ΦΡΑΓΚΙΣΚΑ ΜΕΓΑΛΟΥΔΗ

ΜΕΡΟΣ Α – “Από τις φωνές στην εξέγερση”

Πρώτα ήταν οι φωνές. Γυναίκες που θρηνούσαν, κρυμμένες πίσω από μαντήλια, κάποτε πολύχρωμα και πλέον λασπωμένα. Άντρες που άφηναν βογγητά πόνου καθώς περίμεναν κάποιον γιατρό, κρατώντας στα χέρια τους ματωμένα κουρέλια για να κρύψουν κομματιασμένες σάρκες και ανοιχτές πληγές. Και μετά ήταν τα παιδιά, που έκλαιγαν με όλη τη δύναμη των μικρών κορμιών τους, γοερά, απελπισμένα – εκεί όπου ο φόβος και ο πόνος γίνονταν ένα και δεν ήξερες ποιο είναι πιο δυνατό.

Ακούω τις κραυγές παντού καθώς περιφέρομαι στο υπαίθριο νοσοκομείο κάτω από τον καυτό ήλιο. Δεν θέλω να τις ακούω άλλο. Νιώθω ότι με ακολουθούν καθώς κατευθύνομαι προς το κτήριο που στεγάζει τα υποσιτισμένα παιδιά.

Ήδη στην αυλή, δεκάδες γυναίκες με μωρά και νήπια στην αγκαλιά περιμένουν. Γεμίζουν τον χώρο όσο φτάνει το βλέμμα μου. Η απελπισία με τυλίγει – δεν υπάρχει περίπτωση να βοηθηθούν όλοι. Οι γιατροί, οι νοσοκόμοι και οι εθελοντές πρέπει να πάρουν την πιο σκληρή απόφαση, που συχνά καθορίζει ποιος θα ζήσει και ποιος όχι. Ποιος θα μπει μέσα και ποιος θα μείνει έξω.

Διανομή φαρμάκων σε Σουδανούς στον καταυλισμό Κουφραμ Φραγκίσκα Μεγαλούδη

Στο εσωτερικό του κτηρίου επικρατεί σχεδόν νεκρική σιγή. Δεκάδες παιδιά κάθε ηλικίας, ξαπλωμένα σε σιδερένια κρεβάτια και σκισμένα στρώματα, συχνά δύο ή και τρία μαζί, και δίπλα τους στο πάτωμα οι μητέρες τους. Μοιάζουν σαν να σε κοιτούν στα μάτια, αλλά το βλέμμα είναι κενό. Μόνο ο θόρυβος της γεννήτριας, που κρατά σε λειτουργία τις λιγοστές συσκευές οξυγόνου που μοιράζονται οι μικροί ασθενείς, ταράζει λίγο τη σιγή.

Κάποια μωρά μοιάζουν να κλαίνε χωρίς δάκρυα. Κάποιες μητέρες τα αγκαλιάζουν· άλλες κάθονται απαθείς, σκελετωμένες και οι ίδιες, χωρίς δύναμη να αντιδράσουν. Έχουν περπατήσει μέρες χωρίς φαγητό με τα παιδιά τους, έχουν κρυφτεί σε χαμηλούς θάμνους, έχουν πιει λασπωμένο νερό που τώρα σκοτώνει τα μωρά τους. Έχουν επιβιώσει από σφαίρες και χτυπήματα με μανσέτες. Όσοι άντεξαν πέρασαν τα σύνορα και έφτασαν σε αυτή την ξεχασμένη πόλη στα ανατολικά του Τσαντ, λίγα μόλις χιλιόμετρα από το δυτικό Νταρφούρ.

Το Αντρέ δεν ήταν παρά μια νυσταγμένη πόλη της ερήμου με μόλις δώδεκα χιλιάδες ψυχές. Όμως ο πόλεμος στο γειτονικό Σουδάν έμελλε να τη μετατρέψει σε έναν τεράστιο προσφυγικό καταυλισμό. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, τον Απρίλιο του 2023, ο πληθυσμός της εκτοξεύτηκε από 12 σε 250 χιλιάδες, με περίπου 1.000 πρόσφυγες να φτάνουν καθημερινά.

Πρόχειρο νοσοκομείο στην πόλη Αντρέ, μόλις 5 χλμ. από το Σουδάν. Το νοσοκομείο, τους πρώτους μήνες του πολέμου, δεχόταν καθημερινά πάνω από 800 πρόσφυγες την ημέρα, κυρίως γυναίκες και παιδιά Φραγκίσκα Μεγαλούδη

Πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι διέσχισαν τα σύνορα με το Τσαντ, κυνηγημένοι κυρίως από τις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης – γνωστές ως Rapid Support Forces (RSF) – αλλά και από τον τακτικό στρατό του Σουδάν, τις Sudanese Armed Forces (SAF).

Η Ναφίσα έφτασε στον καταυλισμό της Τουμτουμά με τρία από τα πέντε παιδιά της. Οι δύο μεγαλύτεροι γιοι της και ο σύζυγός της σφαγιάστηκαν από τις δυνάμεις των RSF. Φραγκίσκα Μεγαλούδη

Τι συμβαίνει λοιπόν στο Σουδάν;

Πώς φτάσαμε στη μεγαλύτερη ανθρωπιστική κρίση στον κόσμο, με περισσότερους από 12 εκατομμύρια εκτοπισμένους και πρόσφυγες και με νεκρούς που πιθανόν φτάνουν τις 400 χιλιάδες, χωρίς κανείς να μπορεί να μετρήσει με ακρίβεια;

Για να το καταλάβουμε, πρέπει να γυρίσουμε πίσω στον Δεκέμβρη του 2018, στην πόλη Ατμπάρα, όταν μαθητές της τεχνικής σχολής οργάνωσαν πορεία διαμαρτυρίας για την αύξηση της τιμής του ta’amiya – της σουδανικής εκδοχής του φαλάφελ από ρεβίθια και κουκιά. Ήταν βασικό πρωινό για τους φτωχούς Σουδανούς και τους μαθητές, αλλά είχε γίνει απρόσιτο λόγω της αύξησης στην τιμή του ψωμιού. Οι εξαγριωμένοι μαθητές έκαψαν τα κεντρικά γραφεία του κυβερνώντος κόμματος, του Εθνικού Κόμματος Κογκρέσου (NCP), θέτοντας τις βάσεις της επανάστασης του σουδανικού λαού. Οι εικόνες του καμένου κτηρίου έκαναν χιλιάδες Σουδανούς σε όλη τη χώρα – με πρώτες τις γυναίκες – να βγουν στους δρόμους φωνάζοντας: “Κυβέρνηση της πείνας και της φτώχειας, φύγε!”.

Η Ντουριά διέφυγε τη νύχτα με το βρέφος της, αφού ο σύζυγός της σκοτώθηκε και οι κόρες της έπεσαν θύματα της επίθεσης των RSF. Φραγκίσκα Μεγαλούδη

Η αποικιακή δομή και η κληρονομιά της ανισότητας (1899–1956)

Καμία εξέγερση όμως δεν ξεκινά απλώς από ένα σάντουιτς· έχει ρίζες στις βαθιές οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες και στη δομή της κοινωνίας που διαμορφώθηκε κατά τη βρετανική αποικιακή περίοδο, από το 1899 έως το 1956.

Όπως συνέβη σε πολλές αποικίες, οι Βρετανοί κυβέρνησαν μέσα από μια τοπική ελίτ – κυρίως αραβοσουδανικές ομάδες – οικοδομώντας ένα συγκεντρωτικό κράτος. Η εξουσία και οι υποδομές συγκεντρώθηκαν στο Χαρτούμ, αφήνοντας την περιφέρεια υποανάπτυκτη. Η ανισότητα αυτή δεν δημιούργησε μόνο βαθιές κοινωνικές αντιθέσεις, αλλά ενίσχυσε και τον διαχωρισμό ανάμεσα στους μαύρους πληθυσμούς του Νότου και τις αραβικές ελίτ του Βορρά.

Η ανεξαρτησία του 1956 και οι κυβερνήσεις που ακολούθησαν – άλλες με εκλογές και άλλες με πραξικόπημα – όχι μόνο δεν άλλαξαν την αποικιοκρατική δομή εξουσίας, αλλά την επέκτειναν, ενισχύοντας παράλληλα τη διαφθορά.

Ο Ahmed είναι Σουδανός πρόσφυγας στον καταυλισμό Κουφράμ, στο ανατολικό Τσαντ. Εκεί δημιούργησε μια μικρή επιχείρηση καθαρισμού ρούχων, η οποία του επιτρέπει να στηρίζει την οικογένειά του Φραγκίσκα Μεγαλούδη

Το καθεστώς Μπασίρ: λιτότητα, λεηλασία, καταστολή

Το πραξικόπημα του 1989 έφερε στην εξουσία τον περιβόητο Ομάρ αλ-Μπασίρ, που κυβέρνησε τη χώρα επί 30 χρόνια, γράφοντας μερικές από τις πιο ματωμένες σελίδες της σύγχρονης ιστορίας του Σουδάν. Το καθεστώς του Μπασίρ καταλήστευε τους φυσικούς πόρους και τα δημόσια έσοδα, φυλάκιζε και καταδίωκε κάθε αντιφρονούντα, καταστρέφοντας ό,τι είχε απομείνει από την οικονομία της χώρας.

Για να αντιμετωπίσει τα οικονομικά προβλήματα που το ίδιο το καθεστώς είχε προκαλέσει, ο Μπασίρ προχώρησε σε ένα πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων (δίνοντας βέβαια τη μερίδα του λέοντος σε στελέχη του κυβερνώντος κόμματος), επιβάλλοντας παράλληλα αυστηρή λιτότητα και διαλύοντας δημόσιες υπηρεσίες. Σχολεία και νοσοκομεία υπολειτουργούσαν, ενώ ακόμη και το ηλεκτρικό ρεύμα μέσα στο Χαρτούμ έγινε γρήγορα προνόμιο μόνο της ελίτ.

Με άλλα λόγια, ο Μπασίρ εφάρμοσε ένα πρόγραμμα παρόμοιο με εκείνο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου – μόνο που τα κέρδη από τη λεηλασία κατέληγαν στο ίδιο το καθεστώς και όχι σε διεθνείς θεσμούς.

Ο Μουσταφά διέφυγε από τη γενοκτονία στο Νταρφούρ και έφτασε στον καταυλισμό Κουφράμ, φέρνοντας μαζί τη ραπτομηχανή του. Εκεί άνοιξε ένα μικρό εργαστήριο επιδιόρθωσης ρούχων Φραγκίσκα Μεγαλούδη

Νταρφούρ 2003: πόλεμος για γη, εκτοπισμοί και ο χρυσός

Όπως μπορεί να φανταστεί κανείς, όσο δύσκολη ήταν η ζωή στο Χαρτούμ – που αποτελούσε και το κέντρο της ανάπτυξης της χώρας — η ζωή στην υπόλοιπη περιφέρεια ήταν πολύ χειρότερη. Αυτές οι ανισότητες και οι διακρίσεις μεταξύ αραβοσουδανικών ομάδων και μαύρων σουδανικών κοινοτήτων οδήγησαν στη δημιουργία ανταρτικών ομάδων στο Νταρφούρ και στον πόλεμο του 2003, που στοίχισε τη ζωή σε πάνω από 300 χιλιάδες ανθρώπους.

Ένας πόλεμος που είχε δύο βασικούς άξονες: τον έλεγχο των τεράστιων εκτάσεων γης του Νταρφούρ, αλλά και τον εκτοπισμό ντόπιων πληθυσμών, όπως οι Μασαλίτ και οι Ζαγάουα, που ζούσαν εκεί επί αιώνες, ώστε αραβόφωνες ομάδες να ελέγχουν πλήρως τα ορυχεία χρυσού στο βόρειο Νταρφούρ και τις μεγάλες αγροτικές εκτάσεις.

