ΠΑΡΗ ΣΠΙΝΟΥ

Τα Κρατικά Λογοτεχνικά Βραβεία 2025 (που αφορούν εκδόσεις του 2024) ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισμού, επιφυλάσσοντας μια έκπληξη για το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων, που φέτος δεν απονέμεται, ως είθισται, σε κάποιον συγγραφέα για τη συνολική προσφορά του στα Γράμματα, αλλά σε τέσσερις διακεκριμένους νεοελληνιστές. Ισότιμα και από κοινού στους Βιντσέντζο Ρότολο, Ζακ Μπουσάρ, Ρόντρικ Μπίτον και Μόσχο Μορφακίδη-Φυλακτό, αναγνωρίζοντας τη συνολική προσφορά του έργου τους στα Γράμματα.

Οπως υπογραμμίζει η επιτροπή, ο Ρότολο (Παλέρμο, 1931), ο Μπουσάρ (Κεμπέκ, 1940), ο Μπίτον (Εδιμβούργο, 1951) και ο Μορφακίδης-Φυλακτός (Δράμα, 1954) «συνέβαλαν σημαντικά στην προβολή και διάδοση της νεοελληνικής λογοτεχνίας διεθνώς μέσα από τις μεταφράσεις αξιόλογων έργων της στην ιταλική, τη γαλλική, την αγγλική και την ισπανική γλώσσα, ενώ παράλληλα συνεισέφεραν επί δεκαετίες και συνεχίζουν άοκνα να υπηρετούν τις νεοελληνικές σπουδές σε διαρκώς επιδεινούμενες γι’ αυτές τις σπουδές συνθήκες στο ακαδημαϊκό πεδίο των ανθρωπιστικών επιστημών».

Εργα

Οσον αφορά τα υπόλοιπα βραβεία: Το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος απονεμήθηκε ομόφωνα στον Μίνω Ευσταθιάδη για το έργο του «Σου γράφω από την κοιλιά του κτήνους» (Εκδόσεις Μεταίχμιο). Το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος-Νουβέλας κατά πλειοψηφία στη Μαρία Μαμαλίγκα για το έργο της «Μερκάντο» (Εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της «Εστίας»). Κρατικό Βραβείο Ποίησης κατά πλειοψηφία στη Δήμητρα Κωτούλα για το έργο της «Λάμια» (Εκδόσεις Πατάκη).

Το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου-Κριτικής απονεμήθηκε ομόφωνα εξ ημισείας: στον Λυκούργο Κουρκουβέλα για το έργο του «Φραντς Κάφκα. Πολιτική και Κουλτούρα στη Μεταπολεμική Εποχή» (Εκδόσεις Πεδίο) και στον Στέφανο Τραχανά για το έργο του «Ο κύκλος. Επιστήμη και δημοκρατία σε ανήσυχους καιρούς» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης). Το Κρατικό Βραβείο Μαρτυρίας-Bιογραφίας-Χρονικού-Ταξιδιωτικής Λογοτεχνίας δόθηκε ομόφωνα στον Κωστή Καρπόζηλο για το έργο του «Ελληνικός κομμουνισμός. Μια διεθνική ιστορία (1912-1974)» (Εκδόσεις Αντίποδες). Για το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα 2025 η επιτροπή επέλεξε ομόφωνα τον Θοδωρή Τσομίδη για το έργο του «Η γέννα. Μια ιστορία σε τρεις εποχές» (Εκδόσεις Πατάκη).

● Ο Μίνως Ευσταθιάδης, που διακρίθηκε με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος για το «Σου γράφω από την κοιλιά του κτήνους», «γράφει ένα ακατάτακτο, ένα υβριδικό, ένα αιρετικό μυθιστόρημα. Κόντρα στο κατεστημένο του είδους (αστυνομικό μυθιστόρημα), το οποίο αναζητά απαντήσεις και βεβαιότητες, κομίζει αινίγματα και αναπάντητα ερωτήματα», επισημαίνει η επιτροπή.

● Για το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος-Νουβέλας η επιτροπή αναφέρει ότι η νουβέλα της Μαρίας Μαμαλίγκα «Μερκάντο», «μέσα από μια πολυεπίπεδη γλώσσα, θίγει με τρόπο ουσιαστικό σημαντικά κεφάλαια της νεότερης ελληνικής ιστορίας, όπως: τη συνύπαρξη εβραϊκών, χριστιανικών και μουσουλμανικών κοινοτήτων, το τραύμα του Ολοκαυτώματος και του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, την προσπάθεια επαναπροσδιορισμού του ατόμου και της ταυτότητάς του μέσα σε έναν κατακερματισμένο κόσμο». Η νουβέλα της επιπλέον «αποτελεί ένα καίριο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο μπορεί να επαναπροσδιορίζεται η σχέση μας με το παρελθόν, την Ιστορία και τη μνήμη μέσα από τις διαρκώς ανανεούμενες μορφές της ιστορικής μυθοπλασίας».

