•  

Μετά από μια μακρά περίοδο ιστορικών υψηλών, η αγορά του καφέ φαίνεται να πλησιάζει σε ένα σημείο καμπής. Στο πρόσφατο ετήσιο συνέδριο της Εθνικής Ένωσης Καφέ (NCA) στην Τάμπα της Φλόριντα, το κεντρικό ερώτημα που απασχόλησε τους αναλυτές ήταν αν ο καφές θα ακολουθήσει την πτωτική πορεία που κατέγραψε το κακάο μετά τη δική του «εκτόξευση» το 2024.

• 

• «Ο καφές είναι το νέο κακάο»

Η Carley Garner, ανώτερη στρατηγική εμπορευμάτων στην DeCarley Trading, προκάλεσε αίσθηση δηλώνοντας: «Θα ήμουν σοκαρισμένη αν δεν συνέβαινε μια διόρθωση. Πιστεύω ότι ο καφές είναι το νέο κακάο».

Για να κατανοήσουμε τη σύγκριση, αρκεί να κοιτάξουμε το προηγούμενο του κακάο. Τον Δεκέμβριο του 2024 το κακάο ξεπέρασε τα 12.000 δολάρια ανά τόνο λόγω κακοκαιρίας. Ένα χρόνο μετά η τιμή κατέρρευσε πάνω από 70%, καθώς οι καταναλωτές στράφηκαν σε φθηνότερες λύσεις και οι βιομηχανίες μείωσαν την περιεκτικότητα κακάο στα προϊόντα τους.

Οι τρεις λόγοι που «πιέζουν» τις τιμές προς τα κάτω

Σύμφωνα με τους αναλυτές, το 2026 αναμένεται να είναι έτος αποσυμπίεσης για τις διεθνείς τιμές του καφέ (Arabica και Robusta) για τους εξής λόγους:

1. Ρεκόρ παραγωγής στη Βραζιλία

Μετά τις κακές καιρικές συνθήκες που εκτόξευσαν τις τιμές τον Φεβρουάριο του 2025, η Βραζιλία αναμένεται να παρουσιάσει μια εντυπωσιακή αύξηση της παραγωγής. Αυτή η υπερπροσφορά είναι ο κύριος μοχλός για την πτώση των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης.

2. Η «αμυντική» στάση των καταναλωτών

Η ακρίβεια άλλαξε τις συνήθειες. Δημοσκόπηση της NCA σε 1.500 άτομα έδειξε ότι το 61% των καταναλωτών περιέκοψε τις δαπάνες για καφέ. Πολλοί μείωσαν τις επισκέψεις σε καφετέριες, προτιμώντας την παρασκευή στο σπίτι ή στράφηκαν σε φθηνότερες μάρκες (private labels).

3. Η στροφή της βιομηχανίας σε φθηνότερα χαρμάνια

Ο David Behrends της Sucafina SA επισημαίνει ότι οι ακριβοί, ήπιοι αραβικοί καφέδες (Κολομβία, Κεντρική Αμερική) χάνουν μερίδιο αγοράς, καθώς οι εταιρείες τροποποιούν τα μείγματά τους για να διατηρήσουν ανταγωνιστικές τιμές.

Θα φτάσει η μείωση στο ράφι;

Ο Carlos Mera της Rabobank εκτιμά ότι η πτώση των τιμών χονδρικής θα φτάσει τελικά στον τελικό καταναλωτή, γεγονός που θα τονώσει ξανά τη ζήτηση. Προβλέπει μάλιστα αύξηση της κατανάλωσης κατά 2% το 2026, μετά τη στασιμότητα του 2025.

Ωστόσο, υπάρχει ένας αστερίσκος: Οι παραγωγοί στη Βραζιλία είναι πλέον καλύτερα κεφαλαιοποιημένοι και ενδέχεται να μην «ξεπουλήσουν» αμέσως τη σοδειά τους, αλλά να κρατήσουν αποθέματα για να συγκρατήσουν μια υπερβολικά απότομη πτώση.

ΜΟΝΙΚΑ ΑΡΤΙΝΟΥ

Επτά κορυφαίες πολυεθνικές εταιρείες καφέ, συμπεριλαμβανομένων των Starbucks και Nestlé, βρίσκονται στο επίκεντρο σοβαρών κατηγοριών για προμήθεια καφέ από φάρμες που χρησιμοποιούν μορφές σύγχρονης δουλείας στη Βραζιλία.

Η καταγγελία κατατέθηκε στις αμερικανικές τελωνειακές αρχές από τη ΜΚΟ Coffee Watch, η οποία ισχυρίζεται ότι διαθέτει “συντριπτικές αποδείξεις” και μαρτυρίες από εργαζόμενους στην περιοχή Minas Gerais, το μεγαλύτερο κέντρο παραγωγής καφέ της χώρας.

