Ιδιαίτερα ζοφερή είναι η εικόνα που παρουσιάζει για την Ελλάδα η έκθεση της Κομισιόν για το δημογραφικό, καθώς διαπιστώνει σημαντική μείωση του πληθυσμού στα 7,6 εκατομμύρια κατοίκους μέχρι το 2080.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, η μείωση πληθυσμού θα είναι συνεχής όλες τις επόμενες δεκαετίες και συγκεκριμένα: 10,2 εκατ. το 2030, 9,7 εκατ. το 2040, 9,2 εκατ. το 2050, 8,6 εκατ. το 2060, 8 εκατ. το 2070 και 7,6 εκατ. το 2080.
Η συνολική υποχώρηση φτάνει το 26% και πρόκειται για την τέταρτη μεγαλύτερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μεγαλύτερη μείωση καταγράφεται στη Λετονία (-30%), τη Λιθουανία (-28%) και τη Βουλγαρία (-27%), ενώ αντίστοιχη υποχώρηση εμφανίζει και η Πολωνία. Σημειώνεται ότι ο μέσος όρος της ΕΕ είναι -8%.
Ελάχιστη αύξηση των γεννήσεων
Επιπλέον, σύμφωνα με την έκθεση, η γονιμότητα αυξάνεται ελάχιστα, από 1,20 παιδιά ανά γυναίκα το 2025 σε 1,45 το 2080. Παραμένει έτσι σημαντικά χαμηλότερη από το επίπεδο αναπλήρωσης των γενεών, που βρίσκεται περίπου στα 2,1 παιδιά ανά γυναίκα.
Την ίδια στιγμή, το προσδόκιμο ζωής στη γέννηση φτάνει τα 86,4 έτη για τους άνδρες και τα 90,1 για τις γυναίκες. Η καθαρή μετανάστευση υποχωρεί από 41.700 άτομα το 2025 σε 13.000 το 2030 και στη συνέχεια ανακάμπτει σταδιακά, φτάνοντας τα 30.800 το 2080.
Παράλληλα, η γήρανση γίνεται εντονότερη, καθώς το ποσοστό των πολιτών ηλικίας άνω των 65 ετών αυξάνεται από 23,9% σε 34,6% του πληθυσμού.
Ο αντίκτυπος στην αγορά εργασίας
Επιπλέον, ο συνολικός οικονομικός δείκτης εξάρτησης, που περιλαμβάνει τον μη ενεργό πληθυσμό όλων των ηλικιών σε σχέση με τους απασχολουμένους 20-64 ετών, αυξάνεται από 130,7 άτομα ανά 100 απασχολουμένους το 2025 σε 153,6 το 2050. Στη συνέχεια υποχωρεί ελαφρά και διαμορφώνεται σε 145 το 2080.
Αντίστοιχα, ο οικονομικός δείκτης εξάρτησης των ηλικιωμένων, που συγκρίνει τον μη ενεργό πληθυσμό άνω των 65 ετών με τους απασχολουμένους ηλικίας 20-64 ετών, κορυφώνεται στο 85,5% το 2050 και διαμορφώνεται στο 79,1% το 2080.
Η δημογραφική συρρίκνωση επηρεάζει μάλιστα και την αγορά εργασίας, καθώς το εργατικό δυναμικό ηλικίας 20-64 ετών μειώνεται από 4,65 εκατ. άτομα το 2025 σε 3,07 εκατ. το 2080. Πρόκειται για απώλεια περίπου 1,58 εκατ. ατόμων ή 34%.
Σημειώνεται μάλιστα ότι η συρρίκνωση του πληθυσμού και του εργατικού δυναμικού περιορίζει και τις μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές δυνατότητες της χώρας.
Το δυνητικό ΑΕΠ της Ελλάδας εκτιμάται ότι θα αυξάνεται κατά μέσο όρο μόλις 0,8% ετησίως την περίοδο 2026-2080.
Χαμηλότερη επίδοση εμφανίζει μόνο η Ιταλία, με 0,7%, ενώ την ίδια επίδοση με την Ελλάδα καταγράφει η Πορτογαλία. Ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 1%.
Στα 72 έτη το όριο συνταξιοδότησης το 2080
Τονίζεται μάλιστα ότι, με βάση τον υφιστάμενο μηχανισμό σύνδεσης των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής, η Κομισιόν προβλέπει ότι το κανονικό όριο συνταξιοδότησης θα αυξηθεί – από τα 67 έτη που είναι σήμερα:
Στα 68 έτη το 2030, με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 63.
Στα 70 έτη το 2055, με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 65.
Στα 72 έτη το 2080, με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 67.
Σημειώνεται ότι το όριο 72 ετών θα είναι το δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ, μετά τα 74 έτη της Δανίας.
«Κίτρινη κάρτα» στη διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων από την Ελλάδα στον τομέα της Επαγγελματικής Κατάρτισης έβγαλε η Κομισιόν με την έκθεση της Κοινής Διεύθυνσης Ελέγχου να είναι αποκαλυπτική.
Το έγγραφο με ημερομηνία 7 Σεπτεμβρίου 2026, στοιχεία του οποίου έφερε στο φως το euro2day.gr και σύμφωνα με το δημοσίευμα της ΕΦΣΥΝ, αποκαλύπτει ότι οι ελεγκτές των Βρυξελλών κατέταξαν το σύστημα διαχείρισης και ελέγχου στην «Κατηγορία 3», που σημαίνει ότι «λειτουργεί εν μέρει και χρίζει ουσιαστικής βελτίωσης, καθώς διαπιστώθηκαν ελλείψεις».
Ο έλεγχος επικεντρώθηκε δειγματοληπτικά στο Πρόγραμμα «Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση» (JTF 2021) και στο Πρόγραμμα «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή» (ΕΚΤ+ 2021). Στο μικροσκόπιο μπήκαν οι αρμόδιες Διαχειριστικές Αρχές (ΔΑ JDT, ΔΑ HR) και ο Ενδιάμεσος Φορέας του Υπουργείου Εργασίας (ΙΒ ΥΕΚΑ).
Η Κομισιόν εντοπίζει δομικά προβλήματα σχετικά με τη δομή των διαγωνισμών. Εξετάζοντας προκηρύξεις που αφορούσαν ευρύ φάσμα υπηρεσιών, εντοπίστηκε ότι ομαδοποιούνταν όλες οι δραστηριότητες σε ενιαία σύμβαση, κάτι που ευνοούσε τους μεγάλους φορείς της αγοράς. «Με την ομαδοποίηση όλων των δραστηριοτήτων και υπηρεσιών σε μία ενιαία σύμβαση υψηλής αξίας, ο σχεδιασμός της δημόσιας σύμβασης ευνοούσε τους μεγάλους φορείς και τους ομίλους οικονομικών φορέων, ενώ οι μικρότεροι ή εξειδικευμένοι πάροχοι περιορίστηκαν σε μεγάλο βαθμό στο επίπεδο της υπεργολαβίας. Αυτό ενδέχεται να μείωσε τον ανταγωνισμό και να αύξησε τον κίνδυνο συγκέντρωσης της αγοράς, ιδίως δεδομένου του περιορισμένου αριθμού εξουσιοδοτημένων φορέων πιστοποίησης», σημειώνει η Έκθεση, σύμφωνα με το Euro2day.
Παράλληλα, οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι τα έγγραφα των διαγωνισμών απαιτούσαν από τους υποψηφίους άδεια από το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης και εγκατάσταση στην Ελλάδα. Απαίτηση που κρίθηκε δυσανάλογη και αντίθετη στις ευρωπαϊκές αρχές της ίσης μεταχείρισης, καθώς απέτρεπε οικονομικούς φορείς της ΕΕ από το να συμμετάσχουν. Αν και οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι επρόκειτο για νόμιμο κριτήριο ικανότητας, η Επιτροπή απέρριψε τους ισχυρισμούς, κρίνοντας ότι εμποδιζόταν παράνομα η πρόσβαση στην αγορά. Για αυτή την παρατυπία, η Επιτροπή προτείνει την επιβολή κατ’ αποκοπήν προστίμου (δημοσιονομικής διόρθωσης) 25% στις σχετικές συμβάσεις.
Επίσης, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι Βρυξέλλες διαπίστωσαν ότι οι διαχειριστές επέλεγαν δικαιούχους με βάση «Έγγραφο Εξειδίκευσης» που συντασσόταν με την ενεργή συμμετοχή των δυνητικά δικαιούχων. Στη συνέχεια, οι προσκλήσεις απευθύνονταν σε εκείνους, με πρακτικές συγκαλυμμένης απευθείας ανάθεσης.
Η έλλειψη ανεξάρτητης αξιολόγησης οδήγησε σε χαώδεις αποκλίσεις στην υλοποίηση. Τα ποσοστά υποεκτέλεσης είναι χαρακτηριστικά:
Έργο ΣΕΠΕ: Αντί για 1.600 ανέργους, καταρτίστηκαν τελικά 209 (13%).
Έργο ΕΣΑμεΑ: Από 3.000 άτομα με αναπηρία, συμμετείχαν 882 (29%).
Έργο ΕΣΕΕ: Αντί για 3.700 νέους ανέργους, συμμετείχαν 1.750 (50%).
Παρά τη μειωμένη συμμετοχή, οι αρχές εφάρμοζαν μηχανικά το υψηλότερο δυνατό μοναδιαίο κόστος για κάθε δραστηριότητα, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τον τρόπο παροχής της κατάρτισης. Επιπλέον, το αντικείμενο της σύμβασης ήταν ασαφές, καθώς ο διαχωρισμός μεταξύ δια ζώσης και διαδικτυακής εκπαίδευσης αφηνόταν για μετά την υπογραφή της σύμβασης, αποτρέποντας τη διαφανή κοστολόγηση.