Παιδιά από το Σουδάν στον προσφυγικό καταυλισμό Farchana, στο ανατολικό Τσαντ. Ο καταυλισμός βρίσκεται 60 χλμ. από τα σύνορα με το Δυτικό Νταρφούρ και στεγάζει 60.000 πρόσφυγες. Φραγκίσκα Μεγαλούδη

H θεσμοποίηση της βίας

Ο Μπασίρ – αντί να στείλει αποκλειστικά τον τακτικό στρατό – εκμεταλλεύτηκε τις χρόνιες φυλετικές εντάσεις και δημιούργησε αραβικές φυλετικές πολιτοφυλακές, γνωστές ως Janjaweed, ώστε να πολεμούν εκ μέρους του κράτους. Κρατήστε αυτό το όνομα, διότι λίγα χρόνια αργότερα οι σφαγείς των ντόπιων πληθυσμών θεσμοποιήθηκαν και εξελίχθηκαν σε αυτό που σήμερα γνωρίζουμε ως Rapid Support Forces (RSF).

Οι Janjaweed γνώριζαν την περιοχή και, καθώς δεν ανήκαν επίσημα στον τακτικό στρατό, μπορούσαν να λειτουργούν σε μια γκρίζα ζώνη ευθύνης, επιτρέποντας στο καθεστώς να αρνείται άμεση εμπλοκή σε επιθέσεις κατά αμάχων.

Παιδιά Μασαλίτ στο Αντρέ. Οι Μασαλίτ, μαζί με τους Ζαγάουα, είναι οι κοινότητες που υπέστησαν συστηματική γενοκτονία στο Νταρφούρ. Φραγκίσκα Μεγαλούδη

Νότιο Σουδάν: πόλεμος, σαρία και πετρέλαιο (1983–2011)

Δυστυχώς, ο κύκλος της βίας δεν τελείωσε με τη σφαγή του Νταρφούρ, αλλά εξελισσόταν παράλληλα με τον αιματηρό πόλεμο στο Νότιο Σουδάν, που ξεκίνησε το 1983, όταν η τότε κυβέρνηση επέβαλε τη σαρία σε όλη τη χώρα και παράλληλα αφαίρεσε την αυτονομία του Νότου.

Βασικός άξονας και εδώ ήταν οι ανισότητες και η περιθωριοποίηση των μαύρων πληθυσμών, αλλά και ο έλεγχος των πετρελαίων του Νότιου Σουδάν. Αυτός ο πόλεμος μεταξύ Χαρτούμ και του SPLM/A (Sudan People’s Liberation Movement/Army) συνεχίστηκε μέχρι το 2005 και στοίχισε τη ζωή σε περίπου 2 εκατομμύρια ανθρώπους.

Ο κύκλος της βίας έκλεισε το 2011 με τη δημιουργία του ανεξάρτητου Νότιου Σουδάν (για να ακολουθήσει όμως ένας ακόμη αιματηρός εμφύλιος στη νεότερη χώρα του κόσμου). Εάν, λοιπόν, οι μαχητές των RSF εκπαιδεύτηκαν στη σφαγή στο Νταρφούρ, ο τακτικός στρατός SAF είχε ήδη κάνει τη “θητεία” του στον πόλεμο του Νότιου Σουδάν.

Παιδιά στον προσφυγικό καταυλισμό του Αρκουμ. Φραγκίσκα Μεγαλούδη

Οικονομική κατάρρευση: όταν η γη και το νερό γίνονται “λύση”

Η απώλεια των πλούσιων πετρελαϊκών κοιτασμάτων στο Νότο το 2011 στοίχισε στο Χαρτούμ το 75% των εσόδων του, οδηγώντας την οικονομία σε ολική κατάρρευση. Το ψωμί και τα καύσιμα ήταν πλέον απλησίαστα όχι μόνο για τους φτωχούς, αλλά και για όσους ανήκαν σε πιο εύρωστες οικονομικές ομάδες.

Οι αποφάσεις που πήρε το καθεστώς Μπασίρ τα επόμενα χρόνια για να βρει χρήματα συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό στον σημερινό πόλεμο: όταν δεν υπήρχε πλέον τίποτα άλλο να πουλήσει, το καθεστώς πούλησε – ή, για μεγαλύτερη ακρίβεια, νοίκιασε – τη γη και το νερό.

Η ενοικίαση εκτάσεων γης σε ξένους επενδυτές και κυβερνήσεις δεν ήταν κάτι καινούριο, και το καθεστώς Μπασίρ είχε ήδη ξεκινήσει να το εφαρμόζει από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Από το 2011 όμως και μετά – και κυρίως από το 2014 – οι ενοικιάσεις αυτές εκτοξεύθηκαν.

Συνολικά, το καθεστώς παραχώρησε, με συμβόλαια έως και 99 ετών, πάνω από 5 εκατομμύρια στρέμματα αγροτικής γης σε χώρες του Κόλπου, κυρίως στη Σαουδική Αραβία, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στο Κατάρ και στο Μπαχρέιν. Παράλληλα, εταιρείες από την Ιορδανία, την Αίγυπτο και την Τουρκία διεκδίκησαν και εξασφάλισαν συμφωνίες για εκατομμύρια εκτάρια γεωργικής γης.

Πάνω από 700.000 παιδιά υπολογίζεται ότι έχουν φτάσει στο Τσαντ, συχνά ασυνόδευτα ή μαζί με τις μητέρες τους, προσπαθώντας να ξεφύγουν από τις σφαγές στο Νταρφούρ. Φραγκίσκα Μεγαλούδη

Τι σημαίνει αυτό; Το κράτος έδινε εκτάσεις που άρπαζε από ντόπιους αγρότες και κτηνοτρόφους, ενώ παράλληλα παραχωρούσε το νερό του Νείλου δωρεάν, καταδικάζοντας τους κατοίκους σε πείνα και εξαθλίωση. Οι ξένες χώρες χρησιμοποίησαν τις εκτάσεις αυτές για να παράγουν σιτηρά και να βόσκουν τεράστια κοπάδια βοοειδών, τα οποία στη συνέχεια εξήγαν πίσω στις χώρες τους – και έτσι το Σουδάν μετατράπηκε σε σιτοβολώνα και πηγή κρέατος για τον Κόλπο, την ίδια στιγμή που οι ντόπιοι πέθαιναν από την πείνα.

Όταν ο λαός έβγαινε στους δρόμους να διαμαρτυρηθεί για την εξαθλίωση και τις αρπαγές της γης των φτωχών, η κυβέρνηση έστελνε τους Janjaweed, που μαζί με τον εθνικό τακτικό στρατό έπνιγαν στο αίμα τις εξεγέρσεις.

Πρόσφυγες κατασκευάζουν πρόχειρες σκηνές για να μείνουν. Το Τσαντ εχει δεχτεί πάνω απο ένα εκατομμύριο πρόσφυγες απο το Νταρφουρ, στην πλειοψηφία Μασαλιτ. Φραγκίσκα Μεγαλούδη

ΜΕΡΟΣ Β – “Η οικονομία του πολέμου και η σημερινή σύγκρουση”

Όταν λοιπόν, στις 19 Δεκεμβρίου του 2018, οι μαθητές της Ατμπάρα βγήκαν στους δρόμους για την τιμή του ψωμιού, το διακύβευμα ήταν πολύ μεγαλύτερο από το πόσο κόστιζε το αλεύρι.

Οι διαμαρτυρίες και οι πορείες οργανώθηκαν και συνεχίστηκαν για μήνες υπό το σχήμα της Σουδανικής Ένωσης Επαγγελματιών (Sudanese Professionals Association – SPA), που περιελάμβανε συνδικάτα, ενώ παράλληλα οργάνωνε επιτροπές αντίστασης στις γειτονιές. Γρήγορα όμως η SPA κομματικοποιείται και, όπως συμβαίνει πάντα με τα κινήματα που μετατρέπονται σε κόμμα, το παλιό σύστημα τα χρησιμοποιεί για να επιβιώσει.

Και έτσι, όταν τον Απρίλιο του 2019 ο λαός καταλαμβάνει το Αρχηγείο του Στρατού στο Χαρτούμ, ο στρατός συλλαμβάνει τον αλ-Μπασίρ στις 13 Απριλίου και το καθεστώς πέφτει. Στην ουσία όμως δεν πρόκειται για αλλαγή εξουσίας, αλλά για πραξικόπημα του στρατού στον ίδιο τον πραξικοπηματία, τον οποίο “θυσιάζει” για να επιβιώσει.

Πρόσφυγες στο ανατολικό Ουαντάι στο Τασντ. Η περιοχή αποτελεί ένα απο τα βασικά σημεία διέλευσης σουδανων προσφυγωνσ το Τσαντ Φραγκίσκα Μεγαλούδη

Το Στρατιωτικό Συμβούλιο και η σφαγή της 3ης Ιουνίου 2019

Ο στρατός λοιπόν – που σκότωνε μέχρι χθες τους διαδηλωτές – σχηματίζει τώρα κυβέρνηση και αναλαμβάνει την εξουσία στο όνομα του λαού, ως Στρατιωτικό Συμβούλιο. Και ενώ ο λαός ξαναβγαίνει στους δρόμους ζητώντας από τους στρατιωτικούς να παραδώσουν την εξουσία, ξεκινά ένας πυρετός διπλωματικών διαπραγματεύσεων με τις χώρες του Κόλπου, την ΕΕ και τις ΗΠΑ, αλλά και άλλες δυτικές χώρες θετικές στην προοπτική μιας νέας κυβέρνησης. Στην ουσία, μιλάμε για διαπραγματεύσεις με τα ίδια στελέχη του στρατού του αλ-Μπασίρ, που τον έχουν πλέον φυλακίσει στο Χαρτούμ.

Και η πιο σημαντική λεπτομέρεια είναι ποια ήταν η σύνθεση του Στρατιωτικού Συμβουλίου ; μα ποιοι άλλοι από τους πρώην Janjaweed, που τώρα επισήμως πλέον ονομάζονται RSF, και τον τακτικό στρατό του Σουδάν, τον SAF.

Ακολούθησαν απεργίες και διαμαρτυρίες που κατέληξαν σε σφαγές, με πιο γνωστή ίσως τη μεγάλη σφαγή στις 3 Ιουνίου του 2019, όταν εκατοντάδες άτομα σφαγιάστηκαν από τις RSF και τον τακτικό στρατό, ενώ δεκάδες γυναίκες βιάστηκαν μέσα στους δρόμους του Χαρτούμ και στις επαρχίες.

Προσωπικό ΜΚΟ δίνει τις πρώτες βοήθειες σε μια οικογένεια απο το Σουδαν στο πρόχειρο νοσοκομείο του Αντρέ Φραγκίσκα Μεγαλούδη

Η μεταβατική κυβέρνηση (2019) και το πραξικόπημα του 2021

Και από εδώ και πέρα η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη. Το Στρατιωτικό Συμβούλιο – στην ουσία αποτελούμενο από στελέχη των RSF και του SAF – καταλήγει τελικά στη δημιουργία μιας μεταβατικής κυβέρνησης τον Αύγουστο του 2019, με πρωθυπουργό τον Abdalla Hamdok.

Όμως τη στρατιωτική και οικονομική εξουσία είχαν ο Abdel Fattah al-Burhan, που διοικούσε τον τακτικό στρατό (SAF), και ο Muhammad Hamdan Dagalo Musa, γνωστός ως Hemedti, που διοικούσε τις RSF. Κρατήστε αυτά τα ονόματα – διότι αυτοί είναι οι πρωταγωνιστές της σημερινής τραγωδίας.

Η μεταβατική κυβέρνηση στηρίζεται ηθικά και οικονομικά από τις ΗΠΑ, την ΕΕ, την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία και τις χώρες του Κόλπου, χωρίς να τους απασχολεί ιδιαίτερα το παρελθόν (και το παρόν) των στελεχών της.

Στα δύο χρόνια που παρέμεινε στην εξουσία, πρόλαβε να δώσει χάρη σε στελέχη της που είχαν κάνει σφαγές και βιασμούς διαδηλωτών, ενώ παράλληλα συνέχισε τις πολιτικές εξαθλίωσης του Μπασίρ, με τις ευλογίες της διεθνούς κοινότητας αυτή τη φορά.

Παρ’ όλα αυτά, η άτυπη αμνηστία που δόθηκε δεν αφορούσε όλους. Και έτσι ο al-Burhan και ο Hemedti, φοβούμενοι ότι κάποτε η εξουσία μπορεί να περνούσε σε πολιτικό σχήμα και να έχαναν την πρόσβαση στις εκτάσεις γης και στα ορυχεία χρυσού – αλλά και να καταδικαστούν για τις σφαγές που είχαν διαπράξει – οργανώνουν πραξικόπημα κατά της μεταβατικής εξουσίας και την καταλύουν στις 25 Οκτωβρίου 2021.

Σουδανές γυναίκες περιμένουν έξω από την πρόχειρη κλινική στον καταυλισμό του Αντρέ, στο ανατολικό Τσαντ. Φραγκίσκα Μεγαλούδη

Και έτσι φτάνουμε στην πιο παράδοξη ίσως στρατιωτική κυβέρνηση, με έναν στρατηγό και έναν πρώην παραστρατιωτικό μισθοφόρο να μοιράζονται την εξουσία. Και όπως φαντάζεται κανείς, ήταν η απόλυτη συνταγή της καταστροφής.

Οι δύο πρώην σύμμαχοι σύντομα αρχίζουν να τσακώνονται για το πώς και ποιος θα κυβερνήσει. Ενώ το σχέδιο ήταν αρχικά οι RSF να ενσωματωθούν στον τακτικό στρατό, ο Hemedti συνειδητοποιεί ότι έτσι θα έχανε την πρόσβαση στην εξουσία. Έτσι αποχωρεί από το σχήμα και κινεί τον στρατό του στο Χαρτούμ.

Λίγο καιρό μετά, στις 15 Απριλίου του 2023, ξεσπά ένας από τους πιο αιματηρούς και κτηνώδεις πολέμους της σύγχρονης ιστορίας.

Πού βρισκόμαστε σήμερα;

Αυτή τη στιγμή που μιλάμε, το Σουδάν έχει στην ουσία χωριστεί στα δύο. Μετά την πτώση του Ελ Φάσερ, ύστερα από 18 μήνες πολιορκίας κατά τη διάρκεια της οποίας ο πληθυσμός αφέθηκε να πεθάνει από την πείνα, οι δυνάμεις του Hemedti (RSF) κατέλαβαν την πόλη στις 26 Οκτωβρίου 2025.

Ο τακτικός στρατός του al-Burhan (SAF), που την υπερασπιζόταν, έφυγε αφήνοντας στην τύχη τους τους χιλιάδες αμάχους. Το μέγεθος της σφαγής που ακολούθησε μάλλον δεν θα γίνει ποτέ γνωστό με ακρίβεια. Εάν όμως υπολογίσει κανείς ότι μόνο τις 3 με 4 πρώτες ώρες της πτώσης της πόλης μιλούσαμε ήδη για 3.000 νεκρούς, οποιαδήποτε εκτίμηση φαντάζει λίγη.

Σήμερα ο τακτικός στρατός ελέγχει το Βόρειο και Ανατολικό Σουδάν, μαζί με την πλειοψηφία του Χαρτούμ και το πολύ σημαντικό λιμάνι του Port Sudan, ενώ οι πρώην παραστρατιωτικοί ελέγχουν όλο το Νταρφούρ (στην ουσία το δυτικό Σουδάν), κάτι που τους δίνει πρόσβαση στα ορυχεία χρυσού και σε τεράστιες αγροτικές εκτάσεις.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται και η απάντηση γιατί αυτός ο πόλεμος θα αργήσει πάρα πολύ να τελειώσει.

Σουδανές μεταφέρουν νερό στον πρόχειρο καταυλισμό προσφύγων στην πόλη Αντρέ. Η πόλη φιλοξενεί πάνω απο 200 000 πρόσφυγες, κυρίως Μασαλιτ απο το δυτικό Νταρφουρ. Φραγκίσκα Μεγαλούδη

Η εξωτερική στήριξη και το “παζάρι” της γης

Υπάρχουν τεκμηριωμένα στοιχεία – αν και η κυβέρνηση της χώρας το αρνείται – ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χρηματοδοτούν ενεργά τις δυνάμεις του Hemedti, ενώ τους προμηθεύουν με όπλα μέσω των βάσεών τους στο Τσαντ. Η στρατιωτική κυβέρνηση του Τσαντ προσφέρει το έδαφός της ώστε να μεταφέρονται όπλα και εφόδια στους παραστρατιωτικούς.

Και εδώ βρίσκεται ίσως μία από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις της διπλωματίας: το Τσαντ έχει δεχτεί εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες και είναι από τις πρώτες χώρες που πλήγησαν από τον πόλεμο στο Σουδάν. Ακόμα θυμάμαι τους πρώτους μήνες του πολέμου στο Τσαντ, όταν κάθε εισαγωγή καυσίμων από το Σουδάν σταμάτησε και το ήδη σπάνιο ηλεκτρικό ρεύμα έγινε πολυτέλεια για όλους. Οι τιμές των τροφίμων εκτοξεύθηκαν και οι ελλείψεις σε βασικά είδη φάνηκαν αμέσως. Το Τσαντ δεν συνήλθε ποτέ οικονομικά και κοινωνικά από τον πόλεμο του Σουδάν. Η εισροή πάνω από ένα εκατομμύριο προσφύγων είχε μεγάλες συνέπειες για τους ντόπιους πληθυσμούς που ήδη ζούσαν στην απόλυτη φτώχεια.

Οι κάτοικοι του ανατολικού Τσαντ είναι Μασαλίτ – οι φυλές εκείνες που βιάζει και σκοτώνει συστηματικά το RSF στο Νταρφούρ – ενώ ο ίδιος ο πρόεδρος του Τσαντ ανήκει στους Ζαγάουα, μια φυλή που επίσης υπέστη συστηματική γενοκτονία από τις δυνάμεις του Hemedti. Κι όμως, αυτές τις δυνάμεις στηρίζει το Τσαντ μέσω των ΗΑΕ, οι οποίοι, με τη σειρά τους, προσφέρουν άπλετο χρήμα και πολιτική στήριξη στο καθεστώς της Ντζαμένα.

Και τι κερδίζουν τα ΗΑΕ; Μα φυσικά το χρυσό του Νταρφούρ, αλλά και τη συνεχιζόμενη πρόσβαση στις τεράστιες γεωργικές εκτάσεις – εκείνες που τους είχε νοικιάσει ο Μπασίρ και που τώρα τους εγγυάται ο Hemedti.

Αντιθέτως, ο τακτικός στρατός έχει την υποστήριξη της Αιγύπτου και του Ιράν: οι μεν πρώτοι επειδή ο τακτικός στρατός αποτελεί εγγύηση για την Αίγυπτο και την ασφάλεια του Νείλου, το δε Ιράν για να έχει πρόσβαση στην Ερυθρά Θάλασσα μέσω του Port Sudan, που ακόμη ελέγχει ο τακτικός στρατός.

Και φυσικά, ας μην ξεχνάμε τον ρόλο των “διαμεσολαβητών”, όπως της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ και του Μπαχρέιν, που μπορεί επίσημα να μην παίρνουν θέση, τείνουν όμως να στηρίζουν όποιον μπορεί να τους εγγυηθεί συνεχή και απρόσκοπτη πρόσβαση στις αγροτικές εκτάσεις και στα βοοειδή.

Στον καταυλισμό Farchana, κάθε μέρα Σουδανοί πρόσφυγες περιμένουν ώρες για ένα δοχείο νερό. Το πόσιμο νερό στην περιοχή είναι περιορισμένο, γεγονός που δημιουργεί εντάσεις με την ντόπια κοινότητα Φραγκίσκα Μεγαλούδη

Η οικονομία του πολέμου: κοπάδια, “φόροι” και αραβικό κόμμι

Στην ουσία, οι αρπαγές γης που ξεκίνησαν επί καθεστώτος Μπασίρ και οι εξαγωγές κτηνοτροφικών προϊόντων και τροφίμων συντηρούν σε μεγάλο βαθμό τον πόλεμο. Τα πολυπληθή κοπάδια του Σουδάν τροφοδοτούν τις αγορές του Κόλπου, ιδιαίτερα τη Σαουδική Αραβία, της οποίας η εγχώρια παραγωγή δεν μπορεί να καλύψει τη ζήτηση κατά τη διάρκεια θρησκευτικών περιόδων όπως το Χατζ.

Ένοπλοι στρατιωτικοί και παραστρατιωτικοί ελέγχουν τις διαδρομές μεταφοράς των ζώων και επιβάλλουν άτυπους «φόρους», κατάσχουν ζώα και μετατρέπουν το εμπόριο σε χρηματοδότηση του πολέμου.

Και δεν είναι μόνο τα βοοειδή, αλλά και άλλα προϊόντα, όπως το αραβικό κόμμι: μια φυσική ρητίνη που συλλέγεται από δέντρα ακακίας και χρησιμοποιείται σε αναψυκτικά, ζαχαρώδη, φαρμακευτικά προϊόντα και καλλυντικά. Περίπου το 80% της παγκόσμιας παραγωγής προέρχεται από το Σουδάν. Και τόσο ο τακτικός στρατός όσο και οι παραστρατιωτικοί μάχονται για τον έλεγχο των περιοχών συγκομιδής – αλλά και των άτυπων διαδρομών του προϊόντος μέσω Τσαντ, Κεντροαφρικανικής Δημοκρατίας και Νότιου Σουδάν, από όπου φεύγει για να φτάσει στα σούπερ μάρκετ μας. Περίπου το μισό αγοράζεται από ευρωπαϊκές εταιρείες – έτσι το κέρδος κυκλοφορεί διεθνώς, ενώ η βία παραμένει τοπική.

Και φυσικά, ας μην ξεχνάμε ότι η ΕΕ το 2016 – 2017 πλήρωσε στο καθεστώς του αλ-Μπασίρ 160 εκατομμύρια ευρώ για να πάρει μέτρα ελέγχου της μετανάστευσης. Η συνεργασία με το Σουδάν διατηρήθηκε μέχρι το 2019 και μπορεί πολύ εύκολα να καταλάβει κανείς ότι τα χρήματα αυτά έπαιξαν μεγάλο ρόλο στην ενδυνάμωση των παραστρατιωτικών των RSF, αλλά και του τακτικού στρατού.

Χρυσός, πετρέλαιο, μοσχαρίσιο κρέας, αγροτικά και φαρμακευτικά προϊόντα και άνθρωποι: όλα μαζί χρηματοδοτούν και συντηρούν έναν πόλεμο που θα καταγραφεί στην ιστορία ως μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της εποχής μας.

Το αίμα των Σουδανών ταΐζει τις χώρες του Κόλπου, φτάνει στα σούπερ μάρκετ μας, μπαίνει στα σπίτια μας, γίνεται κόσμημα και καλλυντικό.