● Η ποιητική συλλογή της Δήμητρας Κωτούλα «Λάμια» «εστιάζοντας στη σχέση μητέρας και κόρης και τις εσωτερικές μετατοπίσεις στις οποίες αυτή οδηγεί, καταδεικνύει τον μεταμορφωτικό ρόλο της αγάπης και τη δυναμική των ανθρώπινων σχέσεων, ενώ συγχρόνως διερευνά υπαρξιακά ερωτήματα, όπως τις πολλαπλές εκδοχές του εαυτού, τη φθορά, την απώλεια, τον θάνατο, τη θέση του ατόμου μέσα σε έναν δυσερμήνευτο και αινιγματικό κόσμο», σύμφωνα με την επιτροπή που υπογραμμίζει πως το βιβλίο της «χαρακτηρίζεται από έναν πλούσιο μεταφορικό λόγο και συγκροτεί ένα πεδίο πρωτότυπης εικονοποιίας, συνδηλώσεων και διακειμενικών αναφορών που επαναπροσδιορίζουν τη σχέση μας με τη λογοτεχνική παράδοση».

● Για τον Θοδωρή Τσομίδη, που διακρίθηκε με το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα 2025 για το έργο του «Η γέννα. Μια ιστορία σε τρεις εποχές», η επιτροπή υπογραμμίζει πως «μέσα από ρέουσα πρωτοπρόσωπη αφήγηση υφαίνει και συνθέτει ιστορίες απώλειας και οδύνης, εμποτισμένες με συμβολισμούς, υπερβατικές αποχρώσεις, πυκνή μελαγχολία και υπόγεια συγκίνηση». Ενώ «παρότι πρόκειται για πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα, το έργο του δεν μπορεί να χαρακτηριστεί πρωτόλειο. Η σύνθεση είναι προσεκτικά δομημένη, με κατορθωμένη αρχιτεκτονική, εσωτερική συνοχή και έλεγχο του ρυθμού και του αφηγηματικού βηματισμού, στοιχεία που μαρτυρούν συγγραφική αυτογνωσία και όχι πειραματισμό άνευ προσανατολισμού».

● Το Ειδικό Κρατικό Βραβείο για βιβλίο που προάγει σημαντικά τον διάλογο πάνω σε ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα απονέμεται ομόφωνα στον Νικήτα Σινιόσογλου για το έργο του «Απομονωτήριο λοιμυπόπτων ζώων» (Εκδόσεις Κίχλη).

● Το Βραβείο Δοκιμίου-Κριτικής απονέμεται εξ ημισείας στους Λυκούργο Κουρκουβέλα για το «Φραντς Κάφκα. Πολιτική και Κουλτούρα στη Μεταπολεμική Εποχή» («Πεδίο») και Στέφανο Τραχανά για το «Ο κύκλος. Επιστήμη και δημοκρατία σε ανήσυχους καιρούς» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

● Ενώ στον Κωστή Καρπόζηλο δίνεται το Βραβείο Μαρτυρίας-Bιογραφίας-Χρονικού-Ταξιδιωτικής Λογοτεχνίας για το έργο του «Ελληνικός κομμουνισμός. Μια διεθνική ιστορία (1912-1974)», από τους «Αντίποδες», γιατί εκτός των άλλων το βιβλίο του «εισάγει το πεδίο της κινητικότητας πανηγυρικά στον χώρο της μελέτης της Ιστορίας και μας προτείνει να σκεφτούμε τον κομμουνισμό μέσα από το πρίσμα της αδιάλειπτης κίνησης ανθρώπων, ιδεών, νοοτροπιών, προταγμάτων, ατομικών προκρίσεων και επιλογών (...)».

● Η Επιτροπή Βραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης στην κατηγορία μετάφραση λογοτεχνικού έργου προς τα ελληνικά αποφάσισε ομόφωνα να βραβεύσει ex aequo την Τιτίκα Δημητρούλια για τη μετάφραση του έργου της Σεσίλ Κουλόν «Ενα θηρίο στον Παράδεισο» (Εκδόσεις Gutenberg) και τη Δήμητρα Δότση για τη μετάφραση του έργου του Ιταλο Καλβίνο «Ο δρόμος του Σαν Τζοβάνι» (Εκδόσεις Καστανιώτης).

● Το Κρατικό Βραβείο Απόδοσης Εργου της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας στα Νέα Ελληνικά απονέμεται ομόφωνα ex aequo στην Τασούλα Καραγεωργίου για τη μετάφραση με τίτλο «Ἀνύτη, ἡ Τεγεᾶτις: Τὰ ποιήματα» (Εκδόσεις Νίκας) και στον Βάιο Λιαπή για τη μετάφραση με τίτλο «Σημεία και τέρατα. Η δεισιδαιμονία και οι επικριτές της στην αρχαία Ελλάδα» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Πηγή: efsyn.gr