Επίσης, η Κομισιόν «καίει» την εκπαίδευση μέσω e-learning που παρέχεται με το ίδιο ωριαίο κόστος της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, σημειώνοντας ότι το e-learning έχει θεμελιωδώς χαμηλότερη δομή κόστους.
Οι ελληνικές Αρχές «δεν απέρριψαν πλήρως τα ευρήματα», με την Κομισιόν να αποκαλύπτει ότι η απάντησή τους στη σύσταση της καταγράφηκε ως «Εν μέρει αποδεκτή».
Το φιάσκο των €24 εκατ. στις φυλακές
Η πιο κραυγαλέα περίπτωση κακοδιαχείρισης προγράμματος, το οποίο τελικά οι ελληνικές αρχές υποχρεώθηκαν να αποσύρουν από τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις, αφορά το μεγάλο πρόγραμμα Καταπολέμησης του Εγκλήματος (επανένταξη αποφυλακιζόμενων), προϋπολογισμού 24 εκατ. ευρώ.
Από τον στόχο των 7.500 κρατουμένων (5.500 ενήλικοι, 2.000 ανήλικοι), συμμετείχαν 4.195, με τους ανήλικους να φτάνουν μόλις τους 330 (17% του στόχου).
Οι ελεγκτές διαπίστωσαν σωρεία παραβάσεων σε δείγμα των 30 κρατουμένων:
Η κατάρτιση έγινε μέσω tablet (e-learning), αντί δια ζώσης, όπως απαιτούσε η σύμβαση.
Υπήρχαν γλωσσικά εμπόδια που απέτρεπαν την κατανόηση από αλλοδαπούς κρατούμενους. Δηλαδή, ένα πρόγραμμα κατάρτισης στα ελληνικά παρακολούθησαν φυλακισμένοι που δεν μιλούσαν ελληνικά!
Οι 26 από τους 30 κρατούμενους που εξετάσθηκαν δεν ολοκλήρωσαν τις προβλεπόμενες ώρες.
Δεν βρέθηκαν φύλλα απαντήσεων των εξετάσεων, ούτε οι υπογραφές των εκπαιδευομένων στα παρουσιολόγια.
Οι ελληνικές αρχές σάλπισαν, τελικά, υποχώρηση, καθώς όλα τα στοιχεία έδειχναν ότι πρόκειται για πρόγραμμα-φάντασμα. Όπως καταγράφεται επίσημα, η ίδια η διαχειριστική αρχή, μέσω δικού της «προληπτικού ελέγχου» (κατά την επιτόπια επίσκεψη στις 15-18 Οκτωβρίου 2024), εντόπισε τις ανακρίβειες και απέσυρε το έργο πριν εκταμιευθούν ευρωπαϊκά κονδύλια.
Η Κομισιόν δέχτηκε τις εξηγήσεις και την έγκαιρη απόσυρση, κλείνοντας τον έλεγχο χωρίς την επιβολή προστίμου, αλλά καυτηρίασε το γεγονός ότι η έκθεση του εθνικού ελέγχου καθυστέρησε αδικαιολόγητα επί έναν ολόκληρο χρόνο (εκδόθηκε στις 19/11/2025).
Υπό τον φόβο μαζικών προστίμων
Για το δείγμα ελέγχου περιστατικών κακοδιαχείρισης το δείγμα ελέγχου προτείνει πρόστιμο ύψους 1,6 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό προκύπτει από την επιβολή του μέγιστου ποσοστού 25% επί ελεγχθεισών δαπανών ύψους 6.488.075,40 ευρώ.
Συγκεκριμένα, για το πρόγραμμα ΕΚΤ+ το πρόστιμο ορίζεται στις 316.674,60 ευρώ, ενώ για το JTF στο 1.305.344,25 ευρώ. Λόγω των ευρωπαϊκών κανόνων περί μη σωρευτικότητας των διορθώσεων, το πρόστιμο του 10% απορροφάται από το μεγαλύτερο του 25% και δεν επιβάλλεται αθροιστικά.
Η Κομισιόν βλέπει συστημικό κίνδυνο και ζητά την επέκταση των προστίμων εκτός του δείγματος που ελέγχθηκε.
Αν και οι ελληνικές αρχές απέρριψαν τις συστάσεις περί προστίμων (επικαλούμενες την εθνική νομοθεσία, τους ελέγχους του Ελεγκτικού Συνεδρίου και το γεγονός ότι οι δαπάνες της περιόδου 2024-2025 είχαν αποσυρθεί προσωρινά για επανεξέταση), η Κομισιόν επιμένει ότι πρέπει να διαπιστωθεί αν οι παρατυπίες έχουν συστημικό χαρακτήρα, ζητώντας οριζόντια πρόστιμα 25% για όλα τα προγράμματα των ίδιων διαχειριστικών αρχών, όπου διαπιστώνονται οι ίδιες παραβάσεις.
Ευρύτερα, όμως, η Κομισιόν ανοίγει ένα πολύ μεγαλύτερο θέμα για όλα τα προγράμματα κατάρτισης στην Ελλάδα, δεδομένου ότι οι όροι που αφορούν ευρωπαϊκές εταιρείες κατάρτισης και οδηγούν στον αποκλεισμό τους από ελληνικούς διαγωνισμούς έχουν εφαρμογή παντού.
Η ελληνική αστυνομία χρησιμοποιεί συχνά μη αναγκαία ή υπέρμετρη βία κατά ειρηνικών διαδηλωτών, φωτορεπόρτερ και δημοσιογράφων, με αποτέλεσμα σοβαρούς σωματικούς τραυματισμούς και ψυχολογικό τραύμα, ανέφερε η Διεθνής Αμνηστία σε έκθεση που δημοσιεύθηκε σήμερα, καλώντας παράλληλα σε απαγόρευση της χρήσης χειροβομβίδων κρότου-λάμψης στην αστυνόμευση διαδηλώσεων.
Η έρευνα, με τίτλο «Η διαμαρτυρία δεν είναι πεδίο μάχης: Μοτίβα παράνομης χρήσης αστυνομικής βίας και ατιμωρησίας» διαπιστώνει ότι αυτές οι βαθιά ανησυχητικές παραβιάσεις στηρίζονται σε νομοθεσία για τις διαδηλώσεις που δεν συμμορφώνεται με τα διεθνή και περιφερειακά πρότυπα, καθώς και σε μια διαρκή κουλτούρα ατιμωρησίας για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από αξιωματούχους επιβολής του νόμου που αστυνομεύουν διαδηλώσεις.
«Το δικαίωμα στην ελευθερία στο ειρηνικώς συνέρχεσθαι στην Ελλάδα παραβιάζεται κατάφωρα τόσο στη νομοθεσία όσο και στην πράξη, με ειρηνικούς διαδηλωτές και διαδηλώτριες να υφίστανται αυθαίρετη στέρηση της ελευθερίας τους, να ποινικοποιούνται και να υφίστανται παράνομη χρήση βίας στα χέρια της αστυνομίας», δήλωσε η Κονδύλια Γώγου, Περιφερειακή Ερευνήτρια της Διεθνούς Αμνηστίας για την Ευρώπη.
«Το οπτικοακουστικό υλικό και οι μαρτυρίες που έχουμε καταγράψει αποκαλύπτουν ένα μοτίβο επικίνδυνης χρήσης χειροβομβίδων κρότου-λάμψης και κακής χρήσης γκλομπ και άλλων λιγότερο θανατηφόρων όπλων, που έχουν προκαλέσει μια σειρά τραυματισμών, ενώ και δημοσιογράφοι βρίσκονται στο στόχαστρο. Οι τακτικές αυτές, σε συνδυασμό με τη διάχυτη ατιμωρησία για αστυνομικές παραβιάσεις, έχουν αποτρεπτικό αποτέλεσμα στην άσκηση του δικαιώματος στο ειρηνικώς συνέρχεσθαι».
Παράνομη χρήση βίας και μια κουλτούρα ατιμωρησίας
Η έκθεση, βασισμένη σε δύο χρόνια έρευνας και σε συνεντεύξεις με περισσότερους από εκατό διαδηλωτές, δημοσιογράφους, δικηγόρους και άλλους, καθώς και σε εκτενή επαλήθευση οπτικοακουστικού υλικού και ανάλυση πολλών διαφορετικών διαδηλώσεων, αποκαλύπτει ένα επίμονο μοτίβο μη απαραίτητης ή υπερβολικής χρήσης βίας από την αστυνομία κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων.
Από τα 67 άτομα από τα οποία λήφθηκαν συνεντεύξεις σε σχέση με την παράνομη χρήση βίας κατά την αστυνόμευση διαδηλώσεων, 30 περιέγραψαν πώς η αστυνομία έριχνε χειροβομβίδες κρότου-λάμψης απευθείας κατά ειρηνικών διαδηλωτών, φωτορεπόρτερ και δημοσιογράφων, πάνω από τα κεφάλια τους ή στα πόδια τους και/ή μέσα σε πυκνά πλήθη.