Και εγώ θα θυμάμαι πάντα τις κραυγές των κομματιασμένων από τις σφαίρες και τις μανσέτες παιδιών και τη σιωπή των ετοιμοθάνατων νηπίων.

Τις ίδιες φωνές που φτάνουν από το Σουδάν μέχρι τη Γάζα.

* Η Φραγκίσκα Μεγαλούδη είναι συγγραφέας και ειδικός στην επικοινωνία, έχοντας περάσει μεγάλο μέρος των τελευταίων είκοσι ετών ζώντας και εργαζόμενη σε διάφορα μέρη του κόσμου, από το Σαχέλ μέχρι τη Νοτιοανατολική Ασία.

Πηγή: news247.gr

Έκλεισαν το Σάββατο (28/2) τα ζωτικής σημασίας σημεία διέλευσης ανθρωπιστικής βοήθειας για τη Γάζα με εντολή του Ισραήλ, «μέχρι νεωτέρας», όπως ανέφερε η ισραηλινή κυβερνητική υπηρεσία COGAT.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά τις εκτεταμένες πολεμικές εντάσεις στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, ύστερα και από το πλήγμα Ισραήλ-ΗΠΑ στο Ιράν, για να επιδεινώσει ακόμη περισσότερο την κατάσταση στη γονατισμένη Γάζα, αφού η ανθρωπιστική βοήθεια και η μετακίνηση ασθενών γίνεται από αυτές τις διόδους. 

Η COGAT ανέφερε στη δήλωσή της για το κλείσιμο των συνοριακών περασμάτων στη Γάζα ότι αφότου ξεκίνησε η κατάπαυση πυρός έχει διανεμηθεί στη Γάζα αρκετή ποσότητα τροφίμων για να καλύψει τέσσερις φορές τις ανάγκες του πληθυσμού, χωρίς να παρέχει στοιχεία για αυτό.

Ανέφερε πως το «υφιστάμενο απόθεμα αναμένεται να επαρκέσει για μια παρατεταμένη περίοδο».

 

Ανάμεσα στα συνοριακά περάσμα που έκλεισαν ήταν και η Ράφα, το οποίο είχε επαναλειτουργήσει στις αρχές του Φεβρουαρίου για να επιτρέψει σε κάποιους Παλαιστίνιους να περάσουν, μετά από πολλούς μήνες. 

Στο παλαιστινιακό έδαφος, το οποίο έχει ισοπεδωθεί μετά τα σφυροκοπήματα του Ισραήλ, η ανθρωπιστική βοήθεια είναι ζωτικής σημασίας, αφού οι άνθρωποι εξαρτώνται αποκλειστικά και μόνο από αυτή, με τα Ηνωμένα Έθνη να δηλώνουν στα μέσα Φεβρουαρίου πως εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προβλήματα. 

Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Human Rights Watch) ανέφερε σε μία έκθεση αυτόν τον μήνα ότι οι ισραηλινοί περιορισμοί στη βοήθεια συνέχισαν να προκαλούν ελλείψεις φαρμάκων, εφοδίων για την ανοικοδόμηση, τροφίμων και νερού εντός της λωρίδας.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΣΑΝΔΡΙΝΟΣ

Τον Νοέμβριο που πέρασε, ένας 14χρονος Παλαιστίνιος, ο Τζαντ Τζαντάλα, πυροβολήθηκε σε κοντινή απόσταση από Ισραηλινούς στρατιώτες σε καταυλισμό προσφύγων στη κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Καθώς ο Τζαντ βρισκόταν πεσμένος σε ένα στενό, οι στρατιώτες δημιούργησαν έναν κλοιό γύρω του και εμπόδισαν δύο παλαιστινιακά ασθενοφόρα να φτάσουν κοντά του.

Σύμφωνα με πλάνα από κάμερα και μαρτυρίες του παρουσιάζει το BBC, οι στρατιώτες – συνολικά 14 – στη συνέχεια στάθηκαν γύρω από τον Τζαντ χωρίς να δείχνουν ενδιαφέρον για τουλάχιστον 45 λεπτά, ενώ αυτός αιμορραγούσε από μία ή περισσότερες σφαίρες.

Όλοι οι Ισραηλινοί στρατιώτες εκπαιδεύονται στη θεραπεία τραυμάτων, και κάθε μονάδα μάχης του Ισραήλ θα πρέπει να έχει έναν ειδικά εκπαιδευμένο ιατρό, αλλά κανένας από τους στρατιώτες δεν φάνηκε να προσφέρει στον Τζαντ ιατρική βοήθεια που θα του έσωζε τη ζωή. Ανά στιγμές, δε, φαινόταν να αγνοούν τις επανειλημμένες προσπάθειες του Τζαντ να τραβήξει την προσοχή τους.

Οι Ισραηλινές Δυνάμεις Άμυνας (IDF) είπαν στο BBC ότι οι στρατιώτες παρείχαν «πρώτες ιατρικές βοήθειες», αλλά εκπρόσωπος αρνήθηκε να δώσει οποιαδήποτε λεπτομέρεια για το είδος ή τον χρόνο της βοήθειας.

Οι IDF κατηγόρησαν επίσης τον Τζαντ για ρίψη πέτρας προς το μέρος τους, κάτι που, σύμφωνα με τους κανόνες εμπλοκής τους, μπορεί να επιτρέψει στους στρατιώτες να προβούν σε κάποια θανατηφόρα ενέργεια.

Ωστόσο, τα πλάνα του περιστατικού δείχνουν έναν στρατιώτη των IDF να αφήνει ένα αντικείμενο δίπλα στον Τζαντ αφού δέχτηκε τους πυροβολισμούς και στη συνέχεια να το φωτογραφίζει – μία ενέργεια που η οικογένεια του Τζαντ και μία κορυφαία ανθρωπιστική οργάνωση λένε ότι φαίνεται να είναι μια προσπάθεια να τον παγιδεύσουν.

Οι στρατιώτες τελικά φόρτωσαν τον Τζαντ στο πίσω μέρος ενός ισραηλινού στρατιωτικού οχήματος, αλλά σε κάποιο σημείο, είτε πριν είτε μετά την επιβίβασή του, πέθανε. Δεν είναι ακόμα σαφές σε ποιο σημείο του σώματός του ή πόσες φορές δέχτηκε, καθώς ο ισραηλινός στρατός έχει αρνηθεί να επιστρέψει το σώμα του στην οικογένεια και έχει αρνηθεί να απαντήσει σε οποιεσδήποτε ερωτήσεις για τα τραύματά του.

Πυροβολήθηκε από κοντινή απόσταση

Ο Τζαντ γεννήθηκε και μεγάλωσε στον αλ‑Φαρʾα, έναν καταυλισμό προσφύγων στη Δυτική Όχθη που φιλοξενεί περίπου 10.000 Παλαιστίνιους. Μαζί με άλλους παρόμοιους καταυλισμούς στα κατεχόμενα εδάφη, είναι αντιμέτωποι με συχνές ισραηλινές στρατιωτικές επιδρομές, τις οποίες το Ισραήλ λέει ότι είναι αναγκαίες για να αντιμετωπίσει ένοπλες ομάδες που δρουν εκεί.

Ο θάνατος του Τζαντ δεν ήταν κάτι ασυνήθιστο. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, 55 παιδιά σκοτώθηκαν από τις ισραηλινές δυνάμεις στη Δυτική Όχθη πέρυσι και 227 έχουν σκοτωθεί εκεί από την επίθεση της Χαμάς κατά του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Αλλά δύο πράγματα ξεχωρίζουν σε αυτή την υπόθεση. Το πρώτο είναι ότι ο Τζαντ έμεινε πεσμένος στο έδαφος χωρίς να του παρασχεθεί περίθαλψη για τόσο πολύ χρόνο, με τόσους πολλούς στρατιώτες γύρω του, ενώ πέθαινε. Το δεύτερο είναι η αποκάλυψη οπτικού υλικού του περιστατικού, το οποίο το BBC έχει επαληθεύσει.

Η ακριβής στιγμή της πυροβολισμού καταγράφηκε από μια κάμερα κλειστού κυκλώματος στον καταυλισμό. Τα πλάνα δείχνουν τρία αγόρια να στέκονται στη γωνία ενός στενού. Πρώτα ρίχνουν μια ματιά προς τα δεξιά, όπου, σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες, ισραηλινά στρατιωτικά οχήματα είχαν λίγη ώρα νωρίτερα απομακρυνθεί προς την έξοδο του καταυλισμού.

Ένας από τους δύο φίλους του Τζαντ που ήταν εκείνη τη στιγμή μαζί του είπε στο BBC ότι τα αγόρια βγήκαν έξω αφού δημοσιεύθηκε ένα μήνυμα σε ομάδα επικοινωνίας του καταυλισμού που έλεγε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις έφευγαν, και τα αγόρια κοιτούσαν από την γωνία για να το επιβεβαιώσουν.

Άγνωστο στον Τζαντ και στους φίλους του, μια ομάδα τεσσάρων Ισραηλινών στρατιωτών είχε μείνει πίσω και βρισκόταν μόλις λίγα μέτρα μακριά, αριστερά τους, κρυμμένοι πίσω από τοίχο. Οι φίλοι του Τζαντ τους είδαν πρώτοι και έτρεξαν πάνω στο στενό. Ο Τζαντ είτε δεν τους είδε είτε τους είδε πολύ αργά.

Τα πλάνα από την κάμερα δείχνουν τον πρώτο στρατιώτη να εισέρχεται στο πλάνο σε απόσταση μικρότερη από τρία μέτρα από τον Τζαντ, και μετά να σηκώνει το όπλο του και να ανοίγει πυρ. Ο Τζαντ κάνει μια κίνηση που υποδηλώνει ότι αυτή είναι η στιγμή που δέχεται τη σφαίρα. Στον καταυλισμό, εμφανίζονται τρύπες από σφαίρες στον τοίχο ακριβώς σε αυτό το σημείο.

Ο Τζαντ, πιθανώς ήδη τραυματισμένος, τρέχει πάνω στο στενό και ο Ισραηλινός στρατιώτης φαίνεται να στρέφει το όπλο του και να πυροβολεί προς τον Τζαντ. Τα πλάνα δείχνουν σκόνη να σηκώνεται στο στενό μπροστά, υποδηλώνοντας ότι ο στρατιώτης των IDF συνέχισε να πυροβολεί στον Τζαντ από πίσω καθώς εκείνος έτρεχε μακριά.

Στα πλάνα, φαίνεται ο Τζαντ να καταρρέει μετά από λίγα μέτρα, και εξαφανίζεται από το πλάνο καθώς πέφτει. Λίγο αργότερα, πλάνα που τραβήχτηκαν διακριτικά από έναν κάτοικο του καταυλισμού καταγράφουν την κατάσταση που επικράτησε από άλλη πλευρά. Αυτά τα πλάνα καταγράφουν μερικές από τις τελευταίες στιγμές της ζωής του Τζαντ.

Φαίνεται ότι ο έφηβος προσπαθεί επανειλημμένα να τραβήξει την προσοχή των στρατιωτών, κουνώντας τα χέρια του και πετώντας το καπέλο του προς αυτούς. Οι στρατιώτες φαίνονται να αγνοούν τις προσπάθειές του και να κλωτσούν το καπέλο πίσω.

Έχοντας ειδοποιηθεί για τον πυροβολισμό, η μητέρα του Τζαντ προσπάθησε να φτάσει κοντά του περπατώντας, αλλά την εμπόδισαν οι Ισραηλινοί στρατιώτες, όπως δήλωσαν εκείνη και άλλοι αυτόπτες μάρτυρες. Ένας άλλος κάτοικος πραγματοποίησε κλήση έκτακτης ανάγκης και ένα ασθενοφόρο στάλθηκε αμέσως, φτάνοντας στο σημείο οκτώ λεπτά αργότερα, σύμφωνα με τα αρχεία κλήσεων που παρείχε στο BBC η Παλαιστινιακή Ερυθρά Ημισέληνος.

Ο επικεφαλής παραϊατρικός, Χασάν Φουκχά, δήλωσε ότι η ομάδα του εμποδίστηκε από Ισραηλινούς στρατιώτες με το όπλο στραμμένο πάνω τους.

Ο Φουκχά και το πλήρωμα του ασθενοφόρου αναγκάστηκαν στη συνέχεια να παρακολουθούν αβοήθητοι καθώς ο Τζαντ βρισκόταν πεσμένος και αιμορραγούσε από τα τραύματά του. Ο παραϊατρικός ανέφερε ότι παρακολουθούσαν για τουλάχιστον 35 λεπτά, αδυνατώντας να κάνουν οτιδήποτε. Ο Φουκχά κάλεσε δεύτερο ασθενοφόρο από διαφορετική κατεύθυνση, αλλά και αυτό εμποδίστηκε από τους στρατιώτες.

«Προσπαθήσαμε να προχωρήσουμε αρκετές φορές, προσπαθήσαμε να τους στείλουμε σήματα για να μας επιτρέψουν να φτάσουμε στο παιδί, αλλά ήμασταν απολύτως μπλοκαρισμένοι» δήλωσε ο Φουκχά. «Μπορούσαμε να τον προσεγγίσουμε και να του παράσχουμε ιατρική βοήθεια, αλλά μας εμπόδισαν. Τον σκοπό αυτών των ενεργειών δεν τον γνωρίζουμε, αλλά αυτό συνέβη».

Οι Ισραηλινές Δυνάμεις Άμυνας (IDF) είπαν στο BBC ότι παρείχαν «πρώτες ιατρικές βοήθειες» στον Τζαντ αφού επαλήθευσαν ότι δεν φορούσε εκρηκτική συσκευή. Τα πλάνα από το περιστατικό, καθώς και τα ξεχωριστά κοντινά πλάνα κάμερας που δείχνουν τον Τζαντ να φεύγει από το σπίτι του πριν, δείχνουν ότι φορούσε μόνο μπλουζάκι και τζιν.

Όταν ρωτήθηκαν να εξηγήσουν ποια τραύματα υπέστη ο Τζαντ και τι ιατρική βοήθεια δέχτηκε, οι IDF αρνήθηκαν να απαντήσουν.

To επίμαχο βίντεο στην ιστοσελίδα BBC (Προσοχή, σκληρές εικόνες)

 

Πηγή: news247.gr

Από την έναρξη του πολέμου που έχει χαρακτηριστεί ως γενοκτονικός στη Γάζα, τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ έχει δαπανήσει τεράστιους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους για να ισοπεδώσει την παλαιστινιακή επικράτεια και να διαλύσει τους θεσμούς της.

Περισσότεροι από 72.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους, ανάμεσά τους δεκάδες χιλιάδες παιδιά και γυναίκες – ενώ ανεξάρτητοι ερευνητές εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός των νεκρών ενδέχεται να ξεπερνά τις 75.000.

Όσοι παραμένουν εν ζωή, πολλοί έχουν υποστεί τις συνέπειες μιας σκόπιμα επιβληθείσας λιμοκτονίας: Αρχικά κατά την πολιορκία της βόρειας Γάζας στα τέλη του 2024, που αξιωματούχοι του ΟΗΕ χαρακτήρισαν «αποκαλυπτική», και αργότερα, κατά τον τεχνητό λιμό που προκάλεσαν ισραηλινές πολιτικές τον Αύγουστο του 2025, όταν εικόνες υποσιτισμένων και λιμοκτονούντων παιδιών κυριάρχησαν στα δελτία ειδήσεων παγκοσμίως, όπως τονίζει το Al Jajeera.

Τίποτα από αυτά δεν έγινε χωρίς τεράστιο οικονομικό τίμημα.

Το Ισραήλ – με βασικό σύμμαχο τις Ηνωμένες Πολιτείες – έχει διοχετεύσει δισεκατομμύρια δολάρια στον πόλεμο κατά της Γάζας.

Πόσο κοστίζει, λοιπόν, η εξόντωση περισσότερων από 72.000 Παλαιστινίων; Πόσα χρήματα απαιτούνται σε πολεμοφόδια για τη διάπραξη μιας γενοκτονίας;

Και ποιος είναι ο αντίκτυπος μιας βιομηχανοποιημένης μαζικής θανάτωσης σε μια οικονομία;

Ακολουθούν όσα είναι γνωστά.

Πόσα χρήματα έχει δαπανήσει το Ισραήλ για τον πόλεμο στη Γάζα;

Η Τράπεζα του Ισραήλ υπολόγισε το συνολικό οικονομικό κόστος του πολέμου σε περίπου 352 δισεκατομμύρια σέκελ (112 δισ. δολάρια).

Το ποσό αυτό περιλαμβάνει:

• 243 δισ. σέκελ (77 δισ. δολάρια) σε άμεσες αμυντικές δαπάνες
• 33 δισ. σέκελ (10,5 δισ. δολάρια) για αποζημιώσεις μέσω του ταμείου φόρου ακίνητης περιουσίας
• 57 δισ. σέκελ (18 δισ. δολάρια) σε πολιτικές δαπάνες
• 19 δισ. σέκελ (6 δισ. δολάρια) σε πληρωμές τόκων

Στις αρχές του 2025, εξετάζοντας αποκλειστικά τον πόλεμο στη Γάζα, ο πρώην επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος του ισραηλινού στρατού, Γκιλ Πίνχας, εκτίμησε το κόστος στα 150 δισ. σέκελ (48 δισ. δολάρια), με μέσο ημερήσιο κόστος 300 εκατ. σέκελ (96 εκατ. δολάρια).

Σύμφωνα με τον Φιλίπ Λαζαρίνι, γενικό επίτροπο της UNRWA, κατά μέσο όρο 100 Παλαιστίνιοι σκοτώνονταν καθημερινά στη Γάζα.

«Κάθε αντικείμενο που χρησιμοποιεί ο στρατός στη μάχη έχει τιμή σε σέκελ, καταγεγραμμένη σε ειδικό, εξαιρετικά αναλυτικό τιμοκατάλογο», δήλωσε ο Πίνχας, αναφερόμενος στο κόστος για τον ισραηλινό στρατό – όχι για τους Παλαιστινίους – κάθε μερίδας τροφής, λίτρου καυσίμου, οχήματος, σφαίρας και πυραύλου που εκτοξεύεται προς τη Γάζα. «Ο κατάλογος επικαιροποιείται διαρκώς, ακόμη και εν μέσω πολέμου».

Πόσα δαπανήθηκαν σε πολεμοφόδια;

Δεν υπάρχουν πλήρη στοιχεία, αλλά ο Πίνχας ανέφερε ότι από την έναρξη του πολέμου έχουν διατεθεί 340 δισ. σέκελ (108 δισ. δολάρια) για πολεμοφόδια, αν και δεν έχουν χρησιμοποιηθεί όλα.

Σημαντικό μέρος των κονδυλίων κατευθύνθηκε σε αγορές από ισραηλινούς κατασκευαστές όπλων, γεγονός που μετρίασε εν μέρει τις ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις.

Οι λεπτομέρειες στρατιωτικών προϋπολογισμών σπανίως δημοσιοποιούνται. Ωστόσο, ενδείξεις μπορούν να αντληθούν από άλλες συγκρούσεις της περιοχής.

Σύμφωνα με εκτίμηση της The Wall Street Journal, στα μέσα του πολέμου με το Ιράν, το ημερήσιο κόστος για το Ισραήλ ανερχόταν σε 200 εκατ. δολάρια.

Οι πύραυλοι αναχαίτισης ιρανικών ρουκετών – έως και 400 ημερησίως – κοστολογούνταν από 700.000 έως 4 εκατ. δολάρια ο καθένας.

Επιπλέον, η επίθεση του Σεπτεμβρίου 2024 κατά των επικοινωνιακών συσκευών της λιβανέζικης οργάνωσης Χεζμπολάχ φέρεται να κόστισε περίπου 1 δισ. σέκελ (318 εκατ. δολάρια).

Ποιο είναι το συνολικό κόστος για την ισραηλινή οικονομία;

Ιδιαίτερα υψηλό – και μεγάλο μέρος του οφείλεται στο ανθρώπινο δυναμικό.

Από τους 465.000 εφέδρους του Ισραήλ, πάνω από 300.000 αναπτύχθηκαν στη Γάζα κατά τον πρώτο χρόνο του πολέμου, επιπλέον των 170.000 εν ενεργεία στρατιωτικών.

Το κόστος διατήρησης τόσο μεγάλου αριθμού στρατιωτών, καθώς και η απώλεια παραγωγικότητας από εργαζομένους που επιστρατεύθηκαν, είναι τεράστιο.

Σύμφωνα με το ισραηλινό υπουργείο Οικονομικών, περίπου 70 δισ. σέκελ (22,3 δισ. δολάρια) δαπανήθηκαν μόνο για τις εφεδρικές δυνάμεις, ενώ το κόστος διατήρησης του τακτικού στρατού το 2025 εκτιμήθηκε στα 15,37 δισ. σέκελ (4,9 δισ. δολάρια).

Η Τράπεζα του Ισραήλ υπολογίζει ότι ένας μήνας υπηρεσίας εφέδρου κοστίζει περίπου 38.000 σέκελ (12.100 δολάρια) σε χαμένη παραγωγή.

Σύμφωνα με ανάλυση της ισραηλινής εφημερίδας Haaretz, το συνολικό κόστος του πολέμου την επόμενη δεκαετία ενδέχεται να ξεπεράσει τα 500 δισ. σέκελ (159 δισ. δολάρια).

Πόσο έχει κοστίσει η γενοκτονία στις ΗΠΑ;

Περισσότερο απ’ όσο ενδεχομένως υποθέτουν πολλοί Αμερικανοί ψηφοφόροι.

Σύμφωνα με την έκθεση «Costs of War 2025» του Brown University, από τις 7 Οκτωβρίου 2023 οι ΗΠΑ παρείχαν στο Ισραήλ περίπου 21,7 δισ. δολάρια σε στρατιωτική βοήθεια.

Επιπλέον, οι Αμερικανοί φορολογούμενοι χρηματοδότησαν επιχειρήσεις υποστήριξης του Ισραήλ στην Υεμένη, στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή με κόστος 9,65–12,07 δισ. δολάρια. Συνολικά, η αμερικανική δαπάνη για τους πολέμους του Ισραήλ από το 2023 κυμαίνεται μεταξύ 31,35 και 33,77 δισ. δολαρίων.

Πόσο θα κοστίσει η ανοικοδόμηση της Γάζας;

Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, η ανοικοδόμηση της Γάζας – όπου η πλειονότητα των κτιρίων έχει καταστραφεί – θα απαιτήσει δεκαετίες και θα κοστίσει περίπου 70 δισ. δολάρια.

Σε σχετική έκθεση, ο ΟΗΕ σημείωσε ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ «υπονόμευσαν σοβαρά κάθε πυλώνα επιβίωσης» στον θύλακα.

Ολόκληρος ο πληθυσμός των 2,3 εκατομμυρίων ανθρώπων αντιμετωπίζει «ακραία, πολυδιάστατη φτωχοποίηση» – όρο που περιγράφει όχι μόνο οικονομική ένδεια, αλλά και έλλειψη καθαρού νερού, επαρκούς υγιεινής και πρόσβασης στην εκπαίδευση.

Το οικονομικό κόστος αποτυπώνεται σε αριθμούς. Το ανθρώπινο κόστος, όμως, παραμένει ανυπολόγιστο.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ

Ολα αυτά τα χρόνια διεξαγωγής του, το Φεστιβάλ Βερολίνου είναι γνωστό για τις πολιτικές αντιπαραθέσεις του, αλλά η πρώτη που φάνηκε να προκύπτει στη φετινή διοργάνωση, έχει προκαλέσει θόρυβο.

Και δικαίως.

Συνέβη στη συνέντευξη Τύπου που παρουσίασε τη διεθνή κριτική επιτροπή το πρωί της Πέμπτης 12 Φεβρουαρίου  λίγες ώρες πριν από την επίσημη έναρξη της Μπερλινάλε με την εναρκτήρια ταινία της, «No Good Men».

Ρόλο συντονίστριας είχε η διευθύντρια του φεστιβάλ, Τρίσια Τατλ, και δίπλα της ήταν τα επτά άτομα που θα επιλέξουν τους νικητές των Χρυσών και Ασημένιων Αρκούδων (το φεστιβαλ ολοκληρώνεται την Κυριακή 22 Φεβρουαρίου). Πιο συγκεκριμένα,  ο πρόεδρος της κριτικής επιτροπής Βιμ Βέντερς, σκηνοθέτης αναγνωρισμένων ταινιών όπως τα «Φτερά του έρωτα» και το υποψήφιο για Όσκαρ «Perfect Days», καθώς και τα υπόλοιπα μέλη, δηλαδή ο σκηνοθέτης από τον Νεπαλ, Μιν Μπαχαντούρ, η Νοτιοκορεάτισσα ηθοποιός, Μπάε Ντούνα, ο Ινδός σκηνοθέτης, παραγωγός, Σιβέντρα Σινγκ Ντουνγκάρπουρ, ο Αμερικανός σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός, Ρεϊνάλντο Μάρκους Γκριν, ο Ιάπωνας σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός, Χικάρι, και η Πολωνή παραγωγός Έβα Πουστσίνσκα.

Η ερώτηση για τη Γάζα…

Ωστόσο, πολιτική ερώτηση διακόπηκε στη μέση της πρότασης και μάλιστα σε ζωντανή μετάδοση. Αυτό έγινε ακριβώς τη στιγμή που ο πολιτικός συντάκτης, Τίλο Γιουνγκ, ρώτησε τα μέλη της κριτικής επιτροπής πώς αισθάνονταν για τη στάση της Μπερλινάλε και της γερμανικής κυβέρνησης απέναντι στη Γάζα.

Αναφερόμενος σε προηγούμενο σχόλιο των κριτών που διατυπώθηκε κατά τη διάρκεια της συνέντευξης σχετικά με τη δύναμη του κινηματογράφου να αλλάξει ή όχι τον κόσμο, ο Γιούνγκ παρατήρησε ότι το φεστιβάλ δεν πραγματοποιείται «στο κενό» και υπενθύμισε ότι «η Μπερλινάλε ως θεσμός έχει εμπράκτως δείξει την αλληλεγγύη της με τους ανθρώπους στο Ιράν και την Ουκρανία, αλλά ποτέ με την Παλαιστίνη, ακόμη και σήμερα».

Και συνέχισε ρωτώντας: «Λαμβάνοντας υπόψη την υποστήριξη της γερμανικής κυβέρνησης στη γενοκτονία στη Γάζα και τον ρόλο της ως κύριου χρηματοδότη της Μπερλινάλε, εσείς ως μέλος της κριτικής επιτροπής…».

…και η διακοπή της ζωντανής μετάδοσης

Η ζωντανή μετάδοση διακόπηκε πριν ο παρουσιαστής του podcast «Jung & Naiv» προλάβει να ολοκληρώσει την ερώτησή του: «Εσείς ως μέλος της κριτικής επιτροπής υποστηρίζετε αυτήν την επιλεκτική μεταχείριση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων;».

Η διακοπή προκάλεσε εικασίες σχετικά με το αν το φεστιβάλ είχε επιχειρήσει να λογοκρίνει το θέμα, κάτι που οι διοργανωτές, φυσικά, αμέσως αρνήθηκαν λεγοντας ότι υπήρξαν «τεχνικά προβλήματα με τη διαδικτυακή μετάδοση της συνέντευξης Τύπου με τη διεθνή κριτική επιτροπή σήμερα το πρωί», όπως ανέφερε αργότερα σε ανακοίνωσή του το γραφείο Τύπου της Μπερλινάλε, στην οποία ζήτησε επίσης συγγνώμη.

Πρόσθεσε, δε, ότι η πλήρης ηχογράφηση της συνέντευξης Τύπου θα διατεθεί στην ιστοσελίδα του φεστιβάλ «το συντομότερο δυνατό».

Τυχαίο γεγονός ή λογοκρισία;

«Δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι επρόκειτο απλώς για σύμπτωση», δήλωσε ο Γιουνγκ στην DW, επισημαίνοντας ότι η διευθύντρια της Μπερλινάλε, Τρίσια Τατλ, η οποία ηγούνταν της συνέντευξης Τύπου, αρχικά προσπάθησε να απομακρυνθεί από το θέμα, προτού ορισμένα από τα μέλη της κριτικής επιτροπής εκφράσουν έντονες αντιδράσεις που απέφυγαν μια άμεση απάντηση στην ερώτηση.

Δεν περιμένεις πάντως από έναν πολιτικοποιημένο σκηνοθετη όπως ο Βέντερς, να υπεκφεύγει με τον πιο ανώδυνο τρόπο μια τέτοια ερώτηση, λέγοντας γενικότητες του τύπου «είμαστε εδώ για να κρίνουμε ταινίες» και ότι «ο κινηματογράφος μπορεί να αλλάξει τα πράγματα αλλά όχι με πολιτικό τρόπο».

Πηγή: tovima.gr

Εννέα άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, νωρίς σήμερα το πρωί, από ισραηλινά πλήγματα στη Λωρίδα της Γάζας, όπως ανακοίνωσε η υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας. Από την άλλη, ο ισραηλινός στρατός ισχυρίστηκε ότι εξαπέλυσε πλήγματα αφότου μέλη του «δέχθηκαν πυρά», τα οποία είχαν ως αποτέλεσμα τον σοβαρό τραυματισμό ενός αξιωματικού.

Η αιματηρή βία συνεχίζεται στη Γάζα παρά την εκεχειρία που τέθηκε σε ισχύ στις 10 Οκτωβρίου μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς, με τις δύο πλευρές να αλληλοκατηγορούνται ότι την παραβιάζουν. Από τα πλήγματα αυτά, που σημειώθηκαν στο βόρειο και το νότιο τμήμα της Γάζας, σκοτώθηκαν εννέα άνθρωποι, ανάμεσά τους τρία παιδιά, ενώ άλλοι 31 τραυματίστηκαν, σημείωσε η Πολιτική Προστασία.

Τρία πτώματα μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο Νάσερ της Χαν Γιούνις αφού ισραηλινά πλήγματα στοχοθέτησαν σκηνές και σπίτια στην πόλη αυτή στο νότιο τμήμα του παλαιστινιακού θύλακα. Έξι ακόμη πτώματα έφτασαν στο νοσοκομείο αλ Σίφα έπειτα από πλήγματα εναντίον της πόλης της Γάζας, επεσήμανε η ίδια πηγή. Σύμφωνα με τον ισραηλινό στρατό, το περιστατικό σημειώθηκε στο βόρειο τμήμα της Λωρίδας της Γάζας, κοντά στην «Κίτρινη Γραμμή» η οποία οριοθετεί την περιοχή του θύλακα που εξακολουθεί να ελέγχει το Ισραήλ με βάση τους όρους της πρώτης φάσης του σχεδίου του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Το Σάββατο από τα ισραηλινά πλήγματα σκοτώθηκαν 32 άνθρωποι, σύμφωνα με την Πολιτική Προστασία, με τον ισραηλινό στρατό να αναφέρει ότι διεξήγαγε βομβαρδισμούς σε απάντηση σε παραβιάσεις της εκεχειρίας. Το Ισραήλ και η Χαμάς αλληλοκατηγορούνται καθημερινά για παραβίαση των όρων της συμφωνίας εκεχειρίας στη Γάζα, όπου η ανθρωπιστική κατάσταση παραμένει δραματική για τα δύο και πλέον εκατομμύρια των κατοίκων της.

Ο Νετανιάχου αποκλείει την Παλαιστινιακή Αρχή από τη Γάζα 

Η Παλαιστινιακή Αρχή δεν θα μετάσχει «σε καμιά περίπτωση» στη διακυβέρνηση της Λωρίδας της Γάζας μετά τον πόλεμο, δήλωσε χθες ο Μπενιαμίν Νετανιάχου στον Αμερικανό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος επισκέπτεται την Ιερουσαλήμ.

«Ο πρωθυπουργός διευκρίνισε ότι η Παλαιστινιακή Αρχή δεν θα εμπλακεί σε καμιά περίπτωση», δήλωσε το γραφείο του Νετανιάχου σε ανακοίνωση μετά τη συνάντηση μεταξύ των δυο ανδρών.

Η διαχείριση του θύλακα αναμένεται να ανατεθεί προσωρινά στην Εθνική Επιτροπή για τη Διοίκηση της Γάζας --που αποτελείται από 15 Παλαιστίνιους τεχνοκράτες και τελεί υπό την αρχή του «Συμβουλίου Ειρήνης» του οποίου προεδρεύει ο... Ντόναλντ Τραμπ-- έως ότου η Παλαιστινιακή Αρχή, που διοικείται από τον Μαχμούντ Αμπάς, εφαρμόσει ένα πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Το σχέδιο Τραμπ αποκλείει από την άλλη πλευρά οποιοδήποτε ρόλο για τη Χαμάς ή τις άλλες ένοπλες παλαιστινιακές παρατάξεις.

Τη Δευτέρα, το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού εξέφρασε τη λύπη του για το γεγονός ότι το λογότυπο της Εθνικής Επιτροπής για τη Διοίκηση της Γάζας (NCAG) περιείχε ένα σύμβολο της Παλαιστινιακής Αρχής, αφήνοντας να εννοηθεί μια σύνδεση μεταξύ των δύο.

«Το Ισραήλ δεν θα δεχτεί τη χρήση ενός συμβόλου της Παλαιστινιακής Αρχής. Η Παλαιστινιακή Αρχή δεν θα έχει κανένα ρόλο στη διοίκηση της Γάζας», είχε δηλώσει.

Η NCAG απάντησε σήμερα με ένα μήνυμα που ανάρτησε στην πλατφόρμα X, δηλώνοντας ότι «δοκίμασε μια σειρά σχεδίων» και ότι το λογότυπο θα μπορούσε να τροποποιηθεί. Πρόσθεσε ότι προτεραιότητά της ήταν «η ανθρωπιστική βοήθεια, η πολιτική διοίκηση, η ανοικοδόμηση και ένα βιώσιμο μέλλον για τη Γάζα». 

ποφασισμένο να εξοστρακίσει την οποιαδήποτε οργάνωση που μπορεί να προσφέρει σημαντική βοήθεια στην κατεστραμμένη Γάζα είναι το καθεστώς Νετανιάχου, με το Τελ Αβίβ να παραδίδει τελεσίγραφο στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, προκειμένου να εγκαταλείψουν την περιοχή έως τις 28 Φεβρουαρίου.

Η γενοκτονική κυβέρνηση έχει ζητήσει από την οργάνωση να της παραδώσει κατάλογο με τους Παλαιστίνιους εργαζόμενούς της, κάτι που MSF αρνήθηκαν να κάνουν.

Ως αποτέλεσμα το περιβόητο υπουργείο Διασποράς, υπεύθυνο για την καταχώριση των ανθρωπιστικών οργανώσεων, ανακοίνωσε ότι θα «τερματίσει τις δραστηριότητες» των MSF στον παλαιστινιακό θύλακα.

Τον Δεκέμβριο, το υπουργείο είχε ανακοινώσει ότι θα απαγόρευε σε 37 ανθρωπιστικές οργανώσεις, μεταξύ των οποίων οι MSF, να δραστηριοποιούνται στη Γάζα από την 1η Μαρτίου επειδή δεν είχαν δώσει λεπτομερείς πληροφορίες για το παλαιστινιακό προσωπικό τους.

Είχε, μάλιστα, ισχυριστεί ότι δύο εργαζόμενοι των MSF είχαν σχέσεις με τη Χαμάς και την Ισλαμικό Τζιχάντ, κάτι το οποίο αρνείται κατηγορηματικά η μη κυβερνητική οργάνωση.

Σήμερα, το υπουργείο δήλωσε πως οι MSF είχαν δεσμευθεί στις αρχές Ιανουαρίου να μοιραστούν τον κατάλογο, όμως «παρά τη δημόσια δέσμευσή της, η οργάνωση απέφυγε» να τον διαβιβάσει.

«Στη συνέχεια οι MSF ανακοίνωσαν ότι δεν είχαν την πρόθεση να δεσμευθούν στη διαδικασία καταχώρισης, σε αντίθεση με προηγούμενες δηλώσεις τους», πρόσθεσε το υπουργείο ανακοινώνοντας πως η ΜΚΟ θα πρέπει να παύσει τις επιχειρήσεις της και να εγκαταλείψει τη Γάζα ως τις 28 Φεβρουαρίου.

Σε ανακοίνωση που δημοσιοποιήθηκε προχθές, Παρασκευή, οι MSF ανέφεραν ότι είχαν αποδεχθεί τον Ιανουάριο, ως «έκτακτο» μέτρο, να μοιραστούν έναν «μερικό κατάλογο" των ονομάτων των Παλαιστινίων και των ξένων που είναι μέλη του προσωπικού τους "υπό την προϋπόθεση σαφών δεσμεύσεων σχετικά με την ασφάλειά τους».

«Παρά τις επανειλημμένες αυτές προσπάθειες, κατέστη φανερό τις τελευταίες ημέρες πως κανένας διάλογος με τις ισραηλινές αρχές δεν ήταν δυνατός προκειμένου να εξασφαλιστούν οι απαραίτητες εγγυήσεις», πρόσθεσε η ΜΚΟ που αποφάσισε ως εκ τούτου να μην μοιραστεί «τον κατάλογο του παλαιστινιακού και διεθνούς προσωπικού της με τις ισραηλινές αρχές».

Άνοιξε με περιορισμούς το πέρασμα της Ράφα

Όλα αυτά συμβαίνουν, ενώ το Ισραήλ εξακολουθεί να σπέρνει τον θάνατο στην απολύτως κατεστραμμένη περιοχή, ενώ, σήμερα, συμφώνησε να ανοίξει το συνοριακό πέρασμα της Ράφα.

Το άνοιγμα αυτό, βέβαια, γίνεται για «τα μάτια του κόσμου», καθώς δεν προβλέπεται είσοδος ανθρωπιστικής βοήθειας παρά μόνο πέρασμα κατοίκων.

«Σύμφωνα με τη συμφωνία εκεχειρίας", η μεθοριακή διάβαση της Ράφα, η οποία είχε κλείσει από την άνοιξη του 2024, ξανάνοιξε σήμερα "για το περιορισμένο πέρασμα κατοίκων"», ανακοίνωσε ο Cogat, ο φορέας του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας που επιβλέπει τις πολιτικές υποθέσεις στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.

«Στο πλαίσιο αυτό, μια αρχική πιλοτική φάση αρχίζει σήμερα, σε συντονισμό με την αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUBAM) και τις αρμόδιες αρχές», πρόσθεσε η Cogat.

Η διέλευση στη Ράφα είναι το μοναδικό σημείο εισόδου στον και εξόδου από τον παλαιστινιακό θύλακο που δεν ελέγχεται από το Ισραήλ.

Έκλεισε όταν την κυρίευσαν οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις τον Μάιο του 2024, με μόνη εξαίρεση την παρένθεση του ανοίγματός της στις αρχές του 2025, στο πλαίσιο προηγούμενης κατάπαυσης του πυρός, η οποία κατέρρευσε τον Μάρτιο της ίδιας χρονιάς.

Ακόμη τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν και 8 τραυματίστηκαν από ισραηλινά πυρά στη Γάζα, το τελευταίο 48ωρο, σύμφωνα με το παλαιστινιακό πρακτορείο ειδήσεων WAFA, ενώ πολλά θύματα παραμένουν παγιδευμένοι κάτω από τα ερείπια και στους δρόμους, καθώς τα ασθενοφόρα και οι ομάδες διάσωσης δεν μπορούν ακόμα να τους προσεγγίσουν.

Ιατρικές πηγές ανέφεραν στο πρακτορείο, ότι ο συνολικός αριθμός των θυμάτων από την έναρξη της εκεχειρίας στις 11 Οκτωβρίου του περασμένου έτους έχει φτάσει τα 484, με 1.321 τραυματίες, ενώ έχουν ανασυρθεί 713 πτώματα από τα ερείπια.

ΟΗΕ: Ματωμένη «εκεχειρία»

Νωρίτερα, τα Ηνωμένα Έθνη εξέφρασαν τον αποτροπιασμό τους για τη συνεχιζόμενη δολοφονία Παλαιστινίων αμάχων στη Λωρίδα της Γάζας μετά την κατάπαυση του πυρός.

Η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη δήλωσε σε δελτίο Τύπου ότι «είναι καιρός η διεθνής κοινότητα να εντείνει την πίεση για να σταματήσει η αιματοχυσία».

«Η κρίση στη Γάζα δεν έχει τελειώσει ούτε κατά διάνοια. Κάθε μέρα πεθαίνουν άνθρωποι, τόσο από τις ισραηλινές επιθέσεις όσο και από τους συνεχιζόμενους ισραηλινούς περιορισμούς στην είσοδο ανθρωπιστικής βοήθειας, ιδίως καταλυμάτων, με αποτέλεσμα θανάτους από το κρύο. Παλαιστίνιοι δημοσιογράφοι σκοτώνονται και τα διεθνή ΜΜΕ εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση στη Γάζα», δήλωσε ο Ajith Sunghay, επικεφαλής του Γραφείου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη.

Ανέφερε ότι από την έναρξη της εκεχειρίας στις 11 Οκτωβρίου 2025 παρατηρείται συνεχιζόμενη δολοφονία αμάχων σε ισραηλινές αεροπορικές επιθέσεις, βομβαρδισμούς και πυροβολισμούς και στις πέντε επαρχίες της Γάζας, συμπεριλαμβανομένων περιστατικών τόσο μακριά όσο και κοντά στην «κίτρινη γραμμή».

Πρόσθεσε ότι από την έναρξη της εκεχειρίας έως τις 21 Ιανουαρίου 2026, έχει καταγράψει τη δολοφονία τουλάχιστον 216 Παλαιστινίων, μεταξύ των οποίων τουλάχιστον 46 παιδιά και 28 γυναίκες, σε ισραηλινές επιθέσεις μακριά από τη λεγόμενη «κίτρινη γραμμή», κυρίως σε καταφύγια εσωτερικά εκτοπισμένων ατόμων και σε κτίρια κατοικιών.

Περιελαμβάνται 126 επιθέσεις από ισραηλινά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV) σε όλη τη Γάζα, με αποτέλεσμα τον θάνατο τουλάχιστον 87 Παλαιστινίων, μεταξύ των οποίων 12 παιδιά και επτά γυναίκες.

Πρόσθεσε ότι κατά την ίδια περίοδο, τουλάχιστον 167 Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν στην περιοχή της «κίτρινης γραμμής», μεταξύ των οποίων 26 παιδιά και 17 γυναίκες.

«Οι επαναλαμβανόμενες ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις σε περιοχές δυτικά της γραμμής αναδιάταξης έχουν οδηγήσει στον εκτοπισμό αμάχων και στην κατεδάφιση κτιρίων κατοικιών σε αυτές τις περιοχές. Περισσότεροι άμαχοι πεθαίνουν λόγω των δεινών ανθρωπιστικών συνθηκών, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον εννέα παιδιών που πέθαναν από υποθερμία μετά την κατάπαυση του πυρός», ανέφερε.

Η κυβέρνηση του Ισραήλ επιβεβαίωσε χθες Πέμπτη πως απαγόρευσε την πρόσβαση στη Λωρίδα της Γάζας σε 37 μεγάλες διεθνείς ανθρωπιστικές οργανώσεις, στις οποίες πρόσαψε πως δεν της υπέβαλαν καταλόγους των εργαζομένων της, κάτι που απαιτεί οπωσδήποτε πλέον και επισήμως, για λόγους «ασφαλείας». «Οι άδειες των οργανώσεων έληξαν και τους απαγορεύεται να παρέχουν βοήθεια. Έχουν στη διάθεσή τους δυο μήνες για να αποσύρουν τις ομάδες τους», τόνισε στο Γαλλικό Πρακτορείο εκπρόσωπος του υπουργείου Διασποράς και Καταπολέμησης του Αντισημιτισμού.

 

Ως την 1η Μαρτίου, «αν μας υποβάλουν τα έγγραφα που αρνήθηκαν να μας υποβάλουν κατά τη διάρκεια των τελευταίων δέκα μηνών, θα εξετάσουμε τα αιτήματά τους», πρόσθεσε ο Γκιλάντ Τσβικ. Σε ανακοίνωσή του, το υπουργείο ανέφερε ότι αυτή η «απαίτηση» σκοπό έχει να προληφθεί «η διείσδυση τρομοκρατών στις (ξένες) ανθρωπιστικές δομές».

«Η ανθρωπιστική βοήθεια είναι καλοδεχούμενη — η εκμετάλλευση των ανθρωπιστικών δομών για τρομοκρατικούς σκοπούς όχι», επέμεινε ο υπουργός Αμιχάι Τσικλί στο κείμενο.

Το Ισραήλ επικρίθηκε έντονα από τη διεθνή κοινότητα τις τελευταίες ημέρες, καθώς πλησίαζε η προθεσμία, την Τετάρτη τα μεσάνυχτα, που είχε ορίσει προκειμένου οι διεθνείς ΜΚΟ να συμμορφωθούν προς τις νέες υποχρεώσεις τους. «Μια κατάσταση που είναι ήδη φρικτή θα γίνει ακόμα πιο φρικτή. Οι αλλαγές θα είναι άμεσες και θα είναι αδίστακτες» σχολίασε ο γιατρός έκτακτης ανάγκης James Smith στο Aljazeera.

Η κίνηση αυτή είναι «μια επέκταση της μακροχρόνιας στρατηγικής του Ισραήλ να περιορίζει την πρόσβαση σε ανθρωπιστική βοήθεια και τις ανθρωπιστικές υπηρεσίες ως βασικό πυλώνα της κατοχής και της γενοκτονίας», είπε ακόμα ο Smith. «Το Ισραήλ θέλει να ασκήσει απόλυτο έλεγχο σε όλες τις πτυχές της ζωής των Παλαιστινίων, όχι μόνο στη Γάζα αλλά σε όλη την κατεχόμενη Παλαιστίνη» συμπλήρωσε.

Οι πιο γνωστές οργανώσεις, οι οποίες συντρέχουν τους Παλαιστινίους που βιώνουν τις τραγικές συνέπειες των γενοκτονικών επιθέσεων του Ισραήλ και των πρακτικών απαρτχάιντ, όπως η στέρηση νερού, στέγης και ρεύματος, είναι οι παρακάτω:

• Γιατροί Χωρίς Σύνορα
• Νορβηγικό Συμβούλιο Προσφύγων
• Διεθνής Επιτροπή Διάσωσης
• Caritas
• Oxfam
• ActionAid
• Action Against Hunger
• CARE

Η Σέινα Λόου, εκπρόσωπος του Νορβηγικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες (NRC), κατήγγειλε από την πλευρά της στο Γαλλικό Πρακτορείο τις «ενέργειες» σε εξέλιξη «εδώ και δυο χρόνια με σκοπό να εμποδιστούν και να περιθωριοποιηθούν οι ανθρωπιστικοί παράγοντες».

Στη Λωρίδα της Γάζας, οι εργαζόμενοι είναι «εξουθενωμένοι» κι οι ξένοι συνάδελφοί τους «τους προσφέρουν έναν πρόσθετο βαθμό βοήθειας και ασφάλειας. Η παρουσία τους είναι μια προστασία», έκρινε, επιβεβαιώνοντας την άρνηση της νορβηγικής ΜΚΟ να δώσει τις ταυτότητες και άλλα στοιχεία των εργαζομένων της στις ισραηλινές αρχές. «Προτείναμε εναλλακτικές, αρνήθηκαν», συμπλήρωσε.

Προχθές Τετάρτη, η Ευρωπαϊκή Ένωση απαίτησε την άρση των «εμποδίων» στην ανθρωπιστική βοήθεια.

Ο Ύπατος Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Φόλκερ Τουρκ έκρινε από την πλευρά του ότι «τέτοιες αυθαίρετες αποβολές επιδεινώνουν την ήδη αφόρητη κατάσταση για τον πληθυσμό της Γάζας», όπου εφαρμόζεται από τη 10η Οκτωβρίου εύθραυστη κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στον στρατό του Ισραήλ και το παλαιστινιακό ισλαμιστικό κίνημα Χαμάς. Ήδη, το 2024, το Ισραήλ απαγόρευσε στο Γραφείο Αρωγής και Έργων των Ηνωμένων Εθνών για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες στην Εγγύς Ανατολή (UNRWA) να δρα στο έδαφός του, αφού κατηγόρησε κάπου μια ντουζίνα υπαλλήλους του ότι ήταν ανάμεσα στους δράστες της εφόδου της 7ης Οκτωβρίου 2023. Ο γενικός επίτροπος της UNRWA, ο Φιλίπ Λαζαρινί, χαρακτήρισε τους νέους ισραηλινούς περιορισμούς «επικίνδυνο προηγούμενο», καταγγέλλοντας την «περιφρόνηση προς το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο» και τον «πολλαπλασιασμό των εμποδίων» στη βοήθεια.

Χθες Πέμπτη, 17 ισραηλινές οργανώσεις που πρόσκεινται στην αριστερά έκριναν ότι η απαγόρευση των ΜΚΟ «υπονομεύει την ανθρωπιστική δράση», θέτει σε κίνδυνο «το προσωπικό και τις κοινότητες» και «την αποτελεσματικότητα της διανομής βοήθειας». «Το να υποτάσσεται η βοήθεια σε κάποιον πολιτικό προσανατολισμό (…) το να απαιτείται η αποκάλυψη ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων (…) είναι παραβίαση της υποχρέωσης προστασίας κι εκθέτουν τους εργαζομένους σε παρακολούθηση και επιθέσεις» σε δικαιώματά τους, προσέθεσαν οι οργανώσεις αυτές στην κοινή ανακοίνωσή τους.

Πηγή: Middle East Eye

Νέα στοιχεία για τις πτήσεις μαχητικών αεροσκαφών από την Κύπρο προς τη Γάζα στο πλαίσιο της στρατιωτικής συνεργασίας της Βρετανίας με το Ισραήλ κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας, φέρνει στο φως το ντοκιμαντέρ τoυ οργανισμού Declassified UK, που παρακολουθεί την εξωτερική πολιτική της Μεγάλης Βρετανίας.

Το ντοκιμαντέρ με τίτλο «Σκάνδαλο των βρετανικών κατασκοπευτικών πτήσεων στη Γάζα» (Britain’s Gaza Spy Flight Scandal), που δημοσιεύτηκε στο YouTube, ακολουθεί τους Φιλ Μίλερ και Άλεξ Μόρις της Ντικλάσιφαϊντ στην Κύπρο, όπου κατέγραψαν πλάνα έξω από τη βρετανική αεροπορική βάση, τη Βασιλική Αεροπορία Ακρωτηρίου (Royal Air Force Akrotiri), μόλις 40 λεπτά πτήσης από το Τελ Αβίβ.

Από εκεί, αεροσκάφη της RAF έχουν πραγματοποιήσει εκατοντάδες πτήσεις επιτήρησης πάνω από τη Γάζα, καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου του Ισραήλ στον πολιορκημένο θύλακα της Γάζας.

Το βρετανικό Υπουργείο Άμυνας (MoD) έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι οι πτήσεις αυτές είναι αποκλειστικά για την υποστήριξη «διάσωσης ομήρων».

Ωστόσο, οι επιχειρήσεις έχουν καλυφθεί από άκρα μυστικότητα, ενώ τα τελευταία δύο χρόνια έχει προκύψει ότι η Βρετανία έχει μοιραστεί πληροφορίες με το Ισραήλ και έχει καταγράψει πλάνα της Γάζας σε ημέρες κατά τις οποίες ισραηλινές επιθέσεις σκότωσαν Βρετανούς πολίτες.

Το νέο αυτό ντοκιμαντέρ προβαίνει σε μια σειρά σημαντικών αποκαλύψεων.

Περιλαμβάνει τα πρώτα πλάνα ενός αμερικανικού κατασκοπευτικού αεροσκάφους – μισθωμένου από τη RAF – να απογειώνεται από τη βάση για να πετάξει πάνω από τη Γάζα.

Νωρίτερα φέτος, μετά από εκατοντάδες πτήσεις της RAF πάνω από τη Γάζα, προέκυψε ότι ο βρετανικός στρατός είχε αρχίσει να προσλαμβάνει Αμερικανούς εργολάβους για να πραγματοποιούν τις πτήσεις.

Στο ντοκιμαντέρ διαπιστώνεται ότι έχουν υπάρξει έως και 116 περισσότερες αποστολές επιτήρησης, που πραγματοποιήθηκαν από τους Αμερικανούς εργολάβους, από όσες ήταν γνωστές.

Η Ντικλάσιφαϊντ επικαλείται πηγές που λένε ότι τα κατασκοπευτικά αεροσκάφη ήταν σε θέση να παράγουν πλάνα υψηλής ανάλυσης της Γάζας, μέσω των ραντάρ συστημάτων απεικόνισής τους και να τα μοιράζονται με το Ισραήλ σε πραγματικό χρόνο.

Πλάνα από την ημέρα ισραηλινής επίθεσης σε Βρετανούς πολίτες

Το ντοκιμαντέρ εξετάζει την υπόθεση του Τζέιμς Χέντερσον, πρώην βασιλικού πεζοναύτη, ο οποίος επέβαινε σε κομβόι της World Central Kitchen στη Γάζα, όταν αυτό χτυπήθηκε από ισραηλινή επίθεση την 1η Απριλίου 2024.

Το βρετανικό Υπουργείο Άμυνας κατέχει πλάνα της Γάζας από την ημέρα που ο Χέντερσον σκοτώθηκε μαζί με έξι ακόμη διεθνείς εργαζόμενους ανθρωπιστικής βοήθειας, τα οποία ελήφθησαν από αεροσκάφος της RAF. Ωστόσο, έχει αρνηθεί να δημοσιεύσει την ταινία, επικαλούμενο λόγους εθνικής ασφάλειας.

Ο πατέρας του Χέντερσον, Νιλ, λέει στη Ντικλάσιφαϊντ ότι «δεν μπορεί να καταλάβει πώς αυτό το υλικό μπορεί να επηρεάζει τη βρετανική ασφάλεια».

Περιγράφει την άρνηση του Υπουργείου Άμυνας να δημοσιοποιήσει το υλικό ως «προσβολή».

«Αν δημοσιοποιούνταν, θα μας έδινε μια πολύ καλύτερη κατανόηση του τι συνέβαινε στο έδαφος», είπε.

«Πιστεύω ότι θα αποδείκνυε πως οι Ισραηλινοί τους παρακολουθούσαν… Πραγματικά πιστεύω ότι στοχοποιήθηκαν σκόπιμα».

Τον Αύγουστο, το Middle East Eye ρώτησε το βρετανικό Υπουργείο Άμυνας, βάσει του Νόμου περί Ελευθερίας της Πληροφόρησης, αν κατέχει βιντεοληπτικό υλικό που ελήφθη από αεροσκάφη της RAF από δύο ισραηλινές επιθέσεις στη Γάζα σε Βρετανούς πολίτες ή εθελοντές που εργάζονταν για βρετανικές φιλανθρωπικές οργανώσεις.

Το Υπουργείο Άμυνας αρνήθηκε να αποκαλύψει τις πληροφορίες, επικαλούμενο και πάλι εξαιρέσεις για λόγους εθνικής ασφάλειας και άμυνας.

Μία από τις ισραηλινές επιθέσεις για τις οποίες ρώτησε το MEE σκότωσε οκτώ εθελοντές που εργάζονταν για τη βρετανική φιλανθρωπική οργάνωση Al-Khair Foundation τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους, καθώς έστηναν σκηνές για εκτοπισμένους Παλαιστίνιους στη Μπέιτ Λάχια, στη βόρεια Γάζα.

«Φεύγουν σε μια διαδρομή θανάτου»

Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα γύρω από τις πτήσεις επιτήρησης είναι ο αμφισβητούμενος ισχυρισμός του Υπουργείου Άμυνας ότι οι πληροφορίες χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τη στήριξη προσπαθειών διάσωσης ομήρων.

Ο Στιβ Μάστερς, πρώην τεχνικός της RAF, που δίνει συνέντευξη στο ντοκιμαντέρ της Ντικλάσιφαϊντ, επισημαίνει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν μπορεί να ελέγξει τον τρόπο με τον οποίο το Ισραήλ χρησιμοποιεί τις πληροφορίες που του δίνονται.

Λέει ότι το υλικό που μοιράστηκε με το Ισραήλ «θα μπορούσε να είχε χρησιμοποιηθεί εξίσου εύκολα για γενικό εντοπισμό στόχων».

Ένα ακόμη θέμα στο οποίο εστιάζει η ταινία είναι η δυσαρέσκεια στην Κύπρο σχετικά με τη βρετανική βάση της RAF και τον ρόλο της στην υποστήριξη του Ισραήλ. Η Ντικλάσιφαϊντ καλύπτει μια διαμαρτυρία ντόπιων Κυπρίων ενάντια στη βάση.

Η Κύπρια πολιτικός Μέλανη Στέλιου η οποία ξεναγεί τους δημοσιογράφους γύρω από τη βρετανική βάση, λέει:

«Η σκέψη ότι κάθε φορά που φεύγει ένα αεροπλάνο, άνθρωποι μπορεί να πεθαίνουν και παιδιά μπορεί να πεθαίνουν… είναι σπαρακτική και εξοργιστική.

Και απογειώνονται από εδώ!
Φεύγουν σε μια διαδρομή θανάτου».

Ολόκληρο το ντοκιμαντέρ εδώ: