείες του Μπαλάσι σχεδίασαν την αντιουκρανική προεκλογική εκστρατεία του Όρμπαν, η οποία παρουσίαζε τις εκλογές του Απριλίου ως μια επιλογή ανάμεσα στον πόλεμο και στην ειρήνη–μεταξύ άλλων–και τις αντιμεταναστευτικές του εκστρατείες στο παρελθόν κερδίζοντας εκατοντάδες συμβόλαια από το Γραφείο Εθνικών Επικοινωνιών του Όρμπαν.

Η οργάνωση Διεθνής Διαφάνεια έχει πει ότι μόνο την περίοδο 2019-2021, οι εταιρίες του Μπαλάσι Lounge Design, New Land Media και Media Dynamics εξασφάλισαν κρατικές συμβάσεις συνολικής αξίας 295 δισεκ. φιορινιών ως επί το πλείστον από το Εθνικό Γραφείο Επικοινωνιών, το οποίο είχε αναλάβει τις εκστρατείες του Όρμπαν και είχε παίξει ρόλο κλειδί στη νίκη του σε προηγούμενες εκλογές.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Intellexa Leaks: Νέες αποκαλύψεις για τη δραστηριότητα της Intellexa – Η σχέση τους με τη δίκη στην Αθήνα

Intellexa Leaks: Νέες αποκαλύψεις για τη δραστηριότητα της Intellexa – Η σχέση τους με τη δίκη στην Αθήνα

Πέμπτη, 04/12/2025 - 20:32

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΕΡΖΗΣ

Την ώρα που στην Αθήνα βρίσκεται σε εξέλιξη η δίκη των υποκλοπών με δύο εκ των τεσσάρων κατηγορούμενων να έχουν άμεση σχέση με την ισραηλινή εταιρεία Intellexa (η οποία εμπορεύεται το λογισμικό παρακολούθησης Predator) μια διεθνής, δημοσιογραφική έρευνα φέρνει στο φως νέα στοιχεία για τη δραστηριότητα της εταιρείας, καθώς εντοπίστηκαν κρούσματα παρακολούθησης στο Πακιστάν αλλά και αλλού.

Διαρροή από την Intellexa

Η έρευνα που υπογράφουν το Inside Story από την Ελλάδα, η εφημερίδα Haaretz από το Ισραήλ και το ερευνητικό δίκτυο WAV από την Ελβετία έγινε γνωστή ως Intellexa Leaks, καθώς μεταξύ άλλων παρουσιάζει υλικό που προέρχεται από το εσωτερικό της Intellexa, με λίγα λόγια αποτελεί διαρροή κι έχει να κάνει με «εκπαιδευτικό υλικό, όπως επίσης και υλικό μάρκετινγκ», αλλά και τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζει τα προϊόντα της στους δυνητικούς πελάτες της.

Υπενθυμίζεται ότι στις αρχές τις εβδομάδας κατέθεσε στο δικαστήριο της Αθήνας και για δύο συνεχόμενες συνεδριάσεις ο πρώην υπάλληλος της Intellexa, Παναγιώτης Κούτσιος, ο οποίος είχε το ρόλο να παρουσιάζει ένα συγκεκριμένο προϊόν της εταιρείας που η βασική του δομή ήταν να αναλύει μεγάλους όγκους δεδομένων.

Πως γίνονταν οι παρουσιάσεις

Η παρουσίαση, σύμφωνα με την κατάθεσή του, γινόταν σε χώρες του εξωτερικού και πάντα σε χώρους που φυλάσσονταν αυστηρά είτε από την αστυνομία είτε τον στρατό. Οπως είπε, οι επαφές γίνονταν πάντα με «κυβερνητικούς αξιωματούχους». Κατόπιν πιέσεων της έδρας είπε ότι για λογαριασμό της Intellexa έχει συμμετάσχει σε τέτοιου είδους παρουσιάσεις σε χώρες όπως το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν, η Κένυα, η Κολομβία κ.α.

Επιστρέφουμε στην έρευνα για τα Intellexa Leaks. Σύμφωνα με αυτήν όχι μόνο συνεχίζεται η δραστηριότητα της Intellexa αλλά πλην του Predator φαίνεται πως βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία κι άλλο ένα προϊόν παρακολούθησης της εταιρείας, το λογισμικό Alladin, η λειτουργία του οποίου είναι εξόχως επικίνδυνη καθώς το υποψήφιο θύμα δεν χρειάζεται να πατήσει πλέον σε κάποιον σύνδεσμο ώστε να μολυνθεί το κινητό του. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα λειτουργεί μέσω των διαφημίσεων που βρίσκουμε κατά χιλιάδες στο διαδίκτυο.

