Το γλαύκωμα είναι η κύρια αιτία μη αναστρέψιμης τύφλωσης παγκοσμίως, παραμένει όμως σε μεγάλο βαθμό αδιάγνωστο, καθώς στα αρχικά στάδια δεν εμφανίζει συμπτώματα. Οι περισσότεροι ασθενείς δεν γνωρίζουν ότι πάσχουν μέχρι να έχει ήδη προκληθεί σημαντική βλάβη στην όραση. Για τον λόγο αυτό, η τακτική οφθαλμολογική εξέταση είναι καθοριστικής σημασίας, ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 40–45 ετών.

Καθώς η νόσος εξελίσσεται αθόρυβα και συχνά παραμένει «αόρατη» στα πρώιμα στάδια, πολλοί ασθενείς χάνουν μέρος της όρασής τους πριν αντιληφθούν ότι κινδυνεύουν. Η ενημέρωση και ο συστηματικός έλεγχος αποτελούν τον μόνο αξιόπιστο τρόπο πρόληψης — συστήνεται έλεγχος κάθε δύο χρόνια πριν τα 40 και κάθε χρόνο μετά. Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να αποτρέψει τις σοβαρές επιπτώσεις που προκαλεί η προχωρημένη νόσος στην καθημερινότητα και στην ποιότητα ζωής.

Η συχνότητα του γλαυκώματος ανέρχεται σε 2,5% στα άτομα άνω των 45 ετών και αυξάνει με την αύξηση του ηλικιακού φάσματος. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα δεδομένα της Thessaloniki Eye Study (μεγάλη επιδημιολογική μελέτη των οφθαλμολογικών νοσημάτων με διεθνή απήχηση), η συχνότητα φτάνει το 5,5% σε ηλικίες άνω των 60 ετών. Με βάση τα πληθυσμιακά δεδομένα, εκτιμάται ότι περίπου 170.000 Έλληνες άνω των 60 ετών πάσχουν από γλαύκωμα, ενώ το 50% αυτών δηλαδή περίπου 85.000 άτομα, παραμένουν αδιάγνωστοι. Ο τακτικός οφθαλμολογικός έλεγχος βοηθάει στη έγκαιρη διάγνωση. Ειδικότερα, σύμφωνα με την Thessaloniki Eye Study, οι ασθενείς που δεν είχαν εξετασθεί τον τελευταίο χρόνο από οφθαλμίατρο είχαν 6 φορές αυξημένο κίνδυνο να είναι αδιάγνωστοι.

Η Πρόληψη και ο Τακτικός Έλεγχος μπορούν να Προστατεύσουν την ‘Οραση και να Αποτρέψουν τη Μη Αναστρέψιμη Απώλειά της.

Τι πρέπει να γνωρίζουμε για το Γλαύκωμα

Μια νόσος που εξελίσσεται ύπουλα, καθώς συνήθως δεν εμφανίζει συμπτώματα στα αρχικά στάδια, και αποτελεί την πιο συχνή αιτία μη αναστρέψιμης τύφλωσης παγκοσμίως, είναι το γλαύκωμα. Απέναντι σε μια τέτοια πάθηση, που εξαιτίας των χαρακτηριστικών της ονομάζεται συχνά «ο σιωπηλός κλέφτης της όρασης», μόνο η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση μπορούν να μειώσουν δραστικά τον κίνδυνο απώλειας όρασης.

Το γλαύκωμα είναι μια ομάδα παθήσεων που προκαλούν προοδευτική βλάβη στο οπτικό νεύρο, συχνά λόγω αυξημένης ενδοφθάλμιας πίεσης (ΕΟΠ). Σύμφωνα με τα δεδομένα του World Glaucoma Association, πάνω από το 50% των ασθενών δεν γνωρίζει ότι πάσχει μέχρι να εμφανιστεί σημαντική απώλεια όρασης.

Η απειλή αφορά σημαντικό ποσοστό του γενικού πληθυσμού, καθώς το 2020 περίπου 76 εκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν με γλαύκωμα, ενώ ο αριθμός αυτός αναμένεται να ξεπεράσει τα 110 εκατ. έως το 2040. Νεότερα δεδομένα, μάλιστα, εκτιμούν ότι ο συνολικός πληθυσμός με ανοικτής γωνίας γλαύκωμα θα αυξηθεί από 81 εκατ. το 2024 σε 185 εκατ. μέχρι το 2060, εξαιτίας της γήρανσης του πληθυσμού και της αύξησης της μυωπίας.