Ο φωτορεπόρτερ Μάριος Λώλος υπέστη απώλεια ακοής και τραυματισμό στο κεφάλι, όταν χτυπήθηκε από χειροβομβίδα κρότου-λάμψης που έριξε αστυνομικός στις 26 Ιανουαρίου 2025, ενώ κάλυπτε διαδήλωση για την σιδηροδρομική τραγωδία στα Τέμπη. Δήλωσε στη Διεθνή Αμνηστία: «Κρατούσα τη φωτογραφική μηχανή μου και ήταν ολοφάνερο πως ήμουνα φωτορεπόρτερ. Πιστεύω πως ο αστυνομικός των ΜΑΤ πέταξε σκοπίμως πάνω μου τη χειροβομβίδα κρότου-λάμψης… Με πέτυχε στην αριστερή πλευρά (του κεφαλιού μου) κι έσκασε δίπλα μου. Αν είχε σκάσει στο κεφάλι μου και όχι λίγο μετά, δεν θα μιλούσαμε μαζί αυτή τη στιγμή […]».
Βίντεο που έχει επαληθευτεί από τη Διεθνή Αμνηστία επιβεβαιώνει τη μαρτυρία του Λώλου και υποδηλώνει ότι ο αστυνομικός τον στόχευσε σκοπίμως.
Τον Μάιο του 2022, ο φοιτητής Γιώργος Μαύρος υπέστη ρήξη τυμπάνου, απώλεια ακοής, και πληγές και εγκαύματα στο δεξιό χέρι, μπράτσο και ώμο όταν η αστυνομία χρησιμοποίησε χειροβομβίδες κρότου-λάμψης κατά την διάρκεια ειρηνικής διαδήλωσης φοιτητών στην Θεσσαλονίκη. Ο Γιώργος Μαύρος είπε: «Ήταν σαν να είχα χτυπηθεί από μεγάλο σιδηρολοστό».
Επαληθευμένο βίντεο δείχνει την αστυνομία να κάνει παράνομη χρήση χειροβομβίδων κρότου-λάμψης δίπλα σε καφετέρια όπου κάθονταν άνθρωποι μετά την διάλυση διαδήλωσης τον Οκτώβριο του 2025 στην Αθήνα, με παριστάμενους να επηρεάζονται από το χάος.
Η έκθεση επίσης καταγράφει την παράνομη χρήση γκλόμπ συμπεριλαμβανομένων και περιστατικών όπου αστυνομικοί χτυπούν ειρηνικούς/ες διαδηλωτές/τριες, κυνηγούν διαδηλωτές σε λεγόμενες «εφόδους με κλομπ» και να χτυπά άτομα τα οποία ήδη είχαν ήδη τεθεί υπό έλεγχο από την αστυνομία.
Επιπρόσθετα, η Διεθνής Αμνηστία κατέγραψε μία σειρά από περιστατικά που αφορούν την κακή χρήση χημικών και αντιοχλαγωγικών οχημάτων εκτόξευσης νερού, παράνομη χρήση βίας κατά την διάρκεια της σύλληψης και/ή της κράτησης και παράνομη χρήση βίας από ομάδες δίκυκλης αστυνόμευσης.
Η Αναστασία Πολίτη, ηθοποιός και σκηνοθέτης θεάτρου, περιέγραψε στην Διεθνή Αμνηστία πως δύο αστυνομικοί που επέβαιναν σε μηχανή, ο ένας από αυτούς κρατώντας γκλόμπ, οδηγούσαν μέσα σε πλήθος που συμμετείχε σε μία διαδήλωση αλληλεγγύης στους Παλαιστίνιους την 7 Οκτώβρη 2025.
«Πρόλαβα κι ανέβηκα τελευταία στιγμή στο πεζοδρόμιο για να μην με παρασύρει το μηχανάκι… και ένιωσα ωστόσο την μηχανή να περνά ξυστά πίσω μου και ταυτόχρονα ένα πολύ δυνατό χτύπημα στην πλάτη» είπε. Περιέγραψε πώς «έσκασε κάτω σαν καρπούζι», με αποτέλεσμα ένα σπασμένο χέρι, ένα σπασμένο πλευρό, ελαφρές εγκεφαλικές κακώσεις και τραύματα στο αριστερό γόνατο και την κνήμη.
Τα θύματα παράνομης χρήσης βίας από δυνάμεις της αστυνομίας συχνά δυσκολεύονται να βρουν δικαιοσύνη. Ελλιπείς πειθαρχικές έρευνες, ποινικές έρευνες που δεν μπορούν να εντοπίσουν τους δράστες, ορισμένες δικαστικές αποφάσεις που ενέχουν τον κίνδυνο να νομιμοποιήσουν την παράνομη χρήση βίας, καθώς και η αποτυχία των μονάδων αποκατάστασης της τάξης να φέρουν εμφανή διακριτικά παρεμποδίζουν τη λογοδοσία. Την ίδια στιγμή, ο μηχανισμός εποπτείας της αστυνομίας στην Ελλάδα (ΕΜΙΔΙΠΑ) δεν διαθέτει επαρκές προσωπικό και πόρους για να διενεργεί περισσότερες ίδιες έρευνες.
Ευρείες αστυνομικές εξουσίες, δρακόντειες τακτικές και περιοριστικοί νόμοι
Η χρήση υπερβολικά ευρέων αστυνομικών εξουσιών, που επιτρέπουν στην αστυνομία να σταματά διαδηλωτές και να τους προσαγάγει σε αστυνομικά τμήματα για εξακρίβωση στοιχείων, έχει οδηγήσει στο να εμποδίζονται άτομα από το να συμμετάσχουν σε διαδηλώσεις, συχνά χωρίς εύλογη υποψία τέλεσης αδικήματος.
Διαδηλωτές/τριες, δημοσιογράφοι και δικηγόροι που μίλησαν στη Διεθνή Αμνηστία υπέστησαν αυθαίρετη στέρηση της ελευθερίας τους και περιέγραψαν μη αναγκαίες και/ή εξευτελιστικές σωματικές έρευνες, παράνομη χρήση βίας κατά τη σύλληψη και/ή κράτησή τους, καθώς και άρνηση παροχής ιατρικής βοήθειας. Ανέφεραν επίσης ότι η αστυνομία δεν διασφάλισε το δικαίωμά τους να ειδοποιήσουν πρόσωπο εκτός του χώρου κράτησης ούτε να τους παράσχει τροφή.
Η Άννυ Παπαρούσσου, δικηγόρος που παρείχε νομική συνδρομή σε ειρηνικούς /ες διαδηλωτές/τριες , και η Μαρίνα Μεϊντάνη, δημοσιογράφος που κάλυπτε μια διαδήλωση, στερήθηκαν και οι δύο την ελευθερία τους από την αστυνομία υπό το πρόσχημα προσαγωγής για εξακρίβωση στοιχείων. Αμφότερες μίλησαν για τον παράνομο χαρακτήρα της προσαγωγής τους, ενώ η Μαρίνα Μεϊντάνη αναφέρθηκε επιπλέον στον εξευτελισμό που υπέστη όταν υποβλήθηκε σε σωματικό έλεγχο με μερική αφαίρεση ρούχων από την αστυνομία.
Η έκθεση αναδεικνύει επίσης την ποινικοποίηση ειρηνικών διαδηλωτών/τριών, συμπεριλαμβανομένων ατόμων που κατηγορήθηκαν απλώς για τη συμμετοχή τους σε διαδηλώσεις ή για πράξεις πολιτικής ανυπακοής. Η Διεθνής Αμνηστία κατέγραψε τη σύλληψη δύο δικών της ακτιβιστριών μετά τη διάλυση διαδήλωσης στην Αθήνα το 2022, κατά τη διάρκεια της οποίας περιέγραψαν ότι υπέστησαν περιττή και καταχρηστική χρήση βίας από την αστυνομία.
Η ελληνική νομοθεσία που διέπει τις διαδηλώσεις δεν είναι σύμφωνη με το διεθνές και περιφερειακό δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων και με τις δεσμεύσεις που απορρέουν για την Ελλάδα από τις διεθνείς συνθήκες στις οποίες είναι συμβαλλόμενο μέρος. Παρά ταύτα, οι ελληνικές αρχές έχουν καταβάλει προσπάθειες για περαιτέρω περιορισμό του δικαιώματος στην ελευθερία στο ειρηνικώς συνέρχεσθαι , συμπεριλαμβανομένης νομοθετικής διάταξης του 2025 που εισάγει γενική απαγόρευση των διαδηλώσεων σε τμήματα της Πλατείας Συντάγματος.
«Η συμμετοχή σε ειρηνικές διαδηλώσεις ή η κάλυψή τους δεν θα πρέπει να αναγκάζει τους ανθρώπους να περνούν μέσα από ένα επικίνδυνο “διάδρομο” ούτε να θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή και την σωματική τους ακεραιότητα. Οι ελληνικές αρχές πρέπει επειγόντως να μεταρρυθμίσουν τη νομοθεσία για τις διαδηλώσεις, να θέσουν τέλος στις καταχρηστικές αστυνομικές πρακτικές, να προστατεύσουν όσες και όσους ασκούν τα δικαιώματά τους και να σπάσουν τον κύκλο ατιμωρησίας που έχει επιτρέψει τη συνέχιση αυτών των παραβιάσεων», δήλωσε η Κονδυλία Γώγου.
«Οι ελληνικές αρχές πρέπει επίσης να θέσουν τέλος στο ανησυχητικό μοτίβο παράνομης χρήσης βίας από την αστυνομία σε βάρος διαδηλωτών/τριων και δημοσιογράφων και να απαγορεύσουν τη χρήση χειροβομβίδων κρότου-λάμψης στην αστυνόμευση συναθροίσεων. Συσκευές στρατιωτικού τύπου δεν έχουν θέση στην αστυνόμευση διαδηλώσεων, ούτε στην Ελλάδα ούτε οπουδήποτε αλλού στον κόσμο».
