του Έκτορα-Ξαβιέ Δελαστίκ
Περιηγούμαστε σε συνέδρια και φιλανθρωπίες που διοργανώνονται ως πλυντήρια υστεροφημίας. Γνωρίζουμε από κοντά ημιπαράνομες ομάδες με δεσμούς με το Ισραήλ και νόμιμες εταιρίες που θα ξεπλύνουν τη δημόσια εικόνα ενός εγκληματία. Αναρωτιόμαστε για δημοσιογράφους και ΜΜΕ που θα αποτελέσουν το στεγνωτήριο.
Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο Ρ. Γ. Τσέιμπερς (R. W. Chambers) εκδίδει μεταξύ άλλων, το διήγημα «The Repairer of Reputations», το οποίο θα μπορούσαμε να αποδώσουμε ως «Ο Επιδιορθωτής Υπολήψεων». Ο χαρακτήρας-κόμβος είναι ο σακατεμένος, μικρόσωμος Γουάιλντ, ο οποίος μένει πάνω από ένα σιδεράδικο σε μια αλλόκοτη, εκφασισμένη εκδοχή των Η.Π.Α. Ορίζεται από δύο πράγματα: από τη σχέση επιθετικότητας και μίσους με τη γάτα του και από τον ισχυρισμό του ότι ενορχηστρώνει ένα δίκτυο επαφών σε όλα τα σημαντικά στρώματα της κοινωνίας, με το οποίο μπορεί να επιδιορθώσει την υπόληψή σας… με το κατάλληλο αντίτιμο.
Υπάρχει μια αλληλουχία διηγημάτων δυστοπικής λογοτεχνίας, τα οποία κάποιοι εντερπρενέρ τα διαβάζουν και σκέφτονται «να μια καλή επιχειρηματική ιδέα». Στις αυγές του 21ου αιώνα λοιπόν, έχει δημιουργηθεί ένας τομέας εταιρειών που ασχολούνται ακριβώς με την επιδιόρθωση ηλεκτρονικών υπολήψεων. Δεν αναφερόμαστε σε εταιρίες χάραξης στρατηγικής, όπως η Edelman, η οποία ανέλαβε τη στήριξη της κυβέρνησης Μητσοτάκη με μυστική σύμβαση. Αναφερόμαστε σε εταιρείες, οι οποίες αναλαμβάνουν να «καθαρίσουν» την ηλεκτρονική εικόνα ενός προσώπου, που έχει ήδη πιαστεί με τη γίδα στην πλάτη.
Ιδανικό παράδειγμα προς μελέτη θα ήταν κάποιο πρόσωπο μεγάλης δημοσιότητας, με αρκετά χρήματα στη διάθεσή του, ώστε να νοικιάσει τέτοιες υπηρεσίες και βαρυνόμενο με ειδεχθή σκάνδαλα παγκοσμίου απήχησης. Το ιδανικό παράδειγμα βέβαια, θα έπρεπε να περιλαμβάνει και μια εκ των ένδον εικόνα για το σχεδιασμό, τους ανθρώπους, τις στρατηγικές και τις τακτικές που χρειάζονται για να «θαφτούν» τα μη κολακευτικά άρθρα κάτω από θετικό ή «ακίνδυνο» κατά παραγγελία υλικό.
Το παράδειγμα προς μελέτη ονομάζεται Τζέφρι Έπστιν.
(σ.σ. ανά τακτά διαστήματα παρατίθεται σύνδεσμος προς την ομάδα εγγράφων που εξετάζονται αμέσως μετά, για την περίπτωση που αποσυρθούν από το Υπ. Δικαιοσύνης των Η.Π.Α.).
Το επιστημονικό συνέδριο του έγκλειστου μαστροπού
Πρόσφατο άρθρο του Nature περιγράφει τις σχέσεις του Έπστιν με μια σειρά επιφανείς ερευνητές και ερευνήτριες. Ξεκινούν από επιστημονικές επαφές και δικτύωση και φτάνουν έως σαφή δούναι και λαβείν, με τις χρηματοδοτήσεις ερευνητικών προγραμμάτων να εξαργυρώνονται με απαιτήσεις για σιωπή προς τα ΜΜΕ (βλ. έγγραφο [2018-08-03] EFTA01614010).
Πιο σημαντικό όμως, για τη δική μας συζήτηση είναι το επιστημονικό συνέδριο/σουαρέ «Mindshift» που έλαβε χώρα στις αρχές του 2011 στις Παρθένες Νήσους και στο ιδιωτικό νησί του Έπστιν. Η αρχική ιδέα και λίστα προτεινόμενων καλεσμένων συζητούνται είτε μεταξύ του Έπστιν και του συνεργάτη του Αλ Σέκελ (τον οποίο θα συναντήσουμε και παρακάτω) στα μέσα Απριλίου 2009 (βλ. [2009-04-16] EFTA00749064), έως και τις 23 Απριλίου.
