Μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για την κατάσταση του Κηφισού φέρνει ξανά στο προσκήνιο η πρόσφατη αστυνομική επιχείρηση στο Αιγάλεω, όπου εντοπίστηκε οδηγός βυτιοφόρου να διοχετεύει βιομηχανικά απόβλητα σε φρεάτιο που συνδεόταν με το δίκτυο αποχέτευσης.

Το περιστατικό δεν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο από τους ανθρώπους που παρακολουθούν εδώ και χρόνια την κατάσταση των ρεμάτων της Αττικής. Αντίθετα, όπως καταγγέλλουν, αποτελεί ακόμη ένα επεισόδιο σε μια διαρκή επιβάρυνση του Κηφισού από λύματα, βιομηχανικά κατάλοιπα και άλλες ουσίες.

Η εικόνα σε αρκετά σημεία του ποταμού είναι πλέον ιδιαίτερα επιβαρυμένη, ενώ οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην αισθητική υποβάθμιση του υδάτινου οικοσυστήματος. Η ρύπανση επηρεάζει την υδρόβια ζωή και, μέσω της πορείας των υδάτων, καταλήγει τελικά στον Σαρωνικό.

Νεκρά ψάρια και μηδενικό οξυγόνο στο νερό

Η Χρυσάνθη Γεωργίου, πρόεδρος του Συλλόγου Πολιτών υπέρ των Ρεμάτων «Ροή», περιγράφει εικόνες που καταγράφηκαν στον Κηφισό στη Νέα Φιλαδέλφεια.

Όπως αναφέρει, ψάρια προσπάθησαν να κινηθούν προς σημεία κοντά στις όχθες, όπου η επιβάρυνση του νερού ήταν μικρότερη. Ωστόσο, η κατάσταση επιδεινώθηκε και τα ψάρια άρχισαν να πεθαίνουν, καθώς τα επίπεδα του διαλυμένου οξυγόνου έφτασαν, σύμφωνα με την ίδια, στο μηδέν για αρκετές ημέρες.

Η απουσία επαρκούς οξυγόνου δημιουργεί συνθήκες ασφυξίας για τους υδρόβιους οργανισμούς και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στο οικοσύστημα του ποταμού.

Η ίδια υποστηρίζει ότι τα περιστατικά ρύπανσης δεν αποτελούν εξαίρεση. Αντίθετα, σύμφωνα με τον σύλλογο, τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί οι περιπτώσεις όπου το νερό αλλάζει χρώμα, εμφανίζει αφρούς ή μεταφέρει μεγάλες ποσότητες υλικών.

Μάλιστα, όπως περιγράφει, σε ορισμένες περιπτώσεις ο όγκος του νερού αυξάνεται απότομα μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, γεγονός που, κατά την εκτίμησή της, παραπέμπει σε μεγάλη ποσότητα υγρών που διοχετεύεται στο δίκτυο.

Η ρύπανση και ο αντίκτυπος στους κατοίκους

Για τους ανθρώπους που ζουν κοντά στον Κηφισό, το πρόβλημα δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό.

Η Χρυσάνθη Γεωργίου επισημαίνει ότι ένα επιβαρυμένο υδάτινο οικοσύστημα μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων, καθώς ουσίες που βρίσκονται στο νερό μπορούν να συνδεθούν με το έδαφος, τον υδροφόρο ορίζοντα και τελικά την τροφική αλυσίδα.

Παράλληλα, η ίδια υπογραμμίζει ότι οι κάτοικοι έρχονται αντιμέτωποι με έναν ποταμό που, αντί να αποτελεί φυσικό στοιχείο του αστικού περιβάλλοντος, σε αρκετά σημεία παρουσιάζει εικόνα έντονα υποβαθμισμένου αποδέκτη.

«Δεν είναι μόνο αυτό που βλέπουμε», είναι ουσιαστικά το μήνυμα που μεταφέρει, καθώς η χρόνια ρύπανση συνδέεται, σύμφωνα με την ίδια, και με ζητήματα δημόσιας υγείας και ποιότητας ζωής.

Καταγγελίες που, σύμφωνα με τον σύλλογο, καθυστερούν να ελεγχθούν

Ένα από τα βασικά προβλήματα που θέτει ο Σύλλογος «Ροή» αφορά τον χρόνο αντίδρασης μετά τις καταγγελίες.

Όπως αναφέρει η πρόεδρος του συλλόγου, γίνονται επανειλημμένα αναφορές στις αρμόδιες υπηρεσίες, συνοδευόμενες από φωτογραφίες και βίντεο. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια, οι αυτοψίες δεν πραγματοποιούνται πάντοτε άμεσα.

Αυτό σημαίνει ότι όταν φτάνει στο σημείο ένα ελεγκτικό κλιμάκιο, το περιστατικό μπορεί να έχει ήδη ολοκληρωθεί και το υλικό να έχει παρασυρθεί προς τη θάλασσα.