Εκατοντάδες καταγγελίες για βασανιστήρια, αλλά μόνο 7 καταδίκες
Σύμφωνα με τη ΜΚΟ Greek Helsinki Monitor, εισαγγελικές αρχές διερεύνησαν 181 υποθέσεις που αφορούσαν παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άλλα σοβαρά αδικήματα από όργανα επιβολής του νόμου μεταξύ του 2019 και του Νοεμβρίου 2025, ωστόσο υπήρξαν μόλις επτά καταδίκες.
Από τις 60 υποθέσεις που διερευνήθηκαν για καταγγελίες βασανιστηρίων από όργανα επιβολής του νόμου την ίδια περίοδο, μόνο τέσσερις παραπέμφθηκαν σε δίκη και υπήρξε μόλις μία καταδίκη.
Η Διεθνής Αμνηστία και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που συμμετέχουν στο Δίκτυο για Εμπόριο Χωρίς Βασανιστήρια καλούν τις κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο να προωθήσουν, στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, μια Συνθήκη για Εμπόριο Χωρίς Βασανιστήρια, με σκοπό τη ρύθμιση του εμπορίου εξοπλισμού αστυνόμευσης.
Η Διεθνής Αμνηστία έχει τεκμηριώσει και εκφράσει ανησυχίες για την αστυνόμευση των διαδηλώσεων στην Ελλάδα εδώ και πολλά χρόνια, μεταξύ άλλων και στις εκθέσεις του 2021 και του 2012.
Immersive Experience 500m2 screens, Virtual Reality, Digital Art
Η διεθνής έκθεση έρχεται στην Αθήνα στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού «Ελληνικός Κόσμος» από την Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου 2026!
O κόσμος της Φρίντα Κάλο ζωντανεύει με τρόπο βιωματικό και βαθιά συγκινητικό.Μια εμπειρία που δεν αφηγείται απλώς την ιστορία της, σε προσκαλεί να τη ζήσεις.
Μέσα από πολυδιάστατη αφήγηση και ψηφιακή τεχνολογία αιχμής, ξεδιπλώνονται οι πιο καθοριστικές στιγμές της ζωής, της τέχνης και της επαναστατικής σκέψης της Φρίντα Κάλο. Μια εμπειρία έμπνευσης, δύναμης και δημιουργικότητας που μαγεύει όλες τις ηλικίες.
ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ
Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ: Όπως υποδηλώνει και ο τίτλος «Beyond the Icon», η έκθεση προσεγγίζει τη Μεξικανή δημιουργό πέρα από τον καθιερωμένο μύθο και την εικόνα/σύμβολο που τη συνοδεύει. Δεν περιορίζεται στο έργο της ως εικαστική παρακαταθήκη, αλλά εμβαθύνει στη ζωή της, μια ζωή γεμάτη σωματικές δοκιμασίες, συναισθηματικές συγκρούσεις και διαρκείς περιπέτειες. Μέσα από αυτή την πολύ-επίπεδη αφήγηση, η έκθεση φωτίζει τη βαθιά σύνδεση ανάμεσα στη βιωματική εμπειρία και την καλλιτεχνική της έκφραση, αποκαλύπτοντας την Φρίντα όχι μόνο ως εμβληματική καλλιτέχνιδα, αλλά ως άνθρωπο που μετέτρεψε τον πόνο, την αντίσταση και την προσωπική της ιστορία σε καθολική τέχνη.
ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΤΕ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ
Ο ΒΩΜΟΣ, γεμάτος συμβολισμούς,αφιερωμένος στην Κάλο σου ψιθυρίζει ιστορίες μιας άλλης ζωής, στην Ημέρα των Νεκρών - Día de Muertos – (Μεξικανικό έθιμο όπου οι ζωντανοί γιορτάζουν την επανένωσή τους με τις ψυχές όσων έχουν φύγει).
ΗΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΗ ΣΤΟΑ, μία ψηφιακή εγκατάσταση που σε παρακινεί να εξερευνήσεις ένα ονειρικό τοπίο γεμάτο χρώμα και κίνηση με τα σύμβολα που ορίζουν την αισθητική της Φρίντα Κάλο.
Η ΣΤΙΓΜΗ που ο χρόνος σταμάτησε. Ένα ψηφιακό έργο τέχνης με τρισδιάστατη προβολή που αποτυπώνει το τραγικό ατύχημα που άλλαξε καθοριστικά τη ζωή της Φρίντα Κάλο.
ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ σε καλεί εκεί όπου γεννήθηκε η τέχνη τη Φρίντα, στο ίδιο της το κρεβάτι. Μια ποιητική καλλιτεχνική εγκατάσταση για τον κύκλο της ζωής, τη γέννηση και τον θάνατο, την υγεία και την ασθένεια.
PULQUERIALAROSITA: Η παραδοσιακή μεξικανική ταβέρνα όπου η Φρίντα δίδασκε ζωγραφική ενθαρρύνοντας τους μαθητές της να γνωρίσουν το περιβάλλον και τις παραδόσεις της χώρας τους και να αναβιώσουν τα έθιμα. Διακόσμησε τον τοίχο της LaRosita με τα χρώματά σου!
CADAVREEXQUIS (VR): Μια καθηλωτική εμπειρία εικονικής πραγματικότητας σε περιμένει για να δεις τον κόσμο μέσα από τα μάτια της Φρίντα!
ΕΙΔΩΛΟ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ: Δες από κοντά τη βελούδινη φούστα, τη μπλούζα με τα εντυπωσιακά κεντήματα, τον χαρακτηριστικό κότσο με τα λουλούδια και τις πολύχρωμες κορδέλες, και τις ενδυματολογικές επιλογές της Φρίντα. Δεν πρόκειται απλά για ρούχα αλλά για δυνατές δηλώσεις πολιτισμικής υπερηφάνειας και αγάπης για τη ζωή.
ΑΙΘΟΥΣΑ ΕΜΒΥΘΙΣΗΣ/IMMERSIVE EXPERIENCE: Θεαματική οπτικοακουστική αφήγηση που παρουσιάζει τα γεγονότα και τις εμπειρίες που ανέδειξαν τη ζωή της Frida Kahlo μοναδική και συνέβαλαν στη διαμόρφωσή της ως παγκόσμιου πολιτιστικού συμβόλου, μέσα από προβολές συνολικής επιφάνειας 500 τ.μ. με την συνοδεία της μαγικής μουσικής του Ραφέλ Πλάνα (περιλαμβάνει φωτογραφικό αρχειακό υλικό, ιστορικά ντοκουμέντα και απεικονίσεις χώρων που σημάδεψαν την προσωπική και ιστορική της διαδρομή)
ΠΙΝΑΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ: Πληροφορίες για τη ζωή της Φρίντα Κάλο σε μορφή χρονολογίου με Αντίγραφα πολλών έργων τέχνης και ιστορικών φωτογραφιών συμπεριλαμβανομένου του πίνακα "2 Φρίντες" και του "El Sueno", πρόσφατα πιο ακριβοπουλημένου πίνακα γυναίκας καλλιτέχνης όλων των εποχών, αξίας 56 εκατ δολλαρίων.
PHOTOBOOTH: "Φριντοποίησου" και φτιάξε το δικό σου πορτρέτο εμπνευσμένο από την τεχνοτροπία της Φρίντα.
ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΦΡΙΝΤΑ / WEAREALLFRIDA: "Γίνε Φρίντα" με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.
FLOWER WALL: Εικαστική εγκατάσταση με φωτογραφική απεικόνιση της Frida Kahlo, πλαισιωμένη από πλούσια ανθο-σύνθεση, εμπνευσμένη από τη στενή της σχέση με τη φύση, τη μεξικανική λαϊκή παράδοση και τη συμβολική χρήση των λουλουδιών στην εικόνα και την ταυτότητά της. Ιδανικό για αναμνηστική φωτογραφία.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ:
Από την Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου ως την Κυριακή 31 Μαΐου 2026.
Εισιτήρια στο more.com και καταστήματα Public και στα ταμεία του Ελληνικού Κόσμου.
Προσέλευση: Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», Πειραιώς 254, 177 78 Ταύρος
Λεωφορείο: 049 (Πειραιάς-Ομόνοια): στάση Σχολή Καλών Τεχνών
Λεωφορείο: 914 (Ομόνοια-Πειραιάς-Παλαιά Κοκκινιά): στάση Σχολή Καλών Τεχνών
Τρένο (γραμμή ΗΣΑΠ): Ηλεκτρικός Σταθμός Καλλιθέας
Αυτοκίνητο: χώροι ελεύθερης στάθμευσης δύο επιπέδων κάτω από τα κτήρια «Θόλος» και «Θέατρον» (με περισσότερες από 225 θέσεις) και εξωτερικός χώρος στάθμευσης (άνω των 100 θέσεων).
Μία έκθεση που «καίει» τη Hellenic Train αναφορικά με το έγκλημα στα Τέμπη ανάρτησε στον ιστότοπό του ο Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών & Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων & Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ). Πρόκειται για συμπληρωματική έκθεση στο πόρισμα που έχει ήδη ανακοινώσει ο Οργανισμός, η οποία έχει τίτλο: «Παράρτημα Θ. Πυραντοχή καθισμάτων, 2 Φεβρουαρίου 2026».