 

Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα, «η έρευνα βασίζεται σε υλικό που διέρρευσε από την Intellexa την περίοδο 2018-2025, το οποίο σε συνδυασμό με την εγκληματολογική ανάλυση από το Security Lab της Διεθνούς Αμνηστίας αποκαλύπτει νέους πελάτες αλλά και παλιούς, που εξακολουθούν να είναι ενεργοί, μεταξύ των οποίων το Καζακστάν, η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία».

»Ένα από τα πιο ισχυρά στοιχεία για τη δραστηριότητα της Intellexa είναι ένα εκπαιδευτικό βίντεο που απευθύνεται σε νεοεισερχόμενους στην εταιρεία υπαλλήλους και χρονολογείται στα μέσα του 2023. Το βίντεο αποκαλύπτει μια λίστα ενεργών πελατών, των οποίων η ταυτότητα –ως είθισται στον χώρο των spyware– είναι κρυμμένη πίσω από κωδικές ονομασίες: Dragon, Eagle, Falcon, Flamingo, Fox, Glen, Lion, Loco, Phoenix, Rhino».

Η έκθεση της Google

Τη δημοσιογραφική έρευνα για τις δραστηριότητες της Intellexa τις επιβεβαιώνει και έκθεση υπηρεσίας της Google για ψηφιακούς κινδύνους που κρύβονται στο διαδίκτυο. Σύμφωνα λοιπόν με τα στοιχεία της Google Threat Intelligence Group, η Intellexa όχι μόνο επιβιώνει, αλλά και ευημερεί. Η Google αναφέρει επίσης ότι, δεδομένης της εκτεταμένης φύσης των δραστηριοτήτων της Intellexa, αποφάσισε να εκδώσει προειδοποίηση για επιθέσεις με την υποστήριξη κυβερνήσεων σε όλους τους γνωστούς λογαριασμούς που έχουν μπει στο στόχαστρο και σχετίζονται με τους πελάτες της Intellexa από το 2023.

Αυτή η προσπάθεια περιλαμβάνει αρκετές εκατοντάδες λογαριασμούς σε διάφορες χώρες, όπως το Πακιστάν, το Καζακστάν, την Αγκόλα, την Αίγυπτο, το Ουζμπεκιστάν, τη Σαουδική Αραβία και το Τατζικιστάν. Εύλογα μπορεί να διαπιστώσει κανείς ότι σε κάποιες απ’ αυτές τις χώρες βρέθηκε ο πρώην υπάλληλος της Intellexa προκειμένου να «παρουσιάσει» λογισμικό της εταιρείας.

Έτερη έρευνα εταιρείας κυβερνοασφάλειας που εργάζεται για λογαριασμό της Mastercard, σε δική της έκθεση σημειώνει μεταξύ άλλων ότι εντόπισε επίσης στο Ιράκ νέα και μέχρι πρότινος άγνωστη ψηφιακή υποδομή που συνδέεται με το Predator. Σύμφωνα με αυτή την έκθεση, το spyware χρησιμοποιήθηκε στο βόρειο Ιράκ και την κουρδική περιοχή τα τελευταία δύο χρόνια. Το Πακιστάν και το Ιράκ είναι δύο χώρες στις οποίες οι ισραηλινές κυβερνο-εταιρείες δεν έχουν άδεια να εξάγουν τεχνολογίες παρακολούθησης.

Υπενθυμίζεται ότι εδώ και δύο χρόνια οι αρχές των ΗΠΑ έχουν επιβάλει κυρώσεις στα στελέχη της Intellexa με γνώμονα την προστασία την εθνικής ασφάλεια της χώρας. Αντιθέτως, στην Ελλάδα, όπως αποδεικνύεται από τις καταθέσεις στη δίκη των υποκλοπών, η εταιρεία συνέχισε να δραστηριοποιείται ακόμα και μετά το ξέσπασμα του σκανδάλου και κατά την περίοδο που οι αρχές αναζητούσαν στοιχεία για την υπόθεση.

Πηγή: in.gr

Novartis: Δεσμεύτηκαν τα περιουσιακά στοιχεία των πρώην προστατευόμενων μαρτύρων - Εξετάζεται η διαδρομή εκατομμυρίων

Novartis: Δεσμεύτηκαν τα περιουσιακά στοιχεία των πρώην προστατευόμενων μαρτύρων - Εξετάζεται η διαδρομή εκατομμυρίων

Πέμπτη, 27/11/2025 - 17:10

Νέα τροπή στην υπόθεση Novartis καθώς η Αρχή για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος προχωρά στη δέσμευση των περιουσιακών στοιχείων των δύο πρώην προστατευόμενων μαρτύρων της Novartis, Φιλίστωρα Δεστεμπασίδη και Μαρίας Μαραγγέλη.

