Αυξήθηκαν οι δανεισμοί βιβλίων στις δημόσιες, δημοτικές και παιδικές βιβλιοθήκες το 2025

Τα στοιχεία του ΟΣΔΕΛ αποτυπώνουν τη δυναμική του δημόσιου δανεισμού και τις αναγνωστικές προτιμήσεις του κοινού

Ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ) παρουσιάζει τα συγκεντρωτικά στοιχεία του δημόσιου δανεισμού βιβλίων για το 2025, τα οποία προέκυψαν από την επεξεργασία των δεδομένων που απέστειλαν οι δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες της χώρας.

Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι ο δημόσιος δανεισμός εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς πρόσβασης των πολιτών στο βιβλίο, καταγράφοντας νέα αύξηση και αναδεικνύοντας τις αναγνωστικές προτιμήσεις των αναγνωστών και των αναγνωστριών.

Συμμετοχή βιβλιοθηκών και συγκέντρωση στοιχείων

Για τη συλλογή των δεδομένων, ο ΟΣΔΕΛ απέστειλε επιστολή σε 247 βιβλιοθήκες (δημόσιες, δημοτικές, παιδικές και κοινοτικές) σε όλη τη χώρα.

Από αυτές:

• Στοιχεία απέστειλε η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος

• Συγκεντρώθηκαν στοιχεία από 25 δημόσιες βιβλιοθήκες (ποσοστό κάλυψης 55,56%)

• Συγκεντρώθηκαν στοιχεία από 54 δημοτικές βιβλιοθήκες (ποσοστό κάλυψης 31,21%)

• Συγκεντρώθηκαν στοιχεία από 5 παιδικές (δημόσιες/δημοτικές) βιβλιοθήκες (ποσοστό κάλυψης 16,67%)

Η ανταπόκριση των βιβλιοθηκών παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά περιφέρεια, με υψηλά ποσοστά συμμετοχής σε ορισμένες περιοχές (όπως η Δυτική και η Κεντρική Μακεδονία) και χαμηλότερα σε άλλες, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της συστηματικής καταγραφής των δεδομένων δημόσιου δανεισμού σε εθνικό επίπεδο.

Παράλληλα, αρκετές βιβλιοθήκες ενημέρωσαν ότι δεν διαθέτουν τη δυνατότητα εξαγωγής ή αποστολής στοιχείων, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της ψηφιακής αναβάθμισης των υποδομών τους.

Βασικά ευρήματα

• 876.885 συνολικοί δανεισμοί βιβλίων το 2025, έναντι 846.225 το 2024

• Αύξηση κατά 30.660 δανεισμούς (+3,6%) μέσα σε έναν χρόνο

Η αύξηση των δανεισμών για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά αποτελεί θετική εξέλιξη για το οικοσύστημα του βιβλίου. Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι οι δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες εξακολουθούν να διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στην προώθηση της φιλαναγνωσίας, προσφέροντας ελεύθερη πρόσβαση στη γνώση, τη λογοτεχνία και τον πολιτισμό, για όλες τις ηλικίες. Επισημαίνεται ότι το παραπάνω σύνολο δανεισμών αφορά μόνον τις βιβλιοθήκες οι οποίες απέστειλαν στοιχεία στον ΟΣΔΕΛ. Με μια κατ’ εκτίμησην αναγωγή ο συνολικός αριθμός δανεισμών από τις δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες στην Ελλάδα (εξαιρούνται οι σχολικές και ακαδημαϊκές) προσεγγίζει τους 2.000.000 δανεισμούς για το έτος 2025.

Κατανομή δανεισμών ανά τύπο βιβλιοθήκης

• Δημόσιες βιβλιοθήκες: 299.475 δανεισμοί (34.15%)

• Δημοτικές βιβλιοθήκες: 577.410 δανεισμοί (65,85%)

Η κατανομή αυτή αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των δημοτικών βιβλιοθηκών στη διάδοση της ανάγνωσης, ενώ παράλληλα επιβεβαιώνει τη σημαντική συμβολή των δημόσιων και παιδικών βιβλιοθηκών στην εξυπηρέτηση των αναγνωστικών αναγκών διαφορετικών ηλικιακών ομάδων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δημοτικές βιβλιοθήκες, παρά τις σημαντικές διαφοροποιήσεις ως προς το μέγεθος και τους διαθέσιμους πόρους τους, εξακολουθούν να εξυπηρετούν καθημερινά μεγάλο αριθμό αναγνωστών και αναγνωστριών, επιβεβαιώνοντας τον σημαντικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην ανάπτυξη της αναγνωστικής κουλτούρας.