Η εξέταση πυραντοχής των καθισμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντική, επειδή όπως τονίζεται στην έκθεση «29 από τα 57 θύματα αναφέρονται ως "απανθρακωμένα" στις επίσημες μεταθανάτιες εκθέσεις. Από αυτά τα 29 θύματα (+1 για συνολικά 30 αν συμπεριλάβουμε το 57ο αγνοούμενο άτομο), υπάρχουν αρκετά στοιχεία που υποστηρίζουν τη διαπίστωση ότι 5 άτομα είχαν επιζήσει από τις αρχικές κρούσεις αλλά δεν μπόρεσαν να διαφύγουν ενώ η φωτιά εξαπλώθηκε προς την παγιδευμένη θέση τους. Επιπλέον, υπάρχουν ενδείξεις που υποστηρίζουν την υπόθεση ότι άλλα 2 (έως πιθανώς 4) θύματα θα μπορούσαν να ήταν ζωντανά ταυτόχρονα και στη συνέχεια να έχασαν τη ζωή τους στη φωτιά».
Όπως αναφέρεται στην έκθεση, δείγματα από τρεις διαφορετικές θέσεις από δύο διαφορετικά βαγόνι στάλθηκαν από τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ στα εργαστήρια RST στη Γερμανία για να δοκιμαστούν σύμφωνα με το ISO 5660-1. Από την έκθεση καταγράφεται ότι δεν έφεραν όλα τα καθίσματα τα ίδια υλικά, όπως προβλέπει ο σχετικός κανονισμός, με αποτέλεσμα να προκύπτει ότι ορισμένα από τα καθίσματα που υπήρχαν στο επιβατικό τρένο της Hellenic Train δεν πληρούσαν τις προδιαγραφές ανθεκτικότητας στη φωτιά.
Συγκεκριμένα, στην έκθεση αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι: Τα τρία δείγματα σαφώς δεν καλύπτουν το επίπεδο πυραντοχής του προτύπου ΕΝ 45545-2, όσον αφορά την δοκιμή μέτρησης του Μέγιστου Μέσου Ρυθμού Έκλυσης Θερμότητας. Η σημαντικότερη παρατήρηση όμως είναι ότι τα δείγματα «Β4 ΝΕΟ» και «Β2 ΚΟΥΠΕ» είναι πολύ χαμηλότερης πυραντοχής από το δείγμα «Β4 ΠΑΛΑΙΟ».
Παράλληλα, ο Οργανισμός προχωρά σε συστάσεις προς τη Hellenic Train και τον ΟΣΕ (ως διαχειριστή και κάτοχο του τροχαίου υλικού), πετώντας τους το «μπαλάκι» για να προβούν στις απαραίτητες αλλαγές. Σημειώνεται επίσης ότι εξαρχής στην έκθεση αναφέρεται πως «τα τεκμηριωμένα ευρήματα αυτής της έκθεσης αποτελούν έκφραση μιας αμερόληπτης γνώμης ως αποτέλεσμα επιστημονικών, τεχνικών και οργανωτικών αξιολογήσεων όλων των διαθέσιμων στοιχείων και δεδομένων» και τονίζεται πως «οποιαδήποτε χρήση της παρούσας έκθεσης για σκοπό διαφορετικό από την πρόληψη ατυχημάτων – όπως για παράδειγμα, για την απόδοση ευθυνών και κατά συνέπεια ατομικής ή συλλογικής υπαιτιότητας – είναι αντίθετη με τους στόχους αυτής της έκθεσης...».
Τα συμπεράσματα της έκθεσης
⇒ Το πρότυπο EN 45545-2 αποτελεί εναρμονισμένο ευρωπαϊκό πρότυπο και είναι πλέον υποχρεωτικό για νέα ή αναβαθμισμένα σιδηροδρομικά οχήματα στο πλαίσιο της διαλειτουργικότητας. Αντίθετα, το UIC 564-2 παραμένει ως κοινοποιούμενος εθνικός κανόνας μόνο για υφιστάμενο τροχαίο υλικό ή ειδικές περιπτώσεις όπου δεν εφαρμόζεται το EN 45545-2. Ειδικότερα το νέο πρότυπο δεν εφαρμόζεται σε υφιστάμενο τροχαίο υλικό (περιλαμβανομένων των καθισμάτων των αμαξοστοιχιών) του σιδηροδρομικού συστήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ήτοι τροχαίο υλικό το οποίο έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία στο σύνολο ή σε μέρος του δικτύου οποιουδήποτε κράτους μέλους την 1η Ιανουαρίου 2015, εκτός εάν υπόκειται σε ανακαίνιση ή αναβάθμιση, σύμφωνα με το άρθρο 21 της οδηγίας (ΕΕ) 2016/797 και το σημείο 7.1.2 του παραρτήματος της ΤΠΔ «Τροχαίο υλικό – Μηχανές και επιβατικό τροχαίο υλικό».
⇒ Ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ ανέθεσε στο εξειδικευμένο εργαστήριο RST (Rail System Testing) στην Γερμανία την διενέργεια δοκιμών κατά το πρότυπο EN 45545-2 καθώς αυτό εξασφαλίζει συμμόρφωση με το ισχύον νεότερο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο και ενσωματώνει πιο σύγχρονες και ολοκληρωμένες απαιτήσεις πυρασφάλειας. Το πρότυπο EN 45545-2 προβλέπει ότι μόνο σε περιπτώσεις ανακαινίσεων/αναβαθμίσεων (refurbishment projects, όπως ορίζονται στην παρ. 4.6.2 του προτύπου), που σχετίζονται με την συμπεριφορά υλικών και εξαρτημάτων σε φωτιά του σιδηροδρομικού οχήματος συνολικά, η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του EN, γεγονός που θα συνεπαγόταν στην περίπτωση αυτή την εφαρμογή του. Στην παρούσα περίπτωση έχουν πραγματοποιηθεί αλλαγές στο πλαίσιο της συντήρησης σε κάποια από τα καθίσματα των επιβαταμαξών (προμήθεια πλήρους προσκέφαλου/έδρας/πλάτης Α’ & Β’ Θέσης ΠΣ41Α και αντικατάσταση αφρώδους, εσωτερικού fire-blocker και επανεπένδυση με ύφασμα πάνω στο υπάρχον ξύλο Β’ Θέσης ΠΣ41Β).
⇒ Τα τρία δείγματα σαφώς δεν καλύπτουν το επίπεδο πυραντοχής του προτύπου ΕΝ 45545-2, όσον αφορά την δοκιμή μέτρησης του Μέγιστου Μέσου Ρυθμού Έκλυσης Θερμότητας. Η σημαντικότερη παρατήρηση όμως είναι ότι τα δείγματα «Β4 ΝΕΟ» και «Β2 ΚΟΥΠΕ» είναι πολύ χαμηλότερης πυραντοχής από το δείγμα «Β4 ΠΑΛΑΙΟ». Αυτή η σημαντική διαφορά μπορεί πιθανώς να ερμηνευτεί εξετάζοντας την ύπαρξη και το είδος του ενδιάμεσου στρώματος πυροπροστασίας: Το δείγμα «Β4 ΠΑΛΑΙΟ» έχει ένα σκούρο καφέ ενδιάμεσο στρώμα για πυροπροστασία και -συγκριτικά- καλύτερη συμπεριφορά. Αντίθετα, το δείγμα «Β2 ΚΟΥΠΕ» δεν διαθέτει διακριτό ενδιάμεσο στρώμα πυροπροστασίας και εμφανίζει τον χειρότερο δείκτη MAHRE. Τέλος, το δείγμα «Β4 ΝΕΟ» διαθέτει ένα λεπτό στρώμα λευκού ινώδους υλικού, διαφορετικού από αυτό του δείγματος «Β4 ΠΑΛΑΙΟ», το οποίο όμως δεν φαίνεται να συνεισφέρει σημαντικά στην πυραντοχή του υλικού.
⇒ Τα καθίσματα από τα οποία λήφθηκαν δείγματα έπρεπε να πληρούν τις ίδιες τεχνικές προδιαγραφές, όπως αυτές πηγάζουν από τις αρχικές συμβάσεις προμήθειας, δηλαδή το πρότυπο UIC564-2, και ως εκ τούτου έπρεπε να παρουσιάζουν παρόμοια συμπεριφορά κατά τις δοκιμές μεταξύ τους. Αντιθέτως, το εύρημα της σημαντικά καλύτερης συμπεριφοράς του δείγματος «Β4 ΠΑΛΑΙΟ» και το εύρημα της υποδεέστερης απόδοσης του δείγματος «Β4 ΝΕΟ» σε σχέση με «Β4 ΠΑΛΑΙΟ», αποδεικνύει ανομοιόμορφη μηχανική συμπεριφορά ή ποιότητα των εξεταζόμενων υλικών στις διαφορετικές θέσεις.