Αυξημένο κίνδυνο νόσησης έχουν:

• Ηλικιωμένοι ενήλικες, με τη συχνότητα να αυξάνεται σημαντικά μετά τα 60 έτη

• Ασθενείς με οικογενειακό ιστορικό, καθώς ο κίνδυνος είναι 4–10 φορές μεγαλύτερος. Υπολογίζεται ότι άτομα με θετικό οικογενειακό ιστορικό έχουν 20% πιθανότητα να αναπτύξουν γλαύκωμα στη διάρκεια της ζωής τους

• Άτομα με υψηλή μυωπία, παράγοντας που αναμένεται να συμβάλλει σε περίπου 35 εκατ. νέες περιπτώσεις γλαυκώματος έως το 2060

• Άτομα αφρικανικής ή ασιατικής καταγωγής, όπου το γλαύκωμα εμφανίζεται συχνότερα

• Χρήστες κορτικοστεροειδών, ειδικά οφθαλμικών κολλυρίων, που μπορεί να αυξήσουν την ενδοφθάλμια πίεση

Το γλαύκωμα δεν εμφανίζει συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Πολλοί ασθενείς αντιλαμβάνονται το πρόβλημα μόνο όταν η περιφερική όραση έχει αρχίσει να φθίνει, η όραση γίνεται θολή ή αμυδρή και δυσκολεύονται στην οδήγηση, στο διάβασμα ή σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού.

Οι επιπτώσεις της πάθησης στην καθημερινότητα είναι σημαντικές, καθώς με την εξέλιξη της νόσου επηρεάζονται:

• η οδήγηση, το περπάτημα, η εκτίμηση αποστάσεων

• η νυχτερινή όραση και η προσαρμογή σε έντονο/χαμηλό φως

• ο κίνδυνος πτώσεων και ατυχημάτων

• η ψυχική υγεία (άγχος, κατάθλιψη σε έως και 30% των ασθενών)

Κλειδί η έγκαιρη διάγνωση

Η σύγχρονη οφθαλμολογία διαθέτει πλέον πολύ ακριβή, αντικειμενικά εργαλεία που επιτρέπουν έγκαιρη διάγνωση πριν υπάρξει σοβαρή απώλεια όρασης. Οι βασικοί έλεγχοι περιλαμβάνουν:

• μέτρηση ενδοφθάλμιας πίεσης (τονομέτρηση)

• εξέταση οπτικού νεύρου

• OCT (απεικόνιση νευρικών ινών)

• οπτικό πεδίο

• γωνιοσκοπία

Η συχνότητα του προληπτικού ελέγχου εξαρτάται από την ηλικία. Σε άτομα κάτω των 40 ετών η πάθηση εμφανίζεται σε χαμηλό ποσοστό στον πληθυσμό. Σε ειδικές περιπτώσεις, προληπτικός έλεγχος συνιστάται, κυρίως, όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό. Για άτομα άνω των 40 ετών, ο έλεγχος συνιστάται να γίνεται κάθε 2 χρόνια ανεξάρτητα από το οικογενειακό ιστορικό. Ενώ μετά τα 60 χρόνια ο έλεγχος θα πρέπει να γίνεται σε ετήσια βάση.

Υπάρχει θεραπεία;

Το γλαύκωμα δεν εξαλείφεται, αλλά η θεραπεία του αφορά στο να ελέγχεται με στόχο την μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης και επιβράδυνση της επιδείνωσης. Οι τρόποι ελέγχου είναι οι ακόλουθοι:

• Φαρμακευτική αγωγή (κολλύρια): Τα κολλύρια μειώνουν την πίεση αυξάνοντας την παροχέτευση του υδατοειδούς υγρού ή μειώνοντας την παραγωγή του και αποτελούν την πρώτη γραμμή θεραπείας

• Laser – Selective Laser Trabeculoplasty (SLT): Μελέτες δείχνουν ότι το SLT προσφέρει αποτελεσματικό έλεγχο της ενδοφθάλμιας πίεσης σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών μειώνοντας την ανάγκη φαρμακευτικής αγωγής και χειρουργείων

• Χειρουργική θεραπεία: Όταν απαιτείται, εφαρμόζονται επεμβάσεις όπως ελάχιστα παρεμβατικές τεχνικές, τραμπεκουλεκτομή ή ενθέσεις βαλβίδων, ενώ η χειρουργική αντιμετώπιση παραμένει επιλογή σε προχωρημένες περιπτώσεις

Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Γλαυκώματος, η Ελληνική Εταιρεία Γλαυκώματος διοργάνωσε ενημερωτικη εκστρατεια με την ευγενική υποστήριξη της Théa Pharma Hellas https://www.theapharma.gr συμβουλεύει και παροτρύνει για τις ακόλουθες ενέργειες:

• Τακτικό έλεγχο των ματιών από τον οφθαλμίατρο, ακόμα κι αν δεν υπάρχουν συμπτώματα

• Ενημέρωση του οικογενειακού περιβάλλοντος σε περίπτωση νόσησης από γλαύκωμα, καθώς τα μέλη 1^ου βαθμού έχουν πολλαπλάσιο κίνδυνο

• Ευλαβική τήρηση της θεραπείας κατά του γλαυκώματος, καθώς η μη συμμόρφωση αποτελεί βασικό παράγοντα απώλειας της όρασης

• Σε περίπτωση που η χρήση κολλυρίων προκαλεί δυσφορία, π.χ. λόγω συντηρητικών, άμεση επικοινωνία με τον οφθαλμίατρο σας, προκειμένου να βοηθήσει για ανακούφιση από την δυσφορία

• Κολλύρια με κορτιζόνη δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται χωρίς ιατρική καθοδήγηση

Καθώς δεν μπορούμε να θεραπεύσουμε την τύφλωση που προκαλεί το γλαύκωμα έργο μας είναι να την προλάβουμε, αντιμετωπίζοντας τη νόσο σε πρώιμα στάδια. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στον Ελληνικό πληθυσμό στον οποίο είναι συχνό το ψευδοαποφολιδωτικο γλαύκωμα, ένας τύπος γλαυκώματος που αν μείνει χωρίς θεραπεία τυφλώνει γρήγορα τους ασθενείς.

Ελληνική Εταιρεία Γλαυκώματος

https://www.greekglaucomasociety.org/index.php/el/

World Glaucoma Week (8-14/03)

https://www.worldglaucomaweek.org/

Τι μπορεί να κρύβουν οι ξαφνικές λάμψεις και τα αυξημένα «μυγάκια» στα μάτια

Η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς είναι μια σοβαρή πάθηση του ματιού που απαιτεί άμεση ιατρική αντιμετώπιση, καθώς αν δεν θεραπευθεί μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη απώλεια της όρασης.

Ο αμφιβληστροειδής χιτώνας είναι ένα στρώμα νευρικού ιστού στο πίσω μέρος του ματιού, που δέχεται το φως και στέλνει την εικόνα στον εγκέφαλο. Η αποκόλλησή του συμβαίνει όταν απομακρύνεται από την φυσιολογική θέση του, με συνέπεια να διακόπτεται η τροφοδοσία των κυττάρων του με οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά.

«Η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το υαλοειδές υγρό - το παχύρευστο υγρό που καλύπτει το οπίσθιο ημιμόριο του οφθαλμού και προσφύεται με ισχυρές ίνες στον αμφιβληστροειδή. Καθώς μεγαλώνουμε, το υαλοειδές απομακρύνεται από τον αμφιβληστροειδή, συνήθως χωρίς να δημιουργεί προβλήματα στην όραση. Μερικές φορές, όμως, καθώς απομακρύνεται μπορεί να προκαλέσει σχίσιμο στον αμφιβληστροειδή, σε μία ή περισσότερες περιοχές. Το υγρό μπορεί στη συνέχεια να περάσει μέσα από αυτό το σχίσιμο και να ανασηκώσει τον αμφιβληστροειδή, όπως η υγρασία ανασηκώνει την ταπετσαρία από τον τοίχο», εξηγεί ο Χειρουργός Οφθαλμίατρος Αλέξανδρος Χαρώνης, MD, Διευθυντής Τμήματος Αμφιβληστροειδούς στο Οφθαλμολογικό Κέντρο Athens Vision.

Το ενδεχόμενο να συμβεί αυτό αυξάνουν ορισμένοι παράγοντες. Ένας από αυτούς είναι η υψηλή μυωπία (πάνω από 5 βαθμούς). Μελέτες έχουν δείξει ότι οι ασθενείς με υψηλή μυωπία έχουν πενταπλάσιες έως εξαπλάσιες πιθανότητες να υποστούν αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, σε σύγκριση με όσους έχουν χαμηλή μυωπία.

Άλλοι παράγοντες κινδύνου για αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς είναι προηγούμενο τραύμα ή χειρουργείο (π.χ. για καταρράκτη) στο μάτι, το οικογενειακό ιστορικό αποκόλλησης και το ιστορικό αποκόλλησης στο άλλο μάτι. Αυξημένο κίνδυνο διατρέχουν επίσης όσοι έχουν περιοχές λέπτυνσης στον αμφιβληστροειδή (τις εντοπίζει ο οφθαλμίατρος κατά την οφθαλμοσκόπηση).

«Πρόσφατες μελέτες εξέτασαν κατά πόσο μετεωρολογικοί παράγοντες, όπως η θερμοκρασία και η υγρασία, μπορεί να σχετίζονται με αυξημένη συχνότητα αποκολλήσεων σε περιόδους καύσωνα. Ωστόσο, τα διαθέσιμα επιδημιολογικά δεδομένα είναι περιορισμένα και δεν τεκμηριώνουν αιτιώδη σχέση. Πρόκειται κατ’ ουσία για μία υπόθεση που απαιτεί περαιτέρω έρευνα», συνεχίζει ο κ. Χαρώνης.

Ανεξάρτητα από την αιτία της, η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς είναι πολύ σοβαρή κατάσταση. Γι' αυτό τον λόγο οι ασθενείς πρέπει να απευθύνονται στον οφθαλμίατρο με τα πρώτα συμπτώματα που θα εκδηλώσουν, ώστε να γίνει η ενδεδειγμένη θεραπεία πριν εξελιχθεί. Τα συμπτώματά της κατά κανόνα εκδηλώνονται αιφνιδίως. Τα κύρια είναι:

 Φωταψίες (λάμψεις) που εμφανίζονται ξαφνικά στο ένα ή και στα δύο μάτια. Οι φωταψίες γίνονται αντιληπτές από τους ασθενείς σαν αστραπές.

 Αυξημένες μυϊοψίες (μυγάκια). Μοιάζουν με σκούρα σημαδάκια που «περιφέρονται» στο οπτικό πεδίο. Αν και όλοι μπορεί να βλέπουμε σποραδικά τέτοιου είδους «μυγάκια», σε περίπτωση αποκόλλησης αυξάνονται ξαφνικά. Όταν συνοδεύονται από λάμψεις, είναι ακόμα πιο ύποπτα για αποκόλληση αμφιβληστροειδούς.

 Εμφάνιση σκοτεινής σκιάς (σαν κουρτίνα) στην περιφερειακή όραση.

 Θόλωση της όρασης.

«Τα συμπτώματα αυτά δεν συνεπάγονται αυτομάτως ότι έχει αποκολληθεί ο αμφιβληστροειδής χιτώνας του ματιού. Χρειάζονται όμως επειγόντως αξιολόγηση από τον οφθαλμίατρο. Εκείνος θα εξετάσει τα μάτια και θα εντοπίσει τυχόν ρωγμές στον αμφιβληστροειδή ή την έναρξη της αποκόλλησης και θα συστήσει την απαιτούμενη θεραπεία», επισημαίνει ο κ. Χαρώνης.

Όταν υπάρχουν ρωγμές στον αμφιβληστροειδή, ο οφθαλμίατρος μπορεί να συστήσει άμεσα λέιζερ ή κρυοπηξία για να τις «σφραγίσει». Όταν έχει αρχίσει η αποκόλληση, σχεδόν πάντοτε χρειάζεται χειρουργική επέμβαση για να επανέλθει ο αμφιβληστροειδής στην φυσιολογική του θέση.

Οι καθυστερήσεις στη διάγνωση και την αντιμετώπιση της αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς μπορεί να αποβούν μοιραίες για την όραση. Όσο καθυστερεί η απαιτούμενη διόρθωση, τόσο αποκολλάται ο αμφιβληστροειδής, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο μόνιμης απώλειας της όρασης ή τύφλωσης. Στην πραγματικότητα, η αποκόλληση σχεδόν πάντοτε οδηγεί στην τύφλωση, εάν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως.

«Η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς μπορεί να συμβεί ξαφνικά σε οποιονδήποτε. Οι ασθενείς πρέπει να γνωρίζουν ότι όσο πιο σοβαρή είναι όταν διαγνωστεί, τόσο πιο δυσμενής είναι η πρόγνωση για την όραση. Με την έγκαιρη διάγνωση, όμως, και τη σύγχρονη τεχνολογία μπορεί να διορθωθεί το πρόβλημα στο 80-90% των περιπτώσεων, αν και η αποκατάσταση της όρασης μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή μήνες», καταλήγει ο κ. Χαρώνης.

H αξία προληπτικού ελέγχου της όρασης

πριν αρχίσουν τα σχολεία

Η οπτική λειτουργία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της υγείας και της ποιότητας ζωής των παιδιών, ενώ παίζει σημαντικό ρόλο στην σωματική, νοητική, κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξή τους.

Η όραση επηρεάζει σημαντικά τις σχολικές επιδόσεις των μαθητών, καθώς σχεδόν το 80% της μάθησης είναι οπτικοποιημένο. Τα παιδιά διαβάζουν, γράφουν, παίζουν και αλληλοεπιδρούν στο σχολείο, χρησιμοποιώντας τα μάτια τους. Έτσι, τα αδιάγνωστα προβλήματα όρασης μπορεί να αποτελέσουν σημαντικό εμπόδιο στην μάθηση.

Μελέτες έχουν δείξει ότι τα παιδιά με αδιάγνωστες οφθαλμικές παθήσεις δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν και να κατανοήσουν τα μαθήματα στο σχολείο. Επίσης, είναι πιθανό να διαγνωστούν λανθασμένα με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής - υπερκινητικότητας, αφού τα ίδια συχνά δεν γνωρίζουν τι τους συμβαίνει και έτσι πλήττεται η αυτοεκτίμηση και η συμπεριφορά τους.

Για όλους εκείνους τους λόγους κρίνεται απαραίτητος ο προληπτικός έλεγχος της όρασης πριν από την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς. «Ένας πλήρης παιδοοφθαλμολογικός έλεγχος συνίσταται για την αξιολόγηση της οπτικής οξύτητας και την αναζήτηση τυχών δυσλειτουργιών που απειλούν την ανάπτυξη των οφθαλμών και του οπτικού συστήματος των παιδιών. Δεδομένου ότι αρκετές οφθαλμικές καταστάσεις μπορεί να είναι ασυμπτωματικές, ο περιοδικός προληπτικός έλεγχος παίζει πρωταρχικό ρόλο στην πρώιμη ανίχνευση και έγκαιρη αντιμετώπιση των οφθαλμικών διαταραχών στα παιδιά που δεν παρουσιάζουν συμπτώματα», αναφέρει ο oφθαλμίατρος χειρουργός κ. Λάμπρος Λαμπρογιάννης, MD, MSc, PhD, FEBOpth, FEBO-SP, ειδικός στην Παιδοοφθαλμολογία από το Ινστιτούτο Οφθαλμολογίας & Μικροχειρουργικής Ophthalmica, στη Θεσσαλονίκη.

Επιπλέον, εξίσου σημαντικός είναι ο προληπτικός έλεγχος και για τα παιδιά που έχουν οφθαλμολογικά συμπτώματα, αλλά συνήθως δεν τα αντιλαμβάνονται, δεν τα αξιολογούν ως σημαντικά ή/και δεν μπορούν να τα περιγράψουν. Τέτοιου είδους συμπτώματα που δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αγνοήσουν οι γονείς των μαθητών και είναι προτεραιότητα να αξιολογηθούν από εξειδικευμένο παιδοοφθαλμίατρο, πριν αρχίσει το σχολείο είναι όταν ένα παιδί:

 Παρουσιάζει στραβισμό (αφύσικη - όχι σωστή ευθυγράμμιση των ματιών)

 Γράφει λοξά

 Τρίβει συχνά τα μάτια του και τα αισθάνεται «κουρασμένα»

 Παραπονιέται συχνά για πονοκεφάλους

 Παρουσιάζει ενόχληση στο έντονο φως (φωτοφοβία ή φωτοευαισθησία)

 Κλίνει - γέρνει το κεφάλι του όταν θέλει να εστιάσει σε κάτι

 Κλείνει το ένα του μάτι για να διαβάσει

 Δεν κρατάει το σώμα του όρθιο κατά τη διάρκεια της μελέτης, αλλά σκύβει χαμηλά στο γραφείο

 Δεν κατανοεί εύκολα ό,τι διαβάζει

 Κρατάει το βιβλίο ή την ψηφιακή οθόνη σε πολύ κοντινή απόσταση για να διαβάσει

 Χάνει εύκολα τις σειρές του κειμένου κατά την ανάγνωση ή παραλείπει λέξεις και αναγκάζεται να ακολουθεί τις γραμμές με το δάκτυλο

 Κάθεται πολύ κοντά στην τηλεόραση ή στον ηλεκτρονικό υπολογιστή ή κρατάει πολύ κοντά στο πρόσωπό του το tablet και το κινητό του

 Η προσοχή του αποσπάται υπερβολικά εύκολα και παρουσιάζει δυσκολία συγκέντρωσης

«Η έγκαιρη διάγνωση και σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση είναι εφικτό να περιορίσουν τον αντίκτυπο των οφθαλμολογικών διαταραχών στην αναπτυξιακή, εκπαιδευτική και κοινωνική πρόοδο των παιδιών. Ας μην ξεχνάμε ότι τις τελευταίες δεκαετίες έχει αυξηθεί σημαντικά η συχνότητα των διαθλαστικών ανωμαλιών της παιδικής ηλικίας (μυωπία, υπερμετρωπία, αστιγματισμός). Μελέτες έχουν δείξει ότι το 25% των παιδιών και των εφήβων ηλικίας 6 έως 18 ετών χρειάζονται διορθωτικά γυαλιά, δίχως τα οποία δυσκολεύονται υπερβολικά στο σχολείο», τονίζει ο κ. Λαμπρογιάννης.

Ωστόσο οι διαθλαστικές ανωμαλίες δεν αποτελούν τη μοναδική οπτική δυσκολία που μπορεί να συναντήσουν τα παιδιά. Κατά τον προληπτικό οφθαλμολογικό έλεγχο ενός παιδιού, ο παιδοοφθαλμίατρος δεν ελέγχει μόνο την οπτική του οξύτητα ή τα διαθλαστικά σφάλματα.

Θα αξιολογήσει την αντίληψη των χρωμάτων, την ικανότητά στερεοσκοπικής όρασης (να βλέπει σε όλες τις διαστάσεις) και θα ελέγξει την εστίαση των ματιών (κορικά αντανακλαστικά), καθώς και την ικανότητά τους να παρακολουθούν ένα αντικείμενο συντονισμένα (οφθαλμοκινητικότητα).

Αν οποιαδήποτε από τις παραπάνω οπτικές λειτουργίες απουσιάζει ή είναι ελλιπής, είναι πιθανό να υπάρξουν μαθησιακές δυσκολίες και ψυχοκοινωνικές συνέπειες στο παιδί. Το ίδιο συμβαίνει και αν ένα παιδί αντιμετωπίζει παθήσεις όπως η αμβλυωπία (τεμπέλικο μάτι), μια παράξενη νευροαναπτυξιακή οπτική διαταραχή που προκαλείται από τη μη συντονισμένη και μη σωστά ανεπτυγμένη διόφθαλμη όραση, η οποία είναι μονόδρομος να διαγνωστεί σε παιδική ηλικία.

Με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς και στο πλαίσιο της στοχευμένης δράσης ευαισθητοποίησης του κοινού για τη σημασία της πρόληψης, η επιστημονική ομάδα του Ινστιτούτου Ophthalmica στη Θεσσαλονίκη παροτρύνει όλους τους γονείς να προγραμματίσουν ένας προληπτικό οφθαλμολογικό έλεγχο από εξειδικευμένο παιδοοφθαλμίατρο για τα παιδιά τους. Η ποιοτική και λειτουργική όραση των μαθητών είναι βασική προϋπόθεση για υψηλές μαθησιακές δεξιότητες και σχολικές επιδόσεις. Ο έλεγχος περιλαμβάνει:

 κλινική εξέταση του οφθαλμού σε σχισμοειδή λυχνία

 βυθοσκόπηση για τον έλεγχο του βυθού του οφθαλμού

 μέτρηση της οπτικής οξύτητας και πλήρη διαθλαστικό έλεγχο

 μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης (τονομέτρηση)

 δυνατότητα συνταγογράφησης γυαλιών & φαρμάκων - κολλυρίων

Αξίζει να σημειωθεί πως για την εμπεριστατωμένη ενημέρωση των γονέων σχετικά με τα προβλήματα όρασης των παιδιών και τον προσχολικό έλεγχο, το Ινστιτούτο Ophthalmica θα πραγματοποιήσει μέσω της επίσημης σελίδας του στο Facebook δωρεάν, ζωντανό, διαδικτυακό σεμινάριο (Live Q&A webinar), την Τρίτη 10 Σεπτεμβρίου 2024 και ώρα 18:00.

Σε αυτό, ο παιδοοφθαλμίατρος χειρουργός κ. Λάμπρος Λαμπρογιάννης θα απαντήσει ζωντανά σε όλες τις ερωτήσεις ή απορίες των γονέων, αναλύοντας τη σημασία της ποιοτικής & λειτουργικής όρασης, πώς τυχόν οπτικές δυσλειτουργίες είναι σε θέση να επηρεάσουν μαθησιακούς τομείς και τη σημασία του προληπτικού οφθαλμολογικού ελέγχου για τη θωράκιση του οπτικού συστήματος των παιδιών.

Επισκεφτείτε την επίσημη σελίδα του Ινστιτούτου Ophthalmica στο FB για να παρακολουθήσετε το Live Q&A webinar με τίτλο «Back to School», την Τρίτη 10 Σεπτεμβρίου 2024 στις 18:00: https://www.facebook.com/ophthalmicagreece

*To Ινστιτούτο Οφθαλμολογίας & Μικροχειρουργικής Ophthalmica αποτελεί μία ολοκληρωμένη οφθαλμολογική Μονάδα Ημερήσιας Νοσηλείας (ΜΗΝ), σημείο αναφοράς για τη Βόρεια Ελλάδα και τα Βαλκάνια.

Σε ένα χώρο υψηλής αισθητικής και λειτουργικότητας με εύκολη πρόσβαση, υπερσύγχρονες υποδομές και τεχνολογία αιχμής, η άρτια εξειδικευμένη επιστημονική του ομάδα προσφέρει υψηλής ποιότητας οφθαλμολογική φροντίδα σε προληπτικό, κλινικό, διαγνωστικό και χειρουργικό επίπεδο, αντιμετωπίζοντας αποτελεσματικά ολόκληρο το φάσμα των οφθαλμολογικών παθήσεων σε ασθενείς κάθε ηλικίας.

Που μπορεί να οφείλεται και πώς αντιμετωπίζεται η χρόνια ξηροφθαλμία;

Έντονο «κάψιμο» ή φαγούρα στα μάτια είναι ένα σύμπτωμα που έχουμε νιώσει πολλοί από εμάς, όμως υπολογίζεται ότι για το 7% των ενηλίκων η ξηροφθαλμία δεν αποτελεί παροδική ενόχληση. Πρόκειται για μία χρόνια διαταραχή που πλήττει σοβαρά την ποιότητα ζωής τους και συχνά αντιμετωπίζεται δύσκολα.

Τα υπάρχοντα στοιχεία δείχνουν ότι η χρόνια ξηροφθαλμία (ή σύνδρομο ξηροφθαλμίας) αυξάνεται με την ηλικία: υπολογίζεται ότι ταλαιπωρεί λιγότερο από το 3% των ατόμων 18-34 ετών, έναντι του 18% των ατόμων άνω των 75 ετών ενώ τα περιστατικά είναι συχνότερα στις γυναίκες.

Στις ΗΠΑ, η «Chronic Dry Eye In America Survey» έδειξε ότι παρότι σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες στην έρευνα (το 48%) ακολουθούσαν απαρέγκλιτα τη θεραπεία που είχαν συστήσει οι θεράποντες οφθαλμίατροι, μόνο το 13% είχαν παρατεταμένη ανακούφιση από τα συμπτώματά τους.

Επίσης οι περισσότεροι πάσχοντες από σύνδρομο ξηροφθαλμίας είπαν ότι τα μη συνταγογραφούμενα κολλύρια από μόνα τους δεν βελτιώνουν αρκετά την κατάστασή τους και γι' αυτό αναζητούν πρόσθετες θεραπείες. Μεταξύ άλλων πίνουν περισσότερο νερό, (αναφέρθηκε από το 76% των συμμετεχόντων), κάνουν χρήση θερμών επιθεμάτων (ζεστές κομπρέσες το 56%) και συχνό βλεφάρισμα (52%).
Σε ποσοστό 45% είπαν ότι αποφεύγουν το κάπνισμα ή να βρίσκονται σε χώρους με καπνιστές και το 34% ότι αφαιρούν πάρα πολύ προσεκτικά το μέικ απ τους.

Πάντως οι περισσότεροι είπαν ότι αναγκάζονται να ζουν με πολλαπλά συμπτώματα, με πιο συχνά την ξηρότητα των ματιών (76%), την αίσθηση ότι υπάρχει κάτι μέσα στο μάτι (64%), την κόπωση των ματιών (62%), την ευαισθησία στο φως (62%) και τη θολωμένη όραση (60%). Επίσης ανέφεραν ότι το κάψιμο και η φαγούρα τους αναγκάζουν να τρίβουν επίμονα τα μάτια τους.

«Γνωρίζουμε ότι το σύνδρομο ξηροφθαλμίας είναι ένας τύπος της νόσου της οφθαλμικής επιφάνειας (ocular surface disease), που εμπεριέχει μια ομάδα διαταραχών οι οποίες προκαλούν μειωμένη παραγωγή δακρύων ή καλής ποιότητας δακρύων», αναφέρει ο δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, Χειρουργός-Οφθαλμίατρος, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision, Καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης και προσθέτει:

«Για τη λίπανση των ματιών είναι απαραίτητα τα δάκρυα και η έλλειψη ή η κακή ποιότητά τους προκαλεί ξηρότητα. Η νόσος της οφθαλμικής επιφάνειας είναι μία πολύπλοκη παθολογική οντότητα, καθώς διαθέτει πολλούς υποτύπους οι οποίοι συχνά έχουν αλληλοκαλυπτόμενα συμπτώματα και επομένως, το να τεθεί η σωστή διάγνωση δεν είναι πάντοτε εύκολο.