Ίσως να παρατηρήσατε κάτι περίεργο – ο Έπστιν βρισκόταν στη φυλακή εκείνο το διάστημα (Ιούνιο 2008 έως Ιούλιο 2009). Το να σχεδιάζει με άνεση επιστημονικό σουαρέ στη Φλόριντα, το οποίο μετέπειτα εξελίχθηκε σε μίνι συνέδριο στο νησί του μέσα από τη φυλακή μοιάζει ακατανόητο, αν κανείς δεν θυμάται ότι στην πραγματικότητα… δεν έκανε φυλακή! Μετά από τρεισήμισι μήνες, του επετράπη να δουλεύει από το γραφείο του σε μια ΜΚΟ, που είχε ιδρύσει για το διάστημα που βρισκόταν στη φυλακή, μέσω της οποίας μάλιστα κάλυπτε τους μισθούς των αστυνομικών που υποτίθεται πως τον επιτηρούσαν.
Τον Οκτώβριο του 2010, έχει ήδη οριστικοποιηθεί πως η συνάντηση επιστημόνων θα έχει τη μορφή τετραήμερου συνεδρίου ονόματι «Mindshift» σε ξενοδοχείο στις Παρθένες Νήσους και στο ιδιωτικό νησί του Έπστιν (βλ. [2010-12-22] EFTA00709064). Όσον αφορά το μέρος του συνεδρίου που αφορά τις Παρθένες Νήσους, ενεργότατη συμμετοχή έχει η Σεσίλ ντε Γιον (βλ. [2010-12-23] EFTA01998211), σύζυγος του Κυβερνήτη των Παρθένων Νήσων μεταξύ 2007-2015 (βλ. [2010-11-09] EFTA00710789, [2010-12-09] EFTA02004845). Από τα 13 ονόματα που συμμετείχαν στο Mindshift με τους/τις συνοδούς τους, αξίζει να σημειώσουμε πως τα 10 είχαν προταθεί από την αρχική συζήτηση στις 16 Απριλίου του 2009.
Το αν υπήρχε ή όχι προσωπικό ενδιαφέρον του Έπστιν για τις επιστήμες γίνεται πλήρως αδιάφορο, όταν διαβάσουμε τις επικοινωνίες του εγγράφου [2010-10-17] EFTA00754420. Εκεί περιγράφεται με σαφήνεια πως η παραγωγή περιεχομένου που συνδέει τον Έπστιν με την επιστήμη αποτελεί μέρος της στρατηγικής για να «γεμίσουν» τα πρώτα αποτελέσματα των μηχανών αναζήτησης, ώστε να μην φαίνεται η καταδίκη του για σεξουαλική εκμετάλλευση ανήλικης. Προτείνεται μάλιστα η ιδέα των συνεντεύξεων με επιφανείς ερευνητές γι αυτό το σκοπό (βλ. [2010-11-02] EFTA00754105 και [2010-11-02] EFTA02418016). Αναφέρονται όμως και μια σειρά πληροφορίες (αγαθοεργίες, αθλητικό περιεχόμενο, «ομάδα από τις Φιλιππίνες», «άλλοι Τζέφρι Έπστιν») που χρειάζονται ένα πλαίσιο για να μη μας μπερδέψουν.
Στις 9 Νοεμβρίου του 2010, ένα e-mail (βλ. [2010-11-01] EFTA00754026) μας τράβηξε την προσοχή: ο Αλ Σέκελ πληροφορεί τη Σεσίλ ντε Γιόν πως θα καθυστερήσει να ετοιμάσει το πρόγραμμα του συνεδρίου, καθώς «επικεντρώνεται στις ιστοσελίδες του» (σ.σ. του Έπστιν). Τί ήταν άραγε αυτές οι ιστοσελίδες; Και γιατί ασχολούνταν με αυτές ο ίδιος άνθρωπος που οργάνωνε το Mindshift;
Πώς να χακάρετε τη wikipedia και τις μηχανές αναζήτησης
Μια μεγάλη σειρά επικοινωνιών φανερώνει πως παράλληλα με το Mindshift, ο Αλ Σέκελ είχε δημιουργήσει μια ομάδα εκ μέρους του Έπστιν, η οποία είχε στόχο να αντιμετωπίσει με κάθε μέσο την παρουσία ειδήσεων που έπλητταν τη δημόσια εικόνα του. Η στρατηγική τους βασιζόταν σε πολύ συγκεκριμένους άξονες:
- Συνεχή ανανέωση των ιστοσελίδων του Έπστιν με φρεσκογραμμένο υλικό, κεντρική θέση στις οποίες είχε η ιστοσελίδα που τον συνέδεε με θέματα επιστήμης και έρευνας (βλ. [2010-10-28] EFTA02415952, [2010-10-20] EFTA00778138, [2010-11-28] EFTA00751523).