⇒ Η ανομοιογένεια των ανωτέρω αποτελεσμάτων δικαιολογεί την ανάγκη ολοκληρωμένης αποτίμησης του επιπέδου πυραντοχής των καθισμάτων των υπαρχουσών επιβαταμαξών και σε συνδυασμό με τα περί Πυροπροστασίας της Έκθεσης Διερεύνησης RL01-2025, θεμελιώνει λόγο έκδοσης σχετικής σύστασης ασφαλείας προς τους αρμόδιους φορείς. Σημειώνεται ότι με το άρθρο 2 παρ. 6 της υπ’ αριθ. 160022/9.10.2025 Κοινής Υπουργικής Απόφασης των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Υποδομών και Μεταφορών ορίσθηκε ότι η εταιρεία Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε., ως διαχειρίστρια του τροχαίου υλικού μετά τη μεταβίβασή του από την εταιρεία ΓΑΙΑΟΣΕ Α.Ε., η οποία ολοκληρώθηκε με την ανωτέρω κοινή υπουργική απόφαση, αναλαμβάνει την υποχρέωση διενέργειας τεχνικής αξιολόγησης του σιδηροδρομικού τροχαίου υλικού, μισθωμένου και μη μισθωμένου εντός δώδεκα (12) μηνών από την ανάθεση αυτής στον ανάδοχο. Η προβλεπόμενη διαδικασία τεχνικής αξιολόγησης περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον την ταυτοποίηση, αξιολόγηση, εκτίμηση και τον έλεγχο του συνόλου του τροχαίου υλικού, μισθωμένου και μη μισθωμένου, καθώς και τη σύνταξη Αναφοράς Τεχνικού Ελέγχου (Technical Due Diligence) για κάθε επιμέρους μονάδα. Στο πλαίσιο και του ως άνω κανονιστικού πλαισίου, αναφορικά με την διασφάλιση υψηλού επιπέδου σιδηροδρομικής ασφάλειας και των λεπτομερώς αναφερομένων στην παρούσα ευρημάτων και συμπερασμάτων στοιχειοθετείται επιπλέον η ανάγκη έκδοσης σύστασης ασφαλείας.
Η σύσταση ασφαλείας
⇒ Η ακόλουθη σύσταση γίνεται προς εφαρμογή από την Hellenic Train Α.Ε. ως Υπεύθυνου Φορέα για την Συντήρηση του τροχαίου υλικού (ΥΣΦ / ECM), καθώς και από την Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε. ως διαχειριστή και κατόχου (keeper) του τροχαίου υλικού, του οποίου η δραστηριότητα διαχείρισης μεταφέρθηκε από την ΓΑΙΑΟΣΕ Α.Ε. στη Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε. δυνάμει του άρθρου 9 του ν.5220/2025 (Α’131) και της υπ’ αρ. 160022 απόφασης των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών (ΦΕΚ 5383Β/9-10-2025).
⇒ Σύσταση 2025-RL01-018. Σκοπός αυτής της σύστασης είναι η διαπίστωση του επιπέδου πυραντοχής των καθισμάτων των επιβαταμαξών και η διαχείριση των κινδύνων ασφάλειας που πιθανώς εντοπιστούν. Η Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε. και η Hellenic Train Α.Ε., υπό την εποπτεία της ΡΑΣ, θα πρέπει να προχωρήσουν σε σειρά ενεργειών, προκειμένου να ελέγξουν και τα καταγράψουν το επίπεδο πυραντοχής των καθισμάτων των επιβαταμαξών, τις οποίες έχει μισθώσει η Hellenic Train Α.Ε. από την Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε., και να διαχειριστούν τους κινδύνους ασφαλείας που πιθανώς εντοπιστούν, μέσω της εφαρμογής κατάλληλων μέτρων.
Ειδικότερα:
Η Hellenic Train Α.Ε. ως Υπεύθυνος Φορέας για την Συντήρηση του τροχαίου υλικού (ΥΣΦ / ECM) και βάσει των απαιτήσεων για συνεχή βελτίωση (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II.1.4 του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2019/779 της Επιτροπής της 16ης Μαΐου 2019), όπως αυτές ορίζουν την ανάγκη ενσωμάτωσης νέων εξελίξεων ασφάλειας, την εφαρμογή προληπτικών και διορθωτικών μέτρων, καθώς και την αξιοποίηση συμπερασμάτων από διερευνήσεις και συστάσεις του εθνικού φορέα διερεύνησης, συνιστάται να προβεί, εντός εύλογου χρόνου, τουλάχιστον σε:
1. Έλεγχο (μη καταστροφικό) και καταγραφή της κατάστασης των καθισμάτων των υπό κυκλοφορία επιβαταμαξών, με σκοπό την ταξινόμηση των καθισμάτων ανά τύπο υλικού επένδυσης/στρώματος πυροπροστασίας, αντίστοιχα με αυτά που περιγράφονται στην παρούσα Έκθεση. Η διενέργεια του ελέγχου των καθισμάτων δεν συνεπάγεται την ακινητοποίηση των επιβαταμαξών ούτε την διακοπή της κυκλοφορίας.
Ζητούμενο είναι να απογραφούν :
α) οι κατηγορίες και τα είδη καθισμάτων που υφίστανται σήμερα στις επιβατάμαξες, σύμφωνα με τον τύπο καθίσματος, το είδος των υλικών, το χρόνο και την έκταση συντήρησης ή επιδιόρθωσης που πιθανώς έχει γίνει στα καθίσματα,
β) το είδος πυραντοχής που υπάρχει σε κάθε κατηγορία καθισμάτων (πχ εγκατεστημένο ενδιάμεσο στρώμα, αυτοσβαινόμενο ύφασμα και ο τύπος αυτών των υλικών κλπ.) και
γ) ποια από τα καθίσματα καλύπτουν τις απαιτήσεις πυροπροστασίας του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1302/2014 ή του προτύπου UIC 564-2, κατά τις διακρίσεις που εκτίθενται στην παρούσα Έκθεση.
2. Διαχείριση των κινδύνων: Προσδιορισμός, ανάλυση και αξιολόγηση των κινδύνων οι οποίοι τυχόν προκύψουν από την απογραφή της κατάστασης πυραντοχής των καθισμάτων των επιβαταμαξών.
3. Κατάρτιση πρότασης σχεδίου εργασιών είτε συντήρησης, είτε ανακαίνισης, είτε αναβάθμισης για τις υπό κυκλοφορία επιβατάμαξες με αφορμή την προαναφερθείσα απογραφή, λαμβάνοντας υπόψη τα αρχεία συντήρησης, την απόδοση ασφάλειας, την κατάσταση κύκλου ζωής και τη συμμόρφωση με τις σχετικές τεχνικές
προδιαγραφές, ώστε να επιτευχθεί ομοιομορφία στο επίπεδο πυραντοχής των καθισμάτων σε όλα τα επιβατικά βαγόνια, μέσω κατάλληλων μέτρων.
Η Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε. ως διαχειριστής και κάτοχος (keeper) των επιβαταμαξών συνιστάται να προβεί, εφόσον προκύψει ανάγκη από την ανωτέρω πρόταση σχεδίου εργασιών, τουλάχιστον σε:
4. Έγκριση και κατόπιν εφαρμογή του προαναφερθέντος σχεδίου εργασιών, για τον μετριασμό των ως άνω κινδύνων, ώστε να διασφαλιστεί ομοιομορφία στο επίπεδο πυραντοχής των καθισμάτων επιβαταμαξών, με συμμόρφωση στις απαιτήσεις πυραντοχής του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1302/2014 ή του προτύπου UIC 564-2, κατά τις διακρίσεις που εκτίθενται στην παρούσα Έκθεση.
Εικαστική έκθεση στη Δημοτική Πινακοθήκη Νίκαιας- Αγ.Ι. Ρέντη
«ΝΤΙΝΟΣ ΚΑΤΣΑΦΑΝΑΣ»
Καλλιτέχνες της Νίκαιας από το 1970 έως σήμερα
Σαράντα οχτώ καλλιτέχνες που συνδέονται με τη Νίκαια εκθέτουν έργα τους στη Δημοτική Πινακοθήκη Νίκαιας-Αγ.Ι. Ρέντη «ΝΤΙΝΟΣ ΚΑΤΣΑΦΑΝΑΣ» (Ραιδεστού 32). Κατά τη λειτουργία της θα πραγματοποιηθούν ξεναγήσεις για το κοινό και εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολικές ομάδες.
Μέσα από μια ευρεία κλίμακα εικαστικών ειδών και τεχνοτροπιών, που περιλαμβάνει ζωγραφικά έργα, σχέδια, γλυπτά, χαρακτικά, βιτρώ, κατασκευές, φωτογραφία, βιντεοτέχνη και νέες ψηφιακές τεχνολογίες, η έκθεση παρουσιάζει μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εικόνα για την εικαστική δραστηριότητα που σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την πόλη. Συμμετέχουν καλλιτέχνες που συνδέονται οργανικά με τη Νίκαια λόγω εντοπιότητας ή μεταγενέστερης εγκατάστασης. Τη χρονολογική αφετηρία της διοργάνωσης δίνουν οι παλαιότεροι, συχνά ακόμη παραγωγικοί, καλλιτέχνες της πόλης, ζωγράφοι και γλύπτες που έκαναν τα πρώτα τους βήματα στον καλλιτεχνικό χώρο τη δεκαετία του 1970. Ακολουθούν οι επόμενες γενιές μέχρι τους νέους και τις νέες εικαστικούς που πρωτοπαρουσίασαν έργο μετά το 2010. Στην πλατιά αυτή εκπροσώπηση συμπεριλαμβάνονται και οι ομόχρονοι Νικαιώτες καλλιτέχνες που έχουν φύγει από τη ζωή.
Πρόκειται για μια συνάντηση διαφορετικών γενεών, αντιλήψεων και εκφραστικών μέσων, στην οποία αποτυπώνονται το ακμαίο πολιτισμικό υπόβαθρο και η δυναμική της τοπικής κοινωνίας. Ο επισκέπτης της έκθεσης θα έχει την ευκαιρία να συνομιλήσει με παλιούς και νέους τρόπους εικαστικής αφήγησης και με την αστείρευτη γλώσσα της ζωγραφικής. Θα έρθει ακόμη σε επαφή με τη γοητεία των βιτρώ, με διαφορετικές προσεγγίσεις της γλυπτικής και της φωτογραφίας και με προτάσεις που βασίζονται στο βιομηχανικά παραγόμενο αντικείμενο, την κινούμενη εικόνα και τις νέες ψηφιακές τεχνολογίες.