Τόσο η Nestlé όσο και η Starbucks δηλώνουν ότι δεν έχουν λάβει επίσημη ενημέρωση για την καταγγελία, ενώ υποστηρίζουν πως εφαρμόζουν αυστηρές ηθικές πρακτικές στην εφοδιαστική τους αλυσίδα. Η Coffee Watch απαιτεί την άμεση αναστολή των εισαγωγών καφέ από τις συγκεκριμένες φάρμες, επικαλούμενη την αμερικανική νομοθεσία που απαγορεύει την εισαγωγή προϊόντων που παράγονται με καταναγκαστική εργασία.

Η σημασία της βραζιλιάνικης παραγωγής καφέ

Η Βραζιλία παραμένει ο μεγαλύτερος παραγωγός καφέ παγκοσμίως, ελέγχοντας σχεδόν το 40% της παγκόσμιας παραγωγής. Το 2024, εξήγαγε 3 εκατομμύρια τόνους καφέ σε 116 χώρες, με έσοδα 12,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, αύξηση 55% από το προηγούμενο έτος. Οι ΗΠΑ αποτελούν τον μεγαλύτερο αγοραστή, απορροφώντας το 16% των συνολικών εξαγωγών.

Ο τομέας απασχολεί περίπου 8 εκατομμύρια Βραζιλιάνους εργαζόμενους σε περίπου 300.000 φάρμες, με τις μισές να βρίσκονται στην περιοχή Minas Gerais. Ωστόσο, η περιοχή κατέχει επίσης θλιβερό ρεκόρ: το 2023, τα τρία τέταρτα των 316 ατόμων που απελευθερώθηκαν από συνθήκες δουλείας στην καλλιέργεια καφέ εντοπίστηκαν εκεί. Στις επιχειρήσεις διάσωσης πρωταγωνιστικό ρόλο έχει η ΜΚΟ Adere-MG, που μάχεται για τα δικαιώματα των αγροτών στην περιοχή.

Η σκοτεινή κληρονομιά και το σύγχρονο πρόσωπο της δουλείας

Η Βραζιλία έχει βαθιά ιστορική σύνδεση με τη δουλεία, καθώς υπήρξε προορισμός για περίπου 5 εκατομμύρια Αφρικανούς σκλάβους και ήταν η τελευταία χώρα στην αμερικανική ήπειρο που την κατάργησε, το 1888. Από το 1995, περισσότεροι από 65.000 άνθρωποι έχουν απελευθερωθεί από συνθήκες καταναγκαστικής εργασίας στη χώρα, με τα τρία τέταρτα να εργάζονταν στη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Τα θύματα είναι κυρίως φτωχοί μαύροι άνδρες που στρατολογούνται από διεφθαρμένους μεσάζοντες.

Το φαινόμενο επεκτείνεται πλέον και στις αστικές περιοχές. Το 2024, το ένα τρίτο των εργαζομένων που απελευθερώθηκαν εργάζονταν σε αστικά κέντρα, με πολλούς να είναι μετανάστες από τη Λατινική Αμερική, κυρίως από τη Βολιβία και την Αϊτή, που εκμεταλλεύονται στην κλωστοϋφαντουργία και τις κατασκευές.

Προσπάθειες αντιμετώπισης και μελλοντικές προκλήσεις

Από το 1995, η Βραζιλία έχει αναγνωρίσει επίσημα το πρόβλημα της καταναγκαστικής εργασίας και έχει λάβει μέτρα για την καταπολέμησή της, όπως η δημιουργία κινητών μονάδων επιθεώρησης. Ο ποινικός κώδικας προβλέπει ποινές φυλάκισης 2-8 ετών για παραβάτες.

Με την επιστροφή του στην εξουσία το 2023, ο πρόεδρος Λούλα έθεσε ως προτεραιότητα την εξάλειψη της δουλείας, με αποτέλεσμα την απελευθέρωση περισσότερων από 3.000 εργαζομένων το ίδιο έτος, αριθμός-ρεκόρ των τελευταίων 14 ετών. Το 2024, η κυβέρνηση πρόσθεσε 176 εταιρείες στη “βρώμικη λίστα” που περιλαμβάνει πλέον πάνω από 600 επιχειρήσεις που κατηγορούνται για χρήση καταναγκαστικής εργασίας.

Ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές αντιμετωπίζουν την αντίσταση του ισχυρού αγροτικού τομέα, που αποτελεί κινητήρια δύναμη της βραζιλιάνικης οικονομίας. Η Coffee Watch ελπίζει ότι η καταγγελία της θα λειτουργήσει ως αφύπνιση τόσο για τη Βραζιλία όσο και διεθνώς. Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε το 2024 την απαγόρευση προϊόντων που προέρχονται από καταναγκαστική εργασία, μέτρο που θα τεθεί σε εφαρμογή το 2027.

Πηγή: tvxs.gr