Η διαδικασία, όπως περιγράφεται, μπορεί να καταλήγει σε καταγραφή της καταγγελίας, αυτοψία σε μεταγενέστερο χρόνο και συστάσεις προς τους υπευθύνους, χωρίς να είναι πάντοτε εύκολο να εντοπιστεί ο αρχικός ρυπαντής.

Ποιοι βρίσκονται πίσω από τις παράνομες απορρίψεις

Σύμφωνα με τη «Ροή», οι πηγές της ρύπανσης είναι περισσότερες από μία.

Στο επίκεντρο βρίσκονται επιχειρήσεις που παράγουν μεγάλες ποσότητες βιομηχανικών, χημικών ή άλλων αποβλήτων, τα οποία κανονικά θα πρέπει να οδηγούνται σε προβλεπόμενες εγκαταστάσεις επεξεργασίας.

Παράλληλα, τίθεται το ζήτημα των βυτιοφόρων που, σύμφωνα με τις καταγγελίες, μπορεί να απορρίπτουν παράνομα το φορτίο τους στο δίκτυο αντί να το μεταφέρουν σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων.

Στο πλαίσιο αυτό, ο σύλλογος θεωρεί ότι σημαντικό ρόλο στους ελέγχους μπορούν να έχουν τόσο η Περιφέρεια όσο και η ΕΥΔΑΠ, λόγω των αρμοδιοτήτων τους στα σχετικά δίκτυα και εγκαταστάσεις.

Προβλήματα και με τα συστήματα καταγραφής

Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί και η λειτουργία των σταθμών παρακολούθησης της ποιότητας των υδάτων.

Η πρόεδρος της «Ροής» αναφέρει ότι σε περίοδο κατά την οποία καταγράφηκαν περιστατικά ρύπανσης, ορισμένα από τα καταγραφικά που παρακολουθούν την κατάσταση του Κηφισού εμφανίστηκαν εκτός λειτουργίας.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει σταθμό στην περιοχή της Κηφισιάς, όπου, σύμφωνα με την ίδια, οι καταγραφές σταμάτησαν στις 2 Σεπτεμβρίου 2026.

Τα συστήματα αυτά μπορούν, όταν λειτουργούν κανονικά, να παρέχουν στοιχεία για παραμέτρους όπως το διαλυμένο οξυγόνο, το pH, η αμμωνία και τα αιωρούμενα στερεά.

Για τον λόγο αυτό, η «Ροή» σχεδιάζει, σε συνεργασία με ομάδα πολιτών της Νέας Φιλαδέλφειας, την εγκατάσταση δικού της εξοπλισμού παρακολούθησης και καμερών, με στόχο την άμεση καταγραφή ύποπτων περιστατικών και την αποστολή ειδοποίησης όταν εντοπίζεται πρόβλημα.

Τι δείχνουν οι επιστημονικές μετρήσεις

Η εικόνα που περιγράφουν οι φορείς δεν είναι άσχετη με τα επιστημονικά δεδομένα.

Έρευνα του Εθνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών, η οποία βασίστηκε σε μηνιαίες δειγματοληψίες από τον Απρίλιο του 2021 έως τον Οκτώβριο του 2022, εξέτασε πέντε διαφορετικά σημεία κατά μήκος του Κηφισού.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ποιότητα του νερού ως προς τα νιτρικά κατατάχθηκε στην κατηγορία «κακή», ενώ για το αμμώνιο η εικόνα κυμάνθηκε από «μέτρια» έως «κακή», σύμφωνα με τα σχετικά κριτήρια της ευρωπαϊκής Οδηγίας-Πλαισίου για τα Ύδατα.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης διαφοροποίηση των συγκεντρώσεων ρύπων κατά μήκος της διαδρομής του ποταμού, με μεγαλύτερη επιβάρυνση σε τμήματα που βρίσκονται μέσα στον αστικό ιστό.

Κατά τους θερινούς μήνες το πρόβλημα μπορεί να γίνεται εντονότερο λόγω της περιορισμένης παροχής νερού. Στη σχετική επιστημονική εργασία αναφέρονται ως παράγοντες επιβάρυνσης οι ανεξέλεγκτες βιομηχανικές απορρίψεις, τα αστικά λύματα, αλλά και προβλήματα στο αποχετευτικό δίκτυο.

Η επιχείρηση στο Αιγάλεω

Το πρόσφατο περιστατικό στο Αιγάλεω ήρθε να προσθέσει ένα ακόμη σοβαρό περιστατικό στο ζήτημα της παράνομης απόρριψης αποβλήτων.

Στις 22 Σεπτεμβρίου 2026, αστυνομικοί της Ομάδας Αποτροπής Απόρριψης Αποβλήτων της ΓΑΔΑ, έπειτα από παρακολούθηση περίπου 20 ημερών, επενέβησαν σε πρατήριο υγρών καυσίμων.

Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης συνελήφθη 41χρονος οδηγός βυτιοφόρου, καθώς και ο 63χρονος προσωρινά υπεύθυνος του πρατηρίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, το βυτιοφόρο φέρεται να διοχέτευε υγρά βιομηχανικά απόβλητα υψηλής οξύτητας σε φρεάτιο.

Ακολούθησε έλεγχος από Επιθεωρητή Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενώ χρησιμοποιήθηκε ειδικός εξοπλισμός για να διαπιστωθεί η πορεία των υγρών μέσα στο δίκτυο.

Κατά την αυτοψία καταγράφηκαν, μεταξύ άλλων, έντονη οσμή, σκούρο καφέ χρώμα του νερού και αυξημένη παρουσία αιωρούμενων σωματιδίων.

Σε βάρος συνολικά τεσσάρων ατόμων σχηματίστηκε δικογραφία για παραβάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, ενώ το βυτιοφόρο κατασχέθηκε και επιβλήθηκαν τα προβλεπόμενα διοικητικά πρόστιμα.

Ένας ποταμός αντιμέτωπος με χρόνια υποβάθμιση

Η υπόθεση του Αιγάλεω επαναφέρει στο προσκήνιο ένα πρόβλημα που αφορά συνολικά τον Κηφισό και το ευρύτερο υδάτινο σύστημα της Αττικής.

Οι επιστημονικές μετρήσεις καταγράφουν επιβαρυμένη ποιότητα νερού, ενώ περιβαλλοντικές οργανώσεις και ομάδες πολιτών ζητούν αποτελεσματικότερους ελέγχους και ταχύτερη αντιμετώπιση των περιστατικών.

Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο ο εντοπισμός όσων ρυπαίνουν, αλλά και η δημιουργία ενός συστήματος συνεχούς επιτήρησης που θα μπορεί να εντοπίζει άμεσα την πηγή μιας ρύπανσης και να αποτρέπει την επανάληψή της.

Για έναν από τους σημαντικότερους ποταμούς της Αττικής, η προστασία του νερού και του οικοσυστήματος δεν αφορά μόνο την εικόνα του Κηφισού. Αφορά συνολικά το περιβάλλον, τις γειτονικές περιοχές και την ποιότητα ζωής χιλιάδων ανθρώπων.

ΚΩΣΤΑΣ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Ανησυχία και πολλά ερωτηματικά για τη στατική επάρκεια των έργων εγκιβωτισμού του Κηφισού ποταμού έχει προκαλέσει η έρευνα που έφεραν στο φως της δημοσιότητας τα μέλη της επιστημονικής ομάδας Γεωμυθική μετά τη νέα αποστολή τους στο υπόγειο τμήμα του μεγαλύτερου ποταμού της Αττικής.

Η διαπίστωση σοβαρών διαβρώσεων στα τσιμέντα και στον οπλισμό της κοίτης του ποταμού (που όπως διαπιστώνεται έχει πάχος 5-10 εκατοστά) σε πολλά σημεία έχει καταστραφεί με αποτέλεσμα ολόκληρες πλάκες τσιμέντου της κοίτης να έχουν παρασυρθεί σε άλλα σημεία και μαζί με μπάζα και σκουπίδια φράζουν την ομαλή  ροή των υδάτων.

Οι λίμνες και οι κίνδυνοι

Στη θέση τους έχουν δημιουργεί βαθιές λίμνες που σταδιακά μεγαλώνουν, βαθαίνουν και διαβρώνουν το υπέδαφος με καταστροφικές συνέπειες για το σύνολο του έργου με ότι αυτό συνεπάγεται για την ασφάλεια των πολιτών και όλης της πόλης. Πιθανή κατάρρευση της υποδομής εν ώρα πλημμυρικών φαινομένων θα είχε ολέθριες συνέπειες και ανυπολόγιστες καταστροφές.

Εικόνα εγκατάλειψης

Τα μέλη της επιστημονικής κοινότητας Γεωμυθική έχουν εξερευνήσει σχεδόν όλα τα υπόγεια ρέματα της Αττικής αλλά όπως τονίζουν η εικόνα εγκατάλειψης που υπάρχει στον Κηφισό με τον τεράστιο αγωγό είναι πρωτοφανής και δε μπορεί να γίνει σύγκριση με άλλη περίπτωση λόγω του τεράστιου όγκου και της πολυπλοκότητας του έργου. Αλλωστε και από το βίντεο που ανέβασαν στο διαδίκτυο και που περιγράφουν βήμα βήμα την κατάσταση που επικρατεί φαίνεται ξεκάθαρα πως από τότε που εγκιβωτίστηκε ο Κηφισός δεν έχει γίνει κανένας έλεγχος, ούτε και έργα συντήρησης ή καθαρισμού.