E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Κική Βουλγαρέλη
Ευρήματα
Στο Καφέ του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου
Επιμέλεια: Ίρις Κρητικού
Η ζωγράφος και χαράκτρια Κική Βουλγαρέλη παρουσιάζει τα δικά της “Ευρήματα” στο Καφέ του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου υπενθυμίζοντας και επανασυστήνοντας εμβληματικά αρχαία τεχνουργήματα διαφορετικών εποχών και ύλης, απαθανατισμένα μέσα σε ένα νέο, δυναμικό και πρωτότυπο πλαίσιο.
Μέσα από δεκατέσσερα έργα-κατασκευές, εμπνευσμένα από σημαντικά εκθέματα του Μουσείου, η διακεκριμένη Ελληνίδα εικαστικός προσκαλεί το κοινό να δει και να ερμηνεύσει εκ νέου μια πλούσια σειρά πολύτιμων αρχαίων θησαυρών, προσφέροντας ένα λιτό αλλά βαθυστόχαστο μάθημα οπτικής και προσωπικής προσέγγισης.
Τα Ευρήματα είναι στο Μουσείο
Με μακρόχρονη έρευνα και βαθιά γνώση, εκλεκτικιστική διαχείριση ύλης, αισθητική εκλέπτυνση, ευπρόσδεκτη αφαιρετική και δεινή συνθετική ικανότητα, αναπάντεχο οξυδερκές χιούμορ και άρτια τεχνική επιτέλεση, η Κική Βουλγαρέλη μάς παραδίδει μια ενότητα που πέρα από την καλλιτεχνική της αξία, αποτελεί μια ταλαντούχα συμπύκνωση διαχρονικής και εξωστρεφούς ελληνικής ταυτότητας. Μια ιδιοφυή εικονοποιητική πολιτισμική «καμπάνια» με διεθνείς δυνατότητες χρήσης και πολλαπλές εφαρμογές θέασης.
Ο πολυσχιδής εικονογραφικός κύκλος των «Ευρημάτων», δημιουργημένος εξαρχής, με αφορμή την πρώτη του παρουσίαση στο εντευκτήριο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, οργανώνει στην πραγματικότητα ένα «μουσείο» μέσα στο Μουσείο, υπενθυμίζοντας και επανασυστήνοντας στον θεατή εμβληματικά αρχαία τεχνουργήματα διαφορετικών εποχών και ύλης, απαθανατισμένα μέσα σε ένα νέο, δυναμικό και πρωτότυπο πλαίσιο.
Γνώριμα κυκλαδικά ειδώλια, προϊστορικές τοιχογραφίες από το Ακρωτήρι της Θήρας, αρχαϊκά και κλασικά αριστουργήματα ή γεωμετρικά αγγεία, επιτύμβιες στήλες και αναθηματικά γλυπτά συμπλέγματα, κοσμήματα, προσωποποιήσεις ανέμων, σειρήνες και μάσκες θεάτρου, τρεπόμενα σε αυτοτελή οπτικά επίκεντρα, ξεδιπλώνουν ένα γοητευτικό πολιτισμικό παλίμψηστο ευρετήριο, επαναδημιουργημένο με ιστορική ακολουθία, λεπταίσθητη ποιότητα και σπάνια τεχνογνωσία.
Τα «Ευρήματα» της Κικής Βουλγαρέλη, αποτελούμενα από αρχετυπικές ξαναειδωμένες τρισδιάστατες εικόνες μικρής και μεσαίας διάστασης, δημιουργημένες με παραδοσιακές χειρωνακτικές μεθόδους και σύγχρονα πολυμέσα (ζωγραφική, ψηφιακή σχεδίαση, χάραξη, τύπωμα, κολλάζ κ.ά), και ενταγμένες σε νέο πλαίσιο ή συμπλεγμένες με επιλεγμένο ετερογενές περιβάλλον, παραδίδουν λιτά μαθήματα θέασης και προσωπικής ερμηνείας μιας ευρείας σειράς γνωστών και πολύτιμων κινητών θησαυρών της ελληνικής αρχαιότητας.
Το σύνολο της ενότητας των «Ευρημάτων», περιλαμβάνει δεκατέσσερα έργα – κατασκευές, εμπνευσμένα από εμβληματικά εκθέματα του Μουσείου. Η προσέγγισή σε αυτά, εγκολπώνοντας οικείες εικόνες σε καινοτόμα κελύφη, πραγματοποιήθηκε με πρόθεση εικαστική, αλλά και με ιδιαίτερη προσοχή ως προς την ακρίβεια της αναλογικής αποτύπωσης του πρωτότυπου έργου. Στην ίδια ενότητα, περιλαμβάνονται επίσης είκοσι έργα με εικαστικές ανατυπώσεις παλαιών γραμματοσήμων (με χρονολογία κυκλοφορίας από το 1901 έως και το 1973), από σειρές μυθολογικού, αρχαιολογικού και ιστορικού περιεχομένου με πρώιμη ευγενή τουριστική στόχευση, σχεδιασμένων από διακεκριμένους Έλληνες χαράκτες (Δ. Μπισκίνη, Ι. Κεφαλληνό, Ο. Περβολαράκη, Τάσσο, Π. Γράββαλο) και βραβευμένων διεθνώς. Η εκτύπωσή τους από τη δημιουργό, πραγματοποιήθηκε σε καμβά ή σε ειδικό χαρτί με την παραδοσιακή μέθοδο της τσιγκογραφικής βαθυτυπίας, σε μια απόπειρα αισθητικής προσέγγισης της παλαιάς πρώτης εκτύπωσής τους, στο πλαίσιο της οποίας είτε κρατήθηκαν τα ίχνη της φθοράς, είτε πραγματοποιήθηκε μια μερική «παρέμβαση αποκατάστασης» προκειμένου να γίνει περισσότερο εμφανής η αρχική τους σχεδίαση.
Στο σύμπαν της Κικής Βουλγαρέλη, όπου δύο κυκλαδικά ειδώλια λούζονται στο φως της αιγαιακής Πανσελήνου κι ένα ζωόμορφο αγγείο από τη Χαλανδριανή της Σύρου αναπαύεται σε ένα στρώμα φθινοπωρινών φύλλων, ο παλαιός μύθος συναντά τον νέο.
Ερμηνεύοντας και επανεκθέτοντας με τρόπο προσωπικό μονάκριβα τεχνουργήματα που ακριβώς επειδή τα αναγνωρίζουμε ή απλά, επειδή τα θεωρούμε δεδομένα, τείνουμε ενίοτε να τα προσπεράσουμε ή να ξεχάσουμε τη σπάνια ωραιότητά τους, η Κική Βουλγαρέλη επιχειρεί μια αμφίδρομη ανάπλαση, ανασκάπτοντας μια θεματική που αποτελεί μια εξαιρετική προτροπή νέας ανάγνωσης και απομνημόνευσης αλλά και μια πολλά υποσχόμενη εύχρηστη εικονοποιητική ανακεφαλαίωση της πολιτισμικής μας οντότητας”.
Ίρις Κρητικού,
Επιμελήτρια της έκθεσης
Ποια είναι η ζωγράφος και χαράκτρια Κική Βουλγαρέλη
Η Κική Βουλγαρέλη γεννήθηκε στην Αθήνα, φοίτησε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών καθώς και στην Accademia di Belle Arti της Φλωρεντίας και της Ρώμης.
Έχει ασχοληθεί επαγγελματικά στον χώρο των Γραφικών Τεχνών και της Διαφήμισης.
Συνεργάστηκε με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Μιλάνου.
Έχει σκηνογραφήσει για το θέατρο και τον Κινηματογράφο. Εικονογράφησε βιβλία σε Ελλάδα και Ιταλία. Εργάστηκε ως Εκπαιδευτικός Τέχνης.
Έχει παρουσιάσει δουλειά της σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα, την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.
ΙNFO
Κική Βουλγαρέλλη- Ευρήματα/ Έκθεση Ζωγραφικής
Εγκαίνια 12 Νοεμβρίου 2024 17.00-20.00 στο Καφέ του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου
Διάρκεια Έκθεσης: 12 Νοεμβρίου - 8 Δεκεμβρίου 2024
Ώρες έκθεσης: Δευτέρα -Κυριακή: 9.00- 19.00 και Τρίτη: 13.00- 19.00
Είσοδος Ελεύθερη
Μία εμπειρία εμβύθισης στο σύμπαν του Σαλβαδόρ Νταλί!
Ο θαυμαστός κόσμος του πρωτοπόρου καλλιτέχνη ζωντανεύει μπροστά στα μάτια σας με τον πιο εξαιρετικό τρόπο!
Immersive Experience 500m2 screens, Virtual Reality, Digital Art
Η έκθεση, μετά από την παρουσίασή της σε Λονδίνο, Βαρκελώνη, Κοπεγχάγη, Βερολίνο, Βαρσοβία και άλλες πόλεις του κόσμου, έρχεται στην Αθήνα, στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού «Ελληνικός Κόσμος».
Μετά από τη μεγάλη επιτυχία που σημείωσε στη Θεσσαλονίκη, με κοινό από όλες τις ηλικίες, η έκθεση έρχεται ανασχεδιασμένη από τον Οκτώβριο και για το κοινό της Αθήνας.
Μια μοναδική εμπειρία που μαγεύει όλες τις ηλικίες!