Υπενθυμίζεται ότι οι πρώην προστατευόμενοι μάρτυρες δικάζονται σε δεύτερο βαθμό για ψευδείς καταθέσεις, μετά την καταδίκη τους πρωτόδικα σε ποινές φυλάκισης από 25 έως 33 μήνες με αναστολή.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Αρχή για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος δεσμεύει όλα τα περιουσιακά στοιχεία εντός Ελλάδος αλλά και τους τραπεζικούς λογαριασμούς σε τράπεζες της Ελβετίας, που έχουν στη διάθεσή τους οι δύο πρώην προστατευόμενοι μάρτυρες «Μάξιμος Σαράφης» και «Αικατερίνη Κελέση». Η Αρχή θεωρεί πως τα χρήματα που έλαβαν από τις αμερικανικές αρχές για την υπόθεση της Novartis σχετίζονται με τις καταθέσεις που έδωσαν στην ελληνική δικαιοσύνη και πως όταν τους δόθηκε το καθεστώς του μάρτυρα δημοσίου συμφέροντος δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις, καθώς είχαν οικονομικό κίνητρο.

Η Αρχή συνέταξε και πόρισμα το οποίο έχει διαβιβαστεί στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών, προκειμένου να διερευνηθεί η τέλεση του κακουργήματος της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα.

Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται το ενδεχόμενο τα χρήματα που εισέπραξαν οι δύο πρώην μάρτυρες να αποτελούν προϊόν παράνομων ενεργειών και να σχετίζονται άμεσα με τον ρόλο που έπαιξαν στην υπόθεση, από τις καταθέσεις των οποίων είχαν εμπλακεί δέκα πολιτικά πρόσωπα.

Τα ποσά ύψους 27 εκατ. ευρώ

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, από την έρευνα της Αρχής φέρεται να προέκυψε ότι τα χρήματα που εισπράχθηκαν μεταφέρονται σε τράπεζα στην Ελβετία. Για τον έναν το ύποπτο ποσό που εντοπίστηκε ανέρχεται σε περίπου 10 εκατομμύρια ευρώ και για τη δεύτερη σε περίπου 17 εκατομμύρια ευρώ. Αντίστοιχα από την αποκωδικοποίηση της διαδρομής των χρημάτων εντοπίστηκαν και άλλα 12 πρόσωπα στα οποία μεταφέρονται διάφορα χρηματικά ποσά από 30.000 έως 500.000 ευρώ χωρίς όμως να προκύπτει η αιτία της κατάθεσης στους λογαριασμούς τους.

Παράλληλα, η Αρχή δέσμευσε τα περιουσιακά στοιχεία και άλλων 12 φυσικών προσώπων σε λογαριασμούς των οποίων φέρονται να πιστώνονται χρήματα από την «αμοιβή» που έλαβαν οι δύο συγκεκριμένοι κατηγορούμενοι χωρίς κάποια αιτιολογία , για τους οποίος μάλιστα η Αρχή ζητά να ελεγχθούν με τη σειρά τους από την αρμόδια εισαγγελία για το αδίκημα – επίσης κακούργημα – της συνέργειας σε ξέπλυμα.

Ευλογιά αιγοπροβάτων: Κατεπείγουσα έρευνα παρήγγειλε ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου

Ευλογιά αιγοπροβάτων: Κατεπείγουσα έρευνα παρήγγειλε ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου

Παρασκευή, 21/11/2025 - 19:20

Κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση για την υπόθεση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων βρίσκεται σε εξέλιξη, μετά από εντολή του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνου Τζαβέλλα. Στόχος της ποινικής διερεύνησης είναι να αποσαφηνιστεί εάν έχουν τελεστεί αδικήματα που σχετίζονται με την παραβίαση μέτρων πρόληψης ασθενειών και άλλες αυτεπαγγέλτως διωκόμενες πράξεις.

Τι διερευνά η Δικαιοσύνη

Η παραγγελία έχει διαβιβαστεί σε εννέα εισαγγελίες της χώρας (Λάρισας, Θράκης, Θεσσαλονίκης, Δυτικής Μακεδονίας, Λαμίας, Δυτικής Στερεάς Ελλάδας, Βορείου Αιγαίου, Ναυπλίου και Αιγαίου) και αφορά ενδεχόμενες παραβιάσεις των μέτρων βιοασφάλειας που είχαν τεθεί σε εφαρμογή για να αποτραπεί η εξάπλωση της μεταδοτικής νόσου.

Ο φάκελος που σχηματίστηκε περιλαμβάνει επιστολή του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστα Τσιάρα, μαζί με τα στοιχεία που είχαν σταλεί στις αρχές, ανά Περιφέρεια.

Οι καταγγελίες που εξετάζονται

Στο πλαίσιο της έρευνας θα διερευνηθούν, μεταξύ άλλων, καταγγελίες που σχετίζονται με:

  • Μη δήλωση νεκρών ζώων από κτηνοτρόφους, με αποτέλεσμα να μην ακολουθείται η προβλεπόμενη υγειονομική ταφή.
  • Παράνομες μετακινήσεις αιγοπροβάτων, παρά τα ισχύοντα περιοριστικά μέτρα.
  • Παράνομη εισαγωγή μη εγκεκριμένων εμβολίων από τρίτες χώρες και παράνομες πράξεις εμβολιασμού.
  • Δηλώσεις πολιτικών και αγροτοσυνεταιριστών που, σύμφωνα με τη δικογραφία, ενδέχεται να προτρέπουν σε μη τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας ή στη χρήση μη αδειοδοτημένων εμβολίων.
Στο «μπλοκ 2» η ExxonMobil: Επεσαν οι υπογραφές με Energean και Helleniq Energy για τους υδρογονάνθρακες

Στο «μπλοκ 2» η ExxonMobil: Επεσαν οι υπογραφές με Energean και Helleniq Energy για τους υδρογονάνθρακες

Πέμπτη, 06/11/2025 - 19:18

Μια ιστορική συμφωνία που σηματοδοτεί την επιστροφή της Ελλάδας στις ερευνητικές γεωτρήσεις μετά από τέσσερις δεκαετίες υπεγράφη στο Ζάππειο, στο πλαίσιο της Διακυβερνητικής Διατλαντικής Συνεργασίας για την Ενέργεια (P-TEC). Η ExxonMobil αποκτά ποσοστό 60% στην κοινοπραξία με την Energean και τη HELLENiQ Energy, η οποία διαχειρίζεται τα δικαιώματα έρευνας υδρογονανθράκων στο «οικόπεδο 2» του Βορειοδυτικού Ιονίου.

Η υπογραφή της συμφωνίας πραγματοποιήθηκε παρουσία κορυφαίων αξιωματούχων από Ελλάδα και Ηνωμένες Πολιτείες, ανάμεσά τους οι υπουργοί Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και Chris Wright, ο υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ Doug Burgum, καθώς και η πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα Kimberly Guilfoyle. Από πλευράς εταιρειών, υπέγραψαν ο Dr. John Ardill (ExxonMobil), ο Μαθιός Ρήγας (Energean) και ο Ανδρέας Σιάμισιης (HELLENiQ Energy).

Ο αντιπρόεδρος της ExxonMobil, John Ardill, υπογράμμισε ότι η εταιρεία «επεκτείνει τη δραστηριότητά της στην Ανατολική Μεσόγειο» και τόνισε τη σημασία της ανάπτυξης εγχώριων πηγών ενέργειας για τη μείωση του κόστους και την ασφάλεια εφοδιασμού. Από την πλευρά του, ο Μαθιός Ρήγας εξέφρασε υπερηφάνεια για τη συμμετοχή της αμερικανικής εταιρείας, επισημαίνοντας ότι «η πρώτη γεώτρηση μετά από 40 χρόνια» προγραμματίζεται για την περίοδο 2026–2027, με στόχο να κάνει την Ελλάδα «ενεργειακά ανεξάρτητη».

Ο Ανδρέας Σιάμισιης χαρακτήρισε το «οικόπεδο 2» ως το πιο ώριμο έργο εξερεύνησης στην ελληνική επικράτεια, έτοιμο να περάσει στη φάση της γεώτρησης, ενώ έκανε λόγο για ένα «μεγάλο βήμα για την Ελλάδα και την Ευρώπη συνολικά».

Από κυβερνητικής πλευράς, ο Σταύρος Παπασταύρου σημείωσε ότι η συμφωνία «ενισχύει τη θέση της Ελλάδας και τη σταθερότητα στην περιοχή», τονίζοντας πως η ανάπτυξη του τομέα upstream αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την κυβέρνηση. Παράλληλα, ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Chris Wright ανέδειξε τον ρόλο της Ελλάδας ως «πύλης εισόδου για το φυσικό αέριο που θα αντικαταστήσει τις ρωσικές ροές στην Ευρώπη», επισημαίνοντας ότι «κάθε κυβικό μέτρο ρωσικού φυσικού αερίου που δεν φτάνει στη Δύση σημαίνει λιγότερη χρηματοδότηση για την πολεμική μηχανή του Πούτιν».ερισσότερα στο imerisia.gr.

Σελίδα 1 από 14