 

video

«Ελεύθερη ροή όχι εγκιβωτισμός»

Μάλιστα σε ορισμένα σημεία ο οπλισμός του σκυροδεμάτων τόσο στην κοίτη όσο και σε ορισμένα σημεία της οροφής και των τοιχωμάτων είναι εμφανή και με γυμνό μάτι. «Όλα αυτά χρειάζονται άμεση αποκατάσταση γιατί διαπιστώνουμε πως χρόνο με το χρόνο οι φθορές είναι όλο και μεγαλύτερες. Θέλω να είμαι ξεκάθαρος. Η επιστημονική μας θέση για τον Κηφισό και για όλα τα ρέματα δεν είναι ο εγκιβωτισμός τους αλλά η ελεύθερη ροή. Μόνο εάν αλλάξουμε την κουλτούρα μας και τον σχεδιασμό μας θα σταματήσουμε να έχουμε καταστροφές. Δεν θεωρούμε πως παίζει ρόλο μόνο η κλιματική αλλαγή αλλά ο κακός σχεδιασμός των μεγάλων έργων υποδομής», ξεκαθαρίζει στο ethnos.gr Δημήτρης Θεοδοσόπουλος μέλος της ομάδας Γεωμυθική.

Η τρίτη λίμνη στο ΚΤΕΟ Περιστερίου

Παραδέχεται και ο ίδιος πως το αποτέλεσμα της έρευνας που έκανε η ομάδα του από το ρέμα της εσχατιάς μέχρι το ΚΤΕΟ Περιστερίου (απόσταση 6 χιλιόμετρα) ήταν μία μεγάλη έκπληξη καθώς διαπιστώθηκε πως το νερό έχει σπάσει τα σκυροδέματα στην κοίτη και έχει δημιουργήσει μία ακόμα μεγάλη λίμνη που είναι απροσπέλαστη και διαβρώνει τα τοιχώματα του έργου. Εκτός των άλλων είναι φανερή η ανεξέλεγκτη μόλυνση από διάφορους αγωγούς αλλά και λήμματα της ΕΥΔΑΠ. «Στο σημείο της συμβολής του Κηφισού με τον Ποδονίφτη εντοπίστηκαν λύματα που ρίχνονται στον Κηφισό, πιθανόν από αστοχία αγωγού της ΕΥΔΑΠ και λύματα που έρχονται μέσα στον Κηφισό από ένα συμβάλλων διευθετημένο ρέμα από τα Πατήσια», τόνισε ο Δημήτρης Θεοδοσόπουλος.

Η αποστολή του 2023 και η λίμνη στη Λεωφόρο Αθηνών

Το 2023 σε μία άλλη αποστολή η ομάδα Γεωμυθική ξεκίνησε από τις εκβολές του Κηφισού με πορεία προς τα ανάντι. Τότε είχαν σταματήσει σε μία λίμνη που είχαν συναντήσει κοντά στη συμβολή του Κηφισού με τη Λεωφόρο Αθηνών και μάλιστα επιχείρησαν να χρησιμοποιήσουν και ένα τσιμέντινο μπαλκόνι το οποίο επίσης είχε σπάσει από τη δύναμη του νερού.

Η αποστολή του 2024 και που σταμάτησε

Παραμονές Πρωτοχρονιάς του 2025 μπήκαν από την πάνω πλευρά αλλά έφτασαν μέχρι το ΚΤΕΟ Περιστερίου. Το τι συμβαίνει ανάμεσα σε αυτά τα 2,5 χιλιόμετρα κανείς δεν το έχει καταγράψει με ακρίβεια αν και οι ίδιοι υπόσχονται να επαναλάβουν το εγχείρημα τους με καλύτερο εξοπλισμό ώστε να έχουν ασφάλεια 100%.

 

video

 

«Αυτή τη φορά ξεκινήσαμε από το ρέμα της Εσχατιάς. Περπατήσαμε 6 χιλιόμετρα στον υπόγειο αγωγό. Δεν καταφέραμε να φτάσουμε στη Λεωφόρο Αθηνών εκεί που είχαμε φτάσει στην εξερεύνηση του 2023 από τα κατάντι. Σταματήσαμε 2,5 χιλιόμετρα πριν τη λεωφόρο Αθηνών καθώς βρήκαμε και άλλη λίμνη αισθητά μεγαλύτερη από τις δυο προηγούμενες που είχαμε εντοπίσει (μια στην Λεωφόρο Αθηνών και μια άλλη στη συμβολή με τον Ποδονίφτη, ακριβώς στο σημείο όπου ο Κηφισός μπαίνει κάτω από την Εθνική Οδό). Ετσι έχουμε τρεις υπόγειες λίμνες κάτω από την Εθνική Οδό».

Τι σημαίνει η δημιουργία των λιμνών

Όπως τονίζει ο Δημήτρης Θεοδοσόπουλος οι λίμνες είναι προϊόν της καταστροφής του σκυροδέματος της κοίτης ενώ παράλληλα παρατηρήθηκε ανεξέλεγκτη μόλυνση: «Εντοπίσαμε λύματα που ρίχνονται στον Κηφισό, πιθανόν από αστοχία αγωγού της ΕΥΔΑΠ και λύματα που έρχονται μέσα στον Κηφισό από ένα συμβάλλων διευθετημένο ρέμα από τα Πατήσια».