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ:
Από την Παρασκευή 18 Οκτωβρίου (για περιορισμένο χρόνο παρουσίασης)
Επίσημος μεταπωλητής εισιτηρίων more.com και καταστήματα Public:
Προσέλευση: Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», Πειραιώς 254, 177 78 Ταύρος
Λεωφορείο: 049 (Πειραιάς-Ομόνοια): στάση Σχολή Καλών Τεχνών
Λεωφορείο: 914 (Ομόνοια-Πειραιάς-Παλαιά Κοκκινιά): στάση Σχολή Καλών Τεχνών
Τρένο (γραμμή ΗΣΑΠ): Ηλεκτρικός Σταθμός Καλλιθέας
Αυτοκίνητο: χώροι ελεύθερης στάθμευσης δύο επιπέδων κάτω από τα κτήρια «Θόλος» και «Θέατρον» (με περισσότερες από 225 θέσεις) και εξωτερικός χώρος στάθμευσης (άνω των 100 θέσεων).
«Επειδή εγώ γίνομαι καμιά φορά ζωγράφος, οι άνθρωποι πιστεύουν ότι είμαι καλλιτέχνης. Το πραγματικό μου ενδιαφέρον είναι οι Κυβερνοεπιστήμες (Cybernetics), η Κβαντική Φυσική κι η Βιολογία.» - Σαλβαδόρ Νταλί.
Η έκθεση είναι μία συναρπαστική περιήγηση στα πιο διάσημα έργα του Σαλβαδόρ Νταλί από μια εντελώς νέα οπτική. Παρακολουθούμε την πορεία των επιρροών του ζωγράφου, από τον υπερρεαλισμό και τον Φρόυντ ολοένα και περισσότερο προς τις θετικές επιστήμες, τα μαθηματικά, την πληροφορική.
Η Τεχνολογία συναντά την Τέχνη:Ο Νταλί πίστευε ότι για να επιβιώσει η ζωγραφική, θα πρέπει να συνδεθεί με τη χρήση των υπολογιστών. Θεωρούσε ότι οι υπολογιστές είναι το μέλλον. Προέβλεψε ένα μέλλον όπου οι μηχανές θα έχουν την ικανότητα να σκέφτονται από μόνες τους, ακόμα και να δημιουργούν Τέχνη.
Η Τέχνη συναντά την Επιστήμη:Στην έκθεση θα απολαύσετε μία συναρπαστική περιήγηση στα πιο διάσημα έργα του Σαλβαδόρ Νταλί από μια εντελώς νέα οπτική. Μια εμπειρία αιχμής που βασίζεται σε παράλληλα σύμπαντα, την κβαντική φυσική, την τέταρτη διάσταση, την οπτική, την ιερή γεωμετρία και την αλληλουχία DNA όπως ερμηνεύονται από τον Νταλί μέσα από τα έργα του.
Η Επιστήμη συναντά την Πίστη:Στους πίνακες του Νταλί συμφιλιώνονται η πίστη στο Θεό με την επιστήμη. Η χρυσή τομή καθιερώνει τη γεωμετρική τελειότητα, το αισθητικό ιδεώδες με το οποίο ο Θεός έφτιαξε τον κόσμο. Το εφαρμόζει στα έργα του, όπου ανακαλύπτουμε σχήματα οργανωμένα υπό αυτήν τη μυστική γεωμετρία. Η διπλή έλικα του DNA γοητεύει τον Νταλί. Η σπείρα που μεταφέρει γενετική κληρονομιά είναι οι καμπύλες μέσω των οποίων ο Θεός μεταφέρει την αθανασία.
ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΤΕ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ
Immersive Experience / Εμπειρία Εμβύθισης: Ταξιδέψτε στο μυαλό μίας ιδιοφυίας με προβολές (μέρος τους σε 3D) σε οθόνες επιφάνειας πεντακοσίων τ.μ. όπου Τέχνη και Τεχνολογία συνδυάζονται σε ένα επαναστατικό θέαμα.
Virtual Reality 360: Επιβιβαστείτε στο πλοίο των ονείρων που διασχίζει τους καλλιτεχνικούς κόσμους του Νταλί. Μία μοναδική εμπειρία εικονικής πραγματικότητας εμπνευσμένη από τη ζωή και το έργο του Νταλί.
Διαδραστική Στοά: Περιπλανηθείτε στη ζωγραφική φαντασία του Νταλί, όπου προβάλλονται ψηφιοποιημένα επαναλαμβανόμενα στοιχεία από την εικονογραφία του και παρατηρείστε με ποιο τρόπο διαφεύγουν τα διαφορετικά στοιχεία όταν τα πλησιάζετε.
Δημιουργικότητα: Βγάλτε τον καλλιτέχνη από μέσα σας, ζωγραφίζοντας αυθόρμητα πάνω στο έργο τέχνης «Η Γαλάτεια των Σφαιρών», όπου παρουσιάζεται το πρόσωπο της συντρόφου του Νταλί, Γκαλά, και προβάλλετε τις δημιουργίες σας στους τοίχους της αίθουσας.
Προβολή ντοκιμαντέρ: Παρακολουθήστε, σε κινηματογραφική αίθουσα, το ντοκιμαντέρ του Τζακ Μποντ και γνωρίστε τον Σαλβαδόρ Νταλί στην καθημερινότητά του, το 1965 στη Νέα Υόρκη, όπου αλληλεπιδρά με τους ανθρώπους γύρω του και έρχεται σε επαφή με τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα οποία ο Νταλί απασχολούσε συχνά για την προβολή του.
Η Βιβλιοθήκη του Νταλί: Ο Νταλί ήταν παθιασμένος με την Επιστήμη, την οποία και μελετούσε σε βάθος. Αυτό το αντιλαμβανόμαστε από τις εκατοντάδες βιβλίων που είχε για τη Φυσική, την Κβαντική Μηχανική, τη Βιολογία, την Οπτική και τα Μαθηματικά. Η βιτρίνα που εκτίθεται περιέχει μερικά από τα βιβλία που ο Νταλί είχε συλλέξει στη βιβλιοθήκη του.
Φανταστικό Όνειρο: Ο Νταλί είναι ένας οραματιστής που προβλέπει την έλευση της ψηφιακής τέχνης. Παθιάζεται με τις γραφιστικές δυνατότητες του υπολογιστή, που είναι πολύ πιο ακριβείς από αυτές του χεριού του ζωγράφου. Δείτε τα “στερεοσκοπικά φιλμ” του επιστήμονα Τόμας Μπάνχοφ που ζωντανεύουν τετραδιάστατες φιγούρες, τα οποία εισήγαγαν τον Νταλί στα Cybernetics.
Περιήγηση: Περιηγηθείτε στους διαδρόμους της έκθεσης και δείτε γνωστά έργα του Νταλί, με επεξηγήσεις σε πίνακες πληροφοριών, με χρονική σειρά, παράλληλα με τις φάσεις της ζωής του Καταλανού καλλιτέχνη.
Φωτογραφίες: Θα έχετε τη δυνατότητα να καθίσετε στο διάσημο αυθεντικό καναπέ Dalilips, της εταιρίας Barcelona Design, και να τραβήξετε αναμνηστικές φωτογραφίες σε ένα ειδικά φωτισμένο Photo booth.
Μια ματιά «από τα μέσα» σε τρεις δεκαετίες αλβανικής μετανάστευσης
Τρεισήμισι σχεδόν δεκαετίες έχουν περάσει από τον Γενάρη του 1991, όταν ο ελληνικός κοινωνικός σχηματισμός άλλαξε ανεπάντεχα σελίδα, με τη μαζική έλευση χιλιάδων Αλβανών να σηματοδοτεί τη μετατροπή της Ελλάδας από χώρα εξαγωγής σε χώρα υποδοχής μεταναστών. Τάση που προϋπήρχε βέβαια τα προηγούμενα χρόνια, με άλλα -σαφώς μικρότερα- μεταναστευτικά ρεύματα (Πολωνοί πολιτικοί και οικονομικοί πρόσφυγες, Φιλιππινέζες οικιακές βοηθοί κ.λπ.), αλλά που το άνοιγμα των αλβανικών συνόρων της προσέδωσε πλέον τον χαρακτήρα δομικού φαινομένου.
Αντικείμενο απίστευτου ρατσισμού, που εν μέρει τουλάχιστον οφειλόταν στην ενόχληση των «εξευρωπαϊσμένων» ντόπιων μικροαστών από το γεγονός πως οι επήλυδες γείτονες θύμιζαν ενοχλητικά τους δικούς τους παππούδες, οι Αλβανοί εκείνοι μετανάστες, άντρες και γυναίκες, δούλεψαν σκληρά και ρίζωσαν στον τόπο, όπως ακριβώς συμβαίνει με τις κοινότητες που εκπατρίζονται αναζητώντας καλύτερη τύχη σε κάποιον πλουσιότερο (κι όχι πάντα ιδιαίτερα φιλόξενο) «παράδεισο».
Η βαλκάνια πολιτισμική εγγύτητά τους προς τους γηγενείς, που τη δεκαετία του 1990 «πρόσβαλλε» τον νεοπλουτισμό μιας μεγάλης μερίδας αυτών των τελευταίων, διευκόλυνε κι αυτή τούτη την ένταξη: οι κώδικες επικοινωνίας ήταν κοινοί, το ίδιο και οι αξίες.
«Να ξαναδούμε, μέσα από τα μάτια των μεταναστ(ρι)ών, την Ελλάδα των τελευταίων 30-και-κάτι χρόνων» | Δελτίο Τύπου της έκθεσης «Μια σακούλα γεμάτη τηλεκάρτες»
Ποιος θυμάται πλέον εκείνους τους ανεκδιήγητους «συλλόγους ληστευθέντων», εκπρόσωποι των οποίων καