ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ

«Δεν είµαστε ασφαλείς. Είναι σαν φυλακή».

Αυτή η έκκληση ακούγεται τις τελευταίες ηµέρες από την Ελεγχόµενη Δοµή Προσωρινής Φιλοξενίας Αιτούντων Ασύλου Οινοφύτων στη Βοιωτία. Σχεδόν καθηµερινά, δώδεκα οικογένειες πραγµατοποιούν ειρηνικές διαµαρτυρίες, ακόµη και υπό βροχή και σε χαµηλές θερµοκρασίες, συνοδευόµενες από τα παιδιά τους.

Την ίδια στιγµή, τρεις Κούρδοι διαµένοντες βρίσκονται σε απεργία πείνας από την Τρίτη 17 Φεβρουαρίου. Όπως καταγγέλλουν οι οικογένειες, η κινητοποίηση αποτελεί έσχατο µέσο διεκδίκησης των αιτηµάτων τους, τα οποία αφορούν τόσο τις συνθήκες διαβίωσης στη δοµή όσο και τις «παγωµένες» διαδικασίες των αιτήσεων ασύλου τους. Για δύο ηµέρες, µάλιστα, απείχαν από νερό και φαγητό.

 

Δήμητρα Μαργαρίτη

 

ΕΙΚΟΝΕΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΟΜΗ

Η δοµή στεγάζεται σε έναν χώρο πρώην εργοστασίου, σε αποµονωµένη βιοµηχανική περιοχή δίπλα στον αυτοκινητόδροµο. Η λειτουργία της ξεκίνησε το 2016, έκλεισε για λίγους µήνες τον Νοέµβριο του 2017 και επαναλειτούργησε τον Μάρτιο του 2018. Έκτοτε, όπως καταγράφεται συστηµατικά σε ετήσιες εκθέσεις µέχρι και το 2025 —µεταξύ αυτών του Refugee Support Aegean (RSA) και του Voices from the Camps— υπολειτουργεί, και οι βασικές υπηρεσίες προς τους διαµένοντες είναι ελάχιστες. Σήµερα, οι συνθήκες διαβίωσης περιγράφονται ως τραγικές και ακατάλληλες για ανθρώπινη διαβίωση.

Βίντεο που διαθέτει το NEWS 24/7 από το εσωτερικό της δοµής αποτυπώνουν την κατάσταση: οι οικογένειες µοιράζονται ελάχιστα πλυντήρια και εστίες µαγειρέµατος. Πολλοί ξυπνούν από τις 3 τα ξηµερώµατα για να προλάβουν τη σειρά τους για το πλύσιµο των ρούχων.

Η σίτιση χαρακτηρίζεται ανεπαρκής και σε αρκετές περιπτώσεις τα γεύµατα περιγράφονται ως χαµηλής ποιότητας και µη βρώσιµα.

Πολλοί καταγγέλουν ότι βασίζονται στην αλληλεγγύη άλλων αιτούντων για να εξασφαλίσουν ένα αξιοπρεπές γεύµα.

 

ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΣΑΡΙΔΕΣ

Σύμφωνα με τις καταγγελίες, οι συνθήκες υγιεινής χαρακτηρίζονται ανύπαρκτες, γεγονός που θέτει σε σοβαρό κίνδυνο παιδιά, βρέφη και άτοµα µε σοβαρά προβλήµατα υγείας.

Στα βίντεο καταγράφονται σωροί σκουπιδιών σε κοινόχρηστους χώρους, ενώ οι τουαλέτες είναι χαλασµένες, βρώµικες και γεµάτες κατσαρίδες. Σύµφωνα µε µαρτυρίες, η κατάσταση είναι τόσο αφόρητη, ώστε ορισµένοι διαµένοντες αποφεύγουν εντελώς τη χρήση τους. Τα µπάνια βρίσκονται σε προχωρηµένη κατάσταση φθοράς, µε σπασµένους τοίχους και εµφανή εγκατάλειψη, ενώ το ζεστό νερό δεν είναι σταθερά διαθέσιµο και µπορεί να απουσιάζει για ηµέρες.

Μία από τις γυναίκες που συµµετέχουν στη διαµαρτυρία µας έδειξε σηµάδια από τσιµπήµατα εντόµων στο πρόσωπό της, αποδίδοντάς τα άµεσα στις συνθήκες διαβίωσης εντός της δοµής.

Οι γονείς προειδοποιούν ότι η έλλειψη στοιχειωδών συνθηκών υγιεινής συνιστά σοβαρό και άµεσο κίνδυνο για την υγεία των παιδιών τους.

 

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΔΟΜΗΣ

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η περίπτωση µιας οικογένειας, το παιδί της οποίας έχει υποβληθεί σε δύο καρδιοχειρουργικές επεµβάσεις. Σύµφωνα µε ιατρική σύσταση, η δοµή δεν αποτελεί κατάλληλο περιβάλλον για το παιδί τους, ωστόσο δεν έχει ληφθεί καµία ουσιαστική µέριµνα.

Παράλληλα, µια νέα µητέρα από το Σουδάν, περιγράφει µια κατάσταση πλήρους αδιαφορίας: ο σύζυγός της βρίσκεται στη φυλακή και δεν διαθέτει εισόδηµα ή εργασία. Όπως αναφέρει ζήτησε βοήθεια για µεταφορά στο νοσοκοµείο µε το παιδί της, καθώς δεν διαθέτει την οικονοµική δυνατότητα κάλυψης των εξόδων.

«Μου είπαν ότι δεν τους νοιάζει», λέει χαρακτηριστικά.

Αντώνης Ζουριδάκης

ΓΙΑΤΡΟΙ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ

Σύµφωνα µε την ίδια, «δεν υπάρχει επαρκής ιατρική φροντίδα, η σίτιση είναι ανεπαρκής και δεν παρέχεται καµία δυνατότητα εργασίας ή οικονοµικής στήριξης. Τα παιδιά και τα βρέφη αναγκάζονται και αυτά να χρησιµοποιούν τις βρώµικες κοινόχρηστες τουαλέτες.

«Δεν είµαστε ασφαλείς. Είναι σαν φυλακή».

Την ήδη επιβαρυµένη καθηµερινότητα, καταγγέλουν ότι επιδεινώνει η εξαιρετικά περιορισµένη πρόσβαση στην υγειονοµική περίθαλψη. Τη δοµή επισκέπτεται µόλις ένας γιατρός για λίγες ώρες την ηµέρα, ενώ καταγγέλλεται ότι ακόµη και όταν υπάρχουν διαθέσιµα φάρµακα, συχνά αυτά δεν χορηγούνται, µε αποτέλεσµα οι διαµένοντες να αναγκάζονται να τα προµηθεύονται από φαρµακεία εκτός καταυλισµού, κάτι που για πολλούς είναι οικονοµικά δυσβάσταχτο.

 

 

 

Κάτω από αυτές τις συνθήκες, έχουν κατατεθεί επανειληµµένα αιτήµατα για βοήθεια και ουσιαστικό διάλογο προς τη διεύθυνση της δοµής, η οποία βρίσκεται στο χώρο για περίπου µία ώρα ηµερησίως, σύµφωνα µε τους αιτούντες. Η συµπεριφορά της περιγράφεται ως προκλητική και, από αρκετούς, ακόµη και ως ρατσιστική. Αντί να ανταποκριθεί στις καταγγελίες, φέρεται να απαντά καλώντας την αστυνοµία, ενώ πολλοί Κούρδοι αιτούντες άσυλο καταγγέλλουν ότι έχουν δεχθεί απειλές απέλασης στην Τουρκία, ιδιαίτερα όταν προσπάθησαν να καταγράψουν και να επικοινωνήσουν τις συνθήκες διαβίωσης.

«Δεν γνωρίζουµε ποια είναι η νοµική βάση γι’ αυτό. Χρησιµοποιείται όµως για να µας φιµώσει. Εµείς όµως δεν αντέχουµε άλλο», αναφέρουν.

ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ

Ύμφωνα με καταγγελίες, κατά τη διάρκεια επίσηµων ή δηµοσιογραφικών επισκέψεων, οι επισκέπτες οδηγούνται µόνο σε επιλεγµένα σηµεία της δοµής, ενώ βασικοί κοινόχρηστοι χώροι παραµένουν συστηµατικά εκτός πρόσβασης.

Οι καταγγελίες για εκφοβισµό δεν περιορίζονται µόνο σε λεκτικές απειλές. Σύμφωνα με ισχυρισμούς, μία οικογένεια πιέστηκε επανειληµµένα να αλλάξει δωµάτιο ενώ η µητέρα ήταν έγκυος. Όταν ο πατέρας εξήγησε ότι η µετακίνηση θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη, η υπεύθυνη της δοµής φέρεται να διέκοψε την ηλεκτροδότηση στο δωµάτιό τους για τρεις ηµέρες, εν µέσω ψυχρών καιρικών συνθηκών, αφήνοντάς τους χωρίς θέρµανση. Το παιδί της οικογένειας αρρώστησε, ενώ τελικά κλήθηκε ασθενοφόρο για τη µεταφορά της µητέρας σε κρίση πανικού και του παιδιού στο νοσοκοµείο.

 

 

00:00

01:46

Παράλληλα, οι απειλές στρέφονται και σε περιπτώσεις αλληλεγγύης µεταξύ των προσφύγων.

Μία κουρδική οικογένεια, παρότι της έχει χορηγηθεί άσυλο, δεν κατάφερε να εξασφαλίσει άµεσα στέγη λόγω οικονοµικής αδυναµίας και αναγκάστηκε να στήσει σκηνή σε κοντινή περιοχή έξω από τη δοµή. Μέλη της κουρδικής κοινότητας προσπαθούν να τη στηρίξουν, µεταφέροντας τρόφιµα και νερό και βοηθώντας στη φόρτιση κινητών τηλεφώνων. Οι πρόσφυγες καταγγέλουν ότι κάθε φορά που η διοίκηση αντιλαµβάνεται τέτοιες προσπάθειες, ακολουθούν απειλές και πιέσεις.

Μία γυναίκα που κατευθυνόταν προς την οικογένεια των Κούρδων για να προσφέρει βοήθεια, παρασύρθηκε από διερχόµενο αυτοκίνητο, υπέστη σοβαρούς τραυµατισµούς και νοσηλεύτηκε για περίπου έναν µήνα σε νοσοκοµείο. Παρά τις προσπάθειες να κατατεθεί µήνυση κατά του οδηγού, η υπόθεση δεν προχώρησε, καθώς η ίδια διέθετε µόνο έγγραφα αιτήµατος ασύλου.

Το περιστατικό αναδεικνύει την επικίνδυνη αποµόνωση της δοµής. Τα κοντινότερα καταστήµατα βρίσκονται σε απόσταση περίπου πέντε χιλιοµέτρων, κατά µήκος κεντρικού δρόµου χωρίς πεζοδρόµιο, και γονείς µε µικρά παιδιά αναγκάζονται να τα συνοδεύουν.

 

Ο ΑΓΩΝΑΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ

Συνολικά, οι αιτούντες περιγράφουν τα παραπάνω περιστατικά ως µέρος ενός ευρύτερου κλίµατος εκφοβισµού. Πολλοί έχουν ελάχιστη ή ανύπαρκτη επαφή µε τη διοίκηση και δεν γνωρίζουν το όνοµα της υπεύθυνης. Οι ίδιοι λένε πως όταν ξεκίνησαν οι διαµαρτυρίες, η διεύθυνση εµφανίστηκε, χωρίς να προχωρήσει σε διάλογο και κάλεσε την αστυνοµία.

Αρχικά υποστήριζε ότι µόνο το αρµόδιο υπουργείο έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει σε αλλαγές. Σε απάντηση, οι διαµένοντες προχώρησαν σε απεργία πείνας και κατέθεσαν επίσηµες καταγγελίες στην αστυνοµία. Μετά την παρέµβαση της αστυνοµίας, ακολούθησε συνάντηση µε τη διοίκηση, η οποία διαβεβαίωσε ότι τα αιτήµατα θα διαβιβαστούν στο αρµόδιο υπουργείο.

 

Αντώνης Ζουριδάκης

 

Μετά την τελευταία κατάθεση καταγγελιών, µέρος των προσφύγων αποφάσισε να αναστείλει προσωρινά τις κινητοποιήσεις και την απεργία πείνας, θέλοντας να δώσει χρόνο για να διαπιστωθεί αν θα υπάρξει ουσιαστική αλλαγή. Ωστόσο, ξεκαθαρίζουν ότι παραµένουν αποφασισµένοι να συνεχίσουν τον αγώνα τους, υπογραµµίζοντας ότι η σιωπή και η αναµονή δεν αποτελούν πλέον επιλογή. Τα βίντεο και οι µαρτυρίες που έχουν καταγραφεί αποτυπώνουν το εύρος των συνθηκών στις οποίες αναγκάζονται να ζουν πρόσφυγες και µετανάστες σε δοµές φιλοξενίας, σε µια περίοδο όπου η πρόσβαση σε αυτές είναι πλέον αυστηρά περιορισµένη. Οι ίδιοι στο τέλος αναφέρουν:

«Δεν θέλουµε να προκαλέσουµε προβλήµατα. Θέλουµε απλώς να φανεί αυτό που συµβαίνει εδώ».

Πηγή: news247.gr

Στην ανακοίνωση της τρίμηνης αναστολής των αιτήσεων ασύλου για μετανάστες που φτάνουν στην Ελλάδα από τη Β. Αφρική, αλλά και στη δημιουργία τουλάχιστον μίας κλειστής δομής μεταναστών προχώρησε από το βήμα της Βουλής ο πρωθυπουργός στον απόηχο του εκβιασμού του Χαφτάρ με φόντο την εντεινόμενη πίεση που ασκεί η Λιβύη με τις αυξανόμενες μεταναστευτικές ροές σε Κρήτη και Γαύδο.

Μετά τη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου στη σκιά του φιάσκου της ευρωπαϊκής αποστολής (παρουσία του Θάνου Πλεύρη) στη Βεγγάζη, ο Κυρ. Μητσοτάκης ανέφερε εισαγωγικά πως αναμένεται «σύντομα» η αντίδραση των Βρυξελλών και συνέχισε παραθέτοντας τις αποφάσεις που ελήφθησαν στην Ηρώδου Αττικού.

Με βάση τον αριθμό των μεταναστών που έχουν φτάσει το τελευταίο διάστημα στην Κρήτη, ο πρωθυπουργός τόνισε πως «απαιτούνται έκτακτα μέτρα αντιμετώπισης». Ειδικότερα, τόνισε πως ενημέρωσε την ευρωπαϊκή επιτροπή για τη ρύθμιση που θα κατατεθεί αύριο, Πέμπτη, στο Κοινοβούλιο και θα αφορά την αναστολή για τρεις μήνες της εξέτασης ασύλου «σε όποιους καταφτάνουν στην Ελλάδα από τη Βόρεια Αφρική».

Θύμισε, όπως ήταν αναμενόμενο, «τη μεταναστευτική εισβολή στον Έβρο το 2020», συμπληρώνοντας ότι «όσοι φτάνουν παράνομα στη χώρα θα συλλαμβάνονται και θα κρατούνται». Επιπλέον, γνωστοποίησε πως «η κατεύθυνση είναι οι διασωθέντες να μην αποβιβαστούν στην Κρήτη, αλλά στο Λαύριο και από εκεί σε φυλασσόμενες δομές».

«Δημιουργία κλειστής δομής»

Εν συνεχεία, κατέστησε σαφές πως ελήφθη η απόφαση για δημιουργία «σε πρώτη φάση» μίας κλειστής δομής μεταναστών στην Κρήτη, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να δημιουργηθεί και δεύτερη «έτσι ώστε να μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το φαινόμενο και τοπικά».

Σημείωσε δε πως οι διαπραγματεύσεις με τις κυβερνήσεις της Δυτικής και Ανατολικής Λιβύης «συνεχίζονται», υπογραμμίζοντας πως οι ελληνικές δυνάμεις είναι διατεθειμένες να συνεργαστούν με αυτές της Λιβύης «για να αποτρέψουμε την αναχώρηση βαρκών από τις ακτές της Λιβύης ή όπου είναι αυτό δυνατό να επιστρέψουν οι βάρκες πριν εισέλθουν σε διεθνή ύδατα».

«Θα περιμένω και τις τοποθετήσεις της αντιπολίτευσης» ανέφερε, προσθέτοντας πως το μήνυμα που στέλνει η Ελλάδα προς τους διακινητές και τους «δυνητικούς πελάτες τους» είναι ότι «η δίοδος προς την Ελλάδα κλείνει». «Η αντίδραση μας θα είναι νόμιμη και πολύ αυστηρή. Η διάταξη θα κατατεθεί και θα ψηφιστεί αύριο» κατέληξε.

Σύμφωνα με μαρτυρίες προσφύγων και πληροφορίες από οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στο πεδίο, στην υπερπλήρη Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή (ΚΕΔ) στη Σάμο, της οποίας η κατασκευή χρηματοδοτήθηκε 100% από την Ευρωπαϊκή Ένωση, επικρατούν αδιανόητες συνθήκες διαβίωσης.

“Όπως αναδεικνύουμε και στο παρόν κείμενο των Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο και PRO ASYL, mεταξύ άλλων γίνεται αναφορά για σημαντική έλλειψη τρεχούμενου νερού, σοβαρές ελλείψεις σε βασικά αγαθά, υπηρεσίες και χώρους φιλοξενίας, με αποτέλεσμα εκατοντάδες άτομα να αναγκάζονται να κοιμούνται στο πάτωμα σε κοινόχρηστους χώρους”, καταγγέλει η οργάνωση Refugee Support Aegean (RSA).

Η υπερσύγχρονη δομή, η οποία εγκαινιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 2021 και βρίσκεται στη θέση «Ζερβού», 9 χιλιόμετρα περίπου από το Βαθύ (την πρωτεύουσα του νησιού), είναι αυτό το διάστημα υπερπλήρης. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία στις 4 Φεβρουαρίου διέμεναν 3.769 άτομα με ονομαστική χωρητικότητα για 3.650. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, στα τέλη Ιανουαρίου, από το σύνολο του καταγεγραμμένου πληθυσμού, οι περισσότεροι/ες ήταν από Συρία (34%), Αφγανιστάν (26%) και Παλαιστίνη (18%). Οι άνδρες αποτελούν το 57% του πληθυσμού, οι γυναίκες το 20% και 23% του πληθυσμού είναι παιδιά.

Οι αυξημένες αφίξεις παρατηρούνται από το καλοκαίρι, ενώ από τον Δεκέμβριο υπήρξε μείωση των μεταφορών σε δομές της ενδοχώρας και σημαντική έλλειψη χώρου. Επιπλέον, στις 28 Σεπτεμβρίου η ονομαστική χωρητικότητα της ΚΕΔ αυξήθηκε εν μία νυκτί κατά 79,36%: Από 2.040 σε 3.659 άτομα, χωρίς καμία διευκρίνιση μέχρι σήμερα.

Νεοαφιχθέντες πρόσφυγες αναφέρουν στην RSA ότι είναι αναγκασμένοι να κοιμούνται στο πάτωμα χωρίς στρώματα σε αίθουσα που αρχικά είχε προβλεφθεί να λειτουργήσει ως εστιατόριο. Πρόκειται κυρίως για άτομα από το Αφγανιστάν και χώρες της Αφρικής.

Τον Σεπτέμβριο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), έκανε δεκτή αίτηση χορήγησης ασφαλιστικών μέτρων για υπόθεση που αφορούσε τη διαμονή στην ΚΕΔ Σάμου, βάσει του άρθρου 39 του Κανονισμού που αφορά προστασία από άμεσο κίνδυνο ή ανεπανόρθωτη βλάβη. Το Δικαστήριο υπέδειξε στην Ελλάδα να παράσχει ιατρική περίθαλψη σε ένα μωρό έξι μηνών με πρόβλημα στην καρδιά και κατάλληλη στέγαση για το μωρό και για την μητέρα του. Σύμφωνα με την οργάνωση Human Rights Legal Project (HRLP) που έκανε την προσφυγή, οι πρόσφυγες είχαν κρατηθεί παράνομα στην ΚΕΔ για περισσότερες από 30 ημέρες χωρίς πρόσβαση σε κατάλληλη περίθαλψη.

Tο φθινόπωρο του 2023 πολλοί άνθρωποι εξαναγκάζονταν να διαμένουν στους κοινόχρηστους χώρους όπως εστιατόρια, μεταξύ των οποίων και ασυνόδευτα ανήλικα που δεν είχαν εντοπιστεί εγκαίρως από το προσωπικό της δομής. Οι συνθήκες στις οποίες κοιμούνται οι διαμένοντες σε αυτούς τους χώρους εν μέσω χαμηλών θερμοκρασιών, είναι σοκαριστικές: «Έχουν δώσει μία κουβέρτα σε κάθε άτομο και μπορείς να την χρησιμοποιήσεις είτε για να κοιμηθείς πάνω, είτε για να σκεπαστείς. Κάποια άτομα κοιμούνται ακόμα και πάνω στα τραπέζια του εστιατορίου», αναφέρει ο Amir, αιτών άσυλο που διαμένει μαζί με την οικογένεια του σε έναν από αυτούς τους χώρους. «Στην αίθουσα βρίσκονται πάνω από 100 άτομα.

Υπάρχουν κι άλλες αίθουσες με αντίστοιχο αριθμό διαμενόντων. Όλη αυτή η κατάσταση μέσα στη δομή επηρεάζει την ψυχολογία των παιδιών μας. Συχνά δεν μπορούν να εγγραφούν στο σχολείο γιατί δεν υπάρχουν θέσεις στα σχολεία του νησιού». Τον Νοέμβριο, πρόσφυγες ήταν αναγκασμένοι να κοιμηθούν ακόμη και σε αυτοσχέδια καταλύματα από παλέτες και μουσαμάδες σε αύλειους χώρους της ΚΕΔ, σύμφωνα με καταγγελία της οργάνωσης I Have Rights. Όπως τονίζει ο Amir, στους χώρους αυτούς δεν υπάρχουν τουαλέτες και ντους: «Χρησιμοποιούμε εκείνες που ανήκουν σε άλλους διαμένοντες. Τρεχούμενο νερό για χρήση στους χώρους υγιεινής υπάρχει μόνο για μία ή δύο ώρες την ημέρα. Οι τουαλέτες είναι πολύ βρώμικες και οι γυναίκες μας προσπαθούν να τις καθαρίζουν αυτήν τη μία ώρα την ημέρα που υπάρχει τρεχούμενο νερό».

Ο Nasim, ένας άλλος αιτών άσυλο με τον οποίο συνομίλησε η RSA, ο οποίος μένει σε κοντέινερ μαζί με την οικογένεια του, τονίζει για το ζήτημα της έλλειψης τρεχούμενου νερού: «Έχω να κάνω μπάνιο 4 ημέρες, και όταν έχει νερό είναι πολύ κρύο. Ζεστό νερό δεν υπάρχει πάντα. Περιμένουμε για μέρες για να κάνουμε μπάνιο και να καθαρίσουμε. Δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα για να αποθηκεύσουμε νερό. Μου λένε να πάω στο γραφείο πληροφοριών και να καταθέσω παράπονα. Λένε ότι θα το φτιάξουν, αλλά δεν κάνουν τίποτα».

Ζοφερή εικόνα στο υγειονομικό πεδίο
Υπενθυμίζετε ότι σύμφωνα με το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, τα 20 λίτρα ανά άτομο ημερησίως είναι η ελάχιστη απαραίτητη ποσότητα για πρόσβαση στο δικαίωμα σε νερό και υγιεινή. Για να εξασφαλιστεί η πλήρης υλοποίηση του δικαιώματος, τα κράτη θα πρέπει να στοχεύουν σε τουλάχιστον 50 έως 100 λίτρα ανά άτομο την ημέρα. Στην κλειστή «υπερσύγχρονη» ΚΕΔ της Σάμου δεν εξασφαλίζεται καμία από αυτές τις διεθνείς προδιαγραφές.

Σύμφωνα με πληροφορίες, λόγω της έλλειψης σταθερής υδροδότησης, δεν μπορούν να καθαριστούν σωστά ούτε καν οι χώροι υγιεινής του προσωπικού που εργάζεται στην ΚΕΔ, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι/ες να αποφεύγουν να χρησιμοποιούν τις τουαλέτες. Το πρόβλημα με τη μη σταθερή υδροδότηση της δομής είναι γνωστό ήδη πριν από την κατασκευή της, όπως τονίζουν άτομα που δραστηριοποιούνται στο πεδίο. Άλλωστε στη Σάμο υπάρχει σε αρκετές περιοχές πρόβλημα με την υδροδότηση.

Τον Σεπτέμβριο είχε κατατεθεί ερώτημα στη Βουλή για το θέμα του τρεχούμενου και πόσιμου νερού στην ΚΕΔ αλλά και για την πυρασφάλεια, καθώς αναφερόταν ότι οι υδατοδεξαμενές ήταν άδειες, ενώ γινόταν λόγος για αδυναμία του Δήμου Ανατολικής Σάμου να παράσχει νερό για τις ανάγκες λειτουργίας της δομής (δεδομένου ότι η υπάρχουσα γεώτρηση δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του ολοένα αυξανόμενου πληθυσμού της ΚΕΔ).

Σύμφωνα με πληροφορίες εργαζομένων μέσα στη δομή, τα πλυντήρια που υπάρχουν δεν λειτουργούν, ενώ στα τέλη Ιανουαρίου υπήρχε διακοπή στη συνεχή παροχή τρεχούμενου νερού για σχεδόν επτά ημέρες με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις συνθήκες υγιεινής σε έναν πληθυσμό στον οποίο υπάρχουν κρούσματα ψώρας και άλλων δερματικών παθήσεων λόγω του συνωστισμού. Πρόσφυγες, εργαζόμενοι/ες και αλληλέγγυοι/ες αναφέρουν επίσης ελλείψεις σε βασικά αγαθά, (π.χ. σε είδη υγιεινής όπως σαπούνι, σερβιέτες), αλλά και ελλείψεις σε ρουχισμό και παπούτσια. «Μία οργάνωση μας έδωσε πλαστικές παντόφλες και κυκλοφορούμε με αυτές. Δεν υπάρχει επαρκής ρουχισμός για τα μικρά παιδιά αλλά και ούτε πάνες για όλες τις ηλικίες», τονίζει ο Amir.

Τι δηλώνουν οι εργαζόμενοι στο πεδίο
Τις ελλείψεις αυτές επιβεβαιώνουν και εργαζόμενοι/ες στο πεδίο. Παράλληλα, λόγω του υπερπληθυσμού, οι διαμένοντες είναι αναγκασμένοι να περιμένουν για ώρες στην ουρά δύο φορές την ημέρα προκειμένου να λάβουν το πρωινό και το μεσημεριανό μαζί με το απογευματινό γεύμα. «Κάποιες φορές όταν έρχεται η σειρά μου το φαγητό τελειώνει, κάτι που σημαίνει ότι δίνουν ανεπαρκές φαγητό σε αυτούς που βρίσκονται εκεί και είναι πολύ κακής ποιότητας. Οι κόρες μου αρρωσταίνουν κάποιες φορές λόγω της κακής διατροφής, του κρύου και επειδή δεν έχουν κατάλληλα ρούχα», λέει ο Nasim.

Οι πρόσφυγες με τους οποίους συνομιλήσε η οργάνωση τονίζουν ότι δίνεται μόνο 1,5 λίτρο πόσιμο νερό την ημέρα σε κάθε άτομο για να καλύψουν όλες τις ανάγκες τους. Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι παλαιότερα δίνονταν 6 μπουκάλια νερό την ημέρα στους διαμένοντες, ενώ αναφέρουν μαρτυρίες ότι το φθινόπωρο η αστυνομία πετούσε (!) το φαγητό [στο πλήθος] «και όποιος προλάβει». Σύμφωνα με τις μαρτυρίες προσφύγων, πολλές φορές προκύπτει ένταση στις ουρές για την αναμονή των γευμάτων, με αποτέλεσμα να επεμβαίνει βίαια η αστυνομία.

Ένα ακόμα σημαντικό πρόβλημα παραμένει η έλλειψη γιατρού μέσα στη δομή. Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα διαθέτουν μία κινητή μονάδα, η οποία επισκέπτεται τη δομή τρείς φορές την εβδομάδα. Ένας μόνο στρατιωτικός γιατρός επισκέπτεται περιστασιακά την δομή ενώ το τοπικό νοσοκομείο είναι σοβαρά υποστελεχωμένο. Πρόσφυγες κάνουν αναφορά και για ελλιπή φαρμακευτική κάλυψη.  «Αν έχεις κάποιο πρόβλημα υγείας συνήθως σου δίνουν ένα-δύο χάπια, π.χ ντεπόν», σημειώνει ο Αhsan. Όσον αφορά την ψυχολογική υποστήριξη, υπάρχει ένας ψυχολόγος του ΕΟΔΥ και τρεις ψυχολόγοι των Γιατρών Χωρίς Σύνορα.

Σημαντικές ελλείψεις υπάρχουν και στην ψυχοκοινωνική στήριξη των ανηλίκων. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ΚΕΔ είναι υποστελεχωμένη, με αποτέλεσμα να υπάρχουν σημαντικές καθυστερήσεις και στις διαδικασίες ασύλου. Οι καθυστερήσεις αυτές παρατηρούνται κυρίως όσον αφορά τις διαδικασίες για πρόσφυγες από Αφγανιστάν και χώρες της Αφρικής, κάτι που πιθανότατα συνδέεται με την έλλειψη επαρκούς διερμηνείας. Ως αποτέλεσμα, πολλοί αιτούντες και αιτούσες άσυλο παραμένουν χωρίς καταγραφή και διαμένουν σε συνθήκες εγκλεισμού/κράτησης, καθώς δεν έχουν τα απαραίτητα χαρτιά για να κυκλοφορήσουν ελεύθερα στο νησί.

Ο ρυθμός των καταγραφών έχει αρχίσει να βελτιώνεται τις τελευταίες εβδομάδες, όπως αναφέρουν εργαζόμενοι/ες στο πεδίο. Όσοι πρόσφυγες μπορούν να βγουν από τη δομή, αναφέρουν εξονυχιστικούς ελέγχους κατά την είσοδό τους στην ΚΕΔ. «Όταν μπαίνεις μέσα, ακόμα και εάν έχεις μαζί σου μία φέτα ψωμί, θα την ελέγξουν. Πρέπει να βγάλουμε τα παπούτσια μας και τις ζακέτες μας», αναφέρει ο Amir. «Υπάρχει πολύ έλεγχος στην είσοδο και έξοδο και πολλοί υποφέρουν. Δεν τους ενδιαφέρει εάν είναι παιδιά. Σε αναγκάζουν να περιμένεις την ουρά μέχρι να έρθει η σειρά σου και ας έχει πολύ κρύο. Και τα παιδιά πρέπει να περάσουν από έλεγχο», μας λέει ο Nasim. Όσοι και όσες μένουν στους κοινόχρηστους χώρους έχουν να αντιμετωπίσουν και μια συνθήκη διαρκούς επιτήρησης, καθώς, όπως αναφέρουν, οι κάμερες παρακολούθησης μέσα στα εστιατόρια λειτουργούν 24/7. Αυτό γίνεται κατά παράβαση της ιδιωτικότητας των ατόμων αυτών, που είναι αναγκασμένα να ζουν σε συνθήκες συνωστισμού. «Κάνουμε παράπονα. Τους λέμε ότι έχουμε ανάγκη να μείνουμε σε ένα κοντέινερ, να έχουμε ιδιωτικότητα. Μας λένε ότι δεν έχουν χώρο», λέει ο Amir.