- Πρόσθεση συνδέσμων σε άλλες, ευρέως γνωστές και σημαντικές ιστοσελίδες, ώστε οι σελίδες του Έπστιν να «κλέβουν» από τη φήμη τους και να κατατάσσονται ως σημαντικές πρωτογενείς πηγές από τις μηχανές αναζήτησης (βλ. [2010-10-28] EFTA02415952).
- Διακριτικές αλλαγές στη Wikipedia, προσθέτοντας υλικό για τις επιστημονικές ασχολίες του Έπστιν, ώστε να μειωθεί η ορατότητα του αρνητικού υλικού (βλ. [2010-10-28] EFTA02415952, [2010-10-20] EFTA00778138).
- Δημιουργία ιστοσελίδων για άλλα άτομα που έχουν το ίδιο όνομα με τον Έπστιν (π.χ. ένα γιατρό, ένα σεφ, μια ιστοσελίδα για αθλητισμό) και ανάδειξή τους στις μηχανές αναζήτησης με τις παραπάνω τεχνικές, ώστε να «εκτοπίσουν» τα δημοσιογραφικά άρθρα (βλ. [2010-10-20] EFTA00778138, [2010-11-28] EFTA00751523).
- Δημιουργία πολλών δευτερογενών άρθρων, παραφρασμένες εκδοχές των θετικών άρθρων για τον Έπστιν με παραπομπή στις βασικές του ιστοσελίδες, ώστε να θεωρήσουν οι μηχανές αναζήτησης πως οι ιστοσελίδες του αποτελούν σημαντικές πρωτογενείς πηγές (βλ. [2010-10-20] EFTA00778138).
- Μηνύσεις SLAPP ή κυβερνοεπιθέσεις σε ιστοσελίδες με αντιπαραθετικό περιεχόμενο (βλ. [2010-10-20] EFTA00778138).
- Χρήση bots για αυτοματοποίηση διαδικασιών (βλ. [2010-12-15] EFTA02685766) και προσπάθεια αποκλεισμού συγκεκριμένων χρηστών της Wikipedia που ανατρέπουν τις αλλαγές περιεχομένου της ομάδας (βλ. [2010-11-06] EFTA02416819, [2010-12-16] EFTA02015729).
- Γίνεται επίσης σαφές στο έγγραφο [2010-10-19] EFTA00754553 πως πρόκειται για μια μακρά διαδικασία και πως μετά την αρχική δουλειά θα πρέπει να γίνεται μια διαδικασία «συντήρησης» και αντιμετώπισης της αρνητικής δημοσιότητας σε μόνιμη βάση.
Στο έγγραφο [2010-10-19] EFTA00754553 γίνεται αναφορά στη σύνθεση της ομάδας, η οποία περιλαμβάνει:
- ομάδα συγγραφής περιεχομένου τόσο για τον ίδιο τον Έπστιν, όσο και για «ψευδείς» Έπστιν (σ.σ. δε γίνεται σαφές αν αυτά είναι υπαρκτά ή ανύπαρκτα πρόσωπα)
- ομάδα προώθησης των προφίλ άλλων πραγματικών ανθρώπων, που τυγχάνει να λέγονται Τζέφρι Έπστιν
- ομάδα χάκινγκ και αφαίρεσης αρνητικού περιεχομένου (αναφορές στη Wikipedia, φωτογραφίες από τη σύλληψη, βίντεο κλπ.)
- ομάδα αφιερωμένη στον έλεγχο των αποτελεσμάτων των μηχανών αναζήτησης και την προώθηση του υλικού των υπόλοιπων ομάδων σε υψηλότερες θέσεις.
Την επόμενη ημέρα ακολουθεί επικοινωνία με αναλυτική σύνθεση, καθηκοντολόγιο και αμοιβές (βλ. [2010-10-20] EFTA00778138), οι οποίες πρέπει να σημειώσουμε πως είναι εξαιρετικά έως ύποπτα χαμηλές για τον όγκο εργασίας και τα καθήκοντα που περιγράφονται.
Όσον αφορά τα αποτελέσματα αυτής της επιχείρησης, η ομάδα του Σέκελ κρατούσε ενήμερο τον Έπστιν με παραδείγματα από τα αποτελέσματα αναζήτησης (βλ. [2010-11-05] EFTA00752512) και αναλυτικές εκθέσεις προόδου (βλ. [2010-12-15] EFTA00899885, [2010-12-17] EFTA01155795). Θα μπορούσαμε να πούμε πως αυτή η προσπάθεια κλείνει τον κύκλο της το Φεβρουάριο του 2012, με τη μεταφορά των ιστοσελίδων που δημιουργήθηκαν για την επιχείρηση προπαγάνδας από τον κύριο προγραμματιστή της ομάδας του Αλ Σέκελ, τον Μάικ Κίσλινγκ στην ιδιοκτησία και τον άμεσο έλεγχο του Έπστιν (βλ. [2012-02-13] EFTA02008323).