Η λογοτεχνία εξακολουθεί να κυριαρχεί

Η μεγαλύτερη κατηγορία δανεισμών παραμένει η μυθοπλασία ενηλίκων, με 389.638 δανεισμούς, που αντιστοιχούν στο 44,5% του συνόλου.

Ακολουθούν:

• Μυθοπλασία παιδικών βιβλίων: 152.688 δανεισμοί (17,4%)

• Παιδικά εικονογραφημένα: 120.276 δανεισμοί (13,7%)

• Επιστημονικά βιβλία: 61.343 δανεισμοί (7,0%)

Οι τρεις πρώτες κατηγορίες συγκεντρώνουν πάνω από το 75% των συνολικών δανεισμών, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική προτίμηση των αναγνωστών/τριών στη λογοτεχνία για ενήλικες και παιδιά.

Τα στοιχεία του 2025 επιβεβαιώνουν επίσης ότι η ελληνική λογοτεχνία εξακολουθεί να κατέχει πρωταγωνιστική θέση στις προτιμήσεις του αναγνωστικού κοινού, ενώ ιδιαίτερα υψηλή παραμένει και η ζήτηση για παιδικά και εφηβικά βιβλία, γεγονός που υπογραμμίζει την αξία των βιβλιοθηκών στην καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, ήδη από τις μικρές ηλικίες.

Πόσο «παλιά» είναι τα βιβλία που δανείζονται

Η ανάλυση των δανεισμών με βάση το έτος έκδοσης δείχνει ότι οι αναγνώστες και οι αναγνώστριες στρέφονται τόσο σε σύγχρονους τίτλους, όσο και σε παλαιότερα, διαχρονικά έργα:

• Έκδοση τελευταίας 5ετίας: 24,5%

• Έκδοση 6–10 ετών: 24,5%

• Έκδοση 11-15 ετών: 18,0% 

• Έκδοση 16-20 ετών: 13,2%

• Έκδοση άνω των 20 ετών: 19,8%

Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι, πέρα από τις νέες κυκλοφορίες, σημαντικό μέρος του ενδιαφέροντος παραμένει στραμμένο σε βιβλία που έχουν ήδη καθιερωθεί στο αναγνωστικό κοινό, επιβεβαιώνοντας τον διαχρονικό χαρακτήρα της λογοτεχνίας. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι λόγω των εξαιρετικά περιορισμένων πόρων που διαθέτουν οι βιβλιοθήκες για αγορά βιβλίων, υπάρχει σημαντικό έλλειμα στους πλέον πρόσφατους τίτλους.

Τα βιβλία με τους περισσότερους δανεισμούς

Τα πρώτα πενήντα βιβλία με τους περισσότερους δανεισμούς το 2025 ήταν:

Η κατάταξη αποτυπώνει τη σταθερή απήχηση ορισμένων ιδιαίτερα δημοφιλών τίτλων, οι οποίοι εξακολουθούν να επιλέγονται από το αναγνωστικό κοινό αρκετά χρόνια μετά την έκδοσή τους, παράλληλα με νεότερες κυκλοφορίες που βρίσκουν επίσης τη θέση τους στις συλλογές των βιβλιοθηκών.

Η Λένα Μαντά συνεχίζει να αποτελεί την πιο αγαπητή συγγραφέα του αναγνωστικού κοινού των βιβλιοθηκών, καταλαμβάνοντας τις πρώτες πέντε θέσεις της κατάταξης και συνολικά δεκαέξι θέσεις στα πρώτα πενήντα βιβλία, ενώ οι εκδόσεις Ψυχογιός έχουν εκδώσει την πλειοψηφία (συγκεκριμένα 38) των πρώτων πενήντα τίτλων.

Οι πρώτες δέκα εκδοτικές επιχειρήσεις με τους περισσότερους δανεισμούς:

Η πλήρης λίστα με τις πρώτες 50 εκδοτικές επιχειρήσεις είναι διαθέσιμη εδώ.

Το γεγονός ότι η δεκάδα των εκδοτικών επιχειρήσεων παραμένει αμετάβλητη σε σχέση με το προηγούμενο έτος υποδηλώνει τη σταθερότητα των αναγνωστικών επιλογών, αλλά και τη διαχρονική παρουσία συγκεκριμένων εκδοτικών οίκων στις συλλογές των δημόσιων και δημοτικών βιβλιοθηκών.

Οι δέκα Έλληνες και οι Ελληνίδες συγγραφείς με τους περισσότερους δανεισμούς:

Η κατάταξη των δέκα Ελλήνων και Ελληνίδων συγγραφέων με τη μεγαλύτερη συχνότητα δανεισμού ακολουθεί, για ακόμα μία χρονιά με τον Ευγένιο Τριβιζά στην κορυφή, του οποίου η απήχηση παραμένει αμείωτη. Η κατάταξη αναδεικνύει παράλληλα τη σταθερή παρουσία δημοφιλών Ελλήνων και Ελληνίδων δημιουργών, αλλά και τη σημαντική απήχηση της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνικής παραγωγής στο αναγνωστικό κοινό:

Η πλήρης λίστα με τους/τις πρώτους/πρώτες 50 Έλληνες και Ελληνίδες συγγραφείς είναι διαθέσιμη εδώ.

Οι δέκα Έλληνες και Ελληνίδες εικονογράφοι με τους περισσότερους δανεισμούς:

Η πλήρης λίστα με τους/τις πρώτους/πρώτες 50 Έλληνες και Ελληνίδες εικονογράφους είναι διαθέσιμη εδώ.

Η παρουσία εικονογραφημένων βιβλίων στις πρώτες θέσεις των δανεισμών επιβεβαιώνει τη σημαντική συμβολή τους στην ανάπτυξη της παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας και στη διαμόρφωση ποιοτικών εκδόσεων που επιλέγονται συστηματικά από το αναγνωστικό κοινό.

Αναλυτικά οι δέκα Έλληνες μεταφραστές και Ελληνίδες μεταφράστριες με τους περισσότερους δανεισμούς:

Η πλήρης λίστα με τους/τις πρώτους/πρώτες 50 Έλληνες και Ελληνίδες μεταφραστές/-στριες είναι διαθέσιμη εδώ.

Η Μαρία Αγγελίδου παραμένει για ακόμα μια χρονιά στην πρώτη θέση της κατάταξης. Η παρουσία των μεταφραστών και μεταφραστριών αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο της μετάφρασης στη διάδοση της παγκόσμιας λογοτεχνίας και της γνώσης μέσω των ελληνικών βιβλιοθηκών. 

Οι πρώτοι δέκα ξένοι συγγραφείς με τους περισσότερους δανεισμούς: 

Η πλήρης λίστα με τους πρώτους 50 ξένους συγγραφείς είναι διαθέσιμη εδώ.

Οι επιλογές αυτές αποδεικνύουν ότι οι αναγνώστες και οι αναγνώστριες στρέφονται τόσο σε διαχρονικούς, όσο και σε σύγχρονους ξένους δημιουργούς, με ιδιαίτερη απήχηση να παρουσιάζουν τα παιδικά, εφηβικά και αστυνομικά βιβλία. 

Οι  πρώτοι δέκα ξένοι εικονογράφοι με τους περισσότερους δανεισμούς: 

Η πλήρης λίστα με τους πρώτους 50 εικονογράφους είναι διαθέσιμη εδώ.

Ο δημόσιος δανεισμός στηρίζει το βιβλίο και τους δημιουργούς

Ο δημόσιος δανεισμός αποτελεί βασικό πυλώνα της πολιτικής για το βιβλίο, εξασφαλίζοντας την ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών στη γνώση και τον πολιτισμό, ενώ παράλληλα αναγνωρίζει την αξία του έργου των συγγραφέων, μεταφραστών/τριών, εικονογράφων και εκδοτικών επιχειρήσεων.

Τα στοιχεία του δημόσιου δανεισμού αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και στο πλαίσιο της εφαρμογής του θεσμού της εύλογης αμοιβής για τον δημόσιο δανεισμό, ο οποίος διασφαλίζει ότι οι δημιουργοί και οι εκδοτικές επιχειρήσεις αποζημιώνονται για τη χρήση των έργων τους από τις δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία.

