Οι μαζικές κινητοποιήσεις που εξελίσσονται τους τελευταίους μήνες στην Αλβανία και τη Σερβία μπορεί να έχουν διαφορετικές αφορμές, όμως, σύμφωνα με μία ανάλυση, τροφοδοτούνται από την ίδια βαθύτερη αιτία – τη στενή σύμπλευση πολιτικών ηγεσιών με μεγάλα διεθνή οικονομικά συμφέροντα, εις βάρος των τοπικών κοινωνιών και του περιβάλλοντος.

Αυτή είναι η βασική θέση του Σέρβου ερευνητή και πολιτικού αναλυτή Αλεξάνταρ Μάτκοβιτς, σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύθηκε στο Jacobin, όπου επιχειρεί να συνδέσει τις πρόσφατες διαδηλώσεις στην Αλβανία με το πολύμηνο κύμα διαμαρτυριών που συγκλονίζει τη Σερβία.

Από το λίθιο της Σερβίας στα πολυτελή θέρετρα της Αλβανίας

Ο Μάτκοβιτς ξεκινά από τη δική του προσωπική εμπειρία. Όπως αναφέρει, το 2024 δέχθηκε επί τρεις μήνες απειλές κατά της ζωής του, μετά τη δημοσίευση επιστημονικής μελέτης που αμφισβητούσε τα οικονομικά στοιχεία ενός μεγάλου σχεδίου εξόρυξης λιθίου στη Σερβία, το οποίο υποστηριζόταν από τη Γερμανία.

Οι απειλές, σύμφωνα με τον ίδιο, προσέλαβαν διεθνείς διαστάσεις, καθώς αρκετές ήταν γραμμένες στα γερμανικά και ακολούθησαν επίσκεψη του τότε καγκελάριου Όλαφ Σολτς στη Σερβία. Η υπόθεση εξακολουθεί να ερευνάται από τα Ηνωμένα Έθνη, ενώ, όπως σημειώνει, έτυχε διεθνούς προβολής και από την Guardian.

Ο ίδιος είχε προηγουμένως συμβάλει στη δημιουργία ενός διεθνούς δικτύου κινημάτων κατά των εξορύξεων λιθίου, συνδέοντας οργανώσεις από τη Σερβία με αντίστοιχα κινήματα στην Πορτογαλία, τη Χιλή, την Ισπανία, τη Γερμανία και άλλες χώρες, μέσα από τη λεγόμενη «Διακήρυξη του Τζάνταρ».

«Οι πολίτες δεν συγκρούονται πλέον μεταξύ τους, αλλά με τα ίδια τους τα κράτη»

Με αφορμή τις πρόσφατες κινητοποιήσεις στην Αλβανία κατά του πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, ο αρθρογράφος υποστηρίζει ότι στα Βαλκάνια διαμορφώνεται μια νέα πολιτική πραγματικότητα.

Παρά τις ιστορικές αντιπαλότητες ανάμεσα σε Σέρβους και Αλβανούς, θεωρεί πως οι δύο κοινωνίες αντιμετωπίζουν πλέον ένα κοινό πρόβλημα – κυβερνήσεις που, κατά την άποψή του, λειτουργούν περισσότερο ως διαμεσολαβητές ξένων επενδυτικών συμφερόντων παρά ως εκπρόσωποι των πολιτών τους.

Όπως υποστηρίζει, οι σημερινές συγκρούσεις δεν είναι πλέον μεταξύ διαφορετικών εθνών, αλλά μεταξύ κοινωνιών και κρατικών μηχανισμών που προωθούν μεγάλα επενδυτικά σχέδια, ακόμη και όταν αυτά προκαλούν έντονες κοινωνικές αντιδράσεις.

Brain drain, περιβάλλον και αδύναμη αντιπολίτευση

Στην ανάλυσή του επισημαίνει ότι τόσο η Σερβία όσο και η Αλβανία έχουν βιώσει μαζική μετανάστευση μετά την πτώση των κομμουνιστικών κυβερνήσεων.

Ειδικά για την Αλβανία, επικαλείται στοιχεία του ΟΗΕ σύμφωνα με τα οποία περισσότερο από το 43% του πληθυσμού ζει πλέον στο εξωτερικό.

Παράλληλα, υποστηρίζει ότι και στις δύο χώρες πληθαίνουν οι συγκρούσεις περιβαλλοντικού χαρακτήρα, ενώ οι αντιπολιτευτικές δυνάμεις εμφανίζονται αδύναμες ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, ευθυγραμμισμένες με μεγάλα επενδυτικά συμφέροντα.

Αντίστοιχα, τα εργατικά συνδικάτα χαρακτηρίζονται περιορισμένης επιρροής.

Η αυξανόμενη παρουσία των ΗΠΑ στα Βαλκάνια

Ο Μάτκοβιτς εντάσσει τις εξελίξεις σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο, υποστηρίζοντας ότι η αμερικανική οικονομική παρουσία στα Βαλκάνια ενισχύεται με ταχύ ρυθμό.

Υπενθυμίζει ότι πριν ακόμη από το σχέδιο του Κούσνερ στην Αλβανία, ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ είχε εμπλακεί και σε επενδυτικό σχέδιο στο Βελιγράδι, το οποίο προέβλεπε την αξιοποίηση του ιστορικού συγκροτήματος του Γενικού Επιτελείου Στρατού, που είχε βομβαρδιστεί από το ΝΑΤΟ το 1999.

Το σχέδιο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στη Σερβία και τελικά αποσύρθηκε.

Κατά τον ίδιο, η παρουσία του Κούσνερ αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής που ορισμένοι αναλυτές αποκαλούν ήδη «Βαλκανικό Δόγμα Τραμπ», μέσω του οποίου οι Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύουν την οικονομική και ενεργειακή επιρροή τους στην περιοχή.

Ενέργεια, LNG και γεωπολιτικός ανταγωνισμός

Σύμφωνα με το άρθρο, οι ΗΠΑ εξελίχθηκαν το 2024 στον τρίτο μεγαλύτερο ξένο επενδυτή στη Σερβία, ενώ υπέγραψαν και συμφωνία ενεργειακής συνεργασίας με το Βελιγράδι.

Παράλληλα, προωθείται το υδροηλεκτρικό έργο Đerdap 3, ύψους περίπου 2,6 δισ. ευρώ, ενώ στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη προωθείται επένδυση περίπου 1,5 δισ. ευρώ για αγωγό υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), ο οποίος θα συνδέει τη χώρα με την Κροατία.

Στην Αλβανία, οι αμερικανικές επενδύσεις αυξήθηκαν από περίπου 100 εκατ. δολάρια το 2020 σε περισσότερα από 300 εκατ. δολάρια το 2023, ενώ σχεδιάζεται ενεργειακό έργο ύψους 6 δισ. δολαρίων, σε συνεργασία με την Ελλάδα, με στόχο τη μετατροπή της χώρας σε κόμβο LNG.

Ο νόμος των ΗΠΑ και ο ανταγωνισμός με Ρωσία και Κίνα

Ο αρθρογράφος συνδέει τις εξελίξεις με τον αμερικανικό νόμο Western Balkans Democracy and Prosperity Act, που εγκρίθηκε από το Κογκρέσο το 2025.

Κατά την εκτίμησή του, η νομοθεσία αυτή εντάσσεται στη στρατηγική περιορισμού της επιρροής της Ρωσίας και της Κίνας στα Βαλκάνια.

Ως παράδειγμα αναφέρει τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν στον ρωσικών συμφερόντων πετρελαϊκό τομέα της Σερβίας, υποστηρίζοντας ότι εντάσσονται σε μια ευρύτερη αμερικανική πολιτική αναδιάταξης των ενεργειακών ισορροπιών.

Το σχέδιο Κούσνερ στην Αλβανία

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Μάτκοβιτς τοποθετεί και το επενδυτικό σχέδιο του Τζάρεντ Κούσνερ στην Αλβανία, ύψους 1,4 δισ. δολαρίων, υποστηρίζοντας ότι δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση.

Παραπέμπει επίσης στις δημόσιες τοποθετήσεις του επιχειρηματία Πίτερ Τιλ, ο οποίος έχει εκφράσει την ιδέα δημιουργίας μιας νέας μεσογειακής πόλης υψηλής τεχνολογίας, όπου, όπως σημειώνει ο αρθρογράφος, το κεφάλαιο θα υπερισχύει της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ο Σέρβος αναλυτής εκτιμά ότι η περιοχή εισέρχεται σε μια νέα περίοδο γεωπολιτικού ανταγωνισμού μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, γεγονός που ενδέχεται να προκαλέσει νέες εντάσεις και αποσταθεροποίηση στην Ευρώπη.

• Διαβάστε: Αλβανία / Η μαζικότερη διαδήλωση ενάντια στα τουριστικά σχέδια Ράμα – Κούσνερ

Υποστηρίζει ότι οι περιβαλλοντικές συγκρούσεις, οι εξορύξεις και τα μεγάλα ενεργειακά έργα υπερβαίνουν πλέον τα εθνικά σύνορα και δημιουργούν κοινά συμφέροντα μεταξύ των κοινωνιών της Σερβίας, της Αλβανίας και της Βοσνίας.

Για τον λόγο αυτό θεωρεί ότι απαιτείται στενότερη διαβαλκανική συνεργασία των κοινωνικών κινημάτων απέναντι σε αυτό που χαρακτηρίζει ως διακρατικές μορφές οικονομικής και πολιτικής ισχύος.

Η ιδέα μιας νέας βαλκανικής αλληλεγγύης

Στο τελευταίο μέρος του άρθρου επισημαίνει ότι ήδη έχουν αρχίσει να διαμορφώνονται δίκτυα συνεργασίας μεταξύ περιβαλλοντικών οργανώσεων της περιοχής.

Αναφέρει ως παράδειγμα τη Περιφερειακή Συμμαχία για την Προστασία της Φύσης των Βαλκανίων, στην οποία συμμετέχουν περισσότερες από τριάντα οργανώσεις, καθώς και κοινές πρωτοβουλίες μεταξύ κινημάτων της Σερβίας και της Βοσνίας κατά των σχεδίων εξόρυξης λιθίου.

Ωστόσο, εκτιμά ότι οι πολιτικές αντιπολιτεύσεις στις περισσότερες βαλκανικές χώρες παραμένουν αδύναμες να εκφράσουν αυτή τη δυναμική.

Καταλήγοντας, ο Μάτκοβιτς υποστηρίζει ότι τα Βαλκάνια βρίσκονται μπροστά σε μια ιστορική επιλογή: είτε θα εξελιχθούν σε μια νέα «αποικία φυσικών πόρων» για διεθνή οικονομικά συμφέροντα είτε θα αναζητήσουν ένα διαφορετικό μοντέλο συνεργασίας, βασισμένο στην περιφερειακή αλληλεγγύη και την κοινή υπεράσπιση των τοπικών κοινωνιών απέναντι στα μεγάλα επενδυτικά σχέδια.

Ροζ φλαμίνγκο» και έξω από την αλβανική βουλή, καθώς οι πολίτες εξακολουθούν να αντιδρούν οργισμένα στα σχέδια κατασκευής πολυτελούς ξενοδοχείου σε προστατευόμενη περιοχή.

Σήμερα, κατά τη διάρκεια της κινητοποίησης, η αστυνομία χρησιμοποίησε νερό υπό πίεση και δακρυγόνα για να διαλύσει μια αντικυβερνητική διαδήλωση έξω από το κοινοβούλιο, με τους συγκεντρωμένους να εκτοξεύουν αυγά και αλεύρι σε αστυνομικούς και σε ορισμένους βουλευτές, ενώ επιχείρησαν να διασπάσουν και τον κλοιό ασφαλείας.

Οι διαδηλώσεις έχουν ξεσπάσει από τα τέλη Μαΐου, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την κατασκευή ενός πολυτελούς ξενοδοχείου, μια επένδυση που συνδέεται με την κόρη του Αμερικανού προέδρου Ιβάνκα Τραμπ και τον σύζυγό της, Τζάρεντ Κούσνερ, σε μια προστατευόμενη περιοχή του Ζβέρνετς, στη νοτιοδυτική Αλβανία.

Για δεύτερη φορά αυτήν την εβδομάδα, ένα μεγάλο πλήθος είχε συγκεντρωθεί έξω από το κοινοβούλιο, προσπαθώντας να μπλοκάρει την πρόσβαση στο κτίριο. Η αστυνομία απώθησε τους διαδηλωτές, γεγονός που οδήγησε σε μικροσυμπλοκές και πολλές συλλήψεις, σύμφωνα με δημοσιογράφους του Γαλλικού Πρακτορείου που βρίσκονταν στο σημείο.

Τα αλβανικά μέσα ενημέρωσης έκαναν λόγο για τέσσερις τραυματίες – τρεις αστυνομικούς και έναν διαδηλωτή.

Την Τρίτη είχαν συλληφθεί έξι διαδηλωτές που εκτόξευαν αυγά σε αυτοκίνητα βουλευτών.

«Διαδηλώνουμε και ποιο είναι το θέμα; Θέλουμε διαφάνεια. Θέλουμε να προστατεύσουμε τη φύση. Η κυβέρνηση είναι διεφθαρμένη» είπε στο Reuters ο Ασλάν Ντοτζάνι.

Μια νέα διαδήλωση είναι προγραμματισμένη για το Σάββατο.

Η Πρωτοβουλία Αλβανών Μεταναστριών/ών και Αλληλέγγυων καλεί σε νέα συγκέντρωση στην πλατεία Συντάγματος, στο πλαίσιο των κινητοποιήσεων που συνεχίζονται εδώ και 25 ημέρες στην Αλβανία ενάντια «στην καταστροφή του τόπου μας για τα κέρδη των ολιγαρχών», όπως αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση.  

Για τέταρτη συνεχόμενη εβδομάδα, η πρωτοβουλία απευθύνει κάλεσμα συμμετοχής προς την αλβανική κοινότητα και τους αλληλέγγυους στην Ελλάδα, υποστηρίζοντας πως η υπεράσπιση της γης και των φυσικών πόρων αποτελεί ζήτημα δημόσιου συμφέροντος απέναντι σε πολιτικές που οδηγούν, όπως αναφέρει, στην «περιβαλλοντική καταστροφή και την υποταγή του δημόσιου συμφέροντος στα ιδιωτικά συμφέροντα».

Στην ανακοίνωσή της, η πρωτοβουλία τονίζει τον ειρηνικό χαρακτήρα των κινητοποιήσεων και επισημαίνει την ανάγκη ενότητας απέναντι σε όσα χαρακτηρίζει προσπάθειες αποδυνάμωσης του κινήματος.

Παράλληλα, ζητά την ακύρωση του επίμαχου έργου, την αποτροπή της οικολογικής καταστροφής και την προστασία της γης από την εμπορευματοποίηση.

Ολόκληρη η ανακοίνωση της Πρωτοβουλίας Αλβανών Μεταναστριών/ών και Αλληλέγγυων

«25η ημέρα κινητοποιήσεων στην Αλβανία και η Πρωτοβουλία Αλβανών Μεταναστριών/ών και Αλληλέγγυων καλεί, για τέταρτη συνεχόμενη εβδομάδα, τον κόσμο στην πλατεία Συντάγματος να ενώσει τη φωνή του με τον αγώνα που δίνεται απέναντι στην καταστροφή του τόπου μας για τα κέρδη των ολιγαρχών. Στέλνουμε ένα ξεκάθαρο μήνυμα: δεν θα μείνουμε σιωπηλοί μπροστά στο ξεπούλημα της γης, την περιβαλλοντική καταστροφή και την υποταγή του δημόσιου συμφέροντος στα ιδιωτικά συμφέροντα.
Ως Πρωτοβουλία Αλβανών Μεταναστ.ρι.ών και Αλληλέγγυων, επαναλαμβάνουμε ότι η διαμαρτυρία μας είναι ειρηνική. Προερχόμαστε από διαφορετικές αφετηρίες και ιδεολογικές διαδρομές, όμως μας ενώνει ένας κοινός σκοπός: η προστασία του τόπου μας και του μέλλοντός του. Μόνο ενωμένοι μπορούμε να είμαστε πραγματικά αποτελεσματικοί. Οι διχασμοί εξυπηρετούν μόνο εκείνους που επιδιώκουν να μας αποδυναμώσουν.
Καλούμε όλες τις συμπατριώτισσες και όλους τους συμπατριώτες, καθώς και κάθε αλληλέγγυο άνθρωπο, να συμμετάσχουν για τέταρτη συνεχόμενη εβδομάδα στη συγκέντρωσή μας στο Σύνταγμα, απαιτώντας:
Να ακυρωθεί άμεσα το έργο!
Να αποτραπεί η πλήρης οικολογική καταστροφή!
Να σταματήσει το ξεπούλημα της γης!
Αυτή η γη ανήκει στον λαό της!
Ο αγώνας συνεχίζεται – η γη δεν ξεπουλιέται!
Συνθήματα:
Sazani, Zverneci, ne fyt do ju ngeci!
Mos na lini pa atdhe, ketu ligjin e bejme ne!
Anullo Projektin!
Atdheu, atdheu, atdheu eshte i yni!
Απ’ τη Γαύδο ως το Σαζάν, τα νησιά μας ξεπουλάν!
Ούτε γη, ούτε νερό, η φύση ανήκει στον λαό!
Καμία θυσία για την ολιγαρχία, κάτω τα χέρια σας από την Αλβανία!
Τιράνα – Αθήνα, Γαύδο και Σαζάν, η αλληλεγγύη για πάντα θα νικά!».

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

Την ώρα που γράφω αυτές τις γραμμές ακούω από το μπαλκόνι μου τη βοή της διαδήλωσης.

Τύχη καλή για μένα έφερε να βρίσκομαι στα Τίρανα για διαλέξεις αυτές τις μέρες των διαδηλώσεων που έχουν συγκεντρώσει παγκόσμιο διαγενεακό ενδιαφέρον. Εδώ καταθέτω τις σκέψεις μου γι’αυτό που παρακολουθώ ότι συμβαίνει εδώ.

Με αφορμή την υπόθεση του επενδυτικού σχεδίου Κουσνέρ στη λιμνοθάλασσα του Σβερνέτς και τη νήσο Σάσωνα, ξεκίνησε ένα γαϊτανάκι αντιδράσεων που ονομάστηκε «κίνημα των φλαμίνγκο». Στον υδροβιότοπο αυτόν που ουσιαστικά αποτελεί το δέλτα της εκβολής του ποταμού Αωού, κατοικεί ένα αριθμός της τάξης του 6% του συνόλου του ευρωπαϊκού πληθυσμού του πουλιού αυτού.

 

Ilir Tsouko

 

Πολύ γρήγορα το κίνημα ξέφυγε από την αρχική αμιγώς περιβαλλοντολογική του στόχευση. Και όταν λέω «πολύ γρήγορα» εννοώ μάλλον κυριολεκτικά αμέσως. Από την αρχή των διαδηλώσεων, η αυστηρά οικολογική διεκδίκηση έχει περιοριστεί στη γαλαρία των διαδηλωτών. Ως κυρίαρχο προτάχθηκε καθολικά το αίτημα εναντίον της εκποίησης της δημόσιας περιουσίας και του φυσικού πλούτου της χώρας. Αυτό, αμέσως πάλι, οδήγησε σε μια ανεξέλεγκτη ανάφλεξη συνολικής αποστροφής προς το σύστημα διακυβέρνησης της Αλβανίας. Και επειδή το σύστημα αυτό έχει έναν αδιανόητα προσωποπαγή χαρακτήρα συγκροτημένο γύρω από τον χαρισματικό πρωθυπουργό Έντι Ράμα, αυτός είναι που βρίσκεται στοχοποιημένος από τους διαδηλωτές.

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές διάγουμε ήδη την 12η μέρα των διαδηλώσεων και τα πρώτα συμπεράσματα που μπορούν να συναχθούν είναι τα ακόλουθα:

1ον. Είναι η πρώτη φορά που το καθεστώς Ράμα αντιμετωπίζει στα δεκατρία χρόνια κυριαρχίας του ένα τέτοιο ρήγμα νομιμοποίησης στις συνειδήσεις των Αλβανών πολιτών. Η τελευταία φορά που μπορούμε να κάνουμε λόγο για κίνημα εναντίον της αλβανικής κυβέρνησης ήταν το αυτόνομο φοιτητικό κίνημα που έλαβε χώρα από το τέλος του 2018 ως το Φλεβάρη του 2019 ενάντια στα υψηλά δίδακτρα και τις συνθήκες στα πανεπιστήμια, πετυχαίνοντας την ακύρωση των μέτρων.

Με την εξαίρεση αυτής της περιόδου, ο Ράμα απολαμβάνει τη δημοφιλία του τόσο εντός όσο εκτός Αλβανίας με τρόπο που όσο περνάει ο καιρός γίνεται ολοένα και πιο εκκεντρικός: δυσανάλογα εκκεντρικός, θα έλεγα, για μια χώρα του αλβανικού μεγέθους. Και αυτό διότι στο τελευταίο μισό της διάρκειας της πρωθυπουργίας του (σχηματικά από το 2019 και ύστερα) δεν έχει απέναντί του κάποιο θεσμικό αντίβαρο ή αντίπαλο πολιτικό δέος να τον συγκρατήσει.

 

Ilir Tsouko

 

2ο. Όταν όμως δεν έχεις κάποιον ή κάτι να σε κρατά, γίνεσαι δέσμιος της ναρκισσιστικής ορμής σου. Οι αρετές γίνονται πάθη. Αυτό έπαθε ο Ράμα εδώ και κάμποσο καιρό. Κινεί μόνος του τα νήματα της αλβανικής πολιτικής σκηνής χωρίς κανένα εμπόδιο που θα μπορούσε να τον βάλει να αναστοχαστεί τα κεκτημένα του, τις προκλήσεις και τις ματαιώσεις που έχει επιφέρει. Με τον τρόπο αυτό, ένας ομολογουμένως ευφυέστατος και χαρισματικός ηγέτης δεν δείχνει να μπορεί να καταλάβει εν έτει 2026 ότι ένας λαός δυσκολεύεται να ακολουθήσει αυτή τη ρητορική περί ανάπτυξης χωρίς αντιρρήσεις.

Εδώ βέβαια ο ίδιος ο Ράμα θα αντέτεινε ότι «μια χαρά ακολουθεί ο λαός ως σήμερα» και θα είχε απολύτως – μα απολύτως δίκιο. Οι Αλβανοί έχουν εθιστεί στη μέθη της ανάπτυξης, συναινώντας αλόγιστα στην οικολογική καταστροφή της ακτογραμμής της χώρας τους (και όχι μόνο). Όμως, έρχεται κάποια στιγμή που φτάνει ο κόμπος στο χτένι. Αυτό έγινε στην περίπτωσή μας.

Η Αλβανία δεν είναι Ελλάδα. Και η Ελλάδα έχει καταστρέψει, αλλά η ζημιά στην Αλβανία είναι ασύγκριτη. Διότι ασύγκριτα είναι τα μεγέθη: η ακτογραμμή της Αλβανίας είναι 475 χιλιόμετρα ενώ της Ελλάδας σχεδόν 14 χιλιάδες. Τα νησιά και οι βραχονησίδες της Ελλάδας είναι έξι χιλιάδες, της Αλβανίας 13, εκ των οποίων μόνο η Σάσωνα πληροί τις προϋποθέσεις αυτού που ορίζεται ως νησί. Ε λοιπόν όταν έχεις μόνο ένα νησί ως κράτος, δεν το πουλάς! Έστω και ακατοίκητο. Αυτό δεν έπρεπε να είναι συζητήσιμο.

3ο. Η κρισιμότερη ωστόσο διάσταση που έχει λάβει το κύμα των διαδηλώσεων στα Τίρανα που δεν εμφανίζεται ακόμη διατεθειμένο να ξεφουσκώσει, δεν είναι ούτε το οικολογικό, ούτε πλέον η άρνηση στην εκποίηση των κοινών. Αυτά υπήρξαν οι θρυαλλίδες. Αυτό που έβγαλε και κρατάει τον κόσμο στο δρόμο, είναι η συνολική και εφ’όλης της ύλης εναντίωση στον ίδιο τον Αλβανό πρωθυπουργό και τον τρόπο με τον οποίο ασκεί την εξουσία του. Δεν κάνω λόγο για «αλβανική κυβέρνηση» διότι ο κόσμος δεν στρέφεται εναντίον της κυβέρνησης γενικά, αλλά εναντίον του ισχυρότερου πολιτικού κεφαλαίου που ανέδειξε η μεταψυχροπολεμική Αλβανία που ακούει στο όνομα Έντι Ράμα.

 

Ilir Tsouko

 

Όταν όμως λέμε ο «κόσμος» που διαδηλώνει θα πρέπει να είναι σαφές ότι μιλάμε για ένα απολύτως ανομοιογενές πολιτικό και ιδεολογικό σύνολο στο οποίο ανήκουν αλβανοί εθνικιστές που στρέφονται εναντίον του «ξεπουλήματος της πατρίδας» (όπως θα το έκανε οποιοδήποτε λαϊκιστικό ακροδεξιό κόμμα), συντηρητικοί, προοδευτικοί, οικολόγοι, διανοούμενοι, εργαζόμενοι αλλά και μια σημαντική μάζα νέων απολιτίκ της γενιάς z. Αυτό είναι το μόνο ακροατήριο ενώπιον του οποίου ο μάστορας της επικοινωνίας Ράμα αδυνατεί να διεισδύσει και να κατανοήσει. Οι νέοι αυτοί είναι μάλιστα εκείνοι που δίνουν τον τόνο όταν τελειώνει η διαδήλωση κάθε βράδυ στον κεντρικό δρόμο των Τιράνων μπροστά στο πρωθυπουργικό μέγαρο. Τότε, είναι που πραγματικά φαίνεται η πρωτοφανής για τα αλβανικά δεδομένα δυναμική των διαδηλωτών. Οι νέοι αυτοί φτιάχνουν ομάδες οι οποίες ειρηνικά και μαζικά γυρνάνε στους δρόμους του ιστορικού κέντρου της αλβανικής πρωτεύουσας προσκαλώντας τον κόσμο να σηκωθεί από τα καφενεία. Και το καταφέρνουν. Για πρώτη φορά βλέπουμε ένα πραγματικό grassroots κίνημα στην χώρα αυτή. Ένα βήμα μπροστά για την Αλβανία, είτε συμφωνεί κανείς, είτε διαφωνεί μαζί του.

4ο. Αυτή η ασυμμάζευτη ετερογένεια των διαδηλωτών είναι δίκοπη. Είναι η ισχύς της μαζικότητας, είναι όμως και η αδυναμία αντοχής. Στο τελευταίο προφανώς ποντάρει εν όψει της καλοκαιρινής ζέστης και ο Ράμα, όπως θα έκανε καθένας στη θέση του, προσπαθώντας να κερδίσει χρόνο. Ο Αλβανός πρωθυπουργός ωστόσο – ακουσίως ή εκουσίως ενίοτε – δυναμιτίζει το κλίμα προσπαθώντας να απαξιώσει το κίνημα, σαρκαζόμενος και ειρωνευόμενός το με ανοίκειο για αρχηγό κράτους τρόπο. Αυτό πεισμώνει τους διαδηλωτές που βλέπουν για πρώτη φορά έναν παντοδύναμο ηγέτη να χάνει τον έλεγχο και την ψυχραιμία του, βάζοντάς τα με όλα και με όλους. Ως και η δημοσιογράφος του CNN την πλήρωσε… Αυτά είναι συμπτώματα ορατής αστάθειας.

Στο κείμενο αυτό προσπάθησα να αποδώσω αυτά που κατάλαβα την τελευταία βδομάδα στα Τίρανα. Δεν είμαι σε θέση να προβλέψω την έκβαση των πραγμάτων σε μικρή διάρκεια. Κανείς νομίζω δεν είναι. Το επίπεδο μη προβλεψιμότητας εδώ είναι στα ιστορικά υψηλά του.

Σε κάθε όμως περίπτωση, στη μέση ή μακρά διάρκεια το μέλλον στην Αλβανία δεν θα είναι πλέον το ίδιο εύκολο για τον πρωθυπουργό της. Μέχρι σήμερα, ο Ράμα αρέσκονταν να πιστώνεται όλα τα θετικά: τον μετασχηματισμό της χώρας του στα χρόνια του και κυρίως την αλλαγή της εικόνας της προς το καλύτερο. Ως έναν βαθμό, εύλογα. Τώρα όμως φαίνεται πως έρχεται η στιγμή που θα χρεωθεί και τις αμαρτίες του.

Πηγή: news247.gr

ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΔΟΥΛΙΑ

Η Αλβανία ξεσηκώνεται για ένα αύριο που θα ανήκει σε όλ@. Στους ανθρώπους, στα πουλιά, στα ζώα, τα δέντρα και τα λουλούδια. Σε ό,τι ζει και αναπνέει γύρω μας. Κυρίως, όμως, θα ανήκει στους αξιοπρεπείς ανθρώπους που δεν ξεπουλιούνται και στις περήφανες συνειδήσεις που δεν βολεύονται με λιγότερη ανάσα.  

Αυτό που συμβαίνει στην Αλβανία, η λεγόμενη «επανάσταση των φλαμίνγκο», δεν είναι ο λαός που ζητά «τουλάχιστον» να μην του πάρουν τη γη του. Είναι ο λαός που ζητά περισσότερα, αυτά που του ανήκουν. Δεν είναι ο αγώνας του «έστω», είναι ο αγώνας του «θα τα πάρουμε όλα πίσω». Είναι αυτός ο μεγαλειώδης αγώνας. 

Κάπου ανάμεσα στο τρέξιμο και την προετοιμασία για την απογευματινή διαδήλωση, η Αριέλα Ζενέλι, ακτιβίστρια από το «Κίνημα Μαζί», ένα αλβανικό αριστερό κόμμα που ιδρύθηκε το 2022, βρήκε λίγο χρόνο για να μιλήσει στη ROSA για όσα συμβαίνουν στη χώρα της. 

Μας εξήγησε τα πάντα η Αριέλα. Τόσο για τις κινητοποιήσεις κατά της λεηλασίας της αλβανικής φύσης στις περιοχές του Ζβέρνετς και του Pishe Poro-Nartë για την πολυτελή επένδυση Κούσνερ, όσο και για τη ζωντανή μάχη για ένα καλύτερο μέλλον, η οποία είναι πιο αναγκαία από ποτέ στη «γειτονιά» μας που λέγεται Βαλκάνια και Μεσόγειος.

Αν κάτι από αυτά που μας είπε κρατάμε ήδη από την αρχή της κουβέντας, είναι το εξής: «Για εμένα, η διαμαρτυρία δεν αποτελεί απλώς μια οργισμένη αντίδραση απέναντι σε ένα αδιαφανές τουριστικό σχέδιο ή στον επόμενο ολιγάρχη, αλλά μια αντίσταση σε ένα οικονομικό μοντέλο που συσσωρεύει πλούτο μέσω της απαλλοτρίωσης των κατοίκων».

