Tomáš Karlík

Ρώσοι επιστήμονες επανήλθαν στην υπόθεση —η οποία είχε σε μεγάλο βαθμό εγκαταλειφθεί— ότι το πετρέλαιο σχηματίζεται στα βάθη του πλανήτη χωρίς την παρουσία ζωντανών οργανισμών. Ως εκ τούτου, θα ξεκινήσουν σύντομα γεωτρήσεις σε βάθος αρκετών χιλιομέτρων, σε μια προσπάθεια να εντοπίσουν πετρέλαιο.

Το πετρέλαιο σχηματίστηκε σε διάστημα εκατομμυρίων ετών μέσω της αποσύνθεσης προϊστορικών θαλάσσιων οργανισμών, όπως τα φύκια και το πλαγκτόν. Αυτά τα υπολείμματα συσσωρεύτηκαν στον βυθό της θάλασσας, όπου, υπό υψηλή πίεση και θερμοκρασία και χωρίς πρόσβαση σε οξυγόνο, μετατράπηκαν σε υγρούς υδρογονάνθρακες που σήμερα τροφοδοτούν όχι μόνο τα αυτοκίνητα, αλλά και ολόκληρο τον σύγχρονο πολιτισμό.

Τι θα γινόταν όμως αν τα πράγματα ήταν διαφορετικά; Ρώσοι γεωλόγοι από το Πανεπιστήμιο Ορυκτολογίας της Αγίας Πετρούπολης θα προσπαθήσουν τώρα να επαληθεύσουν την υπόθεση ότι το πετρέλαιο θα μπορούσε να σχηματιστεί αποκλειστικά μέσω γεωλογικών διεργασιών, πράγμα που θα σήμαινε ότι είναι ένας ανανεώσιμος και επομένως άπειρος πόρος, όπως ανέφερε το επιστημονικό περιοδικό Science. Τώρα, προγραμματίζουν νέα γεώτρηση κοντά στη διάσημη γεώτρηση της Χερσονήσου Κόλα, στο λεγόμενο «Πηγάδι της Κόλασης». Στόχος είναι να φθάσουν σε βάθος περίπου εννέα χιλιομέτρων κάτω από την επιφάνεια, σε σημεία όπου, σύμφωνα με τις υποθέσεις των Ρώσων επιστημόνων, το πετρέλαιο σχηματίζεται μόνο του, χωρίς να απαιτείται η παρουσία οποιασδήποτε μορφής ζωής.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η υπόθεση θεωρείται γενικά από τους επιστήμονες ως κάτι που μοιάζει περισσότερο με θεωρία συνωμοσίας, και δεν υπάρχουν στοιχεία που να την υποστηρίζουν.

Ωστόσο, αυτό δεν ενοχλεί και πολύ τους εμπνευστές αυτού του δαπανηρού έργου, καθώς το σχέδιό τους καθοδηγείται όχι μόνο από επιστημονικά αλλά και από πολιτικά κίνητρα. Ενδεικτική ήταν η δήλωση που έκανε πέρυσι ο πρύτανης του πανεπιστημίου και στενός φίλος του Βλαντιμίρ Πούτιν, Βλαντιμίρ Λιτβινένκο, ο οποίος υποστήριξε ότι, αν η θεωρία επιβεβαιωθεί, θα αποτελέσει «τον χειρότερο εφιάλτη των παγκοσμιοποιητών».

«Για πρώτη φορά στην ιστορία, δεν εισρέει καθόλου ρωσικό πετρέλαιο στην Τσεχική Δημοκρατία», δήλωσε ο Φιάλα (στα τσεχικά)

Σύμφωνα με τον Λιτβινένκο, το έργο διαθέτει, επομένως, την πλήρη υποστήριξη του Πούτιν. Η επιρροή του φέρεται να συνέβαλε στην εξασφάλιση της έγκρισης του έργου από τη ρωσική κυβέρνηση, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία της χρηματοδότησης θα προέλθει από εξωπροϋπολογιστικά κονδύλια του Πανεπιστημίου Ορυκτολογίας της Αγίας Πετρούπολης.

Η ρωσική επιστημονική ορθοδοξία και ιδεολογία

Ο Λιτβινένκο ισχυρίζεται στο άρθρο ότι ο πρώτος που επέστησε την προσοχή σε αυτή τη θεωρία ήταν ο Ρώσος επιστήμονας Μιχαήλ Λομονόσοφ το 1763 — αναφέροντας ως απόδειξη τη δήλωσή του ότι θα έπρεπε να υπάρχει μια πύρινη σφαίρα στο εσωτερικό της Γης. Στην πραγματικότητα, όμως, ο πρώτος που υπέθεσε ότι το πετρέλαιο ενδέχεται να μην προέρχεται από προϊστορικά φυτά, ήταν ένας άλλος Ρώσος — ο Ντμίτρι Μεντελέγιεφ, ο δημιουργός του περίφημου περιοδικού πίνακα των στοιχείων.

Τον 19ο αιώνα, αυτός ο χημικός προώθησε την ιδέα ότι τα κοιτάσματα πετρελαίου θα μπορούσαν να προέρχονται από κάποιο είδος αρχέγονων υδρογονανθράκων που διέρρεαν στις σημερινές τους θέσεις από τον μανδύα της Γης. Δεν είχε καμία απόδειξη για αυτό. Ωστόσο, η αισιόδοξη ιδέα ότι τα αποθέματα πετρελαίου ενδέχεται να είναι ανεξάντλητα κέρδισε αργότερα έδαφος στη Σοβιετική Ένωση. Δεν προσέλκυσε τόσο τους επιστήμονες όσο τους πολιτικούς, αλλά αυτοί είχαν την εξουσία να υποδείξουν στους επιστήμονες τι να κάνουν, και έτσι οι σοβιετικοί γεωλόγοι άρχισαν να αναζητούν αποδεικτικά στοιχεία. Η μεγαλύτερη σε βάθος γεώτρηση της Κόλα, που ξεπέρασε τα 12 χιλιόμετρα βάθος, αποτέλεσε το πιο φιλόδοξο βήμα αυτής της αναζήτησης. Αλλά ακόμη και εκεί, δεν βρέθηκαν αποδεικτικά στοιχεία.

Η ιδέα αυτή έγινε δημοφιλής και στη Δύση, ιδίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου υποστηρίχθηκε από τον αστροφυσικό Τόμας Γκολντ, ο οποίος προσπάθησε να δημιουργήσει ένα αντίστοιχο πρόγραμμα της ρωσικής έρευνας στη Σουηδία. Όλες αυτές οι προσπάθειες αποδείχθηκαν μάταιες – στα εκατό χρόνια που η ανθρωπότητα διερευνά αυτή την υπόθεση, δεν έχει βρεθεί ούτε ένα κοίτασμα πετρελαίου που να μπορεί να συνδεθεί με αβιοτική προέλευση. Με άλλα λόγια, όλα τα γνωστά κοιτάσματα που τροφοδοτούν την ανθρωπότητα προέρχονται αποδεδειγμένα από προϊστορικούς οργανισμούς.

Κοντά στο Šakvice ενδέχεται να εξορυσσθεί πετρέλαιο ή φυσικό αέριο. Ο τοπικός δήμος θα ήθελε στη συνέχεια να χρησιμοποιήσει τα έσοδα για την κατασκευή ενός οίκου ευγηρίας (στα τσεχικά)

Επιπλέον, δεν υπάρχει ούτε ένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι τα κοιτάσματα πετρελαίου ανανεώνονται συνεχώς. Αντίθετα, η ανθρωπότητα γνωρίζει έναν αυξανόμενο αριθμό πετρελαιοπηγών που έχουν ήδη εξαντληθεί, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υπάρχει πλέον πετρέλαιο σε αυτές. Με εξαίρεση τη Ρωσία, η θεωρία αυτή δεν αποτελεί πλέον αντικείμενο εντατικής μελέτης πουθενά, αλλά ειδικά στην Αγία Πετρούπολη η παράδοση συνεχίζει να τη διατηρεί ζωντανή. Ο ίδιος ο Λιτβινένκο επικρίνει την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα στο προαναφερθέν άρθρο, υποστηρίζοντας ότι εγκατέλειψε την ιδέα πρόωρα.

Αυτός ο επιφανής ακαδημαϊκός σχεδιάζει την πιο βαθιά γεώτρηση εδώ και αρκετά χρόνια. Το 2023, σύμφωνα με το περιοδικό Science, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ήταν λογικό να επενδύσει στην εξερεύνηση· κίνητρο για αυτό του έδωσε μια γεώτρηση που πραγματοποίησε η κινεζική πετρελαϊκή εταιρεία Sinopec, η οποία εντόπισε πετρέλαιο σε εξαιρετικό βάθος· ωστόσο, ακόμη και έτσι, το πετρέλαιο αυτό ήταν φυτικής προέλευσης.

Φαίνεται, λοιπόν, ότι η γεώτρηση θα πραγματοποιηθεί πράγματι στη Ρωσία, αν και οι διαθέσιμες πληροφορίες για το θέμα είναι ελάχιστες. Για παράδειγμα, δεν γίνεται καμία αναφορά σε ημερομηνία έναρξης του έργου. Επιπλέον, τη γεώτρηση θα αναλάβει μια νέα εταιρεία που συνδέεται με το πανεπιστήμιο, η οποία δεν έχει πραγματοποιήσει ποτέ γεωτρήσεις στο παρελθόν και ιδρύθηκε από έναν από τους συμβούλους του Λιτβινένκο.

Διαθέτει η Ρωσία απεριόριστα αποθέματα πετρελαίου;

Σύμφωνα με αναλυτές που έδωσαν συνέντευξη στο περιοδικό Science, το μήνυμα είναι σαφές. Η Ρωσία επιδιώκει να καλλιεργήσει την εικόνα μιας χώρας με σχεδόν ανεξάντλητα πετρελαϊκά αποθέματα, κάτι που θα μπορούσε να διευκολύνει τη χρηματοδότηση νέων, εξαιρετικά δαπανηρών γεωτρητικών έργων και να ενισχύσει την άποψη ότι το πετρέλαιο θα παραμείνει κυρίαρχο στο παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα.

Κορυφαίες προσωπικότητες της Ρωσίας (μεταξύ των οποίων ο Πούτιν και ο Λιτβινένκο) υποβαθμίζουν τον αντίκτυπο της καύσης ορυκτών καυσίμων στο κλίμα, ακριβώς όπως αμφισβητούν και την πιθανότητα μελλοντικής έλλειψης πετρελαίου. «Είναι σαφές ότι εδώ υπάρχει μια αλληλεπικάλυψη μεταξύ των συμφερόντων εκείνων που επιθυμούν να καθυστερήσουν την ενεργειακή μετάβαση, ώστε να μπορούν να συνεχίσουν να αποκομίζουν κέρδη από το πετρέλαιο, και εκείνων που είναι σε θέση να συγκαλύψουν αυτή τη στάση με επιστημονικό πρόσχημα, παρουσιάζοντάς την ως ένα εντυπωσιακό ερευνητικό έργο», δήλωσε στο Science η Αλεξάνδρα Προκόπενκο, ερευνήτρια στο Carnegie Russia Eurasia Centre, η οποία πρόσφατα εξέδωσε ένα βιβλίο για τις σύγχρονες ρωσικές ελίτ.

Πριν από 30 χρόνια: Δεν υπάρχει πετρέλαιο (στα τσεχικά)

Ο Λιτβινένκο, ο οποίος ηγήθηκε τεσσάρων προεκλογικών εκστρατειών του Πούτιν για την προεδρία στην Αγία Πετρούπολη και, σύμφωνα με πληροφορίες, τον συμβούλευε ενώ εκείνος συνέγραφε τη διδακτορική του διατριβή στα οικονομικά, αναφέρεται, σύμφωνα με την ίδια, τακτικά ως ένα από τα πλουσιότερα μέλη του διοικητικού συμβουλίου πανεπιστημίων της χώρας.

Θεωρία και πράξη

Υπάρχει και μια άλλη πτυχή του προβλήματος που αφορά τις ρωσικές υποθέσεις και έρευνες. Ο Λιτβινένκο εκτιμά ότι αυτοί οι «ωκεανοί πετρελαίου» θα μπορούσαν να βρίσκονται σε βάθη μεταξύ πενήντα και εκατό χιλιομέτρων κάτω από την επιφάνεια. Και η ανθρωπότητα δεν έχει καταφέρει ακόμα να πραγματοποιήσει γεωτρήσεις σε τέτοιο βάθος. Η βαθύτερη γεώτρηση είναι η ρωσική «Σαχαλίν-1», σε βάθος περίπου 15.000 μέτρων.

Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και αν η υπόθεση αυτή ήταν αληθινή – για την οποία δεν υπάρχουν αποδείξεις – η Ρωσία δεν θα είχε κανένα τρόπο να φτάσει εκεί με την τρέχουσα τεχνολογία.

Πηγή: ct24.ceskatelevize.cz/

Βαθιά μέσα στους πάγους στη Σιβηρία μένουν κρυμμένοι ιοί εδώ και δεκάδες χιλιάδες χρόνια. Όσο περισσότερο λιώνουν οι πάγοι, τόσο περισσότερο θα «ξυπνούν» και θα έλθουν στον κόσμο μας εκτός και αν τους «ξεπαγώσουν» οι επιστήμονες.

Η ομάδα του ιολόγου Ζαν-Μαρί Αλεμπίκ από το γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας έχει «ξυπνήσει» 13 ιούς οι οποίοι εντοπίζονταν στο πέρμαφροστ, το μόνιμα παγωμένο έδαφος της Σιβηρίας.

Ένας από αυτούς ήταν μολυσματικός παρά το γεγονός ότι ήταν παγωμένος εδώ και πάνω από 48.000 χρόνια, δηλαδή από την εποχή των παγετώνων όταν στην περιοχή κυκλοφορούσαν μαμούθ.

Μιλώντας στο New Scientist ο ερευνητής τονίζει ότι «τα 48.500 χρόνια είναι νέο ρεκόρ», το οποίο συντρίβει την παλαιότερη επίδοση (του ίδιου) με επαναφορά δύο ιών ηλικίας 30.000 ετών.

Πέρα από την επιστημονική επιτυχία, υπάρχει και η επιστημονική ανησυχία για το τι μπορεί να έλθει στο μέλλον όσο περισσότερο θα λιώνουν οι πάγοι στη Σιβηρία και την Αρκτική.

Επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για το ότι η τήξη των πάγων της Αρκτικής μπορεί να απελευθερώσει αρχαίους παθογόνους παράγοντες.

Οι 13 «ιοί-ζόμπι», όπως τους ονόμασε η ερευνητική ομάδα, προσβάλλουν αμοιβάδες και όχι τον άνθρωπο. Ωστόσο, υπάρχει ο κίνδυνος να αρχίσουν να εμφανίζονται, με το «ξεπάγωμα» των ιών ασθένειες φυτών και ζώων.

Ακόμη περισσότερο, δίπλα στους ακίνδυνους ιούς, «κοιμούνται» και επικίδυνοι ιοί για τα θηλαστικά και τον άνθρωπο που ίσως βρουν τον δρόμο τους μετά το λιώσιμο των πάγων και του πέρμαφροστ. Εκτός αν τους «ξυπνήσουμε» κατά λάθος στο εργαστήριο...

Διίστανται οι πληροφορίες που διακινούνται για τη νέα αεροπορική τραγωδία με Antonov ΑΝ-12 στη Σιβηρία. Εικόνες από τον τόπο της συντριβής του αεροσκάφους που έδωσαν ρωσικά μέσα ενημέρωσης, δεν αφήνουν ελπίδες για επιζώντες ανάμεσα στα οκτώ άτομα που επέβαιναν στο ρωσικό μεταγωγικό του οποίου χάθηκαν τα ίχνη στην κεντρική Ρωσία. Ωστόσο, οι πρώτες πληροφορίες ανέφεραν δύο νεκρούς. 

Όπως τονίζεται, το ελικοφόρο αεροσκάφος χάθηκε από τα ραντάρ, ενώ πετούσε κοντά στην πόλη Ιρκούτσκ (4.200 χλμ ανατολικά της Μόσχας).

«Στις 14.50 ώρα Μόσχας, το αεροσκάφος An-12, που πετούσε μεταξύ Γιακούτσκ και Ιρκούτσκ, εξαφανίστηκε από τα ραντάρ», δήλωσε πηγή στο RIA Novosti. Σύμφωνα με το TASS, οι αξιωματούχοι πιστεύουν ότι το αεροπλάνο ανήκει στη λευκορωσική αεροπορική εταιρεία «Grodno» και μετέφερε φορτίο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το αεροσκάφος που μετέφερε εμπορεύματα, ετοιμαζόταν να προσγειωθεί όταν διακόπηκε η επικοινωνία με τον Πύργο Ελέγχου, ενώ πηγές του υπουργείου Εκτάκτων Αναγκών ανέφεραν ότι μονάδες έρευνας και διάσωσης έχουν σπεύσει σε μία περιοχή 7 χλμ. έξω από το Ιρκούτσκ.

«Πρώτες πληροφορίες αναφέρουν ότι ο τόπος συντριβής βρέθηκε στην περιοχή του χωριού Pivovarikha [στην περιοχή γύρω από το Ιρκούτσκ], όχι μακριά από το αεροδρόμιο. Το αεροπλάνο έκανε έναν δεύτερο κύκλο κατά την προσγείωση και στη συνέχεια εξαφανίστηκε από τα ραντάρ», δήλωσε πηγή στο πρακτορείο Tass.

Οι οικολόγοι ρίχνουν ευθύνες σε κυβερνητικό διάταγμα του 2015, που επιτρέπει στις τοπικές αρχές να αγνοούν τις πυρκαγιές, αν το κόστος για την κατάσβεσή τους υπερβαίνει τις ζημιές που εκτιμάται ότι θα προκαλέσουν