Το NEWS 24/7 φέρνει στο φως της δημοσιότητας τις καταθέσεις των επιζώντων αλλά και του κυβερνήτη του σκάφους του Λιμενικού από το ναυάγιο της Χίου, που στοίχισε τη ζωή σε 15 ανθρώπους.
Μια εκ διαμέτρου αντίθετη περιγραφή από αυτή που δίνει το Λιμενικό Σώμα δίνουν στις καταθέσεις τους ενώπιον της Ανακρίτριας όσοι επέζησαν του ναυαγίου της Χίου την περασμένη Τρίτη, 3 Φεβρουαρίου.
Υπενθυμίζεται πως στην επίσημη ανακοίνωσή του, το Λιμενικό Σώμα περιέγραψε το περιστατικό ως εξής: «Ένα περιπολικό σκάφος το οποίο εκτελούσε προγραμματισμένη περιπολία, εντόπισε ένα φουσκωτό ταχύπλοο (Τ/Χ) σκάφος με αλλοδαπούς επιβαίνοντες να κινείται χωρίς φώτα ναυσιπλοΐας προς τις ανατολικές ακτές της Χίου, στη θαλάσσια περιοχή Μυρσινιδίου. Ο χειριστής του Τ/Χ δεν συμμορφώθηκε στα φωτεινά και ηχητικά σήματα του ΠΛΣ, αντιθέτως ανέστρεψε πορεία και ακολούθησε πρόσκρουση του Τ/Χ στην πλάγια δεξιά πλευρά του ΠΛΣ. Από την σφοδρότητα της πρόσκρουσης, το Τ/Χ ανετράπη και βυθίστηκε, με αποτέλεσμα την πτώση όλων των επιβαινόντων του στη θάλασσα».
Πέντε ημέρες αργότερα, το NEWS 24/7 αποκαλύπτει όσα έχουν ξεκινήσει να περιγράφουν οι επιζώντες του ναυαγίου στις καταθέσεις τους κατά τη διάρκεια της ανάκρισης, η οποία έχει ξεκινήσει από το βράδυ της Παρασκευής ήδη μέσα στο νοσοκομείο καθώς οι περισσότεροι νοσηλεύονται ακόμη αλλά και στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης της ΒΙΑΛ όπου έχουν μεταφερθεί όσοι πήραν εξιτήριο.
«Είδα ένα δυνατό φως να πέφτει στο σκάφος μας και μετά έγινε το χτύπημα. Δεν θυμάμαι τίποτα άλλο. Το φως ήρθε από τα αριστερά. Ήμασταν κοντά, θέλαμε 3-4 λεπτά να φτάσουμε», περιγράφει ένας από τους επιζώντες που έχουν καταθέσει.
Στην ερώτηση από ποια πλευρά ένιωσε το χτύπημα απαντά: «Από τα αριστερά μας» ενώ ερωτώμενος αν αντιλήφθηκε να στρίβει το φουσκωτό στο οποίο επέβαινε, λέει: «Όχι, πηγαίναμε μόνο ευθεία».
Ακόμη, καταθέτει πως δεν άκουσε καμία σειρήνα ή κάποιον να φωνάζει να σταματήσουν και αν είδαν κάποιο μπλε φως, απάντησε: «Όχι. Αν είχα ακούσει κάποιον να μου λέει ότι είδε κάτι πριν τη σύγκρουση θα το έλεγα».
Διαμαρτυρία στο λιμάνι της Χίου για την πολύνεκρη τραγωδία INTIME NEWS
«Ένα δευτερόλεπτο μετά το φως συγκρουστήκαμε»
Άλλος επιζών στην κατάθεσή του περιγράφει και εκείνος πως καθόταν στη δεξιά πλευρά του φουσκωτού και ενώ έβλεπε ότι πλησίαζαν στη Χίο, είδε ένα άσπρο δυνατό φως: «Αυτό το φως άναψε και έσβησε μια φορά σαν να ήθελε να φοβηθούμε. Όταν είδαμε το φως αγχωθήκαμε γιατί νομίζαμε ότι θα επιστρέψουμε πίσω. Μετά από ένα δευτερόλεπτο αφότου έκλεισε το φως μας χτύπησαν πολύ γρήγορα και πολύ δυνατά. Μετά από αυτό το τρακάρισμα, πώς ζούμε σήμερα, ο Θεός ξέρει».
Ο επιζώντας ρωτήθηκε επίσης αν άκουσε κάποια σειρήνα ή κάποιον να τους προειδοποιεί να σταματήσουν πριν το χτύπημα: «Όχι δεν άκουσα τίποτα. Είδα το φως και μετά από ένα δευτερόλεπτο ένιωσα το χτύπημα. Είχε ησυχία, μετά είδαμε το φως και μετά έγινε το χτύπημα».
Στην ερώτηση αν αντιλήφθηκε το φουσκωτό στο οποίο επέβαινε να στρίβει, απαντάει επίσης αρνητικά: «Όχι δεν κατάλαβα να στρίβει ούτε δεξιά ούτε αριστερά, πήγαινε ευθεία και μας χτύπησαν από την αριστερή πλευρά».
Σε μια τρίτη κατάθεση, μιας γυναίκας που επέβαινε στο φουσκωτό με τον σύζυγο της και τα παιδιά της που βρίσκονται ανάμεσα στους νεκρούς, εκείνη περιγράφει: «Ο καπετάνιος πήγαινε καλά, ήσυχα και όταν είχαμε λίγο ακόμα να φτάσουμε στην Ελλάδα είδαμε ένα φως από τα αριστερά και έγινε το τρακάρισμα. Με το που είδα το φως αμέσως έγινε το τρακάρισμα, όταν συνήλθα είδα πολλά αίματα και το νερό είχε φτάσει μέχρι κάτω από το στήθος μου. Δεν ήταν τρακάρισμα, ήταν επίτηδες. Πηγαίναμε ευθεία και μας χτύπησε πολύ δυνατά».
Ισχυρίζεται και εκείνη πως ο οδηγός δεν έστριψε καθόλου και δεν κατευθύνθηκε εκείνος προς το σκάφος του λιμενικού. «Δεν ακούσαμε κάποια σειρήνα ή στοπ. Εάν είχαμε ακούσει στοπ θα είχαμε σταματήσει και δεν θα είχαν πεθάνει τα παιδιά μας. Δεν είδαμε κανέναν, κανένας δεν μας κυνήγησε. Όταν είδα το φως είδα ότι ερχόταν κάτι καταπάνω μας και μας χτύπησαν».
Ίδια είναι και η περιγραφή ενός ακόμη επιβάτη του φουσκωτού: «Δεν κατάλαβα τίποτα, συνήλθα όταν είδα τους λιμενικούς. Έτρεχε το σκάφος, είδα κάτι άσπρα φώτα, πολύ δυνατά γύρω μου ήταν άσπρη η θάλασσα από το φως και μετά έγινε το τρακάρισμα. Το φως ερχόταν από τα αριστερά μας. Δεν άκουσα σειρήνα, μόνο τη μηχανή του σκάφους μας άκουγα. Δεν μπορώ να καταλάβω αν άκουσα κάτι ή όχι».
Στην ερώτηση αν είδε κάποιο μπλε φως ή άκουσε κάποιον να ζητάει να σταματήσουν απαντάει: «Όχι δεν είδα κάποιο μπλε φως, ούτε στοπ άκουσα. Μετά το τρακάρισμα άκουσα κόσμο να ζητάει βοήθεια».
Σύγκρουση περιπολικού σκάφους του Λιμενικού Σώματος με λέμβο που μετέφερε πρόσφυγες και μετανάστες EUROKINISSI
Ο οδηγός και οι ερωτήσεις για αναγνώριση
Από τους επιζώντες που ρωτήθηκαν κατά τη διάρκεια της ανάκρισης, οι περισσότεροι περιγράφουν πως δεν έχουν δει ποιος ήταν ο οδηγός. Κάποιοι καταθέτουν πως δεν μπορούν να το αναγνωρίσουν καθώς «έτσι κι αλλιώς φορούσε μάσκα σε όλο του το πρόσωπο». Άλλοι λένε πως «όταν επιβιβαστήκαμε στα παράλια της Τουρκίας, ένας Τούρκος μας είπε να κοιτάμε κάτω και επειδή φοβηθήκαμε εμείς κοιτάζαμε κάτω. Αυτός ο Τούρκος έφυγε μόλις επιβιβαστήκαμε στο σκάφος».
Μόνο ένα άτομο από τους επιβάτες που έχουν καταθέσει είπε πως μπορεί να τον αναγνωρίσει αν τον δει. Αρχικά είπε: «Μπορώ να τον αναγνωρίσω παρ’ ότι φορούσε μαύρη μάσκα σε όλο το πρόσωπο. Μόνο τα μάτια του δεν καλύπτονταν και μόνο αυτά είδα». Στη διάρκεια της προανάκρισης σε μια φωτογραφία που είδε τον αναγνώρισε.
Ωστόσο, όταν στη διάρκεια της ανάκρισης της έδειξαν ξανά φωτογραφία, είπε ανασκευάζοντας: «Δεν είδα τα μαλλιά του και το υπόλοιπο πρόσωπό του, όμως έτσι όπως τον βλέπω τώρα, νομίζω δεν είναι αυτός. Δεν είμαι σίγουρη. Μοιάζει με τον οδηγό». Όταν ρωτήθηκε γιατί τον αναγνώρισε στην προανάκριση μιλώντας στους λιμενικούς, είπε: «Τότε δεν ήμουν πολύ καλά, ήμουν ταραγμένη από το περιστατικό, έκλαιγα και δεν ήμουν σε κατάσταση να θυμάμαι καλά».
Η κατάθεση του κυβερνήτη και γιατί δεν έγραψε τίποτα στο ημερολόγιο πλοίου
Στην δική του κατάθεση, ο κυβερνήτης του σκάφους του Λιμενικού λέει πως δεν του έχει ξανασυμβεί τέτοιο περιστατικό. Ισχυρίζεται, όπως από την αρχή λέει το Λιμενικό, ότι «είχαμε ενεργοποιήσει τα ηχητικά σήματα για να δηλώσουμε την ιδιότητά μας. Τους φωνάζαμε ΣΤΟΠ».
Για το πώς έγινε η σύγκρουση, ο κυβερνήτης του σκάφους του Λιμενικού καταθέτει: «Πλησιάσαμε και σε δευτερόλεπτα διαπίστωσα ότι ο οδηγός του σκάφους έστριψε προς τα επάνω μας αριστερά, δηλαδή σε νότια πορεία. Έστριψε απότομα, έκανε ελιγμό, προφανώς έχασε τον έλεγχο απ’ ό,τι καταλαβαίνω με βάση την εμπειρία μου». Συνεχίζοντας λέει: «Όταν ένιωσα το κτύπημα έστριψα αριστερά το τιμόνι μου και έπειτα είδα τη βάρκα με σκασμένα μπαλόνια να αρχίζει να βυθίζεται».
Ερωτώμενος αν υπάρχει ημερολόγιο πλοίου στο σκάφος και τι κατέγραψε ο ίδιος σε αυτό, απάντησε: «Ναι υπάρχει. Τηρείται χειρόγραφα από εμένα ως κυβερνήτη. Δεν έχω καταγράψει κάτι ακόμη γιατί είμαι τραυματισμένος στο αριστερό μου χέρι, όπως προανέφερα και μου είναι δύσκολο να γράψω παρότι είμαι δεξιόχειρας».
Αναφορικά με το θέμα των καμερών, η ανακρίτρια ρώτησε τον κυβερνήτη αν υπήρχε στο σκάφος οποιουδήποτε είδους κάμερα: «Υπήρχε θερμική κάμερα στο πάνω πίσω μέρος του κουβουκλίου» απάντησε ο κυβερνήτης. «Το χειρίζεται με χειριστήριο ο συγκυβερνήτης. Εντοπίζει βραδυνές ώρες το θερμικό φορτίο. Υπάρχει και η επιλογή να ενεργοποιηθεί την ημέρα που δείχνει εικόνα. Όμως το βράδυ δείχνει κάτι σαν χιόνια κι όταν εντοπίσει κάτι γίνεται αντίθεση χρωμάτων. Επιλογή καταγραφής υπάρχει, αλλά δεν έχω χρεωθεί κάρτα καταγραφής για το σκάφος αυτό από την υπηρεσία μου, ούτε το έχω ζητήσει».
Η ανακρίτρια στη συνέχεια ρώτησε αν στο περιστατικό λειτουργούσε η κάμερα: «Όχι δεν την είχαμε ενεργοποιήσει διότι οι καιρικές συνθήκες ήταν καλές με φεγγάρι και ορατότητα και δεν το κρίναμε απαραίτητο δεδομένου ότι θα αλλοίωναν την εικόνα της κάμερας. Είναι βοηθητικό μέσο και χρησιμοποιείται σε μερικές περιπτώσεις για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Διευκρινίζω δεν είναι κάμερα καταγραφής, σαν του κινητού. Θα μπορούσε να είναι αν μου είχε χορηγηθεί κάρτα καταγραφής», κατέθεσε ο κυβερνήτης του Λιμενικού.
Στη σύλληψη ενός ατόμου που επέβαινε στο μοιραίο ταχύπλοο, το οποίο συγκρούστηκε με σκάφος του Λιμενικού χθες το βράδυ ανοιχτά της Χίου, προχώρησαν οι Αρχές μετά από εισαγγελική εντολή.
Σύμφωνα με πληροφορίες, πρόκειται για έναν Μαροκινό, ο οποίος αναγνωρίστηκε από τους αλλοδαπούς που διασώθηκαν, όλοι τους από το Αφγανιστάν, ως διακινητής που τους μετέφερε από τα τουρκικά παράλια προς τη Χίο.
Οι καταθέσεις
Στελέχη του Λιμενικού τις τελευταίες ώρες έλαβαν καταθέσεις από τους διασωθέντες του ναυαγίου και με βάση αυτές ο αρμόδιος εισαγγελέας της Χίου εξέδωσε ένταλμα σύλληψης εις βάρος του Μαροκινού.
Ειδικότερα ανέφεραν ότι ο χειριστής του σκάφους μιλούσε αραβικά, ενώ όλοι οι άλλοι επιβαίνοντες στο ταχύπλοο ήταν από το Αφγανιστάν.
Από τους διασωθέντες, ο μοναδικός αραβόφωνος είναι ο συγκεκριμένος άνδρας από το Μαρόκο, ο οποίος εξ αρχής ήταν ο βασικός ύποπτος ως διακινητής των μεταναστών.
Από το σοβαρό επεισόδιο που σημειώθηκε περίπου στις 20:30 το βράδυ της Τρίτης, συνολικά 15 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και πάνω από 20 τραυματίες μεταφέρθηκαν στο γενικό νοσοκομείο του νησιού, με τους 3 να είναι διασληνωμένοι στη ΜΕΘ.
Εν τω μεταξύ, το υπουργείο Ναυτιλίας διέταξε Ένορκη Διοικητική Εξέταση για να διευκρινιστούν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες σημειώθηκε η σύγκρουση του σκάφους του Λιμενικού με το σκάφος των μεταναστών, όσο και το τι ακριβώς προηγήθηκε.
Την ίδια στιγμή, συνεχίζονται οι έρευνες στο σημείο ανοιχτά της Χίου όπου έγινε η τραγωδία.
Η σφοδρή σύγκρουση
Σύμφωνα με το Λιμενικό, το σκάφος τους εντόπισε το δουλεμπορικό, χωρίς φώτα ναυσιπλοΐας να κινείται προς τις ανατολικές ακτές της Χίου, δεν συμμορφώθηκε στα φωτεινά και ηχητικά σήματα του Λιμενικού, ανέστρεψε πορεία και ακολούθησε πρόσκρουσή του στην πλάγια δεξιά πλευρά του ΠΛΣ.
Από τη σφοδρότητα της πρόσκρουσης, το δουλεμπορικό ανετράπη και βυθίστηκε, με αποτέλεσμα την πτώση όλων των επιβαινόντων του στη θάλασσα.
«Οι σύγχρονοι λαθρέμποροι, οι διακινητές είναι εχθροί της χώρας, θέτουν σε θανάσιμο κίνδυνο ανθρώπινες ζωές και αυτών των δύστυχων ανθρώπων και των στελεχών του λιμενικού σώματος, που με αυταπάρνηση επιτελούν το πατριωτικό τους καθήκον, που είναι να φυλάνε τα θαλάσσια σύνορα και να σώζουν χιλιάδες ανθρώπινες ζωές», είπε ο υπουργός Ναυτιλίας, Βασίλης Κικίλιας.
Navtex από το Πολεμικό Ναυτικό
Το Πολεμικό Ναυτικό έχει εκδώσει Navtex, με την οποία οριοθετεί ως ελληνική ολόκληρη την περιοχή όπου γίνεται έρευνα και διάσωση. Στις επιχειρήσεις, αυτή τη στιγμή, συμμετέχει ένα ελικόπτερο Super Puma της Πολεμικής Αεροπορίας με θερμικές κάμερες και σαρώνει ολόκληρη την περιοχή για την εξεύρεση επιζώντων, ενώ υπάρχει και δεύτερο ελικόπτερο το οποίο είναι διαθέσιμο στα ελικόπτερα επιφυλακής.
Επίσης, όλα τα παραπλέοντα σκάφη του Πολεμικού Ναυτικού έχουν τεθεί σε επιφυλακή, ώστε αν ζητηθεί από το Κέντρο Έρευνας και Διάσωσης να παρέμβουν, ανάλογα με τις οδηγίες του Κέντρου Επιχειρήσεων.
Οι ελληνικές αρχές εξέδωσαν NOTAM για την έναρξη της επιχείρησης έρευνας και διάσωσης, όπως προβλέπεται σε αυτές τις περιπτώσεις.
Η θερμική κάμερα
Δεν χρησιμοποιήθηκε η θερμική κάμερα, την οποία διέθετε το σκάφος του Λιμενικού που ενεπλάκη στο ναυάγιο με τους 15 νεκρούς μετανάστες στα ανοιχτά της Χίου. Σύμφωνα με πηγές του Λιμενικού, η χρήση της θερμικής κάμερας δεν κρίθηκε αναγκαία, όπως δήλωσε ο κυβερνήτης του σκάφους, αφού είχε ήδη εντοπιστεί το σκάφος με τους μετανάστες.
Ειδικότερα, πηγές του Λιμενικού Σώματος, αναφέρουν ότι το σκάφος του λιμενικού διαθέτει θερμική κάμερα (ηλεκτροοπτικό αισθητήρα θερμικής απεικόνισης), η οποία χρησιμοποιείται ως υποβοηθητικό εργαλείο σε συνδυασμό με το ραντάρ, για τον εντοπισμό και την αναγνώριση στόχων στο θαλάσσιο πεδίο. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, κατά δήλωση του κυβερνήτη, δεν χρησιμοποιήθηκε, επειδή η χρήση της δεν κρίθηκε εκ μέρους του αναγκαία, καθώς το ταχύπλοο σκάφος με του παράνομους μετανάστες είχε ήδη εντοπιστεί από κάμερα παρατήρησης στεριάς αλλά και οπτικά με την χρήση προβολέα.
Τον γύρο των διεθνών ΜΜΕ κάνει η είδηση με τους 15 νεκρούς πρόσφυγες και μετανάστες στη Χίο. Το Reuters, το AFP, το BBC, η Le Monde, ο Guardian μεταδίδουν την είδηση ενώ δεν λείπουν οι αναφορές στη σκλήρυνση της μεταναστευτικής πολιτικής της Ελλάδας και της Ευρώπης και στο ναυάγιο της Πύλου.
To Reuters αφού αναφέρει όσα λένε οι ελληνικές αρχές για το περιστατικό, επισημαίνει ότι δεν έχουν γίνει ακόμα γνωστές οι εθνικότητες των προσφύγων και των μεταναστών ενώ κάνει λόγο για τη σκλήρυνση της μεταναστευτικής πολιτικής της χώρας.
«Τα τελευταία χρόνια, οι αφίξεις έχουν μειωθεί και η Ελλάδα έχει σκληρύνει τη στάση της απέναντι στους μετανάστες. Από το 2019, η κεντροδεξιά κυβέρνηση έχει ενισχύσει τους συνοριακούς ελέγχους με φράχτες και θαλάσσιες περιπολίες.
Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με έρευνες για τον τρόπο που αντιμετωπίζει τους μετανάστες και τους πρόσφυγες που πλησιάζουν δια θαλάσσης, συμπεριλαμβανομένου του ναυαγίου το 2023 στο οποίο εκατοντάδες μετανάστες έχασαν τη ζωή τους (σ.σ. Πύλος) μετά από αυτό που μάρτυρες είπαν ότι ήταν η προσπάθεια της ακτοφυλακής να ρυμουλκήσει την τράτα τους.
Η υπηρεσία συνόρων της ΕΕ δήλωσε πέρυσι ότι εξετάζει 12 υποθέσεις πιθανών παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων ισχυρισμών ότι μετανάστες που ζητούσαν άσυλο επαναπροωθήθηκαν από τα ελληνικά σύνορα.
Η Ελλάδα αρνείται ότι παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα ή ότι επαναπροωθεί βίαια τους αιτούντες άσυλο από τις ακτές της».
«Τα θανατηφόρα ατυχήματα είναι συχνό φαινόμενο», λέει το AFP ενώ σε άλλο σημείο προσθέτει:
«Η Ελλάδα, μαζί με αρκετές άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει αυστηροποιήσει τους κανονισμούς της για τη μετανάστευση. Τον Δεκέμβριο, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναθεώρησε το μεταναστευτικό της σύστημα, συμπεριλαμβανομένης της απλοποίησης των απελάσεων και της αύξησης των κρατήσεων».
«Υπάρχει εδώ και καιρό μια έντονη συζήτηση μεταξύ των μελών της ΕΕ σχετικά με τη μετανάστευση. Από την αύξηση των προσφύγων και μεταναστών στην Ευρώπη πριν από μια δεκαετία, η δημόσια συζήτηση για το θέμα έχει μετατοπιστεί και τα ακροδεξιά κόμματα έχουν αποκτήσει πολιτική δύναμη. Οι πολιτικές της ΕΕ για τη μετανάστευση έχουν σκληρύνει και ο αριθμός των αιτούντων άσυλο έχει μειωθεί από τα επίπεδα ρεκόρ».
Η Le Monde κάνει αναφορά σε πρόσφατα περιστατικά. «Από τις αρχές Δεκεμβρίου 2025, 17 άτομα είχαν βρεθεί νεκρά μετά την ανατροπή του σκάφους τους στα ανοικτά των ακτών της Κρήτης (νότια Ελλάδα) και 15 άλλα αγνοούνταν. Μόνο δύο άτομα επέζησαν.
Το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR), μιας υπηρεσίας των Ηνωμένων Εθνών, είχε καταγράψει τον Νοέμβριο συνολικά περισσότερους από 1.700 ανθρώπους που είχαν πεθάνει ή αγνοούνταν το 2025 σε μεταναστευτικές διαδρομές στη Μεσόγειο και στα ανοικτά των ακτών της Δυτικής Αφρικής στον Ατλαντικό».
Οργή προκαλεί βίντεο που έφερε στο φως η ΜΚΟ Aegean Boat Report, καταγράφοντας ένα σκάφος του Λιμενικού, να πέφτει ορμητικά πάνω σε βάρκα γεμάτη πρόσφυγες.
Συγκεκριμένα, στο βίντεο φαίνεται ξεκάθαρα πώς η ελληνική Ακτοφυλακή θέτει σε κίνδυνο τη ζωή ευάλωτων ανθρώπων που αναζητούν προστασία στην Ευρώπη.
Αρχικά, οι πρόσφυγες φωνάζουν στο σκάφος του λιμενικού «Βοήθεια, παρακαλώ». Ωστόσο, λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, το σκάφος πέφτει δύο φορές απανωτά με ορμή πάνω στη βάρκα, με τους πρόσφυγες να ουρλιάζουν τρομοκρατημένοι για τη ζωή τους.
Στη συντριπτική πλειονότητα των τραγωδιών με θύματα πρόσφυγες, έχουν τεθεί σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την εμπλοκή των ελληνικών αρχών – ερωτήματα που δεν έχουν ποτέ διερευνηθεί κατάλληλα, όπως σημειώνει η ΜΚΟ σε σχετική ανάρτηση.
«Επικίδυνες επιχειρήσεις απώθησης προσφύγων»
Οι μονάδες της Ελληνικής Ακτοφυλακής καταβάλλουν συνεχώς μεγάλες προσπάθειες για να εμποδίσουν τα σκάφη γεμάτα με άνδρες, γυναίκες και παιδιά από το να φτάσουν στα ελληνικά νησιά. Αυτές οι επιχειρήσεις απώθησης είναι εκ φύσεως επικίνδυνες και πραγματοποιούνται κατόπιν άμεσων πολιτικών εντολών της ελληνικής κυβέρνησης. Χιλιάδες περιπτώσεις απώθησης έχουν καταγραφεί κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
«Χιλιάδες άνθρωποι έχουν πνιγεί. Ωστόσο, σχεδόν κανένας από αυτούς τους θανάτους δεν έχει διερευνηθεί διεξοδικά και ανεξάρτητα. Αντίθετα, θάβονται σιωπηλά στη γραφειοκρατία, παραμένουν σκόπιμα αναπάντητα και ουσιαστικά διαγράφονται από τα δημόσια αρχεία.Αυτή τη φορά, κάποιος κατάφερε να καταγράψει τμήματα της επιχείρησης σε βίντεο. Συνήθως, αυτές οι καταχρήσεις γίνονται υπό το κάλυμμα της νύχτας – χωρίς μάρτυρες, χωρίς καταγραφές, χωρίς αποδείξεις. Σαν να μην συνέβησαν ποτέ. Όμως συμβαίνουν. Κάθε μέρα», τονίζει η ΜΚΟ στην ανάρτηση.
Με κατηγορίες για πρόκληση ναυαγίου και παράλειψη παροχής βοήθειας σε 650 μετανάστες παραπέμπονται 15 λιμενικοί για κακούργημα σε ανάκριση.
Η πρώτη ανακοίνωση για το θέμα έγινε στο βήμα του συνεδρίου της ΠΟΕΔΗΝ από τον Δημήτρη Ζώτος, δικηγόρο των επιζώντων του ναυαγίου της Πύλου.
«Ύστερα από δύο χρόνια επιμονής των δικηγόρων, του αντιρατσιστικού κινήματος, των επιζώντων, 15 λιμενικοί από την ηγεσία παραπέμπονται για κακούργημα σε ανάκριση, για πρόκληση ναυαγίου και παράλειψη παροχής βοήθειας σε 650 μετανάστες» ανακοίνωσε ο κ. Ζώτος
Όπως αναφέρει η Κίνηση Ενωμένοι Ενάντια στο Ρατσισμό και τη Φασιστική Απειλή (ΚΕΕΡΦΑ), η οποία δημοσίευσε το σχετικό βίντεο, τα κακουργήματα για τα οποία παραπέμπονται είναι «πράξεις και παραλείψεις τις οποίες είχε τεκμηριώσει και το πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη. Πρόκειται για πρόκληση του ναυαγίου με αποτέλεσμα τον θάνατο τουλάχιστον 82 προσφύγων, καθώς και η συνδρομή στο έγκλημα αυτό».
Η ΚΕΕΡΦΑ υπογραμμίζει ότι οι επιζώντες έχουν από την πρώτη στιγμή καταγγείλει τη βίαιη ρυμούλκηση του Αδριάνα που το οδήγησε στον βυθό αλλά και τη μη διάσωση τους από το Λιμενικό.
Στη έρευνα για το τραγικό ναυάγιο συμμετείχε καθοριστικά ο Συνήγορος του Πολίτη που με πόρισμά του διαπιστώνει παραλείψεις που συνιστούν συνιστούν σαφείς ενδείξεις για τη στοιχειοθέτηση της θανατηφόρου έκθεσης, καθώς και της έκθεσης σε κίνδυνο ζωής, υγείας και σωματικής ακεραιότητας των επιβαινόντων στο αλιευτικό Adriana, κατά το άρθρο 306 Π.Κ, κατά τη διαχείριση του περιστατικού την 13η και 14η Ιουνίου 2023.
Αρνηση χορήγησης στοιχείων στον Συνήγορο του Πολίτη
Όπως είχε καταγγείλει η Αρχή, «κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία δεν γνωστοποιήθηκαν στην Αρχή, παρά τα σχετικά αιτήματά της, ιδίως τα δεδομένα από το κινητό τηλέφωνο του πλοιάρχου Λ.Σ. του σκάφους αυτού, τα οποία διαθέτει το Ναυτοδικείο Πειραιά, και όλες οι συνομιλίες του πλοιάρχου με το Ε.Κ.Σ.Ε.Δ. του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. μέχρι την ανατροπή του αλιευτικού, για τις οποίες το Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. ενημέρωσε, ότι δεν κατεγράφησαν ψηφιακά, παρά τις περί του αντιθέτου προβλεπόμενες διατάξεις. Ομοίως, δεν τέθηκε υπόψη της Αρχής το καταγραφικό υλικό από τις κάμερες του σκάφους του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ., για το οποίο υλικό η ενημέρωση του ΛΣ-ΕΛ.ΑΚΤ. ήταν, ότι ήταν εκτός λειτουργίας, λόγω βλάβης. Η αξιολόγηση του ανωτέρω αποδεικτικού υλικού κρίνεται καθοριστική για την θεμελίωση ευθυνών για πρόκληση ναυαγίου».
Το πόρισμα της Ανεξάρτητης Αρχής είχε διαβιβαστεί στην αρμόδια Εισαγγελική Αρχή του Ναυτοδικείου Πειραιά, για την αξιολόγηση της αντικειμενικής και υποκειμενικής υπόστασης των σχετικών ποινικών αδικημάτων.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου επιδίκασε αποζημίωση 80.000 ευρώ στους γονείς ανήλικου που πυροβολήθηκε από Ελληνα λιμενικό κατά τη διάρκεια καταδίωξης σκάφους με 96 επιβαίνοντες τον Αύγουστο του 2015 ανοιχτά της Σύμης.
Ηταν 29 Αυγούστου 2015 κοντά στη Σύμη όταν λετονικό σκάφος της FRONTEX εντόπισε ένα γιοτ με 96 πρόσφυγες και επιχείρησε να το σταματήσει, σε μια φαινομενικά συνηθισμένη επιχείρηση, στην οποία όμως τα όσα ακολούθησαν θυμίζουν σενάριο ταινίας δράσης. Μόνο που αυτή τη φορά η κατάληξη ήταν τραγική αφού κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, έπειτα από πυροβολισμό Ελληνα λιμενικού, ένας ανήλικος κατέληξε νεκρός.
Η υπόθεση έληξε δικαστικά ύστερα από σχεδόν δέκα χρόνια και μόλις χθες στο Στρασβούργο, όπου το Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, με ψήφους έξι προς μία, επιδίκασε εις βάρος του ελληνικού Δημοσίου αποζημίωση 80.000 ευρώ στους γονείς του ανήλικου θύματος, αναγνωρίζοντας μεταξύ άλλων ότι η χρήση βίας και ειδικά όπλων θα πρέπει να αποφεύγεται από τις αρχές όταν στη ζυγαριά μπαίνει από τη μια η επιβολή του νόμου και από την άλλη ο κίνδυνος να χαθεί η ζωή κάποιων αθώων ανθρώπων.
Μάλιστα ο δικαστής που μειοψήφησε είχε τη γνώμη ότι η ποινή ήταν επιεικής αφού, όπως σημείωσε, «δεν έχει αποδειχθεί ότι η θανατηφόρα δύναμη που χρησιμοποιήθηκε ήταν απολύτως απαραίτητη και αυστηρά ανάλογη με τους στόχους που επιτρέπονται».
Σε αντίθεση με την πλειοψηφία των δικαστών που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η χρήση βίας στις περιστάσεις της υπόθεσης, όσο δραματικές κι αν ήταν οι συνέπειες, δεν υπερέβαινε αυτό που ήταν «απολύτως απαραίτητο» και ότι «δεν αποδείχθηκε πως χρησιμοποιήθηκε άσκοπα υπερβολική βία».
Σύμφωνα με τα περιστατικά, την ημέρα εκείνη και μετά τον εντοπισμό του γιοτ, οι Λετονοί λιμενικοί της FRONTEX, παρουσία και ενός Ελληνα συναδέλφου τους, επιχείρησαν να ελέγξουν το ύποπτο σκάφος. Οι δύο Τούρκοι κυβερνήτες όμως αρνήθηκαν να υπακούσουν και τότε ξεκίνησε η καταδίωξη του υπερφορτωμένου σκάφους των διακινητών.
Επειτα από ελιγμούς και μανούβρες, στο καταδιωκόμενο σκάφος κατάφεραν να ανέβουν δύο λιμενικοί, ένας Λετονός και ένας Ελληνας, που επιχείρησαν να μπουν στην καμπίνα διακυβέρνησης όπου είχαν οχυρωθεί οι δύο διακινητές. Εκεί, σύμφωνα με τα στοιχεία, ακολούθησε συμπλοκή, με τους διακινητές να εκτοξεύουν αντικείμενα εναντίον των δύο λιμενικών που προσπαθούσαν να εισβάλουν στην καμπίνα.
Σύμφωνα δε με την ελληνική πλευρά, ο ένας εκ των Τούρκων κατάφερε να εξουδετερώσει τον έναν λιμενικό, να αρπάξει το κλομπ που κρατούσε και να τον χτυπήσει μέχρι λιποθυμίας. Παράλληλα του άρπαξε και το όπλο και τον περιέλουσε με εύφλεκτο υγρό, απειλώντας να βάλει φωτιά, ενώ την ίδια στιγμή ο άλλος Τούρκος απειλούσε με ηλεκτροπληξία έναν πρόσφυγα που κρατούσε σε ομηρία!
Μαρτυρίες
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, ο έτερος των λιμενικών αποφάσισε να πυροβολήσει αρχικά στον αέρα, στη συνέχεια στο τζάμι του πιλοτηρίου και όταν είδε ότι οι ενέργειές του δεν είχαν αποτέλεσμα πυροβόλησε στα πόδια του επιτιθέμενου διακινητή, τραυματίζοντάς τον ελαφρά στα δάχτυλα του ποδιού. Μόνο που η σφαίρα συνέχισε την πορεία της, τρύπησε το πάτωμα του ξύλινου σκάφους και καρφώθηκε στο σώμα του άτυχου νεαρού που μαζί με άλλους είχαν κρυφτεί σε μια καμπίνα στα ύφαλα του γιοτ, κάτω ακριβώς από τον χώρο διακυβέρνησης.
Από την πλευρά τους οι ενάγοντες, αφού παρουσίασαν και στα εθνικά δικαστήρια που προηγήθηκαν μια σειρά μαρτυριών που αμφισβητούν αυτή την εκδοχή και ειδικά όσα αφορούν την αρπαγή όπλου και την απειλή με εύφλεκτο υγρό, υποστήριξαν σε αυτά ότι οι λιμενικοί εισέβαλαν στην καμπίνα με τη χρήση όπλων, πυροβολώντας πάνω από μία φορά, και τότε δέχτηκαν την επίθεση των δύο Τούρκων που εκτόξευσαν εναντίον τους αντικείμενα.
Μαρτυρίες που απάλλαξαν τους διακινητές από σοβαρές κατηγορίες, όπως της απόπειρας φόνου, και οδήγησαν τελικά στην καταδίκη τους σε ποινή άνω των διακοσίων χρόνων κάθειρξης και πρόστιμο άνω των 2.000.000 ευρώ για παράνομη διακίνηση αλλοδαπών και άλλες μικρότερης βαρύτητας, όπως αντίσταση. Ο λιμενικός απαλλάχθηκε σε άλλες δύο ποινικές διαδικασίες, χωρίς ποτέ η υπόθεση να φτάσει στο ακροατήριο.
Δικαίωμα στη ζωή
Το ΕΔΔΑ απεφάνθη ότι, παρά το γεγονός πως οι λιμενικοί δεν μπορούσαν να γνωρίζουν την ύπαρξη κρυμμένων επιβατών, όφειλαν να έχουν λάβει όλα τα μέτρα εκείνα που θα έβαζαν σε προτεραιότητα τη διαφύλαξη της ακεραιότητας των προσφύγων, μεταξύ των οποίων μέτρων και την αποφυγή της καταδίωξης, αφού η σύλληψη των υπόπτων θα μπορούσε να γίνει σε μεταγενέστερο χρόνο και με ασφάλεια για τους επιβαίνοντες.
«Σύμφωνα με την κυβέρνηση, ένας από τους στόχους της επιχείρησης ήταν ο εντοπισμός ανθρώπων στη θάλασσα, ο έλεγχος της παράνομης εισόδου στη χώρα, η σύλληψη διακινητών και παράτυπων μεταναστών και η κατάσχεση μεταφορικών μέσων (...) Η προστασία του δικαιώματος στη ζωή των επιβατών πλοίων δεν περιλαμβάνεται στους στόχους αυτούς. Πράγματι, πολλά στοιχεία του φακέλου δείχνουν ότι η προτεραιότητα της επιχείρησης δεν ήταν η προστασία του δικαιώματος στη ζωή», αναφέρει χαρακτηριστικά.
ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ «ΕΦ.ΣΥΝ.», ΟΜΝΙΑΤV: Το Λιμενικό έκρυψε από την εισαγγελία του Ναυτοδικείου κρίσιμες επιχειρησιακές συνομιλίες ● Λείπουν όλες οι συνδιαλέξεις δυόμισι ώρες πριν από το ναυάγιο ● Δεν καταγράφονται επικοινωνίες με το αλιευτικό και με το ΠΠΛΣ 920 που κατηγορείται για τη ρυμούλκηση ● Συντόνιζαν την επιχείρηση από διπλανά τηλέφωνα χωρίς καταγραφή ● Πώς καθοδηγούσαν τους πρόσφυγες να δηλώσουν ότι θέλουν να πάνε στην Ιταλία ● Μεθόδευαν την επιχείρηση κουκουλώματος μέχρι ακόμη και την ώρα που περισυνέλεγαν νεκρούς.
Σε συνομιλίες που δεν καταγράφονται επισήμως αλλά και σε άλλες που καταγράφονται, αξιωματικοί του Κέντρου Επιχειρήσεων του Λιμενικού ακούγονται ώρες πριν από το ναυάγιο της Πύλου να κατευθύνουν τους πρόσφυγες του αλιευτικού και παραπλέοντα πλοία να δηλώσουν ρητά πως δεν επιθυμούν οι πρόσφυγες να διασωθούν στην Ελλάδα, αλλά να μεταφερθούν στην Ιταλία. Την ίδια στιγμή κρίσιμες επιχειρησιακές συνομιλίες που θα μπορούσαν να ρίξουν φως στο πολύνεκρο ναυάγιο λείπουν από το υλικό που παρέδωσε το Λιμενικό στην Εισαγγελία του Ναυτοδικείου, η οποία διερευνά τυχόν ποινικές ευθύνες των αξιωματικών που είχαν επιχειρησιακή εμπλοκή.
Οπως αποκαλύπτουν σήμερα η «Εφ.Συν.» και το omniatv, από τον φάκελο λείπουν ολόκληρα τμήματα κρίσιμων συνομιλιών του Ενιαίου Κέντρου Συντονισμού Ερευνας και Διάσωσης (ΕΚΣΕΔ). Πρόκειται για τη νευραλγική υπηρεσία με έδρα τον Πειραιά που έχει την ευθύνη του συντονισμού των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης σε αέρα και θάλασσα. Οσον αφορά περιστατικά κινδύνου στη θάλασσα, το ΕΚΣΕΔ βρίσκεται σε ευθεία επικοινωνία με την πολιτική και φυσική ηγεσία του Λιμενικού και με τον παρακείμενο θάλαμο του Κέντρου Επιχειρήσεων όπως επίσης με λιμεναρχεία, σκάφη και μέσα του Λιμενικού και με παραπλέοντα εμπορικά πλοία.
Στην περίπτωση του τραγικού αλιευτικού που έπλεε εντός της ελληνικής ζώνης έρευνας και διάσωσης με χαλασμένες μηχανές, χωρίς σωστικά μέσα, καταφορτωμένο με 750 πρόσφυγες και μετανάστες, το ΕΚΣΕΔ παρακολουθούσε στενά την εξέλιξή του περιστατικού κινδύνου και έδινε εντολές για τουλάχιστον 15 ώρες πριν από τη βύθισή του σκάφους όπως και για μέρες μετά.
Κάθε εντολή που έδωσε ή παρέλειψε να δώσει το ΕΚΣΕΔ είναι κρίσιμη για να σχηματιστεί πλήρης και ξεκάθαρη εικόνα για τις συνθήκες του ναυαγίου, που έγινε σε ήρεμα νερά και με καλό καιρό. Είναι επίσης κρίσιμη για να αποδοθούν τυχόν βαρύτατες ευθύνες για τον πνιγμό περισσότερων από 650 ανθρώπων, ευθύνες όχι μόνο του καπετάνιου και του πληρώματος του μη εξοπλισμένου και ακατάλληλου για διάσωση περιπολικού ΠΠΛΣ-920, που κατηγορείται από τους επιζώντες ότι προκάλεσε την ανατροπή του αλιευτικού στην προσπάθειά του να το ρυμουλκήσει εκτός Ελλάδας, αλλά και όσων συντόνιζαν την επιχείρηση και είχαν την επιτελική ευθύνη της.
Η εξαφάνιση καίριων συνομιλιών ενισχύει την έντονη υποψία της απόπειρας συγκάλυψης με μεθόδους όπως αυτές που συγκλονίζουν την κοινή γνώμη στην υπόθεση των Τεμπών ή του σκανδάλου των υποκλοπών. Ιδίως μάλιστα όταν από τα πρώτα εικοσιτετράωρα μετά το τραγικό ναυάγιο υπήρξαν αντιφατικές δηλώσεις που έσπευσαν να ρίξουν την αποκλειστική ευθύνη στους διακινητές βγάζοντας από το κάδρο τους αξιωματικούς του Λιμενικού, ενώ στη συνέχεια εξαφανίστηκαν κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία σε μια ακολουθία συμπτώσεων που προκαλεί τη λογική.
Οι δύο πιο κραυγαλέες «συμπτώσεις»
Δεν υπήρχε στο περιπολικό πλοίο του Λιμενικού Σώματος 920 (ΠΠΛΣ-920) Σύστημα Καταγραφής Δεδομένων Ταξιδιού (Voyage Data Recorder - VDR), το λεγόμενο «μαύρο κουτί», ενώ και οι κάμερες του σκάφους είτε δεν λειτουργούσαν, όπως ισχυρίστηκαν αρχικά πηγές του Λιμενικού, είτε δεν αποθηκευόταν η εικόνα τους διότι δεν λειτουργούσε το σύστημα καταγραφής λόγω πολύμηνης βλάβης, όπως ισχυρίστηκε αργότερα το Λιμενικό.
Εξίσου προβληματικά είναι τα κενά στις κλήσεις του ΕΚΣΕΔ από τις ώρες πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το ναυάγιο, όπως τις έδωσε το Λιμενικό στη Δικαιοσύνη. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Εισαγγελία του Ναυτοδικείου δεν ζήτησε και δεν πήρε το σύνολο των κλήσεων που έγιναν στο ΕΚΣΕΔ το επίμαχο διάστημα, ώστε να έχει τον πλήρη έλεγχο του υλικού. Αντιθέτως, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι το υλικό που παραδόθηκε στην Εισαγγελία το επέλεξε επιτροπή του Λιμενικού, με κριτήριο αν αφορά η κλήση το συγκεκριμένο περιστατικό ή άλλο περιστατικό που πιθανόν βρισκόταν σε εξέλιξη σε άλλη περιοχή της Ελλάδας.
Ποιοι διάλεξαν τι θα δώσουν
Η επιλογή του αποδεικτικού υλικού από το Λιμενικό, τον ίδιο δηλαδή τον φορέα που ελέγχεται από τη Δικαιοσύνη, εγείρει σοβαρά ερωτήματα, αν όχι υπόνοιες, με δεδομένες μάλιστα τις εμφανείς όσο και ανεξήγητες ελλείψεις και τα αδικαιολόγητα κενά του υλικού που παρέδωσε. Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν καταγράφεται καμία απολύτως επικοινωνία του ΕΚΣΕΔ το πιο κρίσιμο διάστημα, δυόμισι ώρες πριν από τη μοιραία ανατροπή του αλιευτικού και δεκαοκτώ λεπτά μετά, από τις 11.34 το βράδυ της 13ης Ιουνίου μέχρι τις 2.22 το πρωί στις 14 Ιουνίου.
Το κενό αυτό το επισημαίνει σε πρόσφατο δημοσίευμα και η εφημερίδα «Καθημερινή» («Ναυάγιο της Πύλου: Οι “χαμένες” επικοινωνίες», Γιάννης Σουλιώτης, 14/2/2025), σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «το αρχηγείο [...] απέφυγε να διαβιβάσει το σύνολο των ενσύρματων συνομιλιών μέσω του θαλάμου επιχειρήσεων του Λιμενικού τη νύχτα του ναυαγίου».
Αδικαιολόγητα κενά
Σε μια προσπάθεια να δικαιολογήσει τα κενά το Λιμενικό προβάλλει, σύμφωνα με πληροφορίες, τον ισχυρισμό ότι σε περιπτώσεις πλήρους κατάρρευσης του τηλεπικοινωνιακού συστήματος του ΕΚΣΕΔ γίνονται συνδιαλέξεις από αναλογικές συσκευές που δεν έχουν τη δυνατότητα καταγραφής. Ωστόσο δεν υπάρχει απολύτως καμία ένδειξη ότι κατά το συγκεκριμένο διάστημα κατέρρευσε το σύστημα τηλεπικοινωνιών του ΕΚΣΕΔ.
Υπάρχουν και πολλά άλλα κενά στις κλήσεις από και προς το ΕΚΣΕΔ πριν από το ναυάγιο. Για τις 13 Ιουνίου μέχρι και την ώρα του ναυαγίου το Λιμενικό παραδίδει μόνο 17 αρχεία ηχητικών κλήσεων, που περιλαμβάνονται και στην έκθεση απομαγνητοφώνησης. Κάποια από τα αρχεία αποτυπώνουν κλήσεις του ΕΚΣΕΔ σε παραπλέοντα σκάφη από τα οποία ζητά να μεταβούν σε απόσταση λίγων μιλίων από το αλιευτικό για να περιγράψουν στο Λιμενικό την κατάσταση του σκάφους. Σε ορισμένες κλήσεις υπάρχουν φράσεις που παραπέμπουν σε προηγούμενες συνομιλίες του ΕΚΣΕΔ με τα παραπλέοντα σκάφη. Ωστόσο οι προηγούμενες συνομιλίες δεν καταγράφονται πουθενά, ούτε σε ηχητικό αρχείο ούτε στην έκθεση απομαγνητοφώνησης.
Η πρώτη καταγεγραμμένη συνδιάλεξη του ΕΚΣΕΔ γίνεται στις 15.41.51 στις 13 Ιουνίου (στην έκθεση απομαγνητοφώνησης αυτή η συνομιλία όπως και η αμέσως επόμενη καταγράφονται δύο φορές η καθεμία με διαφορά ελάχιστων δευτερολέπτων) και αφορά κλήση του Ραδιοτηλεοπτικού Κέντρου του Λιμενικού σχετικά με την προσπάθεια επικοινωνίας του με ελικόπτερο του Λιμενικού μέσω του συστήματος επικοινωνίας SSB, προκειμένου να σταλεί για να εντοπίσει το αλιευτικό.
Είναι όμως γνωστό από την αναλυτική και πλήρως εμπεριστατωμένη έκθεση του αξιωματικού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Frontex (που καταλογίζει κι αυτή βαριές ευθύνες στο Λιμενικό για το ναυάγιο, ενώ επισημαίνει έλλειψη συνεργασίας του Λιμενικού στη διερεύνηση του ναυαγίου και άρνηση να δώσει στοιχεία που ζητήθηκαν) ότι το ΕΚΣΕΔ είχε ενημερωθεί πολύ νωρίτερα, στις 11.01 το πρωί στις 13 Ιουνίου, από το Κέντρο Επιχειρήσεων της Ρώμης για την παρουσία του αλιευτικού σκάφους στην ελληνική περιοχή έρευνας και διάσωσης.
Υπάρχουν επίσης άλλες πέντε γνωστές επικοινωνίες της Frontex με το ΕΚΣΕΔ μέχρι την ώρα του ναυαγίου. Σε αυτές, όπως έχει κάνει γνωστό ο ίδιος ο ευρωπαϊκός οργανισμός, η Frontex προσφέρει στο ΕΚΣΕΔ βοήθεια σε μέσα εντοπισμού ή διάσωσης, αλλά το ΕΚΣΕΔ είτε την αρνείται είτε δεν απαντά.
Οι ύποπτες συνομιλίες
Η πιο κραυγαλέα απόκρυψη κρίσιμων συνομιλιών, αυτή που προκαλεί τα σοβαρότερα ερωτήματα και εντείνει τις υπόνοιες συγκάλυψης, αφορά τις συνομιλίες του ΕΚΣΕΔ τόσο με το περιπολικό ΠΠΛΣ-920 του Λιμενικού όσο και με το μοιραίο αλιευτικό των προσφύγων.
Ο πλοίαρχος του περιπολικού ΠΠΛΣ-920, στο οποίο δόθηκε εντολή να αποπλεύσει από τη μακρινή Σούδα για να μεταβεί κοντά στο αλιευτικό έξω από την Πύλο με τελείως ανεπαρκή σωστικά μέσα, έχει καταθέσει στις δικαστικές αρχές της Καλαμάτας (διερευνούσαν τις κατηγορίες κατά εννέα επιζώντων για διακίνηση, οι κατηγορούμενοι αθωώθηκαν) ότι ενημερώθηκε για τον απόπλου το μεσημέρι στις 13 Ιουνίου. Ωστόσο καμία επικοινωνία του ΕΚΣΕΔ με το ΠΠΛΣ-920 δεν περιλαμβάνεται στις καταγραμμένες συνδιαλέξεις πριν από το ναυάγιο, ούτε η εντολή για τον απόπλου ούτε η άφιξη του περιπολικού κοντά στο αλιευτικό στις 22.40, περίπου 3 ώρες και 25 λεπτά πριν από το ναυάγιο, σύμφωνα με ανακοίνωση του Λιμενικού.
Μάλιστα, σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση του Λιμενικού, 24 λεπτά πριν από το ναυάγιο το αλιευτικό ενημέρωσε τις Αρχές για μηχανική βλάβη και το ΠΠΛΣ-920 πλησίασε το αλιευτικό για να εκτιμήσει την κατάσταση. Ωστόσο δεν καταγράφεται καμία τέτοια συνδιάλεξη ούτε με το αλιευτικό ούτε με το περιπολικό.
Αντιθέτως, μετά το ναυάγιο οι επικοινωνίες του ΕΚΣΕΔ με το 920 δίνουν και παίρνουν: τουλάχιστον δώδεκα κλήσεις καταγράφονται μέχρι τις 8 το πρωί στις 14 Ιουνίου: στις 3.06, στις 3.29, στις 3:36, στις 4.09, στις 4.11, στις 4.44, στις 4.59, στις 5.17, στις 5.58, στις 6.15, στις 7.02 και στις 7.11. Στις κλήσεις αυτές το ΕΚΣΕΔ ζητά από το 920 να ενημερώνει για την εξέλιξη της περισυλλογής επιζώντων και νεκρών.
Σημαντικά κενά παρουσιάζουν και οι καταγραμμένες συνδιαλέξεις με το αλιευτικό. Αν και το Λιμενικό έχει ανακοινώσει ότι επικοινώνησε για πρώτη φορά με το αλιευτικό στις 2 το μεσημέρι στις 13 Ιουνίου και αργότερα στις 18.30 μέσω δορυφορικού τηλεφώνου, αυτές οι συνδιαλέξεις δεν καταγράφονται ούτε σε ηχητικό αρχείο ούτε στην έκθεση απομαγνητοφώνησης. Υπάρχει μια κλήση στις 17.04.50, κατά την οποία το ΕΚΣΕΔ ακούγεται να ενημερώνει πρόσφυγα ότι έρχεται βοήθεια με περιπολικό του Λιμενικού σε περίπου μία ώρα. Ωστόσο το ΠΠΛΣ-920 προσέγγισε το σκάφος των προσφύγων περίπου 5,5 ώρες μετά, σύμφωνα με ανακοίνωση του Λιμενικού.
Λίγο αργότερα γίνεται και άλλη συνομιλία με το αλιευτικό, εκτενέστερη, η οποία όμως δεν καταγράφεται στην έκθεση απομαγνητοφώνησης, ούτε περιλαμβάνεται σε ξεχωριστό ηχητικό αρχείο. Πρόκειται για συνομιλία που ακούγεται στο βάθος κατά τη διάρκεια άλλης καταγραμμένης κλήσης του Ραδιοτηλεοπτικού Κέντρου με το ΕΚΣΕΔ στις 18.51.34, προφανώς από διπλανό τηλέφωνο.
Ακούγεται λοιπόν στο βάθος να λέει ο χειριστής του ΕΚΣΕΔ, μιλώντας προφανώς με το αλιευτικό των προσφύγων (μετάφραση από τα αγγλικά): «Γεια σου, φίλε μου. Ακουσέ με. Βλέπεις το μεγάλο σκάφος; Οκέι, άκουσέ με. Το σκάφος σάς πλησιάζει για να σας δώσει φαγητό, νερό και [ακατάληπτο]. Οκέι, άκουσέ με [ακατάληπτο]. Μην κινηθεί κανείς [ακατάληπτο], οκέι; Ολα τα άτομα να μείνουν ήρεμα, μην κινηθεί κανείς [ακατάληπτο]. Οκέι, ναι, το σκάφος σάς πλησιάζει για να σας δώσει πετρέλαιο, νερό και φαγητό. Και σε μία ώρα θα στείλουμε δεύτερο πλοίο, οκέι; Πείτε στον καπετάνιο του μεγάλου πλοίου "δεν θέλουμε να πάμε στην Ελλάδα", οκέι; Οκέι, επαναλαμβάνω: Το μεγάλο κόκκινο πλοίο σάς προσεγγίζει για να σας δώσει νερό, φαγητό και πετρέλαιο και…». Στο σημείο αυτό η κύρια κλήση με το Ραδιοτηλεοπτικό Κέντρο τερματίζεται και έτσι χάνεται η συνέχεια της συνομιλίας με το αλιευτικό, που ακουγόταν στο βάθος.
Δηλαδή το ΕΚΣΕΔ σε συνομιλία με ένα αλιευτικό υπερφορτωμένο με 750 ανθρώπους, ανάμεσά τους νεκροί, με προβλήματα μηχανικά και χωρίς σωστικά μέσα, ζητά από τους επιβάτες να δηλώσουν στον καπετάνιο παραπλέοντος πλοίου ότι δεν επιθυμούν να διασωθούν και να μεταφερθούν στην Ελλάδα. Μάλιστα το ζήτημα αυτό το συζητούσαν μεταξύ τους αξιωματικοί του Λιμενικού στον θάλαμο επιχειρήσεων του ΕΚΣΕΔ μία ώρα νωρίτερα, όπως ακούγεται στο βάθος μιας καταγραμμένης συνδιάλεξης στις 17.54.47.
Περίπου 1 λεπτό μετά την έναρξη της κλήσης ακούγονται αποσπασματικά αξιωματικοί στο βάθος να λένε τα ακόλουθα: «βολεύει… [ακατάληπτο] να το ξέρουμε από τώρα… -σε μία ώρα... [ακατάληπτο]- να καταγραφεί από ένα πλοίο ότι δε θέλω να πάω στην Ελλάδα, το καταλάβατε;... [ακατάληπτο] … εννοείται, εννοείται… [ακατάληπτο] πορεία… course».
Η επιμονή των αξιωματικών στον θάλαμο επιχειρήσεων να ειπωθεί ρητά και να καταγραφεί ότι προορισμός των προσφύγων είναι η Ιταλία εξηγεί γιατί καθυστέρησε για 15 ώρες να κάνει επιχείρηση διάσωσης, παρά μόνο αφού ναυάγησε το αλιευτικό, όπως και γιατί κάλεσε περιπολικό από τη μακρινή Σούδα χωρίς επαρκή μέσα διάσωσης, αντί για διασωστικά σκάφη που βρίσκονταν πολύ κοντύτερα, στο Γύθειο και αλλού.
Συντεταγμένες
Αλλωστε σε άλλη κλήση στις 18.54.50, κατά την οποία το ΕΚΣΕΔ προσπαθεί να ελέγξει την ακρίβεια των συντεταγμένων του αλιευτικού, ακούγεται στο βάθος χειριστής να λέει ότι οι λάθος συντεταγμένες που είχαν αρχικά δοθεί δείχνουν το σκάφος «να βγαίνει έξω στην Ιταλία» και συμπληρώνει: «Μακάρι να ήταν εκεί».
Η συνέχεια έχει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Περίπου μία ώρα και ένα τέταρτο αργότερα, στις 20.10.42, το ΕΚΣΕΔ επικοινωνεί με το παραπλέον σκάφος «Lucky Sailor». Ο καπετάνιος του «Lucky Sailor» ενημερώνει ότι έχει μόλις δώσει φαγητό και νερό στους πρόσφυγες του αλιευτικού.
Στη συνέχεια ο αξιωματικός του ΕΚΣΕΔ ακούγεται να λέει: «Σας είπαν ότι δεν θέλουν να μείνουν στην Ελλάδα αλλά στην Ιταλία και δεν θέλουν τίποτα παραπάνω». Ο καπετάνιος του «Lucky Sailor» απαντά ότι τους φώναξε στο μεγάφωνο «Ελλάδα ή Ιταλία;» και αυτοί απάντησαν «Ιταλία».
Στη συνέχεια, ενώ ενημερώνει ότι το αλιευτικό είναι υπερφορτωμένο, ο αξιωματικός του ΕΚΣΕΔ τού ζητά επίμονα (μετάφραση από τα αγγλικά): «Καπετάνιε, θέλω αυτό να το γράψετε στο ημερολόγιό σας, το ημερολόγιο γέφυρας. […] Θέλω να γράψετε για το ότι “δεν θέλουν να μείνουν στην Ελλάδα και θέλουν να πάνε στην Ιταλία. Δεν θέλουν τίποτε άλλο από την Ελλάδα και θέλουν να πάνε Ιταλία”».
Δεξιά: Ο θάλαμος του Ενιαίου Κέντρου Συντονισμού Ερευνας και Διάσωσης (ΕΚΣΕΔ)
Σχέδιο συγκάλυψης, ενώ μάζευαν νεκρούς
Γνωρίζοντας σήμερα την τραγική κατάληξη του σκάφους, μόνο ανατριχίλα μπορεί να προκαλέσει η κυνική πρόνοια του Λιμενικού να ζητήσει από παραπλέον σκάφος να καταγράψει ότι οι πρόσφυγες δεν ήθελαν να σωθούν στην Ελλάδα αλλά να μεταφερθούν στην Ιταλία, όπως τους έχει ζητήσει ήδη το ίδιο το Λιμενικό. Αν μη τι άλλο, η σπουδή αυτή του Λιμενικού δείχνει ότι πολύ νωρίς τη μοιραία μέρα μεθόδευε πώς θα φυλάξει τα νώτα του για κάθε ενδεχόμενο.
Αλλά και μετά τη βύθιση του σκάφους, ενώ τα παραπλέοντα σκάφη και τα μέσα του Λιμενικού μάζευαν από τη θάλασσα δεκάδες πτώματα πνιγμένων προσφύγων και τα στοίβαζαν όπου υπήρχε χώρος για να μεταφερθούν στην Πύλο, ακόμη και τότε η έγνοια της ηγεσίας του Λιμενικού φαίνεται πως εξακολουθούσε να είναι πώς θα φυλάξει τα νώτα της, υφαίνοντας το αφήγημα της συγκάλυψης. Περισσεύει ο κυνισμός από τη συνδιάλεξη του ΕΚΣΕΔ στις 6.15 τα ξημερώματα στις 14 Ιουνίου με το ΠΠΛΣ - 920 που επιχειρεί για να μαζέψει νεκρούς (στη συνέχεια λείπουν περισσότερα από 230 ηχητικά αρχεία συνομιλιών από τις επόμενες μέρες, που όμως περιλαμβάνονται στην έκθεση απομαγνητοφωνήσεων).
Ο χειριστής του ΕΚΣΕΔ, ονόματι Γιώργος, ζητά από τον Μιλτιάδη Ζουριδάκη, καπετάνιο του ΠΠΛΣ - 920, να στείλει μέσω whatsapp στον επικεφαλής της Υπηρεσίας Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Επιτήρησης (ΥΟΘΕ), πλοίαρχο Γεώργιο Χριστιανό, τη φωτογραφία ενός Σύρου επιζώντα, ο οποίος είχε κάνει μια δήλωση που ίσως βόλευε το αφήγημα της συγκάλυψης που είχε αρχίσει από νωρίς να κατασκευάζεται.
Δεν μπορεί παρά να σοκάρει και να εξοργίζει η συνομιλία τους μια τέτοια στιγμή:
«Ακου τι θέλω. - Ναι. - Ο Σύρος που ανέφερες στον κ. αρχηγό και στον κ. Χριστιανό… - Ναι. - Για τις δηλώσεις του… - Ναι. - Θέλω να τον βγάλεις μια φωτογραφία και να τον στείλεις στο WHAT’S UP και του κου Χριστιανού και στο υπηρεσιακό. - Ωραία. - Πριν τον δώσεις. - Ναι ναι. - Θυμάσαι τις δηλώσεις που έκανε ο Σύρος…; - Ναι. - Ωραία. - Ωραία. - Είναι, είναι πολύ σημαντικό… […] ωραία να σου πω…φίλε τώρα που ξημερώνει ποια είναι η εικόνα; - Τώρα που ξημερώνει εγώ δεν βλέπω κάτι τώρα να επιπλέει απλά τώρα προχωράμε και είναι δίπλα μας, και ούτε φαίνεται […] - Τα πτώματα τα έχει οριακά κάτω από την επιφάνεια δεν επιπλέουν, είναι από κάτω δηλαδή; - Εεεε… είναι στην επιφάνεια απλά τώρα… εεεεε … δεν φαίνεται από… - Καλώς. - Δεν είναι στην επιφάνεια να φαίνονται όχι… ναι, είναι… [...] Εντάξει Μίλτο μου, σ’ αφήνω, μην ξεχάσεις μόνο τη φωτογραφία του Σύρου πριν τον διώξεις στον κ. Χριστιανό και σε μας».
Ανωμοτί κατάθεση για ανώτερους αξιωματικούς
Για ανωμοτί συμπληρωματική κατάθεση, καλεί σύμφωνα με πληροφορίες, η εισαγγελέας του Ναυτοδικείου ανώτερους αξιωματικούς του Λιμενικού, για τους οποίους βρήκε ενδείξεις πιθανής ενοχής ο Συνήγορος του Πολίτη, ο οποίος με την αρμοδιότητα του Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας διερεύνησε τις πειθαρχικές ευθύνες που είχε αρνηθεί να διερευνήσει η ηγεσία του Λιμενικού.
Σύμφωνα με πληροφορίες, πρόκειται για αξιωματικούς που βρίσκονταν στον θάλαμο των επιχειρήσεων του ΕΚΣΕΔ τις μοιραίες ώρες πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το ναυάγιο και συγκεκριμένα για τον αρχηγό του Λιμενικού, τον κλαδάρχη επιχειρήσεων, αξιωματικούς Ναυσιπλοΐας, τον αρχηγό Επιφυλακής, τον επικεφαλής ΥΟΘΕ, τον επόπτη ΕΚΣΕΔ, τον διευθυντή του κλάδου Ασφάλειας και Αστυνόμευσης και τον κυβερνήτη του ΠΠΛΣ-920.
Τι απαντά το Λιμενικό
Η «Εφ.Συν.» και το OmniaTV έθεσαν στο Λιμενικό Σώμα τα εξής ερωτήματα:
● Πώς, από ποιον και με ποιο κριτήριο έγινε η επιλογή του υλικού που δόθηκε στην Εισαγγελία του Ναυτοδικείου;
● Πώς γνώριζαν οι αξιωματικοί του ΕΚΣΕΔ ότι οι πρόσφυγες επιθυμούσαν να συνεχίσουν για την Ιταλία, εφόσον δεν υπάρχει καταγραμμένη σχετική επικοινωνία;
● Γιατί δεν παραδόθηκαν ηχητικά αρχεία, το περιεχόμενο των οποίων καταγράφεται στην έκθεση απομαγνητοφώνησης;
● Πώς εξηγείται το κενό στις συνδιαλέξεις του ΕΚΣΕΔ για περίπου δυόμισι ώρες πριν από το ναυάγιο;
Το Λιμενικό Σώμα επιμένει στην επανάληψη των αρχικών ισχυρισμών του που όμως δεν δίνει ουσιαστική απάντηση στα προφανή κενά του υλικού και συγκρούεται με όσα αποκαλύπτουμε σήμερα.
Η απάντηση του γραφείου Τύπου του Λιμενικού Σώματος είναι η εξής:
«Σε απάντηση του σχετικού, σας ενημερώνουμε ότι για το τραγικό ναυάγιο της Πύλου διενεργείται προκαταρκτική εξέταση από την Εισαγγελία Ναυτοδικείου Πειραιά. Το Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. έχει υποβάλει στο Ναυτοδικείο το σύνολο του υλικού που είχε στη διάθεσή του, συμπεριλαμβανομένων των απομαγνητοφωνήσεων και των ημερολογίων συμβάντων. Σημειώνεται ότι το ανθρωπιστικό έργο του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. είναι αδιαμφισβήτητο και ακριβώς γι’ αυτό αναγνωρίζεται διεθνώς, διαχρονικά. Καθ' όλη τη διάρκεια της προσφυγικής/μεταναστευτικής κρίσης από το έτος 2015 έως και σήμερα έχουν διασωθεί από το Λιμενικό Σώμα - Ελληνική Ακτοφυλακή 256.067 υπήκοοι τρίτων χωρών που κινδύνευαν στο θαλάσσιο πεδίο σε συνολικά 6.299 περιστατικά. Επιπλέον, σε αυτά τα περιστατικά έχουν συλληφθεί 1.091 διακινητές».
Στο απυρόβλητο της Δικαιοσύνης τέθηκε η ηγεσία του Λιμενικού σώματος κατά την προκαταρκτική εισαγγελική εξέταση από το Ναυτοδικείο Πειραιά, για το προσφυγικό ναυάγιο στην Πύλο, καθώς δεν κλήθηκε καν, «παρότι, από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτει σαφώς ότι (…) προκύπτουν ευθύνες (…) και του Αρχηγού και του Υπαρχηγού του Λιμενικού Σώματος, καθώς, ενώ είχαν ιδιαίτερη νομική υποχρέωση, ενώ γνώριζαν για την κατάσταση κινδύνου του σκάφους “Adriana”, δεν ενήργησαν, ως όφειλαν, επιχείρηση για τη διάσωση των επιβαινόντων στο σκάφος», όπως τονίζει η Πρωτοβουλία δικηγόρων και νομικών για το ναυάγιο της Πύλου.
Στο κείμενο της Πρωτοβουλίας, που συνυπογράφου φορείς και οργανώσεις, γίνεται λόγος για «εκκωφαντική η απουσία αναζήτησης ευθυνών από τα αρμόδια όργανα έρευνας και διάσωσης και από την ηγεσία του λιμενικού σώματος και της ελληνικής ακτοφυλακής».
«Η δικαστική διερεύνηση και η απόδοση ευθυνών για το ναυάγιο της Πύλου είναι ζήτημα λειτουργίας του κράτους δικαίου» αναφέρουν ακόμη και προσθέτουν:
«Εγείρει, δε, ανησυχία και ερωτηματικά το γεγονός ότι, μετά την παρέλευση 18 μηνών, παραμένουν πολλά τα αναπάντητα ερωτήματα ακόμα και ως προς την αποτύπωση των ενεργειών των αρμοδίων λιμενικών αρχών. Θα πρέπει να υπάρξει διαφάνεια και να εξασφαλισθεί η πρόσβαση σε όλα τα πιθανά στοιχεία προκειμένου να διερευνηθούν από τις δικαστικές αρχές, γιατί ακόμα και σήμερα δεν έχει δοθεί καμία λογική εξήγηση για τις εγκληματικές πράξεις και παραλείψεις των ελληνικών λιμενικών αρχών ως προς την έρευνα και διάσωση του σκάφους «Adriana» (…)».
Ολόκληρη η ανακοίνωση:
«Περάτωση προκαταρκτικής εξέτασης από την εισαγγελία του Ναυτοδικείου Πειραιά για το ναυάγιο της Πύλου
Εκκωφαντική η απουσία αναζήτησης ευθυνών από τα αρμόδια όργανα έρευνας και διάσωσης και από την ηγεσία του λιμενικού σώματος και της ελληνικής ακτοφυλακής
Οι δικηγόροι που εκπροσωπούμε τους επιζώντες και θύματα του ναυαγίου του αλιευτικού σκάφους «Adriana», που έλαβε χώρα δυτικά της Πύλου στις 14/06/2023, ενημερωθήκαμε, προ ολίγων ημερών, για την περάτωση της προκαταρκτικής εξέτασης που διενήργησε η αρμόδια Αντεισαγγελέας του Ναυτοδικείου Πειραιώς και τη διαβίβαση της δικογραφίας στην Προϊσταμένη της Εισαγγελίας του Δικαστηρίου ενώ, παράλληλα, κληθήκαμε να παραλάβουμε αντίγραφο της σχηματισθείσας δικογραφίας.
Κατ’ αρχάς από την πρώτη επεξεργασία της ογκώδους δικογραφίας προκύπτουν τα κάτωθι:
Ενώπιον της αρμόδιας Εισαγγελέως κλήθηκαν προς παροχή έγγραφων εξηγήσεων ο πλοίαρχος και τα μέλη του πληρώματος του ΠΠΛΣ 920 και τα επιβαίνοντα σε αυτό μέλη του Κλιμάκιου Ειδικών Αποστολών(ΚΕΑ) του Λιμενικού Σώματος για τα αδικήματα α) της πρόκλησης ναυαγίου που είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο μεγάλου αριθμού ατόμων (άρθρο 277 παρ. 1 δ Π.Κ.), β) της επικίνδυνης παρέμβασης στη συγκοινωνία πλοίων που είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο άλλων (άρθρο 291 παρ. 1 δδ Π.Κ.), γ) της έκθεσης από την οποία προκλήθηκε ο θάνατος (άρθρο 306 παρ. 2 Π.Κ.), δ) της παράλειψης προσφοράς βοήθειας (άρθρο 307 Π.Κ.) και ε) της κατά συρροή ανθρωποκτονίας εξ αμελείας (άρθρο 302 Π.Κ.) και της κατά συρροή σωματικής βλάβης εξ αμελείας (άρθρο 314 παρ. 1 και 2Π.Κ).
Ωστόσο, δεν κλήθηκαν για έγγραφες εξηγήσεις από την αρμόδια Εισαγγελέα, οι κατ’ εξοχήν και εκ του νόμου αρμόδιοι και υπεύθυνοι για τις πλημμέλειες και παραλείψεις της Επιχείρησης Έρευνας & διάσωσης, και δη, τα αρμόδια όργανα του Εθνικού Κέντρου Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης (ΕΚΣΕΔ), του Κέντρου Επιχειρήσεων (ΚΕΠΙΧ) και οι ιεραρχικά Προϊστάμενοί τους ήτοι, η ηγεσία του Λιμενικού Σώματος. Και τούτο, παρότι, από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτει σαφώς ότι, πλέον των ευθυνών του πλοιάρχου και των μελών του πληρώματος του ΠΠΛΣ 920, προκύπτουν ευθύνες, κατά λόγο αρμοδιότητας, για όλους τους ανωτέρω, συμπεριλαμβανομένων και του Αρχηγού και του Υπαρχηγού του Λιμενικού Σώματος, καθώς, ενώ είχαν ιδιαίτερη νομική υποχρέωση, ενώ γνώριζαν για την κατάσταση κινδύνου του σκάφους «Adriana», δεν ενήργησαν, ως όφειλαν, επιχείρηση για τη διάσωση των επιβαινόντων στο σκάφος. Από την πρώτη στιγμή του εντοπισμού του σκάφους «Adriana» έως και την ανατροπή και βύθιση αυτού, η εποπτεία, η επιχειρησιακή διαχείριση και ο συντονισμός ενεργειών των κέντρων ΕΚΣΕΔ και ΚΕΠΙΧ, ασκήθηκε, κατά αποκλειστική αρμοδιότητα, από τα στελέχη και τους ιεραρχικά προϊσταμένους τους, οι οποίοι ήταν ενήμεροι για την κατάσταση κινδύνου, στην οποία βρισκόταν το σκάφος και οι επιβαίνοντες σε αυτό, καθώς και την ανάγκη διάσωσής τους.
Σήμερα, οι δικηγόροι που εκπροσωπούμε τους επιζώντες και θύματα του ναυαγίου της Πύλου, καταθέσαμε αίτηση ενώπιον της αρμόδιας Εισαγγελέως του Ναυτοδικείου Πειραιά ζητώντας, μεταξύ άλλων, την άσκηση ποινικής δίωξης και την αυτονόητη διερεύνηση και απόδοση ευθυνών για την τέλεση των καταγγελλόμενων πράξεων και στα αρμόδια στελέχη του ΕΚΣΕΔ και ΚΕΠΙΧ και στους υπεύθυνους ανώτερων ιεραρχικά ή εποπτευουσών διευθύνσεων και οργάνων, οι οποίοι βαρύνονται με πράξεις και παραλείψεις που οδήγησαν στο ναυάγιο και στο θάνατο 600 ανθρώπων. Στο μεταξύ, ενημερωθήκαμε ότι η προϊσταμένη της εισαγγελίας διαβίβασε εκ νέου τη δικογραφία στην εισαγγελέα που διενήργησε την προκαταρκτική για περαιτέρω ενέργειες.
Ζητήσαμε επίσης την διενέργεια επιπλέον ανακριτικών πράξεων προκειμένου να υπάρξουν στοιχεία για τα πολλά ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα, καθώς σοβαρά κενά και παραλείψεις παρουσιάζονται στη σχηματισθείσα δικογραφία και αφορούν ιδίως:
την αποτύπωση των επικοινωνιών του ΕΚΣΕΔ καθ’ όλο το επίδικο διάστημα καθώς, παρότι προκύπτει από τις καταθέσεις στελεχών του ΕΚΣΕΔ και του πλοιάρχου του ΠΠΛΣ 920 ότι υπήρχαν επικοινωνίες τόσο μεταξύ τους όσο και με το Adriana, ουδόλως αυτές έχουν περιληφθεί στη σχηματισθείσα δικογραφία,
την ελλιπή έρευνα των συσκευών κινητών τηλεφώνων των μελών του πληρώματος του ΠΠΛΣ 920, η οποία έλαβε χώρα χωρίς καμία αξιολόγηση ή εγκληματολογική ανάλυση των στοιχείων που εξήχθησαν,
την επιτακτική αναγκαιότητα για την άρση του απορρήτου των τηλεφωνικών επικοινωνιών των επαγγελματικών και ιδιωτικών τηλεφώνων των αρμόδιων στελεχών του ΕΚΣΕΔ και ΚΕΠΙΧ και των ανώτερων ιεραρχικά ή εποπτευουσών διευθύνσεων και οργάνων συμπεριλαμβανομένου του Αρχηγού και Υπαρχηγού του Λιμενικού Σώματος.
Η δικαστική διερεύνηση και η απόδοση ευθυνών για το ναυάγιο της Πύλου είναι ζήτημα λειτουργίας του κράτους δικαίου. Εγείρει, δε, ανησυχία και ερωτηματικά το γεγονός ότι, μετά την παρέλευση 18 μηνών, παραμένουν πολλά τα αναπάντητα ερωτήματα ακόμα και ως προς την αποτύπωση των ενεργειών των αρμοδίων λιμενικών αρχών.
Θα πρέπει να υπάρξει διαφάνεια και να εξασφαλισθεί η πρόσβαση σε όλα τα πιθανά στοιχεία προκειμένου να διερευνηθούν από τις δικαστικές αρχές, γιατί ακόμα και σήμερα δεν έχει δοθεί καμία λογική εξήγηση για τις εγκληματικές πράξεις και παραλείψεις των ελληνικών λιμενικών αρχών ως προς την έρευνα και διάσωση του σκάφους «Adriana». H απόδοση ευθυνών για το ναυάγιο της Πύλου και η απόδοση δικαιοσύνης για τα θύματα είναι ζητούμενο για τη δημοκρατία μας, όπως και η ανάγκη διερεύνησης όλων των θανάτων, με πιο πρόσφατους τους τραγικούς θανάτους ανοιχτά της Ρόδου, που προστέθηκαν στις εκατόμβες των ανθρώπων που χάνονται στα θαλάσσια σύνορα της χώρας μας.
Οι οργανώσεις και συλλογικότητες
Δίκτυο Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕλΕΔΑ) Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες – Greek Council for Refugees (ΕΣΠ) Πρωτοβουλία δικηγόρων και νομικών για το ναυάγιο της Πύλου Refugee Support Aegean – Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA)»
Η νέα έρευνα του ARTE αποκαλύπτει με σύντομο ντοκιμαντέρ που δημοσιεύθηκε στις 30 Οκτωβρίου, τον συστηματικό και οργανωμένο χαρακτήρα της επαναπροώθησης μεταναστών στην Ελλάδα. Από το 2020, χιλιάδες πρόσφυγες, συμπεριλαμβανομένων γυναικών και παιδιών, έχουν πεταχτεί στη θάλασσα μέσα σε σωσίβιες λέμβους από την ελληνική ακτοφυλακή και έχουν αφεθεί να παρασυρθούν στα τουρκικά ύδατα. Πλήθος πηγών επιβεβαιώνει τις εγκληματικές πρακτικές την ελληνικής ακτοφυλακής, την αδράνεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις ευθύνες της Frontex.
Το Φεβρουάριο του 2024 η ερευνητική δημοσιογραφική ομάδα ανακαλύπτει βίντεο, όπου μία ομάδα από πρόσφυγες ζητάει βοήθεια, αφού έφυγε από την Τουρκία κι έφτασε στην Ελλάδα, συγκεκριμένα στο Φαρμακονήσι. Αργότερα, η ίδια ομάδα εντοπίζεται να παρασύρεται στη θάλασσα κοντά σε ακτή της Τουρκίας.
Οι ερευνητές ανέλυσαν εκατοντάδες φωτογραφίες και βίντεο και αποκαλύπτεται ότι οι πρόσφυγες που καταφτάνουν σε ευρωπαϊκό έδαφος «επιστρέφονται πίσω» μαζικά και εγκαταλείπονται στην θάλασσα από τις ελληνικές αρχές σε σωσίβιες λεμβους. Ανάμεσα τους βρίσκονται γυναίκες και παιδιά.
«Η πράξη αυτή είναι απαγορευμένη και επικίνδυνη. Έχουμε συλλέξει μαρτυρίες και έχουμε διαπιστώσει τις προσπάθειες της Ελλάδας να αποκρύψει τα ίχνη αυτών των πρακτικών. Η έρευνά μας αποδεικνύει την συστηματικότητα αυτών των pushbacks στη θάλασσα και με ποιον τρόπο η Ευρωπαϊκή Ένωση κλείνει σκόπιμα τα μάτια μπροστά σε αυτή τη βιαιότητα» σημειώνεται χαρακτηριστικά στο ερευνητικό ντοκιμαντέρ.
Πρόκειται για μία διαδρομή που γίνεται από πρόσφυγες του Αφγανιστάν, της Συρίας, της Παλαιστίνης. Το 2023 ήταν σχεδόν 40.000 πρόσφυγες που έφυγαν από την Τουρκία και έφτασαν στα ελληνικά νησιά. Ένα από τα βασικά σημεία μέσα στην ΕΕ. Μέσα στο Tik Tok εντοπίστηκε βίντεο που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2024 και συνοδεύεται από λεζάντα κλήσης κινδύνου από ομάδα που έχει εγκλωβιστεί σε ελληνικό νησί. Το συγκεκριμένο βίντεο διαγράφηκε από την εφαρμογή άμεσα.
Αργότερα, βρέθηκε βίντεο αρκετά παρόμοιο και μετά από αρκετή επεξεργασία των ερευνητών κατάλαβαν ότι πρόκειται πράγματι για την ίδια ομάδα, καθώς αναγνώρισαν έναν συγκεκριμένο άντρα με κίτρινο μπουφάν και πράσινη κουκούλα και την γυναίκα με το ροζ παντελόνι ή το παιδί με το κόκκινο φούτερ. Αυτή τη φορά οι πρόσφυγες ενημέρωναν για την ακριβή του τοποθεσία, ήταν το Φαρμακονήσι.
Η ομάδα ερευνητών αναζήτησε περισσότερες φωτογραφίες και βίντεο.
«Μας έστειλε εκείνη τη μέρα ο πρόσφυγας την τοποθεσία GPS του μέσω του Google Maps και επιβεβαιώσαμε ότι βρισκόταν πράγματι στο ελληνικό νησί, Φαρμακονήσι. Καθώς η ομάδα βρισκόταν σε ευρωπαϊκό έδαφος είχε το δικαίωμα να κάνει αίτηση για άσυλο, αλλά δεν είχαν την δυνατότητα» εξηγούν οι ερευνητές.
Σε άλλο βίντεο καταγράφεται ένα από τα σκάφη της ελληνικής ακτοφυλακής που χρησιμοποιείται στη Μεσόγειο και φαίνεται ότι πλησιάζει για να πάρει την ομάδα προσφύγων.
Η παρέμβαση αυτή βιντεοσκοπήθηκε. 6 ώρες μετά τις εκκλήσεις των ανθρώπων για βοήθεια στην Ελλάδα, οι ίδιοι βρίσκονται να παρασύρονται στην θάλασσα και μέσα σε λέμβους. Η ομάδα ήταν θύμα pushback, μία επαναπροώθηση, πράξη αντίθετη στον ευρωπαϊκό νόμο που διασφαλίζει το δικαίωμα στο άσυλο και απαγορεύει τις συλλογικές απελάσεις.
Η ερευνητική ομάδα επικοινώνησε με το ελληνικό λιμενικό μέσω email.
Σε σχέση με το αίτημα, είπαν ότι δεν υπάρχουν τεκμήρια, ενώ είναι χαρακτηριστικό ότι η ακτοφυλακή δεν ζήτησε λεπτομέρειες για κανένα από όλα τα στοιχεία που είχαμε στην κατοχή μας. Η ελληνική πλευρά ισχυριζόταν ότι δεν είχε καμία γνώση για τίποτα. Παρόλα αυτά αυτή είναι μόνο μία από τις εκατοντάδες υποθέσεις επαναπροώθησης. Η Τουρκία καταγράφει σε λίστα όλα όσα θεωρεί ότι συνιστούν pushback από την Ελλάδα και, σύμφωνα με αυτές τις πληροφορίες, έχουν πραγματοποιηθεί τουλάχιστον 1000 επαναπροωθήσεις χρησιμοποιώντας λέμβους. από το 2020.
Η ερευνητική ομάδα με έδρα το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, Forensic Architecture έχει δημιουργήσει μία πλατφόρμα με ανοιχτή πρόσβαση, με γεωεντοπισμό που επαληθεύει τις φωτογραφίες που έχουν τραβηχτεί στην θάλασσα. Έχουν, επίσης, επιβεβαιώσει τουλάχιστον 401 περιπτώσεις επαναπροώθησης μεταξύ 2020 και 2023. Συγκεκριμένες φωτογραφίες επιβεβαιώνουν αδιαμφισβήτητα την ελληνική ευθύνη. Για παράδειγμα, εδώ φαίνεται ξεκάθαρα ότι οι λέμβοι ρυμουλκούνται από το ελληνικό λιμενικό που τους επιστρέφει στην Τουρκία.
«Προκειμένου να βρούμε μαρτυρίες, ακολουθήσαμε ομάδες προσφύγων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και βρήκαμε ένα σχόλιο που δημοσιεύτηκε από έναν Σύριο, τον Ahed και έγραφε “Βάλανε 26 άτομα σε μία σχεδία και μας άφησαν στην μέση της Θάλασσας”. Από την διασταύρωση αυτής της πληροφορίας, ανακαλύψαμε άλλες φωτογραφίες από την ακτοφυλακή που υποστηρίζει ότι είναι από διάσωση, ενώ ο Ahed περιγράφει σε βίντεο ότι εγκαταλήφθηκε σε μία λέμβο» περιγράφεται στο βίντεο της Arte.
Ένας πρόσφυγας από την Ακτή Ελεφαντοστού παραχώρησε, επίσης, στους ερευνητές επιβεβαιωτική μαρτυρία συμπληρώνοντας ότι «με τραυμάτισε τόσο πολύ και δεν μπορώ να το ξεχάσω».
Πρόκειται για μία πολύ επικίνδυνη τακτική, καθώς μερικές από τις σχεδίες είναι υπερφορτωμένες. Τον Απρίλιο του 2022 ο εισηγητής των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των Μεταναστών επιβεβαιώνει την συστηματική χρήση των pushbacks «Στην Ελλάδα τα pushbacks στην στεριά και στην Θάλασσα αποτελούν de facto γενική πολιτική». Η απάντηση της ελληνικής κυβέρνησης σε αυτές τις κατηγορίες που έθεσαν οι ερευνητές στο Υπουργείο Εξωτερικών, μέσω της απαντητικής επιστολής του λιμενικού, ήταν ότι: Φερόμενες παράνομες πράξεις όπως αυτές που αναφέρονται στο σχετικά αίτημα δεν ανήκουν στις επιχειρησιακές πρακτικές του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής».
Η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει εξήγηση για την παρουσία των εκατοντάδων σχεδίων από το 2020 που παρασύρονται μέσα στην θάλασσα. Μάλιστα, ανακαλύψαν ότι οι ελληνικές αρχές κάνουν τα πάντα για να συγκαλύψουν αυτές τις τακτικές. Η έρευνα από την Μη Κυβερνητική Οργάνωση (ΜΚΟ) «Border Violence» δείχνει ότι το 95% των θυμάτων αυτής της πρακτικής στην Ελλάδα καταγγέλλει την καταστροφή ή την κλοπή του κινητού τους τηλεφώνου, όπως και προσωπικά είδη. Φαίνεται ότι υπάρχει προσπάθεια να κρυφτεί και η προέλευση των λέμβων που χρησιμοποιούνταν μέχρι το 2022, όπου αναγραφόταν μάρκα ελληνική.
Η εταιρεία που διαφήμιζε ότι σώζει ζωές διαμαρτυρήθηκε μέσω email εκφράζοντας την δυσαρέσκειά της για την χρήση των προϊόντων της ειδικά όταν «εμπλέκονται σε παράνομες δραστηριότητες». Αποτέλεσμα αυτού ήταν να αρχίσουν να κόβονται τα σημεία όπου αναγραφόταν η μάρκα της εταιρείας.
Έτσι από το 2021 ένα καινούριο μοντέλο λέμβων εμφανίζεται. Ένας ειδικός στον τομέα που επιθυμεί να παραμείνει ανώνυμος, λέει «είναι προφανές ότι πρόκειται για ζήτημα συγκάλυψης». Μετά από πολλή έρευνα οι ερευνητές εντόπισαν ποιο ήταν το νέο μοντέλο λέμβου, το οποίο κατασκευαζόταν από μία κινέζικη εταιρεία. Προσπάθησαν να επικοινωνήσουν αλλά ούτε η κινέζικη εταιρεία, ούτε η ελληνική πλευρά τους έδωσε απάντηση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση που χρηματοδοτεί την επιτήρηση των ευρωπαϊκών συνόρων συμμετέχει στην αγορά των λέμβων. Στην δημόσια βάση δεδομένων των προσκλήσεων υποβολής προσφορών από την Ελλάδα βρήκαν ένα έγγραφο που αναφέρει την αγορά των λέμβων αυτών για την ελληνική ακτοφυλακή. Το 2016, 280 λέμβοι της μάρκας «ΛΑΛΙΖΑΣ ΕΛΛΑΣ Α.Ε.» αγοράζονται με την βοήθεια της ΕΕ. Η κομισιόν απάντησε σε σχετική τους ερώτηση ότι δεν έχει λάβει γνώση για χρήση των ευρωπαϊκών κονδυλίων σε παράνομες δραστηριότητες».
Σε άλλη ερώτηση σχετικά με την συνέχεια της χρηματοδότησης της για λέμβους, υποστήριξε ότι o ενωσιακός χρηματοδοτικός εξοπλισμός για την ελληνική ακτοφυλακή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να βοηθήσει ανθρώπους που βρίσκονται σε κίνδυνο και να στηρίξει την έρευνα και τις επιχειρήσεις διάσωσης. Παρόλα αυτά, το 2020 η Κομισιόν ειδοποιήθηκε για τις περιπτώσεις pushbacks σε λέμβους και δεν προχώρησε ποτέ στην επιβολή κυρώσεων.
Η Frontex, οργανισμός που βοηθά τα κράτη μέλη στη διαχείριση των συνόρων κατηγορήθηκε σε μια έκθεση της OLAF (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης) ότι γνώριζε τις απωθήσεις και, μάλιστα, ότι τις κάλυπτε. Η έκθεση οδήγησε στην παραίτηση του διευθυντή της Frontex, ο οποίος αργότερα ήταν υποψήφιος για της εκλογές της ΕΕ με το κόμμα της ακροδεξιάς Μαρίν Λε Πεν. Η Arte τον κάλεσε για να ζητήσει εξηγήσεις κι εκείνος δεν απάντησε ποτέ.
Το επεισόδιο συνέβη όταν το ταχύπλοο σκάφος που μετέφερε μετανάστες από την Τουρκία δεν συμμορφώθηκε με τα οπτικά και ηχητικά σήματα των αρχών, όπως αναφέρει το Λιμενικό.
Σύμφωνα με το δελτίο Τύπου, ακολούθησαν ακραία επικίνδυνοι ελιγμοί του έτερου σκάφους το οποίο εμβόλισε το σκάφος του Λιμενικού στην αριστερή πλευρά και συγκεκριμένα πλησίον της θέσης του κυβερνήτη.
Αναλυτικά το Δελτίο Τύπου του Λιμενικού Σώματος
«Τις πρωινές ώρες σήμερα, περιπολικό σκάφος του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. το οποίο εκτελούσε προγραμματισμένη περιπολία, εντόπισε στην θαλάσσια περιοχή βορειοδυτικά της Σύμης ύποπτο ταχύπλοο (Τ/Χ) σκάφος.
Το Τ/Χ πολυεστερικό σκάφος, μόλις αντιλήφθηκε την παρουσία του περιπολικού Λ.Σ. (ΠΛΣ), ανέπτυξε ταχύτητα με σκοπό την διαφυγή του. Ακολούθησε καταδίωξη από το ΠΛΣ, με τη χρήση ηχητικών και οπτικών σημάτων, στα οποία το Τ/Χ δεν συμμορφώθηκε, εκτελώντας επανειλημμένα ακραία επικίνδυνους ελιγμούς και εμβολίζοντας το ΠΛΣ στην αριστερή πλευρά και συγκεκριμένα πλησίον της θέσης του κυβερνήτη, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο τη σωματική ακεραιότητα των μελών του πληρώματος του ΠΛΣ.
Προκειμένου αποτραπεί ο άμεσος κίνδυνος για το ΠΛΣ και το πλήρωμά του, πραγματοποιήθηκαν αρχικά προειδοποιητικές βολές χωρίς αποτέλεσμα και ακολούθως στοχευμένες βολές στον εξωλέμβιο κινητήρα που αποσκοπούσαν στην ακινητοποίηση του ταχυπλόου. Κατόπιν της ακινητοποίησης του σκάφους, διενεργήθηκε έλεγχος επί του ταχυπλόου από το πλήρωμα του ΠΛΣ, όπου και διαπιστώθηκε ότι ένας 39χρονος άνδρας είχε τραυματιστεί θανάσιμα, πιθανόν από βολίδα.
Ο 39χρονος μεταφέρθηκε με έτερο περιπολικό σκάφος του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. στο λιμάνι της Ρόδου και διακομίστηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου, προκειμένου στη συνέχεια διενεργηθεί νεκροψία-νεκροτομή από την Ιατροδικαστική Υπηρεσία Ρόδου.
Στο Τ/Χ επέβαιναν συνολικά δεκατέσσερις (14) αλλοδαποί (5 ανήλικοι, 8 άντρες, 1 γυναίκα), ενώ από το Λιμεναρχείο Σύμης που διενεργεί την προανάκριση, συνελήφθησαν δύο (02) αλλοδαποί που αναγνωρίστηκαν ως διακινητές, για παράβαση των αρ. 82 και 83 του Ν. 3386/2005, αρ.25 παρ. 1 εδ. β του Ν. 5038/2023 και 306 του Π.Κ. και κατασχέθηκε το Τ/Χ σκάφος».
