ΜΑΡΩ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΥΔΗ

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ τι σκέφτονται οι άνθρωποι του σέρβις για εσάς; Αν είστε αγενής, εγωιστής, αν συμπεριφέρεστε σαν θαμώνας-φίλος του αφεντικού που θεωρεί ότι οι κανόνες δεν φτιάχτηκαν για εκείνον, αν κάνετε επίδειξη χρημάτων –που ίσως δεν διαθέτετε κιόλας– ή ξεπερνάτε τα όρια με οποιονδήποτε τρόπο, τότε πιθανότατα σκέφτονται τα χειρότερα.

Η καθημερινότητα στην εστίαση είναι γεμάτη μικρές και μεγάλες εντάσεις, και οι εργαζόμενες στη σάλα –από το σέρβις και τη διαχείριση κρατήσεων μέχρι τη σομελιέ– βρίσκονται συχνά ανάμεσα σε πολλαπλά μέτωπα: τις απαιτήσεις των πελατών, τις ισορροπίες μέσα στην ομάδα, αλλά και τη στάση των εργοδοτών ή των συναδέλφων τους.

Οι ανισότητες που περιγράφονται στη μελέτη Perceived Inequality in the Restaurant Industry for Women της Amanda Wicelinski για το Johnson & Wales University –όπως οι αρνητικές αντιλήψεις, οι έμφυλοι ρόλοι που περιορίζουν την επαγγελματική εξέλιξη και η έλλειψη ευκαιριών– συμβάλλουν στη διαμόρφωση ενός συχνά αφιλόξενου εργασιακού περιβάλλοντος. Πρόκειται για αόρατες αλλά υπαρκτές δυνάμεις που φαίνεται να εμποδίζουν τις γυναίκες να προχωρήσουν και να φτάσουν στα υψηλότερα επίπεδα της καριέρας τους στον κλάδο της εστίασης.

Η Ελπίδα Λυκούδη εργάζεται στον χώρο της εστίασης τα τελευταία δέκα χρόνια και σήμερα βρίσκεται στη θέση της sommelier στο εστιατόριο Gallina στο Κουκάκι. Από τη δική της εμπειρία, τα στερεότυπα στον κλάδο παραμένουν έντονα.

Όπως λέει, οι γυναίκες συχνά αντιμετωπίζονται ως λιγότερο «σκληρές» για απαιτητικές θέσεις, ενώ οι άντρες εξακολουθούν να επιλέγονται σε κομβικούς ρόλους, όπως του head sommelier ή του head chef. Συχνά θεωρούνται αυτονόητα πιο κατάλληλοι για θέσεις ευθύνης ή εξειδίκευσης, με αποτέλεσμα η επαγγελματική αξιολόγηση να μην γίνεται πάντα με τα ίδια κριτήρια.

Αυτή η αντίληψη αντανακλάται συχνά και στη συμπεριφορά των πελατών. Όταν πολλοί φαντάζονται έναν σομελιέ, σκέφτονται έναν άντρα, συνήθως μεγαλύτερης ηλικίας. Έτσι, όταν βλέπουν μια γυναίκα σε αυτόν τον ρόλο, υπάρχει μερικές φορές μια στιγμιαία έκπληξη ή και μια αμφισβήτηση.

Δεν πρόκειται απαραίτητα για εχθρική στάση, αλλά δείχνει πόσο βαθιά ριζωμένα παραμένουν αυτά τα στερεότυπα. «Ως γυναίκα στον χώρο», σημειώνει η ίδια, «χρειάζεται συχνά να δείξεις περισσότερη αντοχή, αυτοπεποίθηση και επαγγελματισμό για να αποδείξεις ότι είσαι το ίδιο ικανή με έναν άντρα».

Στην πράξη, τα όρια των καθηκόντων στη σάλα είναι συχνά ρευστά. Οι ανάγκες μιας βάρδιας μπορεί να σε οδηγήσουν να κάνεις περισσότερα από όσα περιγράφει ο ρόλος σου. Στην εστίαση υπάρχει συχνά η λογική ότι πρέπει να κάνεις ό,τι χρειαστεί για να λειτουργήσει σωστά το μαγαζί.

«Στην πρώτη μου δουλειά στην εστίαση έπαιρνα 3 ευρώ την ώρα και ύστερα από χρόνια ανακάλυψα ότι μου δήλωναν ένα ένσημο την εβδομάδα ενώ δούλευα 5 με 6 ημέρες σίγουρα. Στην ίδια εργασία μέσα στα καθήκοντα ήταν να καθαρίζεις όλο το μαγαζί συν τις τουαλέτες και μία μέρα μου ζήτησαν να βγάλω και να καθαρίσω τα φίλτρα του aircondition. Ε, κάπου εκεί παραιτήθηκα», θυμάται η Μ.Κ.

Για την Ελπίδα Λυκούδη, σημαντική προϋπόθεση για την ομαλή λειτουργία ενός μαγαζιού και για την αποφυγεί εντάσεων, είναι η σύσταση μιας καλής ομάδας. Τα απρόβλεπτα –είτε από πελάτες είτε από την πίεση της στιγμής– είναι κομμάτι της καθημερινότητας, και το βασικό εργαλείο για να τα διαχειριστείς είναι η ψυχραιμία. Για την ίδια, η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι τόσο τα καθήκοντα, όσο τα νυχτερινά ωράρια και η σωματική κόπωση που αυτά συνεπάγονται.

Η Μ.Κ. υποστηρίζει ότι όλες οι γυναίκες, είτε εργάζονται στην εστίαση είτε όχι, γνωρίζουν καλά πως η εργασία στον καπιταλισμό δεν είναι πάντοτε αμειβόμενη και δεν αρχίζει ούτε τελειώνει στην είσοδο ενός καφέ-μπαρ.

Επισημαίνει ότι, εκτός της σφαίρας του κεφαλαίου, η γυναικεία εργασία συχνά παρουσιάζεται ως προσωπική υπηρεσία: η μητέρα που πλένει τα ρούχα, η γιαγιά που σερβίρει το αγαπημένο φαγητό στο κυριακάτικο τραπέζι, η σύντροφος που προσφέρει ένα ποτό μετά από μια κουραστική ημέρα. Σύμφωνα με την ίδια οπτική, η παροχή υπηρεσιών, η φροντίδα και γενικότερα το service έχουν συνδεθεί από πολλούς με το γυναικείο φύλο.

Είναι αυτή η «θαλπωρή» του σπιτιού ή του νοικοκυριού —δηλαδή την εργασία των αμισθί εργατικών χεριών— που συχνά αναζητούν και οι πελάτες ενός καταστήματος εστίασης, εντοπίζοντάς την, συνειδητά ή υποσυνείδητα, στο πρόσωπο της σερβιτόρας. Τονίζει, ωστόσο, πως σε αυτή την περίπτωση η εργασία δεν είναι αμισθί· αντίθετα, όταν συνοδεύεται από χαμόγελο και καλή εξυπηρέτηση, εντάσσονται στη σχέση και τα φιλοδωρήματα.

«Ο πελάτης έχει a priori εξουσία πάνω στον εργαζόμενο αφού ανάλογα με την απόδοση του ορίζεται και το ποσό του φιλοδωρήματος βάλε και στην εξίσωση να είσαι γυναίκα, μιλάμε για πάρτι εξουσίας. Πως μεταφέρονται τα παραπάνω στην ερώτηση περί φυλετικών διακρίσεων; Οι εργοδότες έχουν συνήθως παραπάνω απαιτήσεις από τις γυναίκες εργαζομένες από άποψη συντονισμού, υπευθυνότητας, ευγενικής εξυπηρέτησης, καθαριότητας κλπ ενώ οι άντρες έχουν το συγχωροχάρτι λόγω ιδιότητας (boys wil be boys etc)».

Οι ιστορίες από τη σάλα είναι συχνά απρόβλεπτες. Μία από τις πιο ακραίες στιγμές που θυμάται η Ελπίδα Λυκούδη ήταν όταν μια πελάτισσα δοκίμασε ένα Chablis και, επειδή δεν της άρεσε το προφίλ του, το έφτυσε επιδεικτικά πίσω στο ποτήρι της μέσα στη σάλα, λέγοντας ότι της φάνηκε πολύ ξινό και αλμυρό. «Στην πραγματικότητα το κρασί δεν είχε κάποιο ελάττωμα· απλώς είχε τον χαρακτηριστικό ορυκτό χαρακτήρα του. Είναι από εκείνες τις στιγμές που σε φέρνουν σε αμηχανία, αλλά ταυτόχρονα σου θυμίζουν πόσο σημαντικός είναι ο επαγγελματισμός σε αυτή τη δουλειά».

Όταν τα όρια είναι θολά

Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα, περίπου 1 στους 3 εργαζόμενους/ες (31,4%) στην Ελλάδα έχει υποστεί σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας. Το πρόβλημα είναι εκτεταμένο, με το 75% των θυμάτων να είναι γυναίκες, ενώ μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό (περίπου 1,6% – 6,4%) προχωρά σε επίσημη καταγγελία, λόγω φόβου επιδείνωσης της κατάστασης (πηγή: ertnews.gr).

«Θα έλεγα ότι η λεκτική βία είναι το ορεκτικό και η σεξουαλική παρενόχληση το κυρίως πιάτο για μία γυναίκα εργαζόμενη στην εστίαση. Το ορεκτικό συνήθως σερβίρετε από τους εργοδότες και το κυρίως πιάτο από τους πελάτες, και ενίοτε vice versa», τονίζει η Μ.Κ.

Παρόλο που η Ελπίδα Λυκούδη δεν έχει βιώσει προσωπικά σεξουαλική παρενόχληση στα χρόνια που εργάζεται στον χώρο – κάτι για το οποίο αισθάνεται τυχερή – γνωρίζει ωστόσο ότι πρόκειται για ζήτημα που εξακολουθεί να υπάρχει και που πολλές γυναίκες έχουν αντιμετωπίσει.

Έχει βρεθεί σε επαγγελματικά περιβάλλοντα όπου τέτοιες συμπεριφορές εμφανίζονταν –και κάποιες φορές ακόμη και υποθάλπονταν– γεγονός που δείχνει πόσο καθοριστική είναι η στάση της διοίκησης. Όπως τονίζει, η λεκτική πίεση ή η απαξιωτική συμπεριφορά, είτε από πελάτες είτε από συναδέλφους, συνδέεται συχνά με βαθύτερα στερεότυπα γύρω από το φύλο και τους ρόλους στον χώρο εργασίας.

Γι’ αυτό θεωρεί ότι το σωστό management έχει μεγάλη ευθύνη: να προστατεύει τους εργαζόμενους, να θέτει σαφή όρια και να διασφαλίζει ότι τέτοιες συμπεριφορές δεν θεωρούνται φυσιολογικές ή ανεκτές. Η αλλαγή, άλλωστε, δεν μπορεί να έρθει μόνο από τους εργαζόμενους, αλλά απαιτεί μια κουλτούρα σεβασμού και ισότιμης μεταχείρισης.

Οι φωνές και τα ξεσπάσματα από πελάτες είναι δυστυχώς μέσα στο πρόγραμμα για τις εργαζόμενες, αλλά υπάρχουν δυστυχώς πολύ χειρότερα περιστατικά. Στην περίπτωση της Μ.Κ., ήταν όταν παράλληλα με τις σπουδές της σε μία επαρχιακή πόλη, εργαζόταν σε ένα μπαρ.

«Ένα βράδυ έκλεινα μόνη μου και είχε μείνει μόνο ένας πελάτης μεθυσμένος ο οποίος περίμενε να φύγουν όλοι και άρχισε να με πλησιάζει απειλητικά και να προσπαθεί να μπει πίσω από το μπαρ, λέγοντάς μου διάφορα αισχρά λόγια. Είχα τρομοκρατηθεί και κλείστηκα στο μπάνιο γιατί δεν μπορούσα να πάω κάπου αλλού. Τηλεφώνησα στην εργοδότρια μου η οποία κάλεσε την αστυνομία. Τελικά, ήταν γιος αστυνομικού, γνωστού στην περιοχή, και απλώς τον άφησαν να φύγει».

Η εμπειρία της Ε.Π. επιβεβαιώνει ότι η διαφορετική αντιμετώπιση απέναντι στις γυναίκες είναι συχνή. Από την πλευρά των πελατών, λέει, η αμφισβήτηση αφορά συχνά τις γνώσεις και την κατάρτιση μιας γυναίκας στο αντικείμενό της. Ταυτόχρονα, η ευγένεια μιας εργαζόμενης παρεξηγείται πολλές φορές ως φλερτ, κάτι που οδηγεί πολλές γυναίκες να γίνονται πιο αυστηρές στον τρόπο που επικοινωνούν.

Σε επίπεδο εργοδοτών, η ίδια έχει διαπιστώσει ότι είναι πιο δύσκολο για μια γυναίκα να διεκδικήσει αύξηση ή προαγωγή, ενώ οι άντρες ξεχωρίζουν συχνά πιο εύκολα.

Από την πλευρά της, θα ήθελε οι πελάτες να θυμούνται ότι οι άνθρωποι που εργάζονται σε εστιατόρια και wine bar έχουν πραγματική εξειδίκευση στο αντικείμενό τους. «Δεν χρειάζεται να εμπιστευτείτε τον φίλο σας που “ξέρει από κρασί” ή το ChatGPT που είναι η νέα τάση», λέει χαρακτηριστικά.

Όπως προσθέτει, θα μπορούσε να μιλάει για ώρες για τις συμπεριφορές που συναντά: «Οι παντογνώστες, αυτοί που δεν σε αφήνουν να μιλήσεις, αυτοί που νομίζουν πως αγοράζοντας ένα μπουκάλι κρασί αγοράζουν κι εσένα».

Η ίδια πιστεύει ότι δύσκολα υπάρχει γυναίκα στον χώρο που να μην έχει βιώσει κάποια στιγμή παρόμοιες καταστάσεις. Στη δική της περίπτωση έχουν υπάρξει περιστατικά τόσο από πελάτες όσο και από εργοδότες, σε επιχειρήσεις που δεν την προστάτευσαν. Αυτές οι εμπειρίες, όπως λέει, δεν σε αφήνουν να είσαι ο εαυτός σου: χάνεις τον αυθορμητισμό σου και απομονώνεσαι.

«Πίσω από κάθε πρόταση που κάνει η ομάδα της σάλας υπάρχει γνώση, εμπειρία και προετοιμασία. Λίγη περισσότερη ευγένεια και αμοιβαίος σεβασμός μπορούν να κάνουν την εμπειρία πιο ευχάριστη για όλους. Μια μικρή συζήτηση με τη σομελιέ ή την ομάδα του σέρβις μπορεί να αποκαλύψει λεπτομέρειες για το φαγητό και το κρασί που κάνουν το τραπέζι πραγματικά πιο ενδιαφέρον», επισημαίνει η Ελπίδα Λυκούδη.

Για την Α.Σ., τα στερεότυπα εμφανίζονται ακόμη και στις πιο μικρές στιγμές της καθημερινότητας. Όπως θυμάται, έχει συμβεί να προτείνει η ίδια ένα κρασί και οι πελάτες να ζητούν τελικά να μιλήσουν με τον άντρα συνάδελφό της. Σε μία από τις πρώτες της δουλειές, μάλιστα, όταν ο σύντροφός της βρέθηκε για λίγο στον χώρο για να βοηθήσει με κάποια γεμίσματα, οι εργοδότες έδωσαν σε εκείνον τα κλειδιά της επιχείρησης, παρότι η ίδια εργαζόταν εκεί επί μήνες.

Κατά τη γνώμη της, όταν υπάρχει manager, συχνά προτιμάται ένας άντρας για ευθύνες, αυξήσεις ή ευκαιρίες. Σε γενικές γραμμές, λέει, οι παλιές κακές συμπεριφορές εξακολουθούν να συντηρούνται. Κάθε περιβάλλον είναι διαφορετικό, αλλά στην πλειοψηφία τους αυτές οι νοοτροπίες παραμένουν.

Η ίδια έχει προσπαθήσει να βρει μια ισορροπία ανάμεσα στη φιλικότητα που απαιτεί το σέρβις και στα όρια που χρειάζεται να θέτει. Έχει διαπιστώσει ότι αρκετοί πελάτες –κυρίως άντρες– προσπαθούν να μεταφέρουν τη συζήτηση σε πιο προσωπικά θέματα, ρωτώντας για την ηλικία της ή άλλες λεπτομέρειες που δεν σχετίζονται με τη δουλειά. Όπως λέει, πολλές φορές απαντούσε απλώς για να απομακρυνθεί ή ακόμη και χωρίς να λέει την αλήθεια.

«Όταν δεν βολεύεις, μιλάς πολύ»

Ανάμεσα στους πιο δύσκολους πελάτες, ξεχωρίζει τους θαμώνες που θεωρούν ότι έχουν «μερίδιο» στο μαγαζί επειδή έρχονται συχνά ή επειδή γνωρίζουν τους ιδιοκτήτες. Θυμάται ένα περιστατικό σε wine bar όπου εργαζόταν, όταν ζήτησε από έναν πελάτη να περάσει μέσα για να τηρηθούν οι ώρες κοινής ησυχίας. Εκείνος αντέδρασε ρωτώντας «ποιος το λέει;» και αργότερα έμαθε ότι προσπαθούσε να πείσει άλλους να τη διώξουν από τη δουλειά. Εξίσου δύσκολους θεωρεί τους «νεόπλουτους» πελάτες, τους οποίους –όπως λέει– μπορείς να ξεχωρίσεις εύκολα από τον τρόπο που συμπεριφέρονται.

Η Alessia Bondar, assistant restaurant manager στο Ζιγκοάλα, βλέπει το ζήτημα των ανισοτήτων ως βαθιά δομικό. Όπως λέει, όταν μια γυναίκα μπαίνει σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο εργασίας από μικρή ηλικία, συχνά βρίσκεται στη σκιά κάποιου άλλου. «Για να προχωρήσεις πρέπει να σε συμπαθήσει ένας άντρας και να σε πάρει από το χεράκι. Και δεν πιστεύω στις συμπάθειες», λέει.

Η ίδια αναγνωρίζει ότι η εμφάνισή της –είναι ξανθιά, γαλανομάτα, με έντονο χαμόγελο– έχει παίξει ρόλο στον τρόπο που την αντιμετωπίζουν οι πελάτες. Παρότι αυτό μπορεί να έχει βοηθήσει επαγγελματικά, δεν το θεωρεί απαραίτητα θετικό. Αντίθετα, πιστεύει ότι οι γυναίκες δεν αντιμετωπίζονται όλες με τον ίδιο τρόπο, ειδικά όταν δεν ταιριάζουν σε συγκεκριμένα πρότυπα εμφάνισης. Αναφέρει, για παράδειγμα, περίπτωση φίλης της που δέχτηκε σχόλιο για τα φρύδια της από υπεύθυνη σε μεγάλο κατάστημα εστίασης.

Στην καριέρα της έχει συναντήσει και θετικές και αρνητικές συμπεριφορές από εργοδότες και συναδέλφους. Το βασικό για εκείνη ήταν πάντα να ακουστεί η φωνή της. «Όταν δεν βολεύεις, μιλάς πολύ», λέει, επισημαίνοντας ότι το ζήτημα είναι βαθιά έμφυλο και αντανακλάται ακόμη και στις προσωπικές σχέσεις.

Παρότι βλέπει περισσότερες γυναίκες να παίρνουν ηγετικές θέσεις, αναρωτιέται με ποιο κόστος. Όπως λέει, πολλές φορές για να επιβιώσεις στον χώρο πρέπει να προσαρμοστείς υπερβολικά, κάτι που δημιουργεί έντονο ανταγωνισμό.

Η ίδια δεν έχει βιώσει προσωπικά σεξουαλική παρενόχληση, αλλά έχει ακούσει πολλές ιστορίες από άλλες γυναίκες. Θυμάται μάλιστα μια εμπειρία από όταν ήταν φοιτήτρια, όταν μια εργοδότρια της είπε «να ξέρεις ότι εδώ δεν κάνουμε κονσομασιόν», μόνο και μόνο επειδή φορούσε κόκκινο κραγιόν. Έχει επίσης ακούσει για περιπτώσεις όπου εργοδότες ξεπέρασαν τη γραμμή ανάμεσα στο προσωπικό και το επαγγελματικό. Όπως λέει, αυτά τα περιστατικά υπάρχουν ακόμη, ειδικά σε χώρους που δεν βρίσκονται στο επίκεντρο της δημοσιότητας.

Τα πιο προβεβλημένα μαγαζιά ίσως προσέχουν περισσότερο, σημειώνει, επειδή πλέον η κοινωνία είναι πιο ευαισθητοποιημένη και η δημόσια εικόνα παίζει μεγάλο ρόλο. Παρ’ όλα αυτά, πιστεύει ότι το σύνολο της κοινωνίας επηρεάζει τις αλλαγές στον κλάδο.

Όσο για τους πελάτες, θεωρεί τους εγωιστές τους πιο δύσκολους. Για την ίδια, το βασικό είναι να θυμόμαστε ότι «όλα λύνονται». Στην εστίαση, λέει, οι άνθρωποι είναι εκεί για να βοηθήσουν και να βρουν μια λύση.

«Σε ένα μαγαζί που εργαζόμουν παλιότερα, κάποιος από μία παρέα που είχα συμπαθήσει πολύ, είχε γενέθλια. Πετάχτηκα λοιπόν για να αγοράσω κεράκια και να τα βάλω πάνω στο γαλακτομπούρεκο που θα τους έβγαζα. Δεν το είδα ως αγγαρεία αλλά ως κομμάτι της εμπειρίας που ήθελα να τους προσφέρω».

Η Αννέτα Κακκαβά εστιάζει σε μια ακόμη πτυχή που συχνά μένει αόρατη: τις βιολογικές και σωματικές απαιτήσεις της δουλειάς. Όπως λέει, η έμμηνος ρύση δεν αναγνωρίζεται ουσιαστικά σε κανέναν εργασιακό χώρο, πόσο μάλλον στην εστίαση, όπου η δουλειά είναι βαριά και χειρωνακτική. Βιώνοντας κάθε μήνα δυσμηνόρροια, θυμάται πόσο δύσκολο ήταν να εργάζεται μέχρι αργά το βράδυ, να κουβαλά τραπέζια και να αντέχει την πίεση της βάρδιας.

Παρά τις συζητήσεις που γίνονται τα τελευταία χρόνια, δεν νιώθει ότι οι συνθήκες έχουν αλλάξει ουσιαστικά, ούτε με νεότερους ούτε με πιο «αριστερούς» εργοδότες. Αναφέρει μάλιστα παράδειγμα από wine bar όπου εργαζόταν, όπου στο απαιτητικό πόστο του μπαρ τοποθετούνταν μόνο γυναίκες, με την πρόφαση ότι είχαν το κατάλληλο ύψος ή ευκινησία – κάτι που η ίδια θεωρεί αβάσιμο.

Όπως λέει, η μεγάλη κινητικότητα προσωπικού στην εστίαση έχει να κάνει και με την έλλειψη προοπτικής. Όταν η ομάδα κρατά όρθιο ένα μαγαζί σε δύσκολες βάρδιες και η μοναδική αναγνώριση είναι ένα μήνυμα ότι «έχουμε να συζητήσουμε πολλά πράγματα την επόμενη εβδομάδα», τότε –όπως σημειώνει– δεν υπάρχει πραγματικό κίνητρο να παραμείνεις.

Και τι σκέφτονται τελικά οι άνθρωποι του σέρβις για τους πελάτες; «Τα χειρότερα», λέει με σοβαρότητα, για να προσθέσει ότι οι πιο δύσκολοι είναι οι «εικονικοί πλούσιοι», εκείνοι που συχνάζουν στα «κουλτουριάρικα μαγαζιά της Αθήνας» και συμπεριφέρονται με επίδειξη. Η ίδια έχει δεχτεί ακόμη και πρόταση με χρήματα για να «κοιμηθεί με κάποιον πελάτη», ο οποίος είχε αφήσει «φιλοδώρημα 180 ευρώ, μαζί με το τηλέφωνό του».

«Κάθε μέρα υποδύεσαι έναν ρόλο», λέει. «Ακούς συνέχεια “εσείς οι γυναίκες κι εσείς οι γυναίκες”». Παρότι υπάρχει συχνά αλληλεγγύη ανάμεσα στις γυναίκες, υπάρχει και η αντίθετη πλευρά: γυναίκες που αποστασιοποιούνται από τις άλλες γυναίκες, υιοθετώντας στερεοτυπικές αντιλήψεις. Για την ίδια, αυτό είναι ένα ακόμη κομμάτι της πατριαρχίας – και ίσως ένα από τα πιο δύσκολα να αντιμετωπιστούν.

Πηγή: onenan.gr

ΝΑΤΑΣΑ ΣΙΝΙΩΡΗ

Η εστίαση παλεύει με τρεις παράλληλες κρίσεις: την έλλειψη προσωπικού, την εκτόξευση του κόστους και τους νέους κανονισμούς που αλλάζουν τον τρόπο λειτουργίας της.

Ο Γιάννης Λιάρος, Γενικός Διευθυντής του ΕΠΟΕΣ, μιλά στον ΟΤ για έναν κλάδο που στέκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι και παρά τις δυσκολίες, παραμένει δυναμικός, αναζητώντας τρόπους να ξανακερδίσει τους εργαζόμενους και τους πελάτες του.

Η ψηφιακή κάρτα και τα νέα όρια για την εστίαση

Η εισαγωγή της ψηφιακής κάρτας εργασίας στην εστίαση έχει αλλάξει ριζικά την καθημερινότητα, φέρνοντας μεγαλύτερη διαφάνεια αλλά και νέες δυσκολίες.
Από τον Μάρτιο, η ψηφιακή κάρτα εφαρμόζεται υποχρεωτικά στις επιχειρήσεις εστίασης.

Ο στόχος είναι να καταγράφεται με ακρίβεια η ώρα προσέλευσης και αποχώρησης κάθε εργαζομένου, ώστε να μειωθεί η αδήλωτη εργασία. Η αλλαγή, όμως, έφερε και νέες δυσκολίες.

«Υπάρχει ανάγκη για επιπλέον προσωπικό που θα ελέγχει το σύστημα καθημερινά, ενώ οι υπερωρίες έχουν όριο 150 ώρες τον χρόνο. Αυτό το όριο συχνά εξαντλείται σε πέντε μήνες» λέει ο κ. Λιάρος.

Το αποτέλεσμα; Σε περιόδους αιχμής, οι ίδιοι οι εργαζόμενοι ζητούν να δουλέψουν παραπάνω για να αυξήσουν το εισόδημά τους, αλλά ο νόμος δεν το επιτρέπει.

Η έλλειψη προσωπικού

Παράλληλα, η στελέχωση παραμένει οριζόντιο πρόβλημα – όχι μόνο στην εστίαση, αλλά και στον τουρισμό και το λιανεμπόριο.

Όπως τονίζει οκ. Λιάρος, οι εργοδότες πλέον δεν αναζητούν καλό προσωπικό, απλώς αναζητούν προσωπικό, προσφέροντας αμοιβές συχνά πάνω από τον κατώτατο μισθό, χωρίς να μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους.

Ο Γιάννης Λιάρος, Γενικός Διευθυντής του ΕΠΟΕΣ

Από την πλευρά των εργαζομένων, η εικόνα δεν είναι απλή. Παρά τις καλύτερες απολαβές σε ορισμένες θέσεις –ιδίως τις εξειδικευμένες– η φύση της δουλειάς, οι απαιτητικές συνθήκες, οι αργίες και τα καλοκαίρια που χάνονται στην κουζίνα ή στο σέρβις αποθαρρύνουν τους νεότερους.

«Το turnover παραμένει υψηλό. Υπάρχει πάρα πολύ μεγάλη ανακύκλωση μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα ενώ κάθε άνοιξη πολλοί νέοι εγκαταλείπουν θέσεις σε επιχειρήσεις εστίασης σε πόλεις για να εργαστούν σε νησιά, κυνηγώντας μεγαλύτερα εισοδήματα και tips, μια τάση όμως που δημιουργεί προβλήματα στις επιχειρήσεις που το προσωπικό εγκαταλείπει, και μάλιστα λίγο πριν την έναρξη της τουριστικής περιόδου«.

Ωστόσο, οι φετινές διακυμάνσεις στον τουρισμό, αλλάζουν τις προτιμήσεις των εργαζομένων.

«Για δεύτερη συνεχή χρονιά, και φέτος ακόμα περισσότερο, η κατάσταση δεν είναι καλή για κάποιες παραδοσιακά τουριστικές αγορές. Οι Κυκλάδες, για παράδειγμα, δεν έχουν την επίδοση που είχαν άλλες χρονιές. Επομένως, γίνεται και ένας επανυπολογισμός από την πλευρά των εργαζομένων και στοχεύουν πια σε αγορές οι οποίες έχουν δυναμική, όπως είναι η Κρήτη, για παράδειγμα, ή η Ρόδος».

«Τι θα γίνεις; Γκαρσόνι;»

Η κοινωνική εικόνα του επαγγέλματος παίζει ρόλο – και μάλιστα καθοριστικό.

«Όταν ένα παιδί λέει στους γονείς του ότι θέλει να δουλέψει στην εστίαση, συχνά ακούει «Αυτό βρήκες να κάνεις;» εξηγεί ο κ. Λιάρος.

Η υποτίμηση αυτή δεν αφορά μόνο το status, αλλά και την επαγγελματική προοπτική: οι περισσότεροι εργαζόμενοι βλέπουν τη δουλειά ως προσωρινή λύση, όχι ως καριέρα. Αυτό οδηγεί σε χαμηλή επένδυση σε εκπαίδευση και εξειδίκευση, αλλά και σε υψηλή κινητικότητα – με εργαζόμενους που αλλάζουν μαγαζί κάθε λίγους μήνες.

Η εστίαση και η κουλτούρα του Έλληνα

Παρά τις δυσκολίες, η ελληνική εστίαση κρατά υψηλά στάνταρ. «Ακόμη και η πιο απομακρυσμένη ταβέρνα προσφέρει αξιοπρεπές φαγητό» σημειώνει ο κ. Λιάρος, τονίζοντας τη θετική σχέση ποιότητας-τιμής σε σύγκριση με άλλες χώρες του ευρωπαϊκού νότου.

Η εξάπλωση του Airbnb και η ακρίβεια έχουν αλλάξει τις συνήθειες των επισκεπτών

Ο τουρισμός έχει τροφοδοτήσει νέες τάσεις, όπως τα «γαστροκαφενεία», που επενδύουν σε καλή πρώτη ύλη και ελληνικές γεύσεις για να προσελκύσουν και ξένους επισκέπτες.

Airbnb και αλλαγή στις συνήθειες

Η εξάπλωση του Airbnb και η ακρίβεια έχουν αλλάξει τις συνήθειες των επισκεπτών.

Πολλοί μαγειρεύουν στο κατάλυμα, μειώνοντας τη συχνότητα επίσκεψης σε εστιατόρια. Το αποτέλεσμα; Μείωση της κατά κεφαλήν δαπάνης στην εστίαση, τάση που φέτος φαίνεται εντονότερη.

Παραβιάσεις και έλεγχοι

«Προφανώς και υπάρχουν παραβιάσεις» λέει ο κ. Λιάρος, αλλά τονίζει ότι ότι ο κλοιός σφίγγει: POS, φορολογικοί μηχανισμοί, ψηφιακή κάρτα. Οι μηχανισμοί ελέγχου περιορίζουν την παρανομία, αλλά ο ίδιος επισημαίνει την ανάγκη τα μέτρα να σχεδιάζονται με βάση την πραγματική λειτουργία της αγοράς και όχι να διορθώνονται εκ των υστέρων.

Πηγή: ΟΤ

Οριακή φαίνεται πως είναι η κατάσταση με τους επιχειρηματίες εστίασης στην Πάρο οι οποίοι πήραν την απόφαση να κλείσουν τα καταστήματά τους προκειμένου να ασκήσουν πίεση, καθώς κάνουν λόγο για «αποτυχία του κράτους να παρέχει ένα σαφές και εφαρμόσιμο θεσμικό πλαίσιο».

Οι ίδιοι τονίζουν ότι «Κλείνουμε πριν μας κλείσουν», με τις παραθαλάσσιες επιχειρήσεις εστίασης του νησιού να παραμένουν κλειστές αύριο, Πέμπτη (05/06), ενώ έχει προγραμματιστεί συγκέντρωση διαμαρτυρίας στο λιμάνι του νησιού στις 10.30 το πρωί.

Αναλυτικά η ανακοίνωση από τους επιχειρηματίες εστίασης

ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΟΨΙΝΗ

Υποχρεωτική, αλλά με αρκετή ελαστικότητα, θα είναι η χρήση της ψηφιακής κάρτας εργασίας από την 1η Μαρτίου 2025 και στις επιχειρήσεις που ανήκουν, κατά κύρια δραστηριότητα βάσει ΚΑΔ, στις υπηρεσίες διαμονής στον κλάδο τουρισμού καθώς και στις επιχειρήσεις που ανήκουν στον κλάδο της εστίασης.

Σύμφωνα με τη διευκρινιστική εγκύκλιο (3496) που εκδόθηκε χθες από τον γενικό Γραμματέα Εργασιακών Σχέσεων, Νίκο Μηλαπίδη, στην παρούσα φάση και μέχρι την ολοκλήρωση της πλήρους εφαρμογής του συστήματος της ψηφιακής κάρτας στο σύνολο των επιχειρήσεων-εργοδοτών της χώρας, η ψηφιακή μέτρηση του χρόνου εργασίας δεν περιλαμβάνει τους τηλεργαζόμενους, παρά μόνο όσους έχουν φυσική παρουσία στον χώρο εργασίας.

Συνεπώς, η σήμανση της ψηφιακής κάρτας απεικονίζει την πρώτη είσοδο και την τελευταία έξοδο από τις κτιριακές εγκαταστάσεις της επιχείρησης. Αλλά για τη μέτρηση του συνολικού χρόνου ημερήσιας απασχόλησης των εργαζομένων συνυπολογίζονται επίσης το προδηλωθέν ωράριο στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ και το προγραμματισμένο ωράριο. Ωστόσο, είναι γνωστό ότι με το άρθρο 22 του ν.5053/2023 εισάγεται η δυνατότητα για τις επιχειρήσεις που έχουν ενταχθεί στον μηχανισμό της ψηφιακής κάρτας εργασίας, εφόσον το επιθυμούν, να μην καταχωρίζουν εκ των προτέρων τις αλλαγές ή την τροποποίηση του ωραρίου εργασίας ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας ή την υπερωριακή απασχόληση πριν από την έναρξη πραγματοποίησής τους.

Ορισμένες από τις επισημάνσεις της εγκυκλίου:

● Η ευθύνη για την ορθή εφαρμογή του συστήματος της ψηφιακής κάρτας εργασίας, για την ορθή χρήση της από τον εργαζόμενο καθώς και για την τήρηση του ψηφιακά δηλωθέντος ωραρίου βαρύνει τον εργοδότη.

● Γενικά, η σήμανση της ψηφιακής κάρτας εργασίας θα πρέπει να είναι σύμφωνη με την πραγματική έναρξη ή την πραγματική λήξη της απασχόλησης στις κτιριακές εγκαταστάσεις της επιχείρησης. Σε αντίθετη περίπτωση επιβάλλονται οι προβλεπόμενες κυρώσεις.

Συνεπώς, αν βρεθεί εργαζόμενος να εργάζεται στις κτιριακές εγκαταστάσεις της επιχείρησης πριν από την έναρξη του ψηφιακά δηλωθέντος ωραρίου εργασίας του και δεν έχει σημάνει την κάρτα του ή βρεθεί να εργάζεται, αφού έχει σημάνει την κάρτα του κατά τη λήξη του ψηφιακά δηλωθέντος ωραρίου του, επιβάλλονται κυρώσεις.

● Σε κάθε περίπτωση ο αριθμός των χτυπημάτων της ψηφιακής κάρτας εργασίας των εργαζομένων σε επίπεδο ημέρας θα πρέπει να είναι ζυγός αριθμός, και συγκεκριμένα:

α) Μηδέν χτύπημα, όταν ο εργαζόμενος είναι σε τηλεργασία ή δεν έχει καθόλου φυσική παρουσία στις κτιριακές εγκαταστάσεις της επιχείρησης κατά μία συγκεκριμένη ημέρα για λόγους που δικαιολογούνται από τη φύση της εργασίας του ή την κατάσταση (π.χ. απεργία, μη προσέλευση στην εργασία κ.ά.).

β) 2 χτυπήματα όταν εργάζεται με συνεχές ωράριο στις κτιριακές εγκαταστάσεις της επιχείρησης, στην οποία περίπτωση θα πρέπει να σημάνει την κάρτα του κατά την πρώτη είσοδο στην επιχείρηση και κατά την τελευταία έξοδο από αυτήν. Δεν λαμβάνονται υπόψη τυχόν ενδιάμεσα χτυπήματα.

γ) 4 χτυπήματα εάν ο εργαζόμενος έχει σπαστό ωράριο στις κτιριακές εγκαταστάσεις της επιχείρησης, στην οποία περίπτωση θα πρέπει να σημάνει την κάρτα του κατά την πρώτη είσοδο και κατά την τελευταία έξοδο, τόσο του πρώτου όσο και του δεύτερου τμήματος του ωραρίου του. Ευνόητο είναι ότι σε καμία περίπτωση δεν λαμβάνονται υπόψη τυχόν ενδιάμεσα χτυπήματα.

● Για όσες επιχειρήσεις είναι ενταγμένες στον μηχανισμό της ψηφιακής κάρτας και έχουν προβεί σε ενεργοποίηση της κάρτας, δίνεται η δυνατότητα για ευέλικτη προσέλευση μέχρι 120 λεπτά κατόπιν ρητής συμφωνίας του εργοδότη με τον εργαζόμενο (να αποδεικνύεται με κάθε πρόσφορο μέσο).

● Στις παιδικές κατασκηνώσεις για τους ομαδάρχες/κοινοτάρχες θα πρέπει να υφίστανται σημάνσεις κάρτας κατά τις ώρες που εργάζονται με βάση τη σύμβασή τους

Πηγή: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Στο κρύο αναμένεται να μένουν στο εξής οι πελάτες στα καταστήματα εστίασης της Βαρκελώνης. Οι επισκέπτες της ισπανικής πόλης απόλαυσαν για τελευταία φορά τον Δεκέμβριο την ζεστασιά από τις σόμπες εξωτερικού χώρου που λειτουργούν με αέριο, προτού απαγορευτεί δια νόμου η χρήση τους με την είσοδο στο 2025 λόγω των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

Η απαγόρευση τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου και αποτελεί την κορύφωση μιας πολυετούς διαμάχης μεταξύ του δημοτικού συμβουλίου και των εστιατόρων, οι οποίοι φοβούνται ότι θα χάσουν τους πελάτες που στο εξής θα αποφεύγουν τους εξωτερικούς χώρους κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Το μέτρο εισήχθη για πρώτη φορά το 2018, αλλά το δημοτικό συμβούλιο έδωσε χρόνο για σταδιακή εφαρμογή, ώστε ο τομέας της φιλοξενίας να μπορέσει να προσαρμοστεί.

Οι ηλεκτρικές σόμπες με ισχύ που δεν υπερβαίνει τα 150W/m² θα επιτρέπονται μεταξύ 1ης Νοεμβρίου και 30ής Απριλίου, σύμφωνα με ανακοίνωση του δημοτικού συμβουλίου στις 17 Δεκεμβρίου.

Οι θερμαινόμενοι εξωτερικοί χώροι έχουν ήδη απαγορευτεί στη Γαλλία, όπου υπολογίζεται ότι η χρήση τους σε μία βεράντα 75 m² κατά τους χειμερινούς μήνες εκλύει τόσο CO2 όσο ένα αυτοκίνητο που κάνει τρεις φορές τον γύρο του πλανήτη.

Σημειώνεται πως η προσπάθεια της Μαδρίτης να ακολουθήσει το ίδιο μέτρο πέρυσι, δεν στέφθηκε με επιτυχία, όταν τοπικό δικαστήριο έκρινε ότι το δημοτικό συμβούλιο δεν παρείχε αποδείξεις πως οι σόμπες αυτές συνέβαλαν στην υπερθέρμανση του πλανήτη.

«Βόμβα» μεγατόνων από τον Άρειο Πάγο για τα φιλοδωρήματα ή αλλιώς πουρμπουάρ που αφήνουν οι πελάτες στους εργαζόμενους. Πλέον θεωρούνται πρόσθετες παροχές και φορολογούνται ως μισθός και μπαίνουν στο στόχαστρο της εφορίας.

Σύμφωνα μάλιστα με απόφαση του Αρείου Πάγου, ακόμη και το μικρό ποσό που αφήνει ένας πελάτης σε εργαζόμενο πρέπει να θεωρείται μέρος του μισθού και να υπόκειται σε κρατήσεις και ασφαλιστικές εισφορές.

Πώς προέκυψε το ζήτημα με τα πουρμπουάρ

Όπως ανέφερε ο αντιπρόεδρος της Ομοσπονδίας Εστιατόρων, Γιώργος Κουράσης στον ΣΚΑΪ, το ζήτημα προέκυψε μετά τη διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές. Για αυτό σε περίπτωση που ένας πελάτης πληρώνει 100 ευρώ με κάρτα και αφήνει 10 ευρώ φιλοδώρημα, υπάρχει ειδικό κουμπί στο POS για την καταχώριση του φιλοδωρήματος, ώστε να μην υπάρξει παράβαση.

Συγκεκριμένα ο κ. Κουράσης ανέφερε: «Το φιλοδώρημα για τον επιχειρηματία είναι μια παγίδα και μια εύκολη παράβαση που μπορεί να γίνει, για την επιχείρηση, αν δεν τηρηθούν κάποιοι κανόνες. Σύμφωνα με απόφαση του Αρείου Πάγου, το φιλοδώρημα πλέον θεωρείται μισθός. Άρα πρέπει να αποδίδεται με τη μορφή μισθού στον εργαζόμενο, δηλαδή να έχει ασφαλιστικές εισφορές, κρατήσεις κ.λπ. και ό,τι δικαιώματα επιφέρει σε επιδόματα άδειας, Πάσχα και Χριστουγέννων».

Και συνεχίζει: «Αν ένας λογαριασμός είναι 100 ευρώ, ο οποίος έχει εκδοθεί από την ταμειακή μηχανή. Πάει στον πελάτη, εκείνος λέει ότι θα πληρώσει με κάρτα, του δίνουν το POS και λέει αντί για 100 βάλτε και 10 ευρώ για το προσωπικό. Αυτά με οδηγία του κ. Πιτσιλή από το 2023, θεωρείται εκκρεμής συναλλαγή. Δεν δημιουργεί πρόβλημα στην επιχείρηση και αυτή, στο τέλος του μήνα επιδίδει στον υπάλληλο το πρόσθετο ποσό από τα φιλοδωρήματα, παρακρατώντας τις ασφαλιστικές εισφορές. Στο τέλος του έτους, οι αμοιβές αυτές θα πρέπει να καταγράφονται στο εκκαθαριστικό ως πρόσθετες αποδοχές, το οποίο σημαίνει υψηλότερη φορολόγηση για τον εργαζόμενο».

Νέα Αριστερά: Η κυβέρνηση φορολογεί τα φιλοδωρήματα και απαλλάσσει τα κότερα

Για το θέμα η Νέα Αριστερά εξέδωσε σκληρή ανακοίνωση ασκώντας κριτική στην κυβέρνηση. «Στην Ελλάδα του κ. Μητσοτάκη το πενιχρό φιλοδώρημα των σερβιτόρων φορολογείται κανονικά ως μισθός, αλλά τα σκάφη αναψυχής απαλλάσσονται από τον φόρο πολυτελούς διαβίωσης. Την ίδια ώρα οι εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρείες καταγράφουν χρόνο με τον χρόνο συνεχώς υπερκέρδη, χωρίς να αποδίδεται κάτι από αυτά στην κοινωνία που στενάζει από την ακρίβεια», σημειώνει η Νέα Αριστερά και συνεχίζει:

«Συγκεκριμένα, η απόφαση του Αρείου Πάγου, που έγινε εχθές γνωστή, να θεωρείται το φιλοδώρημα κανονικός μισθός με κρατήσεις και ασφαλιστικές εισφορές είναι τουλάχιστον προκλητική. Παράλληλα το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας κατέθεσε τροπολογία σύμφωνα με την οποία τα σκάφη αναψυχής β’ κατηγορίας απαλλάσσονται από τον ειδικό φόρο πλοίων καθώς και από τον φόρο πολυτελούς διαβίωσης, λες και πρόκειται για είδη πρώτης ανάγκης. Επίσης από εχθές η Νέα Αριστερά υπογράμμισε τα εξωφρενικά κέρδη που καταγράφουν οι εισηγμένες με μια αύξηση πάνω από 14% σε σχέση με πέρυσι».

«Είναι άμεση ανάγκη η κυβέρνηση με σχετική νομοθετική παρέμβαση να απαλλάξει τα φιλοδωρήματα  από φόρους και κρατήσεις ως πρόσθετη αμοιβή, να πάρει πίσω την τροπολογία για τα σκάφη και να επιβάλει έκτακτη εισφορά στα υπερκέρδη των εισηγμένων εταιρειών καθώς και στους υπόλοιπους κλάδους που καταγράφονται κέρδη ρεκόρ. Κέρδη που τροφοδοτούν ακόμα περισσότερο τον πληθωρισμό», σημειώνει η Νέα Αριστερά και καταλήγει:

«Η ακραία ταξική πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη δημιουργεί μια κοινωνία δύο ταχυτήτων. Οι πολλοί δεν μπορούν να επιβιώσουν απέναντι στην ακρίβεια και οι λίγοι ζουν σε ένα μόνιμο πάρτι υπερκερδών και πολυτελούς διαβίωσης. Η κατάσταση αυτή δεν πάει άλλο. Μόνος δρόμος η ανατροπή της νεοφιλελεύθερης πολιτικής που παράγει κέρδη και προνόμια για τους λίγους και διαλύει τα δικαιώματα των πολλών».

Αποκαλυπτική είναι η έρευνα που διενεργήθηκε με πρωτοβουλία του Συνδικάτου Επισιτισμού – Τουρισμού Ηρακλείου για τα σοβαρότερα προβλήματα του κλάδου στην Κρήτη.

Εργαζόμενοι στον τουρισμό ή στην εστίαση βγάζουν τους μήνες της τουριστικής περιόδου σχεδόν χωρίς ρεπό

Ανύπαρκτα ή ελάχιστα ρεπό, ανασφάλιστη εργασία, ρατσισμός, έλλειψη επιβράβευσης, απουσία κατάρτισης, αλλά και υποθέσεις σεξουαλικής παρενόχλησης είναι η πραγματικότητα που βιώνουν οι εργαζόμενοι στον τουρισμό και στην εστίαση.

Η έρευνα, που έγινε με τη στήριξη της Περιφέρειας Κρήτης, αφορά ολόκληρο το νησί και το δείγμα ήταν 1.893 εργαζόμενοι στον κλάδο.

Σύμφωνα με την έρευνα, την οποία παρουσίασε και η ΕΡΤ, ως μείζον αναδεικνύεται το πρόβλημα της υπερεργασίας.

Ένα μεγάλο ποσοστό ερωτηθέντων (34,80%) απάντησε ότι στη διάρκεια της τουριστικής περιόδου, λαμβάνει μόλις ένα με δύο ρεπό το μήνα, ενώ και ένα 8,80% δήλωσε υπερβολική επιβάρυνση, δηλαδή λιγότερα ή και καθόλου ρεπό.

Ο φόρτος εργασίας των εργαζόμενων σε τουρισμό και εστίαση στην Κρήτη.

Η ανασφάλιστη εργασία «καλπάζει». Το 8,70% δηλώνει ότι αμείβεται λιγότερο από αυτό που του αναλογεί στις ώρες εργασίας του, ενώ το 65,2% δηλώνει ότι παρότι αποδίδει περισσότερο, αυτό δεν εκτιμάται και δεν υπάρχει προοπτική επιβράβευσης.

Τα εξοντωτικά ωράρια απομακρύνουν τους εργαζόμενους από τον κλάδο του τουρισμού και της εστίασης.

Οι εργαζόμενοι καταγγέλλουν επίσης ότι υπάρχει έλλειψη σεμιναρίων επιμόρφωσης και κατάρτισης αν και το δυναμικό των εργαζομένων είναι υψηλού επιπέδου, με την πλειοψηφία να μιλά μια ή περισσότερες ξένες γλώσσες.

Για τις συνθήκες εργασίας στον τουρισμό και την εστίαση στην Κρήτη.

Φαινόμενα σεξουαλικής παρενόχλησης και ρατσισμού

Στην έρευνα αποτυπώνεται ότι τα φαινόμενα σεξουαλικής παρενόχλησης και ρατσισμού όχι μόνο δεν λείπουν, αλλά έχουν πολλαπλασιαστεί το τελευταίο διάστημα.

Το 67,60% έχει γίνει μάρτυρας φαινομένων σεξουαλικής παρενόχλησης, ενώ το 61,40% έχει βρεθεί μπροστά περιστατικά ρατσισμού (διάκριση φύλου ή μεταξύ Ελλήνων και αλλοδαπών).

Για τα εργατικά ατυχήματα

Το 44% έχει γίνει μάρτυρας εργατικού ατυχήματος στον χώρο εργασίας, γεγονός που τονίζει την ανάγκη για αυστηρότερη τήρηση των κανόνων ασφάλειας και καλύτερη εκπαίδευση.

Ο πρόεδρος του Συνδικάτου Επισιτισμού – Τουρισμού Ηρακλείου, Μιχάλης Ριζικιανάκης δήλωσε στην ΕΡΤ ότι: «αυτές οι συνθήκες απομακρύνουν εργαζόμενους από τον κλάδο» και αν δεν ληφθούν έγκαιρα μέτρα τόσο από τις επιχειρήσεις όσο και από το κράτος «σε πέντε χρόνια ο κρισιμότερος τουριστικός πυλώνας θα τελεί σε αδυναμία εύρεσης εργαζομένων».

«Ψάχνουμε σερβιτόρους» : Αυτή η πινακίδα «κοσμεί» πλέον όλο και περισσότερα  εστιατόρια και μπαρ στην  Ισπανία, καθώς δεν μπορούν να βρουν σερβιτόρους.»

Η ισπανική αγορά εργασίας βιώνει μια μοναδική κατάσταση. Ο τομέας της εστίασης «καταδικάστηκε» σχεδόν σε θάνατο κατά τη διάρκεια της πανδημίας, με αποτέλεσμα να μειωθεί δραματικά το προσωπικό στον κλάδο. Μεταξύ του τρίτου τριμήνου του 2019 και του 2023 ,η ζήτηση για εργαζομένους στην εστίαση έχει εκτοξευθεί κατά 63% .

«Μόνο η ζήτηση  των επιστημόνων πληροφορικής και των προγραμματιστών (που έχει αυξηθεί κατά 70% σε αυτό το διάστημα) ξεπερνά  τη ζήτηση για σερβιτόρους.

Μετά την πανδημία , ο τομέας της εστίασης έχει ανακάμψει και υποφέρει  από πιεστική έλλειψη εργατικού δυναμικού. Το μεγάλο ερώτημα βέβαια είναι, πού πήγαν όλοι οι σερβιτόροι;

Άλλαξαν δουλειά

Απλώς άλλαξαν δουλειά! Οι περιορισμοί στις μετακινήσεις μεταξύ 2020 και 2021 ώθησαν πολλούς εργαζόμενους  στην εστίαση  να ξανασκεφτούν το επαγγελματικό τους μέλλον και να εκπαιδευτούν σε άλλες δεξιότητες, ειδικά μέσω του Διαδικτύου. « Η πανδημία ζωγράφισε ένα τρομακτικό μέλλον για χιλιάδες επιχειρήσεις και εργαζόμενους στον τομέα της εστίασης, με αποτέλεσμα πολλοί εργαζόμενοι να καταφύγουν στην «επανεκπαίδευση». Όμως η εστίαση όχι μόνο δεν πέθανε, αλλά αναδύθηκε με μεγαλύτερη ισχύ μετά την πανδημία, αντιμετωπίζοντας μια εντελώς απροσδόκητη κατάσταση: Χιλιάδες σερβιτόροι να αγνοούνται».

Η εταιρεία ερευνών Arcano Research εξηγεί ότι την περίοδο 2019-2023 ο ενεργός πληθυσμός αυξήθηκε κατά 919.000 άτομα, αλλά ο τομέας «Εμπόριο και Φιλοξενία» παρουσίασε μείωση κατά 82.000 άτομα την ίδια περίοδο. Αυτή η τάση έρχεται σε αντίθεση με εκείνη της προηγούμενης τετραετίας (2015-2019), όταν σημειώθηκε αύξηση 276.000 ατόμων στον ίδιο κλάδο .

Πήγαν να σπουδάσουν

Η έρευνα έδειξε ότι πολλοί  σερβιτόροι νεαρής ηλικίας που εργάζονταν σε επιχειρήσεις εστίασης πριν από τον κορωνοϊό , τώρα σπουδάζουν.  Αν και η Arcano Research παραδέχεται ότι δεν είναι εύκολο να εξαχθούν οριστικά και ακριβή συμπεράσματα λόγω έλλειψης στοιχείων, έχει παρατηρηθεί ότι οι απασχολούμενοι στον κλάδο  που σπούδαζαν την περίοδο 2019-2022 αυξήθηκαν κατά 190.000 σε σύγκριση με το τρία προηγούμενα χρόνια.

«Κατά τη γνώμη μας, η σαφής τάση στην αναλογία των απασχολουμένων ανά κλάδους που σπουδάζουν θα μπορούσε να επεκταθεί ποσοτικά σε όσους δεν επέστρεψαν στις δουλειές τους», λένε από την Arcano Research. Οι περιορισμοί και τα κίνητρα από το δημόσιο για επανεκπαίδευση, δημιούργησαν το ιδανικό έδαφος για αυτούς τους ανθρώπους να ξανασκεφτούν το μέλλον τους.

Έφυγαν οι αλλοδαποί

Μια άλλη εναλλακτική εξήγηση για την οποία επίσης δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία είναι αυτή των μεταναστευτικών ροών κατά τη διάρκεια του Covid, οι οποίες παρέλυσαν εντελώς, αφήνοντας κενό τον κλάδο της φιλοξενίας και της εστίασης από αλλοδαπούς εργαζόμενους. Μετά την πανδημία, πολλοί  αποφάσισαν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους επειδή δεν μπορούσαν να τα βγάλουν πέρα ​​στην Ισπανία με δημόσια βοήθεια ή επειδή αντιλήφθηκαν ότι το μέλλον τους ήταν δύσκολο σε έναν κλάδο που επλήγη περισσότερο από την πανδημία.

Αδιανόητες καταστάσεις εκτυλίχθηκαν σε κατάστημα εστίασης στη Θεσσαλονίκη, όταν εργοδότης απείλησε πρώην εργαζόμενους που ζητούσαν τα δεδουλευμένα. Μάλιστα, φέρεται να άρπαξε από τον λαιμό  εκπρόσωπο του Συνδικάτου που μετέβη στην επιχείρηση ως ένδειξη συμπαράστασης.

Το περιστατικό έγινε το περασμένο Σάββατο (01.04.2023), σε κατάστημα που στεγάζεται στην ανατολική Θεσσαλονίκη, όπου σήμερα έχει προγραμματιστεί και κινητοποίηση, στις 7 το απόγευμα.δεδουλευ

Αρπαξε από το λαιμό εκπρόσωπο του Συνδικάτου

Συγκεκριμένα τρεις πρώην εργαζόμενοι της επιχείρησης -δύο κοπέλες και ένας νεαρός- παρουσία μελών του Δ.Σ. του Συνδικάτου Εργατοϋπαλλήλων Τουριστικών – Επισιτιστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕΠΕ) ζήτησαν από τον εργοδότη τους να καταβάλλει το χρηματικό ποσό που τους χρωστάει, στο σύνολο σχεδόν 2.000 ευρώ.

Σύμφωνα με την καταγγελία, ένας εκ των εργοδοτών απάντησε με πρωτοφανή επιθετικότητα και έφτασε μάλιστα στο σημείο να πιάσει από τον λαιμό και να σύρει στη γωνία ένα μέλος της διοίκησης του ΣΕΤΕΠΕ, το οποίο νωρίτερα μπήκε στη μέση για να τον σταματήσει.

Ωστόσο ο εργοδότης δεν σταμάτησε ούτε εκεί, καθώς ο εργοδότης απείλησε φραστικά τους πρώην εργαζόμενους της επιχείρησης εκτοξεύοντας φράσεις όπως: «Θα δείτε τι θα πάθετε, θα πεθάνετε, θα πεθάνεις εσύ».

«Διπλή βία»

Ο πρόεδρος του ΣΕΤΕΠΕ, Γιώργος Μπρανίκας τόνισε στο ThessToday.gr ότι δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο περιστατικό, αντιθέτως, έκανε λόγο για καθημερινό φαινόμενο.

«Είναι διπλή η βία που δεχόμαστε στον Επισιτισμό: Από τη μία βλέπουμε εντατικοποίηση της ανασφάλιστης εργασίας, τον φόβο της απόλυσης και τα χαμηλά μεροκάματα και από την άλλη υπάρχουν περιπτώσεις συνάδελφοί μας να τρώνε ακόμη και ξύλο από εργοδότες για οποιοδήποτε λόγο, είτε επειδή θα κατέβουν στην απεργία, είτε επειδή θα ζητήσουν τα αυτονόητα», ανέφερε χαρακτηριστικά.