Ποιος ήταν ο Αλ Σέκελ;
Ο Αλ Σέκελ είναι μια ιδιάζουσα περίπτωση. Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει πως η στενή του σχέση και συχνή επικοινωνία με τον Έπστιν οφείλεται στο γεγονός ότι ήταν σύζυγος της Ιζαμπέλ Μάξγουελ, (αδερφή της Γκλεν Μάξγουελ). Το δημόσιο προφίλ του είχε διάφορες ανακολουθίες όσον αφορά τα ακαδημαϊκά του προσόντα και φημολογούμενες απάτες με συλλεκτικά βιβλία. Η σχετική φημολογία σταματά με το θάνατό του το 2015, από πτώση σε γκρεμό μετά από δημοσιογραφικές αποκαλύψεις. Αξίζει να σημειώσουμε πως ο Έπστιν είχε αμφιβολίες για το παρελθόν του (βλ. [2010-11-09] EFTA00710789) και είχε αναζητήσει πληροφορίες για εκείνον από τις ακαδημαϊκές επαφές του (βλ.[2010-11-26] EFTA00776485).
Παρ’ όλα αυτά, το δίκτυο που έφτιαξε ο Σέκελ φαίνεται να ήταν υπαρκτό, με κάποια από τα πρόσωπα της ομάδας του να ωφελούνται αρκετά από την κοινωνική δικτύωση μέσω του Έπστιν [1] [2] [3]. Οι επαφές του Αλ Σέκελ, η οργάνωση της εκστρατείας υπέρ του Έπστιν και η ακρίβεια της στρατηγικής, σίγουρα δε θυμίζουν έναν άνθρωπο που είναι αποκλειστικά «τσαρλατάνος», όπως τον περιέγραψε ο Έπστιν εκνευρισμένος σε επικοινωνία του (βλ. [2010-11-09] EFTA00710789) με τη Σεσίλ ντε Γιόν.
Αδιαμφισβήτητο είναι το γεγονός ότι επρόκειτο για άνθρωπο με άμεση πρόσβαση σε αρκετές σημαντικές οικογένειες και αστικά περιβάλλοντα, την οποία πρόσβαση αξιοποίησε στα μέγιστα το δίκτυο του Έπστιν.
Ο ισχυρισμός που ποτέ δεν αμφισβητήθηκε, ήταν η παραδοχή του Αλ Σέκελ (με γνήσια γλώσσα παραπονούμενου δημοσίου υπαλλήλου) πως θα έπρεπε να περιμένει μέχρι τις 18 Ιανουαρίου για να πληρωθεί από το Ισραήλ (βλ. [2010-11-26] EFTA00751367) και πως κάπως έπρεπε να βγει οικονομικά μέχρι τότε. Ισχυριζόταν πως η καμπάνια υπέρ του Έπστιν ήταν εξυπηρέτηση, από την οποία ο ίδιος δεν πληρωνόταν. Ό,τι και να ισχύει, αυτή δεν είναι μια μπλόφα την οποία κάνει κανείς σε επιχειρηματία στου οποίου τον καναπέ αράζει κάθε τόσο ο πρώην πρωθυπουργός, πρώην υπουργός Άμυνας και πρώην επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών (!) του Ισραήλ, Εχούντ Μπάρακ.
Όταν είσαι πολύ τοξικός για τους Επιδιορθωτές Υπολήψεων
Η λήξη του μυστικού προγράμματος προπαγάνδας με τον Αλ Σέκελ φαίνεται να αποτελεί μάλλον ανακατεύθυνση της προσπάθειας σε πιο νόμιμες οδούς. Προς τα τέλη του 2011 έχει γίνει επαφή του Έπστιν με την εταιρία Reputation.com, ώστε να πάρει προσφορά για τη νόμιμη εκδοχή της δουλειάς που μέχρι τότε έκανε η ομάδα του Αλ Σέκελ. Στα μέσα Δεκεμβρίου (βλ. [2011-12-16] EFTA01849656) έρχεται απάντηση από την εταιρία με το σχεδιάγραμμα της βασικής στρατηγικής. Οι βασικοί άξονες είναι οι ίδιοι με παραπάνω όγκο νέου θετικού περιεχομένου, αναβάθμισή του για να εξαφανιστούν οι αρνητικές ειδήσεις και τεχνικές για αλλαγή της σειράς των αποτελεσμάτων των μηχανών αναζήτησης.
Ενδιαφέρον αποτελεί η ενότητα που αναφέρεται στη Wikipedia. Περιγράφεται ως «ελεγχόμενη από ένα βάλτο ‘φυτών’ που κάνουν επιμέλεια κειμένου» και πως «διοικείται από την τυραννία της πλειοψηφίας». Η εταιρία ισχυρίζεται πως έχει οργανωμένη ομάδα, η οποία θα μεταβάλει το περιεχόμενο της σελίδας του Έπστιν, μετακινώντας σιγά-σιγά το αρνητικό περιεχόμενο σε υποκατηγορίες στο τέλος της σελίδας. Αναφέρονται ως παραδείγματα αυτής της διαδικασίας τα «απολύτως υποδειγματικά προφίλ» του πρίγκιπα Άντριου και του Μπιλ Κλίντον.
Στις αρχές Φεβρουαρίου έρχεται νέα επικοινωνία από τη Reputation.com (βλ. [2012-02-07] EFTA00928748), όπου ενημερώνεται ο Έπστιν από συνεργάτη του πως λόγω του παρελθόντος του, η εταιρία αρνείται να συνεργαστεί μαζί του. Αποδέχεται όμως, σύμφωνα με το ίδιο έγγραφο τη συνεργασία η εταιρεία Integrity Defenders.
Integrity Defenders
Η στρατηγική που περιγράφεται από την εταιρία στις αρχικές επαφές (βλ. [2012-02-07] EFTA00719710) είναι ακόμα πιο όμοια με τη σκιώδη ομάδα του Αλ Σέκελ. Εκτός από την χειραγώγηση των μηχανών αναζήτησης, συμπεριλαμβάνει τη δημιουργία μεγάλου αριθμού νέων ιστοσελίδων, οι οποίες θα χρησιμοποιούνται για να εκτοπίσουν τα αρνητικά δημοσιεύματα στα αποτελέσματα αναζητήσεων και την ανάδειξη άλλων τυχαίων ατόμων με το ίδιο όνομα για αντιπερισπασμό (βλ. [2012-02-07] EFTA00719710), [2012-02-16] EFTA02550268). Η συνεργασία ξεκινά επισήμως στις 8 Φεβρουαρίου 2012 (βλ. [2012-02-08] EFTA00301933).
Μια σειρά τακτικών επικοινωνιών το πρώτο δίμηνο δείχνει τη σταθερότητα της προσπάθειας να «θαφτούν» τα κακώς κείμενα με σχετική επιτυχία (βλ. [2012-02-27] EFTA01842062, [2012-03-21] EFTA00715515, [2012-05-23] EFTA02554977), με τη συνεργασία να συνεχίζεται μέχρι τουλάχιστον τον Μάιο του 2012. Η τελευταία αναφορά στην Integrity Defenders όμως, γίνεται τον Οκτώβριο του 2012, όπου προωθείται το password για ένα αρχείο με κατάλογο ιστοσελίδων στο διευθυντή μιας άλλης εταιρίας (βλ. [2012-10-16] EFTA01766881). Της Reputation Changer.
Reputation Changer: Γιατί ο Γουάιλντ μπορεί να έχει τη χάρη, αλλά η εταιρία έχει τ’ όνομα.
Η Integrity Defenders δεν ήταν το μόνο καλάθι στο οποίο έβαλε τα αυγά του ο Έπστιν – ήδη από το Δεκέμβριο του 2011 (βλ. [2011-12-26] EFTA00708869) υπήρχε επικοινωνία με τη Reputation Changer, της οποίας ο διευθυντής ανέλαβε προσωπικά μεγάλο μέρος των επικοινωνιών με το «χρυσό» πελάτη. Τον Μάιο του 2012 γίνεται προσωποποιημένη πρόταση στον Έπστιν για τη διαχείριση της ηλεκτρονικής του υστεροφημίας (βλ. [2012-05-02] EFTA00709668), ενώ τον Αύγουστο έρχεται η επιβεβαίωση πως προτίθενται να τον αναλάβουν (βλ. [2012-08-10] EFTA00713371, EFTA01108222). Τότε γίνεται και πρόταση με την αναλυτική στρατηγική της εταιρείας. Τεχνικές που έχουμε συναντήσει παραπάνω περιλαμβάνουν:
- συγγραφή άρθρων, μίνι ιστοσελίδων, προφίλ σε Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης κ.ο.κ. με κολακευτικό περιεχόμενο
- «πλημμύρα» νέου υλικού στις μηχανές αναζήτησης, το οποίο θα καταλάβει τις πρώτες θέσεις, έως και την τέταρτη σελίδα (σύμφωνα με την εταιρία, το 95% των χρηστών δεν πηγαίνουν καν στη δεύτερη σελίδα αποτελεσμάτων)
- διασύνδεση μεταξύ των άρθρων και των ιστοσελίδων, ώστε οι κύριες κολακευτικές σελίδες να ανεβαίνουν σταθερά στις πρώτες θέσεις αναζήτησης
- πρόγραμμα «συντήρησης» μετά την αρχική επιτυχία της χειραγώγησης των αποτελεσμάτων
Λόγω του μεγέθους της εταιρείας, προτείνονται μια σειρά τακτικές που ήταν έξω από τις δυνατότητες των προηγούμενων επιχειρήσεων προπαγάνδας:
- μαζική δημιουργία μίνι-ιστοσελίδων
- συγγραφή άρθρων από συνεργαζόμενους με την εταιρεία δημοσιογράφους
- προνομιακές σχέσεις με δημοσιογραφικά μέσα, όπως το Associated Press (κατά τον ισχυρισμό της εταιρείας) για δημοσίευση κολακευτικού περιεχομένου
- ενημερωτικές ιστοσελίδες, οι οποίες βρίσκονται ήδη υπό την ιδιοκτησία της εταιρίας και θα χρησιμοποιούνται για τη δημοσίευση κολακευτικού περιεχομένου
Η σύνθεση της ομάδας που ανέλαβε τον Έπστιν προσωπικά περιγράφεται ως εξής:
- Διεύθυνση λογαριασμού (σ.σ. διευθύνει τα παρακάτω άτομα)
- Ψηφιακοί διαφημιστές
- Ειδικοί στη βελτιστοποίηση αποτελεσμάτων μηχανών αναζήτησης
- Σύμβουλοι περί Google (σ.σ. σε γράφημα της πρότασης, η Google περιγράφεται ως ο τρόπος με τον οποίο γινόταν το 80% της αναζήτησης πληροφοριών για κάποιο άτομο)
- Web Developers
- Δημοσιογράφοι
- Ειδικοί στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης
- Ειδικοί Δημοσίων Σχέσεων
Στα μέσα Σεπτεμβρίου γίνεται τηλεφωνική επικοινωνία (βλ. [2012-09-17] EFTA02159327), με συνεργασία από τα μέσα Οκτωβρίου (βλ. [2012-10-16] EFTA01766881) οπότε και ξεκινούν να τίθενται σε εφαρμογή οι παραπάνω τεχνικές ηλεκτρονικής προπαγάνδας. Μερικά από τα πρώτα υλικά που δημιουργούνται τον πρώτο μήνα (βλ. [2012-12-10] EFTA02012327) συμπεριλαμβάνουν ιστοσελίδες, blogs, πάνω από 40 άρθρα στον τύπο, πάνω από 25 άρθρα «της Reputation» (σ.σ. κατά πάσα πιθανότητα εννοούνται άρθρα στους «ενημερωτικούς» ιστότοπους που ελέγχονται άμεσα από την εταιρεία) κ.ά.
Σε μεταγενέστερη επικοινωνία (βλ. [2012-12-18] EFTA02563749) γίνεται λόγος για τον τρόπο με τον οποίον χρησιμοποιούνται άρθρα και αναρτήσεις σε blogs, ώστε να αναδείξουν με συνδέσμους τις ιστοσελίδες που ανήκουν στον Έπστιν. Ειδική αναφορά γίνεται στο PR Newswire, ως ιστοσελίδα η οποία φαίνεται να χρησιμοποιείται μάλλον τακτικά από την Reputation Changer για τέτοιες δουλειές.
Tyler Shears – επιστροφή σε «γκρίζες λύσεις» μικρότερου βεληνεκούς
Οι προσεκτικοί αναγνώστες ίσως παρατήρησαν πως ήταν ιδιαίτερα μεγάλη και απλωμένη στο χρόνο η αλληλογραφία μεταξύ του Έπστιν και του Πάμπλο Χόλμαν από την ομάδα του Αλ Σέκελ. Οι υπερβολικά προσεκτικοί αναγνώστες ίσως είδαν ένα e-mail τον Ιούλιο του 2013 (βλ. [2013-07-03] EFTA01968602), με το οποίο Έπστιν ζητά από τον Πάμπλο να του συστήσει κάποιο άτομο που να κάνει «reverse SEO» – με άλλα λόγια, την ίδια δουλειά που συζητάμε σε όλο το άρθρο. Το άτομο που προτείνεται είναι ο Τάιλερ Σίαρς (Tyler Shears).
Η αρχική στρατηγική που προτείνεται είναι τα πολύ βασικά σημεία των μέχρι τώρα στρατηγικών, δηλαδή αρθρογραφία με χρήση τακτικών που να ανεβάζουν τα θετικά άρθρα στις μηχανές αναζήτησης (βλ. [2013-07-24] EFTA00873256). Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι η ευθεία αναφορά στην αξιοποίηση ιστοτόπων και συντακτών με τους οποίους το δίκτυο Έπστιν διατηρεί καλές σχέσεις. Αναφέρεται ως παράδειγμα συντάκτης του Forbes στον τομέα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Το Forbes αναγνώρισε πως όντως υπήρξε άρθρο κατόπιν αυτής της συζήτησης, το οποίο φαίνεται να πληροί αυτά τα κριτήρια και το οποίο αποσύρθηκε (βλ. [2013-10-03] EFTA01754551). Το δε έγγραφο [2013-10-07] EFTA01754144 κατονομάζει άλλα δύο άτομα (Μπεν Γκέρτζελ και Τζόσα Μπαχ), στα οποία μπορούσαν να βασιστούν για άμεση αναπαραγωγή του άρθρου ασυζητητί. Σε επόμενη επικοινωνία (βλ. [2013-09-04] EFTA01957183) αναφέρονται δύο μη κατονομαζόμενες επαφές στη Huffington Post, στις οποίες έχει σταλεί άρθρο για δημοσίευση. Σημειώνεται πως σε πολλές παλαιότερες επικοινωνίες (π.χ. με τον Αλ Σέκελ) έχει αναφερθεί η Huffington Post για τα επικριτικά της άρθρα.
Φαίνεται να υπήρχε τακτική επικοινωνία και ενημερώσεις (βλ. [2013-07-25] EFTA02572018, [2014-01-24] EFTA02580383, [2014-02-08] EFTA00673091). Τα έγγραφα [2014-02-08] EFTA00673091 και [2014-02-13] EFTA00633363 αξίζουν χωριστή αναφορά, καθώς μοιάζουν να αναφέρονται σε αρθρογράφο του οποίου το όνομα έχει λογοκριθεί, ο οποίος/α είναι σε αναμονή «για να μας υποστηρίξει με στήλες σε μερικούς από τους πιο σημαντικούς ιστότοπους άνευ κόστους από εδώ και πέρα». Αναφέρεται επίσης το Harvard, ως εργαλείο για την αύξηση της ορατότητας των ιστοσελίδων του Έπστιν, υποδεικνύοντας ίσως επιπλέον άτομα τα οποία διατηρούσαν ισχυρούς δεσμούς μαζί του.
Η συνεργασία αυτή συνεχιζόταν σίγουρα μέχρι και τις αρχές του 2015 (βλ. [2015-01-04] EFTA02514346).
Δημόσια εικόνα και «φιλανθρωπία»
Μπορεί να μας φαίνεται περίεργο το πόση προσοχή δίνεται στη Wikipedia, αλλά όπως πολλές φορές έχει ειπωθεί στις επικοινωνίες που καλύπτουμε, είναι σχεδόν πάντα το πρώτο αποτέλεσμα και βασική πηγή πληροφοριών. Δεκάδες επικοινωνίες που εξετάσαμε αναφέρονταν σε βοηθούς του Έπστιν να τυπώνουν τα άρθρα ανθρώπων που θα συναντούσε από τη Wikipedia για να προετοιμαστεί. Η άλλη όψη αυτού του νομίσματος είναι η διαδικασία δημιουργίας επιπλέον σελίδων στη Wikipedia για άλλους «Τζέφρι Έπστιν» (βλ. [2012-02-16] EFTA02550268, [2012-03-21] EFTA02027329), ώστε να «θολώσουν τα νερά» στα αποτελέσματα αναζητήσεων του ονόματός του.
Η προσοχή στη Wikipedia φτάνει σε ενδιαφέροντα επίπεδα, όπως σε επικοινωνία τον Ιούνιο του 2010 (βλ. [2010-06-18] EFTA00893000), όπου ο Έπστιν απαιτεί να βρεθούν πληροφορίες για τον κάτοχο κάποιας σελίδας στο facebook, η οποία αναδημοσίευσε άρθρο για τον ίδιο από τη Wikipedia. Σε άλλη επικοινωνία του με τον Αλ Σέκελ (βλ. [2010-11-12] EFTA00753078), ζητά επιτακτικά επιβεβαίωση για το εάν νέο υλικό στη σελίδα του στη Wikipedia προέρχεται συγκεκριμένα από τη δουλειά της δημοσιογράφου Κοντσίτα Σάρνοφφ.
Αυτό που πρέπει να αναγνωρίσουμε είναι πως το μοντέλο λειτουργίας της Wikipedia την κάνει αρκετά ανθεκτική σε εκστρατείες, όπως αυτή που παρακολουθήσαμε (βλ. [2011-04-21] EFTA00647857, [2011-04-26] EFTA00909851). Σε αυτό το γεγονός συμβάλλουν και μέτρα αποκλεισμού χρηστών που επιχειρούν επιχειρήσεις προπαγάνδας (βλ. [2012-01-20] EFTA00672007). Υπενθυμίζουμε πως ο Αλ Σέκελ ισχυρίζεται πως η ομάδα του χρησιμοποίησε τον ίδιον ακριβώς μηχανισμό για να αποκλείσει κανονικούς χρήστες.