Ο ΟΣΔΕΛ θα συνεχίσει να συλλέγει, να επεξεργάζεται και να δημοσιοποιεί τα στοιχεία του δημόσιου δανεισμού, συμβάλλοντας στην αποτύπωση των αναγνωστικών τάσεων στην Ελλάδα και στην ανάδειξη της συμβολής των βιβλιοθηκών στην πολιτιστική ζωή της χώρας. Η αξιοποίηση των στοιχείων αυτών ενισχύει τον σχεδιασμό πολιτικών για το βιβλίο, προάγει τη φιλαναγνωσία και υποστηρίζει την αποτελεσματική εφαρμογή του θεσμού της εύλογης αμοιβής προς όφελος όλων των δημιουργών και των εκδοτικών επιχειρήσεων. Παράλληλα, αναδεικνύεται για μια ακόμη φορά η ανάγκη στήριξης των δημόσιων και δημοτικών βιβλιοθηκών και ιδίως η αύξηση των ανθρώπινων και οικονομικών πόρων για την ενίσχυση των υποδομών, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τον εμπλουτισμό των βιβλιοθηκών.

osdel.gr: Θεμιστοκλέους 73, Αθήνα 106 83, τηλ. 210 3849 100, info@osdel.gr

Στο πλαίσιο της πρώτης διανομής δικαιωμάτων από Δημόσιο Δανεισμό, που αφορούν τα έτη 2023 και 2024, συγκεντρώθηκαν από τον ΟΣΔΕΛ (Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου) πλήρη στοιχεία δανεισμών από 85 αντιπροσωπευτικές δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες.

Σύμφωνα με τα δεδομένα αυτά, οι επιλογές δανεισμού αποκαλύπτουν ενδιαφέροντα στοιχεία σχετικά με τα είδη βιβλίων που προτιμήθηκαν για τα έτη αυτά. Παράλληλα, αναδεικνύουν ποια βιβλία δανείστηκαν περισσότερο, σε ποιους εκδοτικούς οίκους ανήκουν, ποιοι Έλληνες μεταφραστές, ποιες Ελληνίδες μεταφράστριες καθώς και ποιοι Έλληνες/Ελληνίδες και ξένοι συγγραφείς και εικονογράφοι βρίσκονται πίσω από τη δημιουργία των έργων που κέρδισαν το ενδιαφέρον του κοινού.

Συγκεκριμένα, το 43,1% των δανεισμών δείχνει την προτίμηση στα βιβλία μυθοπλασίας για ενήλικες, ενώ ακολουθούν με μικρότερα ποσοστά τα υπόλοιπα είδη βιβλίων: το 20,4% των δανεισμών ανήκει σε βιβλία μυθοπλασίας για παιδιά, το 15% σε παιδικά εικονογραφημένα βιβλία, και με σημαντική απόσταση ακολουθούν τα επιστημονικά βιβλία με 7,8% και τα βιβλία γενικών γνώσεων για παιδιά με 5,8%.

Η λίστα με τα 50 πρώτα βιβλία που δανείστηκε το ελληνικό αναγνωστικό κοινό, είναι η εξής:

Η κατάταξη των δέκα Ελλήνων και Ελληνίδων συγγραφέων με τη μεγαλύτερη συχνότητα δανεισμού ακολουθεί, με τον Ευγένιο Τριβιζά στην κορυφή, του οποίου η απήχηση παραμένει αμείωτη. Ο μεγάλος αριθμός των βιβλίων του και η διαχρονική του σχέση με τους αναγνώστες εξηγούν την πρωτιά του στη λίστα. Μαζί με τον Ευγένιο Τριβιζά βρίσκονται οι παρακάτω:

 Ευγένιος Τριβιζάς

 Λένα Μαντά

 Ρένα Ρώσση – Ζαΐρη

 Χρυσηίδα – Χρύσα Δημουλίδου

 Μαρία Τζιρίτα

 Γιώργος Πολυράκης

 Σόφη Θεοδωρίδου

 Φίλιππος Μανδηλαράς

 Πασχαλία Τραυλού

 Αντώνης Παπαθεοδούλου

Οι δέκα πρώτοι/πρώτες Έλληνες και Ελληνίδες εικονογράφοι, των οποίων τα έργα συνόδευσαν πολλά από τα βιβλία για παιδιά και νέους που προτιμήθηκαν, βάσει συχνότητας δανεισμού, είναι οι εξής:

 Ναταλία Καπατσούλια

 Ίρις Σαμαρτζή

 Λήδα Βαρβαρούση

 Βαγγέλης Ελευθερίου

 Νίκος Μαρουλάκης

 Ντανιέλα Σταματιάδη

 Κατερίνα Βερούτσου

 Σοφία Ζαραμπούκα

 Ελίζα Βαβούρη

 Νικόλας Ανδρικόπουλος

Από τα δεδομένα που αντλήθηκαν, δε θα μπορούσαν να λείπουν και τα στοιχεία για τους Έλληνες μεταφραστές και τις Ελληνίδες μεταφράστριες. Η κατάταξη των δέκα πρώτων αναλυτικά:

 Μαρία Αγγελίδου

 Φίλιππος Μανδηλαράς

 Μάρω Ταυρή

 Πετρούλα Γαβριηλίδου

 Ρένα Ρώσση – Ζαΐρη

 Αντώνης Παπαθεοδούλου

 Βίκυ Λιανού

 Βασιλική Κοκκίνου

 Ευγενία Κολυδά

 Χαρά Γιαννακοπούλου

Με βάση τους δανεισμούς που πραγματοποιήθηκαν, προέκυψε επίσης μια ενδιαφέρουσα αποτύπωση εκδοτικών οίκων. Οι πρώτες δέκα εκδοτικές επιχειρήσεις είναι:

 Ψυχογιός

 Μεταίχμιο

 Πατάκη

 Διόπτρα

 Παπαδόπουλος

 Καστανιώτη

 Μίνωας

 Ίκαρος

 Οίκος Α. Α. Λιβάνη

 Κέδρος

Από τα μεταφρασμένα βιβλία τη μεγαλύτερη δημοφιλία εμφανίζουν τίτλοι για παιδιά και νέους. Οι δέκα ξένοι συγγραφείς με τους περισσότερους δανεισμούς είναι:

 Jürgen Banscherus

 Elisabetta -Maria Dami

 Jeff Kinney

 Roger Hargreaves

 Daisy Meadows

 Orianne Lallemand

 Renée – Rachel Russell

 Jo Nesbø

 Axel Scheffler

 Julia Donaldson

Οι δέκα ξένοι εικονογράφοι με τους περισσότερους δανεισμούς, είναι:

 Axel Scheffler

 Roger Hargreaves

 Georgie Ripper

 Éléonore Thuillier

 Jeff Kinney

 Benji Davies

 Ingo Siegner

 David McKee

 Oliver Jeffers

 Λίζα Χενς

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως η πλειονότητα των βιβλίων που καταγράφονται, ακόμη και μέσα στα 50 πρώτα σε αναγνωσιμότητα, ανήκουν σε εκδόσεις άνω της πενταετίας (από το 2007 έως το 2020), ενώ εντοπίζονται ακόμη και τίτλοι από τη δεκαετία του ’90 (από το 1993 έως το 1999). Το γεγονός αυτό καταδεικνύει την έλλειψη νέων τίτλων στις συλλογές των βιβλιοθηκών, η οποία είναι απόρροια των περιορισμένων οικονομικών πόρων τους και της υποχρηματοδότησής τους από το κράτος.

Επισημαίνεται πως ο ΟΣΔΕΛ, μετά από πολυετείς προσπάθειες για την υλοποίηση του θεσμού του δημόσιου δανεισμού στη χώρα μας, θα διανείμει φέτος για πρώτη φορά δικαιώματα για τους δανεισμούς από δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες των ετών 2023 και 2024 - περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε εδώ: https://www.osdel.gr/el/news/6161-kya-301025

osdel.gr: Θεμιστοκλέους 73, Αθήνα 106 83, τηλ. 210 3849 100, Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Τρόπους φτηνής δανειοδότησης των επιχειρήσεων συζήτησαν ο υπουργός Ανάπτυξης, Νίκος Δένδιας, με τον επικεφαλής της ομάδας εργασίας της Κομισιόν στην Ελλάδα, Χορστ Ράιχενμπαχ.