Αστυνομική βία 
Για το θέμα της αστυνομικής βίας στην ΚΕΔ έχει γίνει αναφορά σε δημοσίευση της RSA τον Μάιο του 2023. Όπως τονίζει η Ιωάννα Μπεγιάζη από την Human Rights Legal Project (HRLP) δυστυχώς εξακολουθούν να υπάρχουν φαινόμενα αστυνομικής βίας μέσα στη δομή. Συγκεκριμένα αναφέρει περιστατικό στο οποίο εκείνη και άλλη μία συνάδελφός της ήταν παρούσες σε επέμβαση διμοιρίας ΜΑΤ σε μία ειρηνική διαμαρτυρία διαμενόντων στις αρχές Ιανουαρίου. «Περίμενε κοντά στην πύλη πολύ κόσμος για να πάνε σε υπηρεσίες συμπεριλαμβανομένου και του ΕΟΔΥ. Έγινε μία αυθόρμητη διαμαρτυρία και ο κόσμος φώναζε ‘άσυλο, άσυλο’. Υπήρχαν παιδιά, γυναίκες και άνδρες. Δεν φαίνονταν σαν κάτι βίαιο ή κάτι που θα κλιμακωνόταν. Ξαφνικά εμφανίζεται διμοιρία ΜΑΤ και επιτίθεται. Ήμασταν κοντά. Ζητήσαμε να διερευνηθεί το υλικό από τις κάμερες και μάλλον θα μας δοθεί. Συνέλαβαν και κάποιον με την κατηγορία της διέγερσης σε ανυπακοή και διατάραξης της κοινής ειρήνης. Ένα μικρό κοριτσάκι έκλαιγε και οι γονείς του διαμαρτύρονταν ότι χτυπήθηκε. Δεν υπήρχε διοικητικό προσωπικό για να εξυπηρετήσει τον κόσμο και η απάντηση ήταν η υπέρμετρη βία», λέει η Ιωάννα Μπεγιάζη από την Human Rights Legal Project (HRLP).

Στη Σάμο έχει αρχίσει να παρατηρείται το φαινόμενο οικογένειες προσφύγων να μένουν άστεγες στο δρόμο περιμένοντας να λάβουν τα ταξιδιωτικά τους έγγραφα. Τα προβλήματα αυτά εντάθηκαν από τις αλλεπάλληλες διακοπές του προγράμματος HELIOS, που αποτελεί το μοναδικό ενταξιακό πρόγραμμα και πρόγραμμα στέγασης.

«Οι άνθρωποι που βρίσκονται σε διαδικασία fast track λαμβάνουν καθεστώς προστασίας, αλλά πρέπει να περιμένουν 2-3 μήνες για να λάβουν διαβατήρια. Δεν έχουν χρήματα. Είχαμε αναγνωρισμένες οικογένειες με παιδιά στους δρόμους, ακόμη και με μωρά. Υπάρχουν αναγνωρισμένοι πρόσφυγες άνδρες μόνοι που μένουν σε εγκαταλελειμμένα κτίρια. Έχουν ελάχιστες επιλογές στη Σάμο και δεν έχουν χρήματα», τονίζει εργαζόμενος στο πεδίο που θέλει να κρατήσει την ανωνυμία του.

Μέχρι πρόσφατα υπήρχε ανοχή της διαμονής τους στην ΚΕΔ για ανθρωπιστικούς λόγους και οι αναγνωρισμένοι/ες δεν καλούνταν να εγκαταλείψουν άμεσα την ΚΕΔ μόλις λάμβαναν καθεστώς. Σύμφωνα με πληροφορίες από το πεδίο, λόγω της υπερπληρότητας, πλέον τους στέλνουν μία ειδοποίηση και τους ζητούν να φύγουν από τη δομή σε ένα μήνα. Πηγή: www.rosa.gr