Μεταξύ άλλων, η αλλεργική επιπεφυκίτιδα, η βλεφαρίτιδα, η δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων, το σύνδρομο χαλαρού βλεφάρου (floppy eyelid syndrome), το συχνό και επίμονο «σκούπισμα» των βλεφάρων (mucous fishing syndrome), οι δυστροφίες του κερατοειδούς χιτώνα του ματιού και οι τοξικές αντιδράσεις στα φάρμακα ή στα καλλυντικά είναι μερικές από τις διαταραχές που μπορεί να έχουν συμπτώματα παρόμοια με αυτά του συνδρόμου ξηροφθαλμίας. Στις περιπτώσεις αυτές, όμως, τα τεχνητά δάκρυα παρέχουν μόνο προσωρινή ανακούφιση, αφού δεν αντιμετωπίζουν την υποκείμενη αιτία τους.

Στη χώρα μας σημειώνεται πως μια μεγάλη ομάδα που υποδιαγιγνώσκεται είναι ο μεγάλος αριθμός γυναικών οι οποίες έχουν ξηροφθαλμία λόγω υποκείμενης θυρεοειδοπάθειας ή άλλου αυτοάνοσου νοσήματος.
Άρα πολλά συμπτώματα μπορεί να θεωρούνται και να αντιμετωπίζονται ως σύνδρομο ξηροφθαλμίας, αλλά οι ασθενείς να μην βλέπουν βελτίωση διότι η αληθινή αιτία τους είναι κάτι άλλο», επισημαίνει ο κ. Κανελλόπουλος, σημειώνοντας πως «δεν πρέπει να απελπίζονται οι πάσχοντες από χρόνια ξηροφθαλμία, οι οποίοι δεν βλέπουν βελτίωση, γιατί σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας (American Academy of Ophthalmology, AAO), υπάρχουν εξειδικευμένα διαγνωστικά εργαλεία που μπορούν να εντοπίσουν την ακριβή αιτία των συμπτωμάτων τους, καθώς και ποικίλες θεραπείες που μπορεί να βοηθήσουν».
«Σύγχρονα διαγνωστικά τεστ μπορεί να καθορίσουν λ.χ. αν κάποιος έχει σύνδρομο ξηροφθαλμίας ή αν πάσχει από κάποιον άλλο τύπο της νόσου της οφθαλμικής επιφάνειας. Το τεστ για παράδειγμα Tearlab Osmolarity System (μέτρηση της οσμωμοριακότητας της δακρυϊκής στιβάδας) μπορεί να δείξει αν κάποιος έχει σύνδρομο ξηροφθαλμίας και πόσο σοβαρό είναι.

Άλλα τεστ αξιολογούν την ποιότητα των δακρύων, καθώς και απεικονιστικές εξετάσεις εντοπίζουν τυχόν προβλήματα στους μεϊβομιανούς αδένες που παράγουν ένα έλαιο που υπάρχει στα υγιή δάκρυα.
Επίσης μπορεί να γίνουν ειδικές απεικονιστικές εξετάσεις, όπως η οπτική τομογραφία συνοχής (OCT), που ελέγχουν το επιθήλιο του κερατοειδούς χιτώνα. Η τελευταία αυτή, “εύκολη” για τον/την πάσχοντα/ουσα, εξέταση έχει διερευνηθεί κι καθιερωθεί παγκοσμίως από την δική μας επιστημονική ομάδα στην Αθήνα», τονιζει ο κ. Κανελλόπουλος.

«Το να τεθεί σωστή διάγνωση είναι βασικό, διότι υπάρχουν πολλές θεραπευτικές επιλογές και μπορεί να χρειασθεί χρόνος έως ότου βρεθεί η ενδεδειγμένη για έναν ασθενή. Σε πολλές περιπτώσεις στους πάσχοντες δεν χορηγείται μία θεραπεία, αλλά συνδυασμός θεραπειών, που συμπεριλαμβάνουν από τεχνητά δάκρυα και αλλαγές στον τρόπο ζωής και τη διατροφή μέχρι απόφραξη των δακρυϊκών πόρων με βύσματα σιλικόνης και ειδικά φάρμακα που εφαρμόζονται τοπικά ή λαμβάνονται από το στόμα. Οι περισσοτεροι πάσχοντες με ξηροφθαλμία, βρίσκουν λύση με τη συνταγογράφηση χρόνιας χρήσης οφθαλμικών σταγόνων τοπικής κυκλοσπορίνης. Πρόκειται για επιλογές που προσαρμόζονται αναλόγως με την εποχή και την ένταση των συμπτωμάτων. Πάντως σε κάθε περίπτωση είναι απαραίτητο να αντιμετωπίζεται σωστά η χρόνια ξηροφθαλμία, γιατί αν αφεθεί πολύ καιρό χωρίς την κατάλληλη θεραπεία, μπορεί να οδηγήσει σε πόνο, έλκη ή ουλές του κερατοειδούς. Σε σπάνιες περιπτώσεις, δε, μπορεί να προκαλέσει απώλεια της όρασης», καταλήγει ο καθηγητής.