Μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για την κατάσταση του Κηφισού φέρνει ξανά στο προσκήνιο η πρόσφατη αστυνομική επιχείρηση στο Αιγάλεω, όπου εντοπίστηκε οδηγός βυτιοφόρου να διοχετεύει βιομηχανικά απόβλητα σε φρεάτιο που συνδεόταν με το δίκτυο αποχέτευσης.

Το περιστατικό δεν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο από τους ανθρώπους που παρακολουθούν εδώ και χρόνια την κατάσταση των ρεμάτων της Αττικής. Αντίθετα, όπως καταγγέλλουν, αποτελεί ακόμη ένα επεισόδιο σε μια διαρκή επιβάρυνση του Κηφισού από λύματα, βιομηχανικά κατάλοιπα και άλλες ουσίες.

Η εικόνα σε αρκετά σημεία του ποταμού είναι πλέον ιδιαίτερα επιβαρυμένη, ενώ οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην αισθητική υποβάθμιση του υδάτινου οικοσυστήματος. Η ρύπανση επηρεάζει την υδρόβια ζωή και, μέσω της πορείας των υδάτων, καταλήγει τελικά στον Σαρωνικό.

Νεκρά ψάρια και μηδενικό οξυγόνο στο νερό

Η Χρυσάνθη Γεωργίου, πρόεδρος του Συλλόγου Πολιτών υπέρ των Ρεμάτων «Ροή», περιγράφει εικόνες που καταγράφηκαν στον Κηφισό στη Νέα Φιλαδέλφεια.

Όπως αναφέρει, ψάρια προσπάθησαν να κινηθούν προς σημεία κοντά στις όχθες, όπου η επιβάρυνση του νερού ήταν μικρότερη. Ωστόσο, η κατάσταση επιδεινώθηκε και τα ψάρια άρχισαν να πεθαίνουν, καθώς τα επίπεδα του διαλυμένου οξυγόνου έφτασαν, σύμφωνα με την ίδια, στο μηδέν για αρκετές ημέρες.

Η απουσία επαρκούς οξυγόνου δημιουργεί συνθήκες ασφυξίας για τους υδρόβιους οργανισμούς και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στο οικοσύστημα του ποταμού.

Η ίδια υποστηρίζει ότι τα περιστατικά ρύπανσης δεν αποτελούν εξαίρεση. Αντίθετα, σύμφωνα με τον σύλλογο, τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί οι περιπτώσεις όπου το νερό αλλάζει χρώμα, εμφανίζει αφρούς ή μεταφέρει μεγάλες ποσότητες υλικών.

Μάλιστα, όπως περιγράφει, σε ορισμένες περιπτώσεις ο όγκος του νερού αυξάνεται απότομα μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, γεγονός που, κατά την εκτίμησή της, παραπέμπει σε μεγάλη ποσότητα υγρών που διοχετεύεται στο δίκτυο.

Η ρύπανση και ο αντίκτυπος στους κατοίκους

Για τους ανθρώπους που ζουν κοντά στον Κηφισό, το πρόβλημα δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό.

Η Χρυσάνθη Γεωργίου επισημαίνει ότι ένα επιβαρυμένο υδάτινο οικοσύστημα μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων, καθώς ουσίες που βρίσκονται στο νερό μπορούν να συνδεθούν με το έδαφος, τον υδροφόρο ορίζοντα και τελικά την τροφική αλυσίδα.

Παράλληλα, η ίδια υπογραμμίζει ότι οι κάτοικοι έρχονται αντιμέτωποι με έναν ποταμό που, αντί να αποτελεί φυσικό στοιχείο του αστικού περιβάλλοντος, σε αρκετά σημεία παρουσιάζει εικόνα έντονα υποβαθμισμένου αποδέκτη.

«Δεν είναι μόνο αυτό που βλέπουμε», είναι ουσιαστικά το μήνυμα που μεταφέρει, καθώς η χρόνια ρύπανση συνδέεται, σύμφωνα με την ίδια, και με ζητήματα δημόσιας υγείας και ποιότητας ζωής.