Σε αυτό το πλαίσιο αξίζει να αναφέρουμε την έννοια που έχει η φιλανθρωπία σε αυτά τα οικονομικά κλιμάκια. Σε επικοινωνίες του 2013 (βλ. [2013-05-16] EFTA01974204, [2013-05-28] EFTA00655619, [2013-05-28] EFTA01969178, [2013-07-14] EFTA00965284) δίνεται με σαφήνεια η προβολή του φιλανθρωπικού ιδρύματος του Έπστιν ως μέρος της στρατηγικής δημοσίων σχέσεων, ώστε να αποσυνδεθεί το όνομά του από τα εγκλήματά του. Ιδιαίτερη αξία έχει η αναφορά σε επικοινωνία του με τον Αλ Σέκελ (βλ. [2010-11-28] EFTA00751523), στο ότι το φιλανθρωπικό ίδρυμα του Έπστιν «πιάνει τον παλμό της ακαδημαϊκής κοινότητας και δε μοιάζει ψεύτικο», ενώ ταυτόχρονα «σταματά επίτηδες πριν προτείνει τρόπους να αιτηθεί κανείς στήριξης, να περιγράψει διαδικασίες για κάτι τέτοιο, ή να δώσει στοιχεία επικοινωνίας».
Κατακλείδα
Το τελικό ερώτημα σε κάθε τέτοια έρευνα είναι το τί μπορούμε να κρατήσουμε ως συμπέρασμα για την καθημερινή μας ζωή, πολλώ δε μάλλον σε ένα τέτοιο θέμα. Υπό αυτό το πρίσμα, είναι από τις μάλλον αισιόδοξες έρευνές μας. Οι λόγοι είναι πως είναι από τα πράγματα που είναι στο χέρι μας, γιατί με το δικό μας μυαλό διαβάζουμε τις ειδήσεις και γιατί οι τεχνικές προπαγάνδας είναι εξαιρετικά απλές.
- Κατ’ αρχάς, θυμόμαστε πάντα πως τα αποτελέσματα των μηχανών αναζήτησης, η Wikipedia και οι απαντήσεις των γλωσσικών μοντέλων όπως το ChatGPT (που αναπαράγουν ουσιαστικά τα παραπάνω), είναι πηγές, όπως όλες οι άλλες. Δέχονται και θα δέχονται πιέσεις και απόπειρες χειραγώγησης.
- Τα γραπτά μένουν, ενώ τα αποτελέσματα που είναι σε μια οθόνη μπορούν να μεταβληθούν «αθόρυβα». Για σημαντικά πράγματα, κρατάμε σημειώσεις και ασφαλή αντίγραφα.
- Επιλέγουμε τις πηγές μας, αλλά δεν τις παντρευόμαστε. Το να αποδειχθεί πως ο/η αρθρογράφος ή το Μέσο που προτιμούσαμε αναδημοσίευε παραποιημένες πληροφορίες δεν είναι προσωπική μας αποτυχία. Είναι ψυχρή επιλογή του Μέσου ή/και του/της αρθρογράφου.
- Θυμόμαστε πως η παραπληροφόρηση είναι δύσκολη δουλειά και ως εκ τούτου έρχεται «από τα πάνω προς τα κάτω».
- Διαβάζουμε για να σκεφτούμε. Αφού σκεφτούμε τί διαβάσαμε και γιατί γράφτηκε, τότε το συζητάμε με κόσμο.
- Τα διθυραμβικά άρθρα είναι γραμμένα έτσι, επειδή ικανοί άνθρωποι πληρώνονται αρκετά, άμεσα ή έμμεσα, από τα διαφημιζόμενα πρόσωπα και κάνουν καλά τη δουλειά τους. Όταν τα διαβάζουμε, πρέπει να θυμόμαστε πως διαβάζουμε μια διαφήμιση.
- Σεβόμαστε την εργασιακή ηθική των προπαγανδιστών. Εννοούν να κάνουν προπαγάνδα αποτελεσματικά και οφείλουμε να αποδομούμε την προπαγάνδα ακόμα πιο συστηματικά.
Και κυρίως, δε φοβόμαστε την τεχνολογία. Όπως είδαμε άλλωστε σε όλη αυτή τη διαδικασία, σχεδόν το σύνολο της προπαγάνδας που χρησιμοποιήθηκε στηρίχτηκε στο να γραφτεί αρκετό θετικό υλικό, ώστε να γίνει δυσεύρετη η αλήθεια. Από την εφεύρεση της τυπογραφίας αναμετριόμαστε με τον ίδιο ακριβώς μηχανισμό, απλά αλλάζουν τα εργαλεία της κάθε εποχής. Έχουμε λοιπόν πάνω από πεντέμισι αιώνες συλλογικής πείρας στο πώς να ξεχωρίζουμε την ήρα απ’ το στάρι.
Πηγή: infowar.gr