Το χρονικό του κινήματος: Ένα μικρό explainer από την Αριέλα

Ζητήσαμε από την ακτιβίστρια να μας εξηγήσει με απλά λόγια όσα εκτυλίσσονται στην Αλβανία: τι περιλαμβάνει η επένδυση που συνδέεται με την οικογένεια Τραμπ και γιατί είναι κάτι στο οποίο αντιτίθενται τόσο οι πολίτες. 

Ουσιαστικά, όλα ξεκίνησαν ως αντίδραση κατοίκων της περιοχής του Ζβέρνετς και του Pishe Poro-Nartë, που αντιτίθενται στην ανέγερση πολυτελούς θερέτρου σε μια προστατευόμενη περιοχή. Στην αρχή, στις διαμαρτυρίες συμμετείχαν κάτοικοι και περιβαλλοντικοί ακτιβιστές, ανάμεσά τους και το «Κίνημα Μαζί». 

Λόγω της παρθένας φύσης της και της λιμνοθάλασσας που φιλοξενεί αποδημητικά πουλιά όπως τα φλαμίνγκο, η περιοχή έχει χαρακτηριστεί ως προστατευόμενη. Ωστόσο, αυτό δεν εμπόδισε την κυβέρνηση να εγκρίνει σχέδια “ανάπτυξης”», συνεχίζει να αφηγείται η Αριέλα.

Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι και έγινε η θρυαλλίδα για να ξεσπάσουν ευρύτερες λαϊκές κινητοποιήσεις, ήταν η ακραία βία σε βάρος διαδηλωτών από ιδιωτικούς φρουρούς της επένδυσης. Εικόνες με μασκοφόρους μπράβους να σέρνουν διαδηλωτή στο έδαφος, με την Κρατική Αστυνομία παρούσα, έκαναν τον γύρο του διαδικτύου. Εσωτερικά, στην Αλβανία, όσα διαδραματίστηκαν στο σημείο «προκάλεσαν αντιδράσεις και λαϊκή αγανάκτηση». 

«Ήταν ακριβώς αυτή η βία που λειτούργησε ως καταλύτης για την εξάπλωση της διαμαρτυρίας», θα σχολιάσει η Αριέλα και θα μας περιγράψει πώς από τις μικρές και περιορισμένες διαμαρτυρίες φτάσαμε στις δυναμικές και μαζικές διαδηλώσεις στη γειτονική μας χώρα. «Αυτό που ξεκίνησε ως αγώνας για την προστασία μιας συγκεκριμένης φυσικής περιοχής μετατράπηκε σταδιακά σε μια ευρύτερη μορφή αντίστασης απέναντι στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τα δημόσια αγαθά και η γη στην Αλβανία τις τελευταίες δεκαετίες».

«Ο Ράμα στη φυλακή» και «ο Μπερίσα στη φυλακή», είναι συνθήματα που κυριαρχούν και αποκαλύπτουν πως η δυσαρέσκεια της κοινωνίας «δεν τρέφεται μόνο κατά της σημερινής κυβέρνησης, αλλά συνολικά απέναντι στο πολιτικό κατεστημένο των τελευταίων 35 ετών».

«Με το σύνθημα “Η Αλβανία δεν πωλείται”, ζητήσαμε την ακύρωση του έργου στο Ζβέρνετς, την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα και την απαγόρευση πολιτικών που ευνοούν ολιγάρχες και ξένους επενδυτές συνδεδεμένους με την εξουσία, εις βάρος του δημόσιου συμφέροντος», συμπληρώνει η Αριέλα μιλώντας στη ROSA.

«Δεν θέλουν την ανάπτυξη;», θα ρωτήσουν κάποι@ και η Αριέλα θα απαντήσει

Και γιατί βγαίνουν στον δρόμο οι πολίτες της χώρας, εναντίον μιας επένδυσης που υποτίθεται θα φέρει πρόοδο στην οικονομία και τον τουρισμό, ρωτούν κάποι@. 

Στην περίπτωση της περιοχής Pishë Poro–Nartë, το σχέδιο απόφασης επιτρέπει τη δημιουργία καταλυμάτων αγροτουρισμού, χώρων κάμπινγκ, εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, κέντρων ιχθυοκαλλιέργειας και, με την έγκριση του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας, την κατασκευή αστικών περιοχών και αυτοκινητοδρόμων. Τα παραπάνω, λέει η ακτιβίστρια του «Κινήματος Μαζί», συνιστούν μια παρέμβαση με σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις στα ευαίσθητα οικοσυστήματα που είναι γνωστά για τη βιοποικιλότητα και την οικολογική τους σημασία.

Ωστόσο, δεν είναι μόνο οι περιβαλλοντικές ανησυχίες που προκαλούν τις αντιδράσεις. «Πολλοί αντιτίθενται επειδή το θεωρούν μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου που εξελίσσεται στην Αλβανία, όπου δημόσια γη ή περιουσίες μικρών κατοίκων μεταβιβάζονται -συχνά με αδιαφανείς και διεφθαρμένες διαδικασίες- προς όφελος τοπικών ολιγαρχών και ξένων επενδυτών». 

Μέσω νομικών εργαλείων, μας εξηγεί η Αριέλα, «δημιουργούνται συνθήκες που ευνοούν τη συγκέντρωση πλούτου και κεφαλαίου στα χέρια λίγων, συχνά εις βάρος των τοπικών κοινοτήτων». Στην Περίπτωση του Ζβέρνετς, «πιστεύουμε ότι διακυβεύονται μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, τα οποία δεν έχουν καμία σχέση με την ευημερία του αλβανικού λαού, αλλά με τον περαιτέρω πλουτισμό ντόπιων και ξένων ολιγαρχών, καθώς και διεφθαρμένων αξιωματούχων».

«Είμαστε αντίθετοι σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που καταστρέφει δημόσια αγαθά, παραβιάζει την εδαφική ακεραιότητα, βλάπτει προστατευόμενες περιοχές και συγκεντρώνει τα οφέλη σε μια προνομιούχα μειονότητα, ενώ το κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος το επωμίζεται η πλειονότητα των πολιτών», ξεκαθαρίζει.

Για τον Ράμα: «Το μόνο που απαιτείται είναι η παραίτησή του»

Η ίδια, σχολίασε και τη στάση του πρωθυπουργού της χώρας, ο οποίος έχει δώσει πλήρη στήριξη στην επένδυση Κούσνερ, σημειώνοντας πως όσο βρίσκεται αυτός στην κυβέρνηση, δεν υπάρχει καμία απολύτως πιθανότητα να σταματήσει. 

«Υπό αυτές τις συνθήκες, κανείς πλέον δεν ζητά να διαπραγματευτεί μαζί του. Το μόνο που απαιτείται είναι η παραίτησή του», τα ξεκάθαρα λόγια της ακτιβίστριας, με τα οποία ασκεί έντονη κριτική στην έλλειψη διαφάνειας γύρω από το έργο. 

Tο κάλεσμα της διαμαρτυρίας είναι: “Παραίτηση!”

«Από τη μία πλευρά, ο πρωθυπουργός υπερασπίστηκε την επένδυση, λέγοντας ότι εκεί θα επενδυθούν 4 δισεκατομμύρια ευρώ· από την άλλη, έχει δηλώσει ότι ακόμη δεν υπάρχει τελικό σχέδιο και ότι η εταιρεία βρίσκεται στη φάση της περιβαλλοντικής μελέτης. Αυτές οι δηλώσεις είναι αντιφατικές. Ο Ράμα εμφανίζεται καθημερινά με μια νέα προσέγγιση και είναι σαφές ότι φοβάται. Έχει επίσης καλέσει σε διαπραγματεύσεις, αλλά το κάλεσμα της διαμαρτυρίας είναι: “Παραίτηση!”.

«Η επανάσταση των φλαμίνγκο»: Το εντυπωσιακό πτηνό ως σύμβολο κοινωνικής αντίστασης

Χάρτινα φλαμίνγκο μεταφέρουν το αίτημα του αλβανικού λαού, με τις κινητοποιήσεις να λαμβάνουν προσοχή ως «Η επανάσταση των φλαμίνγκο». Πώς το σπάνιο και εντυπωσιακό πτηνό έγινε το σύμβολο κόντρα στην καταπάτηση του δημόσιου χώρου και της υπεράσπισης της φύσης και της ζωής;

«Το φλαμίνγκο έχει γίνει ένα ισχυρό σύμβολο τόσο της μοναδικής βιοποικιλότητας της Λιμνοθάλασσας όσο και της αντίστασης απέναντι σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που απειλεί προστατευόμενες φυσικές περιοχές. Το οικοσύστημα της Νάρτας φιλοξενεί περισσότερα από 200 είδη πτηνών, συμπεριλαμβανομένων απειλούμενων ειδών όπως τα φλαμίνγκο και οι αργυροπελεκάνοι (Dalmatian pelicans), γεγονός που το καθιστά έναν από τους σημαντικότερους οικολογικούς τόπους στην Αλβανία», εξηγεί η Αριέλα.

Όμως, για πολλούς διαδηλωτές, το ροζ πτηνό δεν αντιπροσωπεύει μόνο την άγρια ζωή που απειλείται από επενδυτικά έργα σαν αυτό του Κούσνερ. Πρεσβεύει επίσης «και τον ευρύτερο αγώνα για την υπεράσπιση των δημόσιων αγαθών, της φυσικής κληρονομιάς και του περιβάλλοντος απέναντι σε ιδιωτικά συμφέροντα».

Κάπως έτσι, το φλαμίνγκο «αναβαθμίστηκε» σε «σύμβολο περιβαλλοντικής προστασίας, κοινωνικής αντίστασης και της απαίτησης για ένα διαφορετικό όραμα ανάπτυξης» για να μας πει το εξής: Η Αλβανία δεν πωλείται.

Η φαντασία στην εξουσία: Η νεολαία δίνει τις μάχες της γενιάς της

Φλαμίνγκο, δημιουργικότητα, ποπ στοιχείο, μαχητικότητα και η φαντασία στην εξουσία. Αν και η νιότη δεν είναι αποκλειστικά ηλικιακό προνόμιο, δεν μπορούμε παρά να παρατηρήσουμε πως στην Αλβανία, τα ηνία του κινήματος κρατά η νέα γενιά, η οποία με πείσμα δίνει τις μάχες της και δείχνει τον δρόμο. 

«Μια νέα Αλβανία» είναι ένα από τα συνθήματα που φωνάζουν άνθρωποι κάθε ηλικίας στις διαδηλώσεις και συνοψίζει «το όραμα για τη δημιουργία μιας κοινωνίας και μιας κυβέρνησης διαφορετικής από αυτή που έχουν σήμερα, όχι απλώς με μικρές αλλαγές στο υπάρχον σύστημα», περιγράφει η Αριέλα. 

Όχι απλώς με μικρές αλλαγές στο υπάρχον σύστημα

«Η έντονη συμμετοχή της νεότερης γενιάς πηγάζει από μια βαθιά απογοήτευση που έχει συσσωρευτεί επί δεκαετίες. Οι νέοι Αλβανοί έχουν κουραστεί να ζουν με τη διαφθορά, τις οικονομικές ανισότητες, τις περιορισμένες ευκαιρίες εξέλιξης, το εκτοξευόμενο κόστος ζωής και την αίσθηση ότι η μετανάστευση είναι η μοναδική τους ευκαιρία για ένα καλύτερο μέλλον», προσθέτει, και -νομίζω- ταυτιζόμαστε. 

«Το μήνυμά μας είναι πως η αλληλεγγύη είναι απαραίτητη»

Όταν μίλησα με την Αριέλα, σκεπτόμενη τι θα ρωτήσω, ένα πράγμα δεν μπορούσε να φύγει από το μυαλό μου: Πως με τους αγωνιζόμενους λαούς ανά τον κόσμο, τίποτα δεν έχουμε να χωρίσουμε. Οι μάχες μας είναι κοινές, το μέλλον μας είναι αβέβαιο και η καταπίεση μας πατάει στον λαιμό ακριβώς με τον ίδιο τρόπο. 

Το αποτυπώνει, εξάλλου, και η ίδια η Αριέλα, στο μήνυμά της, στο οποίο λέει:

«Αυτό που μας ενώνει στα Βαλκάνια και τη Μεσόγειο είναι ο αγώνας να προστατέψουμε τους δημόσιους χώρους, τη φύση και το κοινό μας μέλλον. Μέλλον που δεν θα ορίζεται από το κέρδος και το συμφέρον ντόπιων και διεθνών ολιγαρχών. Αν και διαφορετικές χώρες, αντιμετωπίζουμε κοινές προκλήσεις: Διαφθορά, βάθεμα των ανισοτήτων. Το μήνυμά μας είναι πως η αλληλεγγύη είναι απαραίτητη. Χρειαζόμαστε μια συλλογική δέσμευση για την οικοδόμηση ενός μέλλοντος βασισμένου στην κοινωνική δικαιοσύνη». 

Αυτό είναι το παντοτινό νήμα των αγώνων μας. Ή, αλλιώς, όπως θα μας πει η ακτιβίστρια: «Καρδιές μαζί, μυαλά μαζί – Το μέλλον ανήκει σε όλ@».

Πηγή: rosa.gr

Σοβαρές καταγγελίες για βίαιη επίθεση από ιδιωτικούς φρουρούς ασφαλείας διατυπώνει ο Έλληνας ομογενής που τραυματίστηκε κατά τα επεισόδια που σημειώθηκαν στη Σβέρνιτσα της Αλβανίας, στην περιοχή όπου σχεδιάζεται μεγάλη τουριστική επένδυση που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ.

Μιλώντας στον ΣΚΑΪ, ο ομογενής υποστήριξε ότι δέχθηκε ισχυρό χτύπημα στην καρωτίδα, χάνοντας τις αισθήσεις του, ενώ στη συνέχεια, όπως καταγγέλλει, σύρθηκε και μεταφέρθηκε βίαια από άνδρες ιδιωτικής ασφάλειας.

«Με χτύπησε στην καρωτίδα πάρα πολύ δυνατά. Επειδή έχω ασχοληθεί με την πάλη, το χτύπημα αυτό θα μπορούσε να ήταν θανατηφόρο. Έχασα τις αισθήσεις μου. Με τραβάγανε, με σέρνανε, με έβαλαν σε αυτοκίνητο, με πήγανε πιο κάτω και με απείλησαν. Αυτοί οι άνθρωποι οπλοφορούσαν», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι εκτάσεις για τις οποίες διαμαρτύρονται οι κάτοικοι ανήκουν στις οικογένειές τους εδώ και γενιές και ότι μέχρι σήμερα δεν έχει δοθεί σαφής απάντηση για την περίφραξη της περιοχής.

«Είναι με χαρτιά, ήταν των παππούδων μας και των πατεράδων μας. Τώρα προσπαθούμε να τα πάρουμε κι εμείς με τη σειρά μας, αλλά αυτό είναι αδύνατο. Έχει μπει φράχτης και κανείς δεν μας εξηγεί γιατί δεν μπορούμε να πάμε στα κτήματά μας. Έχουν κλείσει ακόμη και τον δημόσιο δρόμο του χωριού», δήλωσε.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η κόρη του, η οποία κατήγγειλε ότι ο πατέρας της δέχθηκε απειλές για τη ζωή του.

«Τον χτύπησαν, τον έσυραν σαν τσουβάλι, του έβγαλαν όπλο μέσα σε ένα αυτοκίνητο και τον απείλησαν. Πρόκειται για περιουσίες που περνούν από γενιά σε γενιά. Ξαφνικά, πριν από τρία χρόνια, εμφανίστηκαν κάποιοι που παρουσιάζονται ως ιδιοκτήτες», ανέφερε.

Η επένδυση της οικογένειας Τραμπ που βρίσκεται στο επίκεντρο

Τα επεισόδια συνδέονται με την έντονη αντιπαράθεση που έχει ξεσπάσει γύρω από την τουριστική ανάπτυξη στη Σβέρνιτσα και τη γειτονική νήσο Σαζάν, απέναντι από την Αυλώνα.

Σύμφωνα με τα σχέδια που έχουν παρουσιαστεί, προβλέπεται η δημιουργία ενός υπερπολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος με ξενοδοχεία, βίλες, μαρίνες και εγκαταστάσεις αναψυχής υψηλών προδιαγραφών. Το επενδυτικό σχέδιο συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, και την Ιβάνκα Τραμπ, αν και οι εταιρείες που εμφανίζονται να το υλοποιούν είναι καταχωρημένες στην Αλβανία.

Η περιοχή βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος από το 2024, όταν ο Κούσνερ και η Ιβάνκα Τραμπ επισκέφθηκαν τη Σβέρνιτσα και τη Σαζάν εξετάζοντας τις δυνατότητες ανάπτυξης τουριστικών εγκαταστάσεων υψηλού επιπέδου. Στη συνέχεια το έργο χαρακτηρίστηκε «Στρατηγική Επένδυση» από τις αλβανικές αρχές, ενώ στις αρχές του 2026 η Ιβάνκα Τραμπ επέστρεψε στην περιοχή συνοδευόμενη από διεθνείς αρχιτέκτονες και συνεργάτες για την προώθηση του σχεδιασμού.

Ωστόσο, το έργο συναντά έντονες αντιδράσεις από κατοίκους και ιδιοκτήτες γης, οι οποίοι αμφισβητούν το ιδιοκτησιακό καθεστώς των εκτάσεων και υποστηρίζουν ότι τα κτήματα ανήκουν στις τοπικές οικογένειες. Παράλληλα, περιβαλλοντικές οργανώσεις ζητούν την αναστολή της επένδυσης, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για προστατευόμενη περιοχή με ιδιαίτερα σημαντική βιοποικιλότητα.

Οι εξελίξεις έχουν μετατρέψει τη Σβέρνιτσα σε ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα επενδυτικά εγχειρήματα στην Αλβανία, με τη διαμάχη να εκτείνεται πλέον από το ιδιοκτησιακό καθεστώς και τις περιβαλλοντικές ανησυχίες έως τις διπλωματικές σχέσεις Αθήνας και Τιράνων.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΓΚΟΓΚΟΓΛΟΥ

πάρχουν κάποια iconic ταξιδιωτικά «κλικ» που όλοι γνωρίζουμε. Ίσως τα έχουμε δει σε τουριστικούς οδηγούς, διαφημίσεις ή αναρτήσεις στα social media. Ποιος έχει ταξιδέψει στα ελληνικά νησιά και δεν έχει βγάλει φωτογραφία ένα στενό, γραφικό σοκάκι, όπου τα κάτασπρα, χαμηλά σπίτια καλύπτονται από βουκαμβίλιες; Ποιος δεν απαθανάτισε κάποια πλατεία της Ρώμης, όπου έκατσε να πιεί τον απογευματινό του καφέ, γεμάτη κόσμο; Είναι κάποιες εικόνες χαρακτηριστικές των πιο ιστορικών ευρωπαϊκών πόλεων, οι οποίες προσελκύουν εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως. Πόσο ευχάριστο είναι, όμως, αυτό για τους κατοίκους;

Πίσω από τα ειδυλλιακά σκηνικά, υπάρχει η σκληρή πραγματικότητα του υπερτουρισμού. Οι πόλεις και γενικότερα οι προορισμοί γεμίζουν τόσο πολύ από τουρίστες που η καθημερινή ζωή των κατοίκων τους γίνεται ανυπόφορη. Στο πλαίσιο αυτό, τα τελευταία χρόνια έρχονται στην επιφάνεια εντάσεις, διαμαρτυρίες και μια γενικότερη αίσθηση ότι ο δημόσιος χώρος παύει να ανήκει σε αυτούς που κατοικούν γύρω από αυτόν.

Η κρίση δεν αφορά μόνο κάποια τυχαία σημεία του κόσμου. Από τη Βαρκελώνη και τη Βενετία μέχρι το Notting Hill του Λονδίνου και τα νησιά του Αιγαίου, οι ντόπιοι εκφράζουν όλο και πιο έντονα την αντίθεσή τους στην υπερβολική τουριστική πίεση. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι αυτή η πίεση δεν είναι μόνο μία αίσθηση, αλλά πραγματικό, απολύτως μετρήσιμο πρόβλημα που αγγίζει κάθε πτυχή της ζωής των ντόπιων- από την οικονομία και το περιβάλλον μέχρι την κοινωνική συνοχή και τον πολιτισμό.

Η αντεπίθεση του Notting Hill

Στο Λονδίνο, οι κάτοικοι του Notting Hill βλέπουν την πάλαι ποτέ ήσυχη γειτονιά τους, που έγινε γνωστή σε όλο τον κόσμο από την ομώνυμη ταινία της δεκαετίας του ’90,  να αλλάζει. Ξεκάθαρα, είναι μία από τις πιο Instagram- friendly γειτονιές της βρετανικής πρωτεύουσας.

 

 

 

Όμως, οι πολύχρωμες προσόψεις των σπιτιών, τα προσεγμένα πεζοδρόμια και η έντονη τουριστική κίνηση έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό κοκτέιλ. Το Notting Hill έχει μετατραπεί σε θεματικό πάρκο, με τους επισκέπτες του να μην ενδιαφέρεται για την καθημερινότητα των ανθρώπων που ζουν εκεί, αλλά μόνο για το επόμενο «τέλειο» φωτογραφικό κλικ.

Η απάντηση των κατοίκων ήρθε με απρόσμενο, αλλά βαθιά πολιτικό και ουσιαστικό τρόπο: οι όψεις των βικτωριανών σπιτιών στη γνωστή οδό Lancaster βάφτηκαν μαύρες. Σιγά-σιγά, τα έντονα χρώματα εξαφανίστηκαν, τα φωτεινά παστέλ έγιναν ψυχρά γκρίζα και τα ζωντανά χρώματα αντικαταστάθηκαν από ουδέτερες αποχρώσεις. Η άρνηση και η απόρριψη της επέλασης των τουριστών έγινε οπτικό ζήτημα.

Η κίνηση δεν είναι απλώς αισθητική. Οι κάτοικοι αναφέρουν περιστατικά με τουρίστες που ζητούν να μπουν στα σπίτια για να βγάλουν φωτογραφία, τρώνε στα σκαλιά των εισόδων τους, αλλάζουν ρούχα στη μέση του δρόμου. Η καθημερινότητα των κατοίκων της λονδρέζικης γειτονιάς έχει γίνει ένα αδιάκοπο σκηνικό για ξένες στιγμές, με τους ίδιους να νιώθουν ξένοι. Πίσω από το αίτημα «αφήστε μας να ζήσουμε», μία κοινότητα επικοινωνεί την ανάγκη για ανάκτηση του χώρου και της ταυτότητάς της.

 

Η Γηραιά Ήπειρος σε αναβρασμό

Το Notting Hill δεν είναι μεμονωμένη περίπτωση. Το 2025 μοιάζει να είναι μια χρονιά ορόσημο, όπου η κοινωνική αντοχή στον υπερτουρισμό δοκιμάζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι ιστορικές πόλεις της Γηραιάς Ηπείρου ξυπνούν από τη λήθη της ανεξέλεγκτης τουριστικής ανάπτυξης και αντιδρούν δυναμικά.

Στη Βαρκελώνη οι κάτοικοι κατέφυγαν σε ειρηνικές, αλλά σαφώς συμβολικές δράσεις: ψέκασαν τους τουρίστες με νεροπίστολα, θέλοντας να αναδείξουν τη δική τους αγανάκτηση για τον συνωστισμό που έχει κυριεύσει τους δρόμους τους. Στη Μαγιόρκα, οι διαδηλώσεις ήταν μαζικές και οργανωμένες, με στόχο να σταματήσει η καταστροφική πίεση που ασκεί ο μαζικός τουρισμός στο νησί και στα φυσικά του οικοσυστήματα. Στη Γένοβα, η παράσταση διαμαρτυρίας με ομοίωμα κρουαζιερόπλοιου στους στενούς δρόμους της πόλης σκιαγράφησε μια εικόνα πνιγμού και ασφυξίας που μοιάζει πλέον με καθημερινό φαινόμενο σε πολλές λιμενικές πόλεις. Ακόμα και το Παρίσι, η πόλη-σύμβολο του ευρωπαϊκού πολιτισμού και της καλαισθησίας, βίωσε απεργίες και κλείσιμο μουσείων λόγω της υπερβολικής πίεσης που δέχονται εργαζόμενοι και κάτοικοι από τον τεράστιο αριθμό επισκεπτών. Η Βενετία, με τον πιο εξόφθαλμο συνωστισμό, αναγκάστηκε να αντιδράσει δημόσια —η γαμήλια δεξίωση του Jeff Bezos, πριν μερικές μέρες, μεταφέρθηκε εκτός κέντρου, υπό την πίεση των διαδηλώσεων και των πλακατ που απαιτούσαν, «Σώστε τη Βενετία από τον Bezos».

 

Σοκάρουν τα νούμερα

Τα στοιχεία είναι αμείλικτα και δεν αφήνουν χώρο για παρερμηνείες. Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους και αναδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος. Στο Παρίσι, καταμετρήθηκαν 400.000 επισκέπτες ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο — αριθμός 20 φορές μεγαλύτερος από τον πραγματικό μόνιμο πληθυσμό της πόλης. Στα καθ’ ημάς, τα 88.000 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο σε τουριστικές περιοχές της Αθήνας προσθέτουν ένα ασφυκτικό βάρος στην ήδη επιβαρυμένη καθημερινότητα. Η Κοπεγχάγη, το Πόρτο και οι Κυκλάδες ακολουθούν, με αριθμούς που αποδεικνύουν ότι η πίεση των επισκεπτών πολλές φορές ξεπερνά κατά πολύ τις δυνατότητες των υποδομών και του περιβάλλοντος. Στη Ζάκυνθο, για παράδειγμα, το 2023 οι τουρίστες ξεπέρασαν κατά 150 φορές τον τοπικό πληθυσμό. Η αναλογία δεν αφήνει αμφιβολίες για το μέγεθος του προβλήματος. Ακόμα και χώρες όπως η Αλβανία, που παραδοσιακά δεν θεωρούνταν τουριστικός προορισμός, βιώνουν απότομη τουριστική ανάπτυξη λόγω των πακέτων που προσφέρονται σε ταξιδιώτες από Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη.

 

Ποιος φταίει;

Σε μια τόσο σύνθετη κατάσταση, η εύρεση ενός μόνο υπεύθυνου μοιάζει μάταιη. Ο υπερτουρισμός είναι προϊόν πολλών και διαφορετικών παραγόντων. Η Airbnb κατηγορεί τους ξενοδοχειακούς ομίλους για το γεγονός ότι αυτοί διαχειρίζονται τη μεγαλύτερη μερίδα της αγοράς και όχι η πλατφόρμα, που προσφέρει εναλλακτικές λύσεις στέγασης. Οι ξενοδόχοι καταγγέλλουν τις πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης για την απορρύθμιση της αγοράς κατοικίας και την εκτόπιση μόνιμων κατοίκων, που οδηγεί σε υπερβολικές τιμές και έλλειψη διαθέσιμης στέγης. Οι ψηφιακοί νομάδες και οι μακροχρόνιοι επισκέπτες κατηγορούνται ότι δημιουργούν μια νέα κατηγορία ενοικιαστών που «διώχνουν» τους ντόπιους από τις γειτονιές, ενώ οι εταιρείες κρουαζιέρας κατηγορούνται ότι αφήνουν ελάχιστα χρήματα στην τοπική οικονομία, παρά τον τεράστιο όγκο επισκεπτών που μεταφέρουν. Πάνω από όλα, όμως, υπάρχουν οι ίδιες οι κυβερνήσεις συχνά εγκρίνουν την ανέγερση νέων ξενοδοχείων, επεκτείνουν αεροδρόμια και στηρίζουν την τουριστική διαφήμιση, ενώ ταυτόχρονα καταγγέλλουν τον υπερτουρισμό και τις κοινωνικές συνέπειες του.

 

Αντιδρούν οι ντόπιοι

Οι αντιδράσεις των ντόπιων πληθυσμών ποικίλουν, και οι προσπάθειες που έχουν γίνει δεν είναι λίγες — η επιτυχία ή αποτυχία τους, όμως, είναι διφορούμενη. Στο Παρίσι και το Λονδίνο, για παράδειγμα, επιτρέπεται πλέον η βραχυχρόνια μίσθωση μέσω Airbnb για περιορισμένο αριθμό ημερών (έως 90 τον χρόνο), ενώ η Σκωτία και η Καλιφόρνια εφαρμόζουν συστήματα υποχρεωτικής αδειοδότησης. Στη Νέα Υόρκη, το νομοθετικό πλαίσιο απαγορεύει τις ενοικιάσεις μικρότερες των 30 ημερών, στοχεύοντας να περιορίσει την υποκατάσταση της μόνιμης στέγης από τουριστική. Η Βενετία πρωτοπόρησε με την επιβολή εισιτηρίου εισόδου σε συγκεκριμένες, πολυσύχναστες ημέρες, ενώ η Νέα Ζηλανδία προχώρησε στην επιβολή ειδικού τέλους εισόδου. Πολεοδομικά μέτρα προστασίας των ιστορικών κέντρων εφαρμόζονται στη Βαρκελώνη, ενώ το Άμστερνταμ απαγορεύει την ίδρυση νέων τουριστικών καταστημάτων στο κέντρο της πόλης. Σε κάποιους προορισμούς με φυσικά εμπόδια, όπως οι Άλπεις και το Φούτζι της Ιαπωνίας, εφαρμόζεται μέχρι και η απαγόρευση φωτογραφίσεων. Όμως, πολλά από τα μέτρα ουσιαστικά αποτυγχάνουν. Σε πολλές περιπτώσεις ο νόμος δεν εφαρμόζεται αποτελεσματικά και οι απαγορεύσεις δημιουργούν παράλληλες αγορές και νέους τρόπους παράκαμψης.

 

Δημόσιος χώρος;

Το πιο βαθύ ίσως πρόβλημα του υπερτουρισμού δεν είναι ούτε οι αριθμοί, ούτε οι οικονομικές συνέπειες, αλλά η αλλοίωση της ίδιας της εμπειρίας του ζην στην πόλη. Η αίσθηση ότι η πόλη έχει σταματήσει να είναι χώρος για τους κατοίκους της γίνεται καθημερινή πραγματικότητα. Δεν μπορείς να πας στο αγαπημένο σου πάρκο, όπως π.χ. το Γκουέλ της Βαρκελώνης, χωρίς κράτηση. Μικρές επιχειρήσεις όπως ο φούρνος της γειτονιάς έχουν αντικατασταθεί από μαγαζιά με τουριστικά είδη. Στο κέντρο της πόλης, τα ακίνητα έχουν μετατραπεί σε βραχυχρόνια ενοικιαζόμενα διαμερίσματα για τουρίστες.

Ακόμα και οι ντόπιοι -και αυτό στην Ελλάδα το ξέρουμε καλά- δυσκολεύονται να κάνουν διακοπές στη χώρα τους, καθώς οι τιμές στα ξενοδοχεία ανεβαίνουν και η διαθεσιμότητα μειώνεται. Οι πόλεις μας μετατρέπονται σε τουριστικά λούνα παρκ – είναι όμορφες και ζωντανές αλλά άδειες από μόνιμους κατοίκους που ζουν τους ρυθμούς τους.

 

 

Μπορεί όμως ο υπερτουρισμός να είναι απλώς το σύμπτωμα και όχι η αιτία; Υπάρχουν φωνές που υποστηρίζουν ότι η οργή στρέφεται στο λάθος στόχο. Δε φταίνε οι τουρίστες, αλλά η έλλειψη κοινωνικής πολιτικής, η ανεπάρκεια σχεδιασμού και η παραμέληση των τοπικών αναγκών. Αν οι δημόσιοι χώροι προστατεύονταν αποτελεσματικά και τα έσοδα από τον τουρισμό κατευθύνονταν στις κοινότητες και όχι αποκλειστικά στους μετόχους μεγάλων εταιρειών, ίσως το φαινόμενο να ήταν πιο διαχειρίσιμο. Πλέον, στις διαδηλώσεις κατά του υπερτουρισμού, τα συνθήματα δεν κάνουν λόγο μόνο για πληθυσμιακό κορεσμό. Μιλούν για κοινωνική ανισότητα, αποξένωση, για ένα ολόκληρο σύστημα που αφήνει τους κατοίκους στο περιθώριο της ίδιας τους της ζωής.

Ο τουρισμός είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας, της πολιτισμικής ανταλλαγής και της οικονομικής ζωής των πόλεων. Πρέπει όμως να επανασχεδιαστεί με γνώμονα τη βιωσιμότητα, την ισορροπία και το σεβασμό. Ένα νέο μοντέλο τουρισμού προϋποθέτει όρια — όχι μαζικότητα χωρίς φραγμούς, αλλά ελεγχόμενη ροή επισκεπτών. Προϋποθέτει αναδιανομή των εσόδων, ώστε οι κοινότητες να επωφελούνται ουσιαστικά. Προϋποθέτει σεβασμό — οι τουρίστες δεν είναι καταναλωτές ή χρήστες, είναι φιλοξενούμενοι σε προορισμούς που έχουν τη δική τους ζωή. Οι πόλεις πρέπει να ξαναγίνουν ζωντανοί οργανισμοί, όχι θεματικά πάρκα.

 

«Αφήστε μας να ζήσουμε»

Τα μαύρα σπίτια στο Notting Hill, τα νεροπίστολα στη Βαρκελώνη, οι απαγορεύσεις στη Νέα Υόρκη και τα εισιτήρια στη Βενετία δεν είναι απλώς μέτρα πολιτικής. Είναι κραυγές ενός κόσμου που διεκδικεί το δικαίωμα στην καθημερινότητά του. «Αφήστε μας να ζήσουμε», λένε οι κάτοικοι της οδού Lancaster και η φωνή τους πρέπει να ακουστεί παντού. Ο τουρισμός δεν πρόκειται να σταματήσει να υπάρχει. Το μέλλον των τόπων μας, όμως, θα κριθεί από το εάν αυτός θα υπάρχει μαζί με μας -τους κατοίκους-, ή εναντίον μας.

Πηγή: ethnos.gr

Στην οικογένεια Τραμπ πέρασε το νησί Σάσων στην Αλβανία και αποτελεί, μέχρι σήμερα, ένα από τα τελευταία νησιά της Μεσογείου που ακόμα δεν έχουν πέσει «θύμα» της υπερεκμετάλλευσης.

Οι Αλβανοί αποκαλούν τη Σάσων «Ishulli i Trumpëve – Νησί του Τραμπ». Μέχρι τώρα ως επί το πλείστον παρέμενε μακριά από την τουριστική ανάπτυξη, αλλά πλέον βρίσκεται στα πρόθυρα να γίνει ακόμα ένα κέντρο υπερπολυτελούς τουρισμού, άλλη μια προσθήκη στο χαρτοφυλάκιο ακινήτων της Ιβάνκα Τραμπ και του Τζάρεντ Κούσνερ.

Μιλώντας στο podcast του Λεξ Φρίντμαν τον Ιούλιο του 2024, η Τραμπ ήταν ιδιαίτερα ενθουσιασμένη με αυτό: «Συνεργάζομαι με τον σύζυγό μου, έχουμε αυτό το νησί 1.400 στρεμμάτων στη Μεσόγειο και φέρνουμε τους καλύτερους αρχιτέκτονες και τις καλύτερες εταιρείες», είπε. «Θα είναι εξαιρετικό».

Η Σάσων στην Αλβανία

Όταν ο δημοσιογράφος Μάρζιο Μιάν του Guardian επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Κούσνερ, διαπίστωσε έναν υπέρμετρο ενθουσιασμό για τη Σάσων, που φαινόταν να θεωρεί κάτι σαν θησαυρό. Είπε ότι σχεδιάζει «να δημιουργήσει το ιδανικό θέρετρο στο οποίο θα ήθελα να βρίσκομαι με την οικογένειά μου και τους φίλους μου».

Η Σάσων βρίσκεται ανάμεσα στην Αδριατική Θάλασσα και το Ιόνιο Πέλαγος, σε στρατηγική θέση στην είσοδο του κόλπου της Βλόρα, στο στενό του Οτράντο που χωρίζει την Ιταλία από την Αλβανία.

Ο Κούσνερ έμεινε επίσης άφωνος όταν το πρωτοείδε το 2021 και όπως είπε στον δημοσιογράφο: «Ήμουν απλά πολύ έκπληκτος που κάτι τέτοιο υπήρχε στη μέση της Μεσογείου και δεν είχε αναπτυχθεί». Η προκαταρκτική έγκριση από την αλβανική κυβέρνηση για το έργο του Κούσνερ ήρθε στις 30 Δεκεμβρίου 2024.

Κατά τη διάρκεια της κομμουνιστικής εποχής της, από το 1946 έως το 1991, η Σάσων έγινε σύμβολο ακραίας απομόνωσης: ένα απρόσιτο στρατιωτικό φρούριο που ο δικτάτορας Ενβέρ Χότζα, ο οποίος φοβόταν ότι η χώρα θα έπεφτε θύμα μιας υπερδύναμης, φανταζόταν ότι θα μπορούσε να βοηθήσει στην υπεράσπισή τους έναντι μιας επίθεσης από το ΝΑΤΟ ή τα μέλη του Συμφώνου της Βαρσοβίας.

Υπάρχουν περίπου 3.600 καταφύγια στη Σάσων. Ορισμένα από αυτά θα διατηρηθούν και θα ενσωματωθούν στο νέο κτηματομεσιτικό έργο, σύμφωνα με τον Κούσνερ.

Για δεκαετίες, οι στρατιώτες που σταθμεύουν στο νησί περίμεναν μια τέτοια επίθεση, σαρώνοντας τον ορίζοντα, αφουγκραζόμενοι το υποβρύχιο που αργά ή γρήγορα θα αναδυόταν από τα βάθη της Αδριατικής. Στο νησί υπήρχε μια στρατιωτική βάση με κατοικίες, θέατρο, σχολείο και νοσοκομείο. Μέχρι τη δεκαετία του 1970, περίπου 150 οικογένειες στρατιωτικών ζούσαν στο νησί χωρίς επαφή με την ηπειρωτική χώρα. Η αναμονή έληξε μόνο με την πτώση του καθεστώτος το 1991.

Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, υπάρχουν περίπου 16 χιλιόμετρα τούνελ, τα οποία τώρα κατοικούνται κυρίως από νυχτερίδες, οχιές και άγρια κουνέλια. Υπάρχουν περίπου 3.600 καταφύγια στη Σάσων. Ορισμένα από αυτά θα διατηρηθούν και θα ενσωματωθούν στο νέο κτηματομεσιτικό έργο, σύμφωνα με τον Κούσνερ.

Αναφορικά με τις πινακίδες που προειδοποιούσαν για νάρκες, ο ξεναγός του δημοσιογράφου ανέφερε ότι «στην πραγματικότητα, δεν είναι ακριβώς νάρκες». «Αυτό το μέρος είναι γεμάτο από μη πυροδοτημένα πυρομαχικά, υπάρχουν ακόμα πολλές περιοχές που πρέπει να καθαριστούν».

 

Αυτές τις μέρες, το νησί ελέγχεται από τις αλβανικές ένοπλες δυνάμεις. Περιπολείται από τρεις ναύτες, οι οποίοι πηγαινοέρχονται ανάμεσα στις σκουριασμένες και ετοιμόρροπες αποβάθρες στον κόλπο του Σαν Νίκολο.

Επεκτατικές διαθέσεις

Η Αλβανία δεν είναι ο μόνος στόχος του Κούσνερ: ενδιαφέρεται επίσης για τη Σερβία, όπου η Affinity Partners σχεδιάζει να μετατρέψει το πρώην κτίριο του υπουργείου Άμυνας στο Βελιγράδι σε πολυτελές ξενοδοχείο. Ο επιχειρηματικός διαμεσολαβητής της Affinity στην περιοχή είναι ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Γκρενέλ, ο οποίος διετέλεσε ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για τη Σερβία και το Κοσσυφοπέδιο μεταξύ 2019 και 2021. Σύμφωνα με τους New York Times, όσο ο Γκρένελ ήταν ειδικός απεσταλμένος, προώθησε ένα σχετικό σχέδιο που προέβλεπε την από κοινού ανάπλαση του πρώην υπουργείου Άμυνας από τη Σερβία και τις ΗΠΑ. Έκτοτε ένωσε τις δυνάμεις του με τον Κούσνερ για τη νέα συμφωνία ανάπτυξης και είναι πλέον εταίρος στην Affinity.

Ο πρόεδρος της Σερβίας, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, είδε στον Γκρένελ και τον Κούσνερ μια ευκαιρία να έρθει κοντά στον Τραμπ σε περίπτωση που κερδίσει την επανεκλογή του, σύμφωνα με τους Financial Times.

Οι διαπραγματεύσεις με την Affinity για την πώληση της Σάσων κρατήθηκαν μυστικές.

Ο Κούσνερ, ο οποίος υπηρέτησε ως ανώτερος σύμβουλος του Τραμπ από το 2017 έως το 2021, αρνήθηκε ότι χρησιμοποίησε τη θέση του για να προωθήσει οποιαδήποτε σχέδια για την ανάπτυξη της Σάσων. «Δεν συνάντησα ποτέ τον πρωθυπουργό Ράμα όταν ήμουν στην κυβέρνηση», ανέφερε στον δημοσιογράφο ο Κούσνερ. «Αλλά ακόμη και αν το είχα κάνει, δεν πρόκειται για σύγκρουση συμφερόντων. Οι άνθρωποι που υπηρετούν στην κυβέρνηση, χτίζουν διαφορετικές σχέσεις». Υποστήριξε ότι το ενδιαφέρον για τη Σερβία και την Αλβανία «αυξάνεται τρομερά» ως αποτέλεσμα των συμφωνιών της εταιρείας του για ακίνητα.

Οι διαπραγματεύσεις με την Affinity για την πώληση της Σάσων κρατήθηκαν μυστικές. Οι κάτοικοι και οι βουλευτές δεν γνώριζαν για τη συμφωνία ύψους 1,4 δισ. δολαρίων μέχρι που δημοσιεύθηκε στις εφημερίδες.

Η Μιρέλα Κουμπάρο, υπουργός Τουρισμού και Περιβάλλοντος της Αλβανίας, υπερασπίστηκε την απόφαση του Ράμα να συνάψει συμφωνία με την εταιρεία του Κούσνερ, η οποία επικρίθηκε έντονα από την αντιπολίτευση. «Δεν μπορούμε να ανταγωνιστούμε την Ιταλία, την Κροατία και την Ελλάδα στον τομέα του μαζικού τουρισμού. Δεν έχουμε αρκετές υποδομές ή εμπειρία», είπε. «Πρέπει να επικεντρωθούμε στην ποιότητα. Στην αξία έναντι του όγκου. Περισσότερα κέρδη και λιγότερα προβλήματα».

Σχεδόν 12 εκατομμύρια ξένοι επισκέπτες ταξίδεψαν στην Αλβανία το 2024, σημειώνοντας αύξηση 15% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, σύμφωνα με τα τοπικά μέσα ενημέρωσης. Αυτό είναι «πάρα πολλοί για εμάς και υπερβολική ρύπανση», δήλωσε η Κουμπάρο. «Η Σάσων είναι ο δρόμος που πρέπει να ακολουθήσουμε. Η ιδανική συνταγή: φύση και τουρισμός πολυτελείας». Ήταν ενθουσιασμένη με το έργο, εξηγώντας ότι η Affinity συνεργάζεται στενά με την κυβερνητική υπηρεσία που είναι υπεύθυνη για τις στρατηγικές επενδύσεις, δηλαδή εκείνες που ξεπερνούν τα 15 εκατ. ευρώ.

Το αντάλλαγμα είναι ουσιαστικό: μηδενικοί φόροι κατά τη φάση της κατασκευής και το κράτος φροντίζει για όλες τις υποδομές, συμπεριλαμβανομένου του νερού, του ηλεκτρικού ρεύματος και της αποχέτευσης, σύμφωνα με την Κουμπάρο.

Η ανησυχία

Τι, όμως, ανησυχεί περιβαλλοντολόγους όπως ο Όλσι Νίκα, θαλάσσιος βιολόγος και διευθυντής της ΜΚΟ EcoAlbania; «Η περιοχή αυτή βρίσκεται στο θαλάσσιο εθνικό πάρκο Καραμπουρούν-Σάσων. Αυτό σημαίνει ότι οι παραλίες και τα ύδατα σε απόσταση 2 χιλιομέτρων από την ακτή προστατεύονται. Τι θα κάνουν στον τόπο τα μεγάλα δημόσια έργα, η κατασκευή αποβάθρων, η κίνηση των σκαφών αναψυχής και η απορροή λυμάτων;».

«Όταν οι άνθρωποι ανακοινώνουν μια ανάπτυξη, όλοι φοβούνται».

Ο Αμπεχσέρα, από την Affinity, ανέφερε στον Guardian ότι η εταιρεία είχε προσλάβει την παγκόσμια εταιρεία βιώσιμης ανάπτυξης Arup ως σύμβουλο για το έργο. «Η πρακτική τους επικεντρώνεται κυρίως στην πραγματική ανάδειξη και τον σεβασμό της τοπικής οικολογίας και του περιβάλλοντος», είπε.

Ο Κούσνερ, επίσης, είχε έτοιμη μια απάντηση. «Όταν οι άνθρωποι ανακοινώνουν μια ανάπτυξη, όλοι φοβούνται», δήλωσε τον Ιούλιο του 2024. «Όλοι υποθέτουν το χειρότερο. Αλλά μόλις δουν τα σχέδια που έχουμε, τον τρόπο με τον οποίο το σχεδιάζουμε, τον τρόπο με τον οποίο είμαστε πιστοί και λαμβάνουμε υπόψη το περιβάλλον γύρω μας, νομίζω ότι ο κόσμος θα μείνει πολύ, πολύ ευχαριστημένος. Και πάλι, με τις εξελίξεις, ποτέ δεν μπορείς να τους κάνεις όλους ευτυχισμένους».

Φωτογραφία: Hotolmo22/Wikipedia

Ο απερχόμενος πρωθυπουργός της Αλβανίας, Έντι Ράμα, εξασφάλισε τέταρτη διαδοχική θητεία, καθώς το Σοσιαλιστικό Κόμμα (PS), του οποίου ηγείται, κατήγαγε ευρεία νίκη στις βουλευτικές εκλογές της Κυριακής, σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα.

Με το 96% των ψήφων καταμετρημένο, το PS συγκεντρώνει το 52% των ψήφων, εξασφαλίζοντας 82 από τις 140 έδρες του κοινοβουλίου. Το Δημοκρατικό Κόμμα (PD), υπό τον πρώην πρωθυπουργό Σαλί Μπερίσα, ακολουθεί με 34% και 52 έδρες. Η επικράτηση αυτή δίνει στον Ράμα την άνεση σχηματισμού κυβέρνησης, με στόχο, όπως έχει δηλώσει, την ένταξη της Αλβανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι το 2030, στόχος που πολλοί αναλυτές θεωρούν υπερβολικά αισιόδοξο, εξαιτίας των απαιτούμενων μεταρρυθμίσεων, κυρίως στον τομέα της διαφθοράς.

Ωστόσο, η εκλογική διαδικασία δεν κύλησε χωρίς σκιές. Η αντιπολίτευση κατήγγειλε νοθεία, ενώ η εισαγγελία διερευνά 39 υποθέσεις που σχετίζονται κυρίως με εξαγορά ψήφων, χωρίς να κατονομάζει εμπλεκόμενα κόμματα. Οι διεθνείς παρατηρητές αμφισβήτησαν την αμεροληψία της διαδικασίας και έκαναν λόγο για «κατάχρηση δημοσίων πόρων» και «θεσμικής εξουσίας» από την πλευρά της κυβέρνησης, καθώς και για πιέσεις προς δημόσιους υπαλλήλους και ψηφοφόρους.

Ο Σαλί Μπερίσα, αμφισβητώντας ανοιχτά τα αποτελέσματα, κάλεσε τους υποστηρικτές του σε διαδήλωση στις 16 Μαΐου, ημερομηνία κατά την οποία αναμένεται να βρίσκονται στα Τίρανα Ευρωπαίοι ηγέτες για σύνοδο κορυφής. Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, υποστήριξε ότι σημειώθηκαν εκτεταμένες παρατυπίες, χωρίς όμως να παρουσιάσει αποδείξεις. Παράλληλα, διατήρησε το εμπρηστικό ύφος της προεκλογικής εκστρατείας, χαρακτηρίζοντας τον Ράμα «ναρκοδικτάτορα». Το Σοσιαλιστικό Κόμμα απάντησε σε έντονο ύφος, αποκαλώντας τον Μπερίσα «έναν γέρο ανίκανο πρώην κομμουνιστή πολιτικό».

Δύο ημέρες πριν τις εκλογές, η κυβέρνηση ακύρωσε όλα τα πρόστιμα που είχαν επιβληθεί μεταξύ 2015-2024 -από τροχαίες παραβάσεις μέχρι οικοδομικές και υγειονομικές παραβάσεις- κάτι που η αντιπολίτευση χαρακτήρισε ως «προεκλογική δωροδοκία», εκτιμώντας το ύψος των προστίμων στα 200 εκατομμύρια ευρώ.

Η έκταση της νίκης αιφνιδίασε πολλούς αναλυτές, που ανέμεναν ότι η φθορά της εξουσίας, οι κατηγορίες για διαφθορά και η έξαρση της μετανάστευσης θα περιόριζαν τη δύναμη του PS. Αντίθετα, το αποτέλεσμα ενισχύει την πολιτική σταθερότητα στη χώρα, σε αντίθεση με άλλες βαλκανικές χώρες που βιώνουν κυβερνητικές κρίσεις, όπως η Σερβία, το Κόσοβο και η Βουλγαρία.

«Κανείς δεν περίμενε ένα κόμμα να εξασφαλίσει ειδική πλειοψηφία. Είναι σαν τον Όρμπαν στα καλύτερά του», σχολίασε ο αναλυτής Λούτφι Ντερβίσι.

Ο Ιταλός υπουργός Δικαιοσύνης Κάλο Νόρντιο, με δηλώσεις του σε συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο Παλέρμο της Σικελίας, άσκησε κριτική ίσως και εκτός συνταγματικών ορίων στην απόφαση του δικαστηρίου της Ρώμης, η οποία αφορά την επιστροφή δώδεκα μεταναστών από τα κλειστά κέντρα παραμονής της Αλβανίας.

Πιο συγκεκριμένα, ο Ιταλός υπουργός και στενός συνεργάτης της πρωθυπουργού της χώρας Τζόρτζια Μελόνι, τόνισε:

«Όταν οι δικαστικοί ξεπερνούν τα όρια των δικαιοδοσιών τους και θεωρούν ότι έχουν αρμοδιότητες που δεν μπορούν να διαθέτουν, όπως το να χαρακτηρίζουν ασφαλή μια χώρα, πρέπει να παρέμβει η πολιτική, η οποία εκφράζει τη λαϊκή βούληση. Εμείς δίνουμε λόγο στον λαό, αν ο λαός δεν συμφωνεί με τα όσα κάνουμε, πάμε σπίτι μας. Οι δικαστικοί -οι οποίοι είναι ανεξάρτητοί και αυτόνομοι- δεν δίνουν λόγο σε κανέναν και για τον λόγο αυτό δεν μπορoύν να έχουν αρμοδιότητες, οι οποίες είναι ουσιαστικά και ξεκάθαρα πολιτικές».

Ο Ιταλός υπουργός πρόσθεσε ότι «σε σχέση με την όλη αυτή υπόθεση πρόκειται να ληφθούν πρωτοβουλίες νομοθετικού χαρακτήρα» και ότι «οι συγκεκριμένες αποφάσεις κινδυνεύουν να προκαλέσουν διπλωματικά επεισόδια, διότι το να χαρακτηρίζει, κανείς, μη ασφαλή, μια φίλη χώρα σαν το Μαρόκο, μπορεί να προκαλέσει και προβλήματα».