Καταγγελίες που, σύμφωνα με τον σύλλογο, καθυστερούν να ελεγχθούν

Ένα από τα βασικά προβλήματα που θέτει ο Σύλλογος «Ροή» αφορά τον χρόνο αντίδρασης μετά τις καταγγελίες.

Όπως αναφέρει η πρόεδρος του συλλόγου, γίνονται επανειλημμένα αναφορές στις αρμόδιες υπηρεσίες, συνοδευόμενες από φωτογραφίες και βίντεο. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια, οι αυτοψίες δεν πραγματοποιούνται πάντοτε άμεσα.

Αυτό σημαίνει ότι όταν φτάνει στο σημείο ένα ελεγκτικό κλιμάκιο, το περιστατικό μπορεί να έχει ήδη ολοκληρωθεί και το υλικό να έχει παρασυρθεί προς τη θάλασσα.

Η διαδικασία, όπως περιγράφεται, μπορεί να καταλήγει σε καταγραφή της καταγγελίας, αυτοψία σε μεταγενέστερο χρόνο και συστάσεις προς τους υπευθύνους, χωρίς να είναι πάντοτε εύκολο να εντοπιστεί ο αρχικός ρυπαντής.

Ποιοι βρίσκονται πίσω από τις παράνομες απορρίψεις

Σύμφωνα με τη «Ροή», οι πηγές της ρύπανσης είναι περισσότερες από μία.

Στο επίκεντρο βρίσκονται επιχειρήσεις που παράγουν μεγάλες ποσότητες βιομηχανικών, χημικών ή άλλων αποβλήτων, τα οποία κανονικά θα πρέπει να οδηγούνται σε προβλεπόμενες εγκαταστάσεις επεξεργασίας.

Παράλληλα, τίθεται το ζήτημα των βυτιοφόρων που, σύμφωνα με τις καταγγελίες, μπορεί να απορρίπτουν παράνομα το φορτίο τους στο δίκτυο αντί να το μεταφέρουν σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων.

Στο πλαίσιο αυτό, ο σύλλογος θεωρεί ότι σημαντικό ρόλο στους ελέγχους μπορούν να έχουν τόσο η Περιφέρεια όσο και η ΕΥΔΑΠ, λόγω των αρμοδιοτήτων τους στα σχετικά δίκτυα και εγκαταστάσεις.

Προβλήματα και με τα συστήματα καταγραφής

Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί και η λειτουργία των σταθμών παρακολούθησης της ποιότητας των υδάτων.

Η πρόεδρος της «Ροής» αναφέρει ότι σε περίοδο κατά την οποία καταγράφηκαν περιστατικά ρύπανσης, ορισμένα από τα καταγραφικά που παρακολουθούν την κατάσταση του Κηφισού εμφανίστηκαν εκτός λειτουργίας.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει σταθμό στην περιοχή της Κηφισιάς, όπου, σύμφωνα με την ίδια, οι καταγραφές σταμάτησαν στις 2 Σεπτεμβρίου 2026.

Τα συστήματα αυτά μπορούν, όταν λειτουργούν κανονικά, να παρέχουν στοιχεία για παραμέτρους όπως το διαλυμένο οξυγόνο, το pH, η αμμωνία και τα αιωρούμενα στερεά.

Για τον λόγο αυτό, η «Ροή» σχεδιάζει, σε συνεργασία με ομάδα πολιτών της Νέας Φιλαδέλφειας, την εγκατάσταση δικού της εξοπλισμού παρακολούθησης και καμερών, με στόχο την άμεση καταγραφή ύποπτων περιστατικών και την αποστολή ειδοποίησης όταν εντοπίζεται πρόβλημα.

Τι δείχνουν οι επιστημονικές μετρήσεις

Η εικόνα που περιγράφουν οι φορείς δεν είναι άσχετη με τα επιστημονικά δεδομένα.

Έρευνα του Εθνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών, η οποία βασίστηκε σε μηνιαίες δειγματοληψίες από τον Απρίλιο του 2021 έως τον Οκτώβριο του 2022, εξέτασε πέντε διαφορετικά σημεία κατά μήκος του Κηφισού.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ποιότητα του νερού ως προς τα νιτρικά κατατάχθηκε στην κατηγορία «κακή», ενώ για το αμμώνιο η εικόνα κυμάνθηκε από «μέτρια» έως «κακή», σύμφωνα με τα σχετικά κριτήρια της ευρωπαϊκής Οδηγίας-Πλαισίου για τα Ύδατα.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης διαφοροποίηση των συγκεντρώσεων ρύπων κατά μήκος της διαδρομής του ποταμού, με μεγαλύτερη επιβάρυνση σε τμήματα που βρίσκονται μέσα στον αστικό ιστό.

Κατά τους θερινούς μήνες το πρόβλημα μπορεί να γίνεται εντονότερο λόγω της περιορισμένης παροχής νερού. Στη σχετική επιστημονική εργασία αναφέρονται ως παράγοντες επιβάρυνσης οι ανεξέλεγκτες βιομηχανικές απορρίψεις, τα αστικά λύματα, αλλά και προβλήματα στο αποχετευτικό δίκτυο.

Η επιχείρηση στο Αιγάλεω

Το πρόσφατο περιστατικό στο Αιγάλεω ήρθε να προσθέσει ένα ακόμη σοβαρό περιστατικό στο ζήτημα της παράνομης απόρριψης αποβλήτων.

Στις 22 Σεπτεμβρίου 2026, αστυνομικοί της Ομάδας Αποτροπής Απόρριψης Αποβλήτων της ΓΑΔΑ, έπειτα από παρακολούθηση περίπου 20 ημερών, επενέβησαν σε πρατήριο υγρών καυσίμων.

Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης συνελήφθη 41χρονος οδηγός βυτιοφόρου, καθώς και ο 63χρονος προσωρινά υπεύθυνος του πρατηρίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, το βυτιοφόρο φέρεται να διοχέτευε υγρά βιομηχανικά απόβλητα υψηλής οξύτητας σε φρεάτιο.

Ακολούθησε έλεγχος από Επιθεωρητή Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενώ χρησιμοποιήθηκε ειδικός εξοπλισμός για να διαπιστωθεί η πορεία των υγρών μέσα στο δίκτυο.

Κατά την αυτοψία καταγράφηκαν, μεταξύ άλλων, έντονη οσμή, σκούρο καφέ χρώμα του νερού και αυξημένη παρουσία αιωρούμενων σωματιδίων.

Σε βάρος συνολικά τεσσάρων ατόμων σχηματίστηκε δικογραφία για παραβάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, ενώ το βυτιοφόρο κατασχέθηκε και επιβλήθηκαν τα προβλεπόμενα διοικητικά πρόστιμα.

Ένας ποταμός αντιμέτωπος με χρόνια υποβάθμιση

Η υπόθεση του Αιγάλεω επαναφέρει στο προσκήνιο ένα πρόβλημα που αφορά συνολικά τον Κηφισό και το ευρύτερο υδάτινο σύστημα της Αττικής.

Οι επιστημονικές μετρήσεις καταγράφουν επιβαρυμένη ποιότητα νερού, ενώ περιβαλλοντικές οργανώσεις και ομάδες πολιτών ζητούν αποτελεσματικότερους ελέγχους και ταχύτερη αντιμετώπιση των περιστατικών.

Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο ο εντοπισμός όσων ρυπαίνουν, αλλά και η δημιουργία ενός συστήματος συνεχούς επιτήρησης που θα μπορεί να εντοπίζει άμεσα την πηγή μιας ρύπανσης και να αποτρέπει την επανάληψή της.

Για έναν από τους σημαντικότερους ποταμούς της Αττικής, η προστασία του νερού και του οικοσυστήματος δεν αφορά μόνο την εικόνα του Κηφισού. Αφορά συνολικά το περιβάλλον, τις γειτονικές περιοχές και την ποιότητα ζωής χιλιάδων ανθρώπων.