Η μόνη ευχάριστη νότα είναι πως μέσα στο απόλυτο σκοτάδι και σε ένα μολυσμένο περιβάλλον υπάρχει ζωή με διάφορα είδη ψαριών να επιβιώνουν στις λίμνες και στο νερά που τρέχουν και φυσικά τρωκτικά αλλά και φίδια: «Η μόνη χαρά που πήραμε ήταν με τα ψάρια που εντοπίσαμε στην μεγάλη αυτή λίμνη που παλεύουν να επιβιώσουν σε αντίξοες συνθήκες και μας θυμίζουν πως εκεί που βρισκόμαστε δεν είναι αποχέτευση αλλά ποτάμι».

 

Το έργο της Γεωμυθικής

«Από το 2016 εξερευνούμε τα υπογειοποιημένα ρέματα της Αττικής με σκοπό την ενημέρωση των πολιτών και την ευαισθητοποίηση των αρμόδιων φορέων για να δράσουν προς όφελος του περιβάλλοντος και των πολιτών. Από το 2017 εξερευνούμε τμηματικά τον ανοιχτό Κηφισό, ενώ η πρώτη μας υπόγεια εξερεύνηση σε αυτόν έγινε το 2019. Στις 3.1.2021 ανακαλύψαμε την πρώτη λίμνη κάτω από την Εθνική Οδό στο ύψος της πεζογέφυρας Περισσού και οδού Βικέλα στα Πατήσια, αμέσως μετά την υπόγεια συμβολή του Κηφισού με τον Ποδονίφτη. Στις 30.7.2023 ανακαλύψαμε και δεύτερη λίμνη στο ύψος της Λεωφόρου Αθηνών, έχοντας μπει από την περιοχή του Ρέντη και έχοντας περπατήσει 3,5 χιλιόμετρα κάτω από την Εθνική Οδό. Στις 31.12.2024 ανακαλύψαμε και τρίτη υπόγεια λίμνη, αισθητά μεγαλύτερη και από τις δυο προηγούμενες, στο ύψος του ΚΤΕΟ Περιστερίου, έχοντας φτάσει στο σημείο περπατώντας 6 χιλιόμετρα μέσα από τον υπόγειο αγωγό της Εσχατιάς».

Σπάστε τα τσιμέντα και ανοίξτε τα ποτάμια

Η πρόταση του Δημήτρη Θεοδοσόπουλου είναι να αλλάξει άρδην το δόγμα του Κηφισού και όλων των ρεμάτων της Αττικής και αλλού: «Όπως βλέπουμε ακόμα και μέσα στα σκοτάδια υπάρχει ζωή. Η φύση προσπαθεί. Φανταστείτε να ήταν ανοικτός ο Κηφισός και να είχε την φροντίδα που του έπρεπε. Σε όλες τις χώρες του κόσμου και σε όλες τις πρωτεύουσες τα ποτάμια είναι ανοικτά. Μόνο στην Αθήνα έχουν εγκιβωτιστεί τα πάντα με ολέθρια αποτελέσματα.

Πηγή: ethnos.gr

 

Μια τρίτη υπόγεια λίμνη, την μεγαλύτερη από τις άλλες δύο που έχουν εντοπιστεί ανακάλυψαν μέλη της ομάδας «Γεωμυθική» στον Κηφισό.

Η τρίτη υπόγεια λίμνη στην κοίτη του Κηφισού βρίσκεται στο σημείο συνάντησης με το ρέμα της Εσχατιάς. Εκφράζουν την ανησυχία τους για την έκταση της υποσκαφής τόσο του πυθμένα όσο και των θεμελίων των πλευρικών τοίχων από το νερό.

Η συγκεκριμένη λίμνη σχηματίστηκε καθώς στο σημείο αυτό καταστράφηκε η κοίτη. Η λίμνη αυτή, μάλιστα, φαίνεται να έχει μέχρι και ψάρια.

Τα νέα στοιχεία για την κατάσταση της υπόγειας σήραγγας έρχονται στο φως έπειτα από ακόμη μία εξερεύνηση τριών μελών της ερασιτεχνικής ομάδας σπηλαιολόγων «Γεωμυθική» (Δημήτρης Θεοδοσόπουλος, Γιάννης Μήλας, Γιώργος Καφαντάρης).

Μιλώντας στην «Καθημερινή» τα μέλη της ομάδας των σπηλαιολόγων της «Γεωμυθικής» δεν κρύβουν τον προβληματισμό τους  για την στατικότητα: «Το ζήτημα της στατικότητας είναι πολύ σοβαρό και κατά τη γνώμη μας χρειάζεται να αντληθούν τα νερά και να γίνει μια εκτίμηση των ζημιών από μηχανικούς. Ο υπόγειος αγωγός σε αυτήν την τρίτη λίμνη είναι στη χειρότερη κατάσταση που έχουμε δει» λέει ο Δημήτρης Θεοδοσόπουλος. «Η Εσχατιά είναι παραπόταμος του Κηφισού που ξεκινά από την Πάρνηθα. Το ρέμα είναι άθικτο στο Μενίδι, διευθετείται αυτή την περίοδο από το Μενίδι έως την Αττική Οδό και έχει ήδη υπογειοποιηθεί από το 2017, από την Αττική Οδό έως τη συμβολή του με τον Κηφισό».

Η ομάδα αναγκάστηκε να σταματήσει εκεί, καθώς η λίμνη ήταν αδιαπέραστη. «Εκτιμώ ότι έχει βάθος από ένα έως δύο μέτρα και μήκος τουλάχιστον 50-60 μέτρα, οπότε δεν μπορούσαμε να τη διασχίσουμε. Η λίμνη έχει δημιουργηθεί από την υποσκαφή του τσιμεντένιου πυθμένα, ο οποίος φαίνεται να είχε πάχος μόνο 5-10 εκατοστά και ένα πολύ λεπτό σιδερένιο πλέγμα, δηλαδή επρόκειτο για κακοκατασκευή. Θεωρώ πολύ ανησυχητικό ότι στους πλαϊνούς τοίχους έχουν υποσκαφεί και οι πάσσαλοι θεμελίωσης σε βάθος 1-2 μέτρων. Δεν ξέρω πόσο βαθιά είναι τα θεμέλια, αλλά νομίζω ότι θα πρέπει να ελεγχθούν», συμπληρώνει ο Δημήτρης Θεοδοσόπουλος.

Να σημειωθεί ότι η πρώτη από τις λίμνες ανακαλύφθηκε από τα μέλη της ίδιας ομάδας, τον Ιανουάριο του 2023. Βρέθηκε στο ύψος της πεζογέφυρας Περισσού και οδού Βικέλα στα Πατήσια, αμέσως μετά την υπόγεια συμβολή του Κηφισού με τον Ποδονίφτη.

Τον Ιούλιο του 2023, η δεύτερη λίμνη εντοπίστηκε κάτω από τον Κηφισό στο ύψος της Λεωφόρου Αθηνών αφού μπήκαν από την περιοχή του Ρέντη και αφού περπάτησαν 3,5 χιλιόμετρα κάτω από την Εθνική Οδό.

Tον περασμένο Αύγουστο η Περιφέρεια Αττικής υπέγραψε σύμβαση 1,2 εκατ. ευρώ με εργολάβο για την απομάκρυνση σκουπιδιών και μπάζων από την κλειστή κοίτη του Κηφισού. Υπολογίζεται ότι το συνεργείο απομάκρυνε περίπου 12.500 τόνους φερτών υλικών, καθώς σύμφωνα με την Περιφέρεια, η υπόγεια κοίτη δεν είχε καθαριστεί από το 2002. Εκτιμάται, επίσης, ότι στο υπόγειο τμήμα του Κηφισού καταλήγουν και αρκετές παράνομες συνδέσεις αποχετεύσεων παραποτάμιων επιχειρήσεων.

 

Στέργιος Ζιαμπάκας

Στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) κατά του τσιμεντώματος του τελευταίου φυσικού τμήματος του ποταμού Κηφισού προσέφυγε ο Δήμος Ν. Φιλαδέλφειας – Ν. Χαλκηδόνας. Ο δήμος ζητά από το ανώτατο δικαστήριο της χώρας να ακυρώσει την Απόφαση Εγκρισης Περιβαλλοντικών Ορων (ΑΕΠΟ) του έργου «Διευθέτησης – Οριοθέτησης» του Κηφισού, στο τμήμα από Τρεις Γέφυρες (ανάντη Κόκκινου Μύλου) ώς την Αττική Οδό, η οποία υπογράφηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο. Πρόσθετη προσφυγή στο ΣτΕ κατά του ίδιου έργου του υπουργείου Υποδομών επίκειται από κατοίκους της περιοχής και τον περιβαλλοντικό Σύλλογο προστασίας των ρεμάτων «Ροή».

Το έργο προωθείται ως αντιπλημμυρικό. Προβλέπει τη διευθέτηση δύο τμημάτων του Κηφισού (από Τρεις Γέφυρες έως Κόκκινο Μύλο και από Κόκκινο Μύλο έως Αττική Οδό) και την κατασκευή μιας «λεκάνης ανάσχεσης πλημμυρικών απορροών» ανάντη της Αττικής Οδού – μια τεχνητή λίμνη που θα αποθηκεύει πλημμυρικά ύδατα όταν ανεβαίνει επικίνδυνα η στάθμη του Κηφισού. Πρόκειται για ένα έργο που αφορά τμήμα του Κηφισού μήκους περίπου 5,5 χιλιομέτρων και με το οποίο «σκοπείται η μετατροπή όλου του εναπομείναντος σε φυσική μορφή τμήματος του Κηφισού ποταμού σε ανοικτό οχετό απορροής ομβρίων», αναφέρει ο Δήμος Ν. Φιλαδέλφειας – Ν. Χαλκηδόνας στην αίτησή του προς το ΣτΕ, δηλώνοντας αντίθετος στον εγκιβωτισμό της φυσικής κοίτης με οπλισμένο σκυρόδεμα, «διότι το ποτάμι πρέπει να παραμείνει φυσικό, ανοιχτό (…) οι όχθες του να διαμορφωθούν με ήπιες οικολογικές παρεμβάσεις σε χώρους αναψυχής και περιπάτου για τους κατοίκους».

Οπως περιγράφει ο δήμος στην αίτησή του, το προωθούμενο έργο θα γίνει με τοποθέτηση συρματοκιβωτίων στο μεγαλύτερο μέρος της περιοχής παρέμβασης, μια τεχνολογία «παρωχημένη» και «μη φιλική προς το περιβάλλον», που θα απαιτήσει αποψίλωση «της πλούσιας παρόχθιας βλάστησης, η οποία περιλαμβάνει αιωνόβια πλατάνια, ποικίλα άλλα δένδρα, δεκάδες φυτικά είδη και φυσικούς βραχισμούς». Ο δήμος, δε, προειδοποιεί για τα συρματοκιβώτια: «Είναι ζήτημα χρόνου η κατάρρευσή τους, όπως έχουμε παρατηρήσει στο σύνολο των ρεμάτων της Αττικής, όπου έχουν τοποθετηθεί». Σημειώνεται ότι στην περιοχή, τόσο σε τμήματα του Κηφισού όσο και σε τμήματα του Ποδονίφτη –παραπόταμος του Κηφισού- που έχουν τσιμεντοποιηθεί, στη διάρκεια μεγάλων νεροποντών των τελευταίων ετών αποκολλήθηκαν μεγάλα τμήματα τσιμέντου εντός της κοίτης των ποταμών.

Στην αίτησή του ο δήμος προειδοποιεί και για ανεπανόρθωτες επιπτώσεις στην πανίδα: στο τμήμα του Κηφισού που έχει απομείνει στη φυσική του μορφή έχουν καταγραφεί επισήμως από το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) τέσσερα είδη ψαριών (ποταμοκέφαλος, μπριάνα, κουνουπόψαρο, χέλι), καθώς και «δεκάδες άλλα είδη της πανίδας και ορνιθοπανίδας, όπως πρασινοκέφαλες αγριόπαπιες και ερωδιοί [αργυροτσικνιάδες, σταχτοτσιχνιάδες, λευκοτσιχνιάδες, νυχτοκόρακες κ.λπ.]».

Ο δήμος αντιτείνει απέναντι στο σχεδιαζόμενο έργο: «Διευθέτηση δεν σημαίνει οχετοποίηση. Εννοιες όπως επαναφυσικοποίηση, φυσική μηχανική, οικολογική ισορροπία, βιώσιμη ανάπτυξη ακούγονται ως ξένες λέξεις. Ομως αυτό είναι που χρειάζεται το ποτάμι και αυτήν τη μέθοδο χρησιμοποιούν τα σύγχρονα κράτη». Μάλιστα ο δήμος επισημαίνει ότι δεν ακολουθήθηκαν οι νόμιμες διαδικασίες διαβούλευσης.

Η απόφαση για προσφυγή του δήμου στο ΣτΕ είχε ληφθεί πολύ έγκαιρα και συγκεκριμένα σε δημοτικό συμβούλιο της πόλης που πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2022. Σχετική πρόταση είχε καταθέσει η «Δύναμη Πολιτών» η οποία είχε υπερψηφιστεί ομόφωνα. Στη συγκεκριμένη συνεδρίαση είχε υπάρξει δυναμική παρέμβαση κατοίκων των παρόχθιων περιοχών. Υπενθυμίζεται ότι με αντίστοιχες παρεμβάσεις και προσφυγές στο ΣτΕ είχε ανατραπεί η τσιμεντοποίηση του Ποδονίφτη και διασώθηκε η φυσική του κοίτη.

Πηγή: efsyn.gr

Τον κώδωνα του κινδύνου σε περίπτωση που υπερχειλίσουν Κηφισός και Ιλισός έκρουσε με ανάρτηση του στο Facebook, ο καθηγητής πολεοδομίας του ΕΜΠ και δημοτικός σύμβουλος με τον ΣΥΡΙΖΑ στον Πειραιά, Νίκος Μπελαβίλας, επικαλούμενος χάρτη επικινδυνότητας πλημμύρας της Αττικής. Όπως εξήγησε δεν πρόκειται για «σενάριο επιστημονικής φαντασίας αλλά για την πρόβλεψη της επίσημης επιστημονικής μελέτης που εκπονήθηκε το 2017-2018 από το ΥΠΕΝ για την Αττική και η οποία διαμόρφωσε τους χάρτες επικινδυνότητας πλημμύρας».

«Αν γίνει το κακό, από το ΚΙΣ “Σταύρος Νιάρχος” ως τον Ρέντη και ως τον σταθμό μετρό στο λιμάνι του Πειραιά τα πάντα θα βρεθούν κάτω από το νερό. H μισή Καλλιθέα, όλο το Μοσχάτο, όλο το Νέο Φάληρο, τα Καμίνια, η Παλιά Κοκκινιά και τμήμα του Ταύρου. Μαζί τους εκατοντάδες χιλιάδες κάτοικοι», τονίζει ο καθηγητής και επισημαίνει ότι «αυτές οι μελέτες θα έπρεπε να έχουν προχωρήσει στο επόμενο στάδιο, της επικαιροποίησης τους επί το δυσμενέστερο σε σχέση με την κλιματική κρίση, της διατύπωσης των σχεδίων αντιμετώπισης και διαχείρισης κινδύνου».

Η ανάρτηση του Νίκου Μπελαβίλα

«Σχεδόν τυχαία δεν συνέβη πέρυσι και πρόπερσι. Τότε είδαμε το νερό να έχει φθάσει στα όρια των γεφυρών του και των πλευρικών στηθαίων. Δεν συνέβη τυχαία τώρα, καθώς ο τεράστιος όγκος των 650 mm βροχής έπεσαν στη Θεσσαλία και όχι στην Αττική.

Η πρόβλεψη του χάρτη αφορά την πλημμύρα της πεντηκονταετίας (T=50) αλλά οι συντάκτες του προειδοποιούν ότι δεν έχουν ληφθεί υπόψη τα δεδομένα της κλιματικής κρίσης. Σήμερα γωνρίζουμε ότι βρισκόμαστε μπροστά σε φαινόμενα που έχουν πυκνώσει. Οι πλημμύρες της πεντηκονταετίας όπως και οι άλλοτε σπάνιες μεγα-πυρκαγιές συμβαίνουν με συχνότητα 5-10 χρόνων αντί για 50 και 100 ετών. Ή όπως μάθαμε από το Coperincus το φετινό καλοκαίρι ήταν το χειρότερο της καταγεγραμμένης μετεωρολογικής ιστορίας. Επομένως την πλημμύρα που βλέπουμε ως αποτυπωμένη είναι σίγουρο ότι θα τη ζήσουμε

Ο χάρτης είναι εφιαλτικός. Αν γίνει το κακό, από το ΚΙΣ «Σταύρος Νιάρχος» ως τον Ρέντη και ως τον σταθμό μετρό στο λιμάνι του Πειραιά τα πάντα θα βρεθούν κάτω από το νερό. H μισή Καλλιθέα, όλο το Μοσχάτο, όλο το Νέο Φάληρο, τα Καμίνια, η Παλιά Κοκκινιά και τμήμα του Ταύρου. Μαζί τους εκατοντάδες χιλιάδες κάτοικοι.

Δεν πρόκειται για σενάριο επιστημονικής φαντασίας αλλά για την πρόβλεψη της επίσημης επιστημονικής μελέτης που εκπονήθηκε το 2017-2018 από το ΥΠΕΝ για την Αττική και η οποία διαμόρφωσε τους χάρτες επικινδυνότητας πλημμύρας. Είναι μία από τις μελέτες οι οποίες την ίδια περίοδο κάλυψαν όλες τις περιφέρειες της χώρας. Έχουν προχωρήσει σε εντυπωσιακή ανάλυση και εντοπίζουν ακόμη και τα επιμέρους σημεία τα οποία θα κινδυνεύσουν πέραν των κατοικιών-σχολεία, νοσοκομεία, στάδια, μεγάλες βιομηχανίες, στρατηγικές υποδομές. Για παράδειγμα, και για να καταλάβουμε τι σημαίνει πρόληψη, η συγκεκριμένη μελέτη προβλέπει ότι σε περίπτωση πλημμύρας το «στρατηγείο» της Τροχαίας Πειραιά στα Καμίνια θα αχρηστευθεί κάτω από το νερό. Τότε οι πλημμυρισμένοι δρόμοι θα παραλύσουν γιατί δεν θα υπάρχει κανείς τροχονόμος να αποκλείσει γέφυρες, να κατευθύνει την κυκλοφορία, γιατί η διοίκηση της Τροχαίας θα τρέχει αναγκαστικά να σωθεί χωρίς τηλέφωνο και χωρίς ρεύμα.

Αυτές οι μελέτες θα έπρεπε να έχουν προχωρήσει στο επόμενο στάδιο, της επικαιροποίησης τους επί το δυσμενέστερο σε σχέση με την κλιματική κρίση, της διατύπωσης των σχεδίων αντιμετώπισης και διαχείρισης κινδύνου. Δεν προχώρησαν ποτέ όπως αποκάλυψαν χθες με επάλληλες δημοσιεύσεις τους, η επικεφαλής περιβαλλοντικής πολιτικής του WWF Greece Θεοδώρα Νάτσου και ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Πέτρος Κόκκαλης. Ο χάρτης του Βόλου, όπως και ο χάρτης του Πειραιά έδειχνε ότι η μισή πόλη είναι «στα κόκκινα». Αλλά ο Βόλος πνίγηκε χωρίς σενάρια διαχείρισης, χωρίς σχέδιο διάσωσης του πληθυσμού. Η Κομισιόν από τον Σεπτέμβριο του 2022 με προειδοποιητική επιστολή καθιστά σαφές πως η Ελλάδα δεν έχει συμμορφωθεί ακόμα στις υποχρεώσεις της σε ό,τι αφορά τα πλημμυρικά φαινόμενα.

Και η Ελλάδα στηρίζεται μόνο στην πολιτική του 112: Τρέξτε να σωθείτε!»

Πηγή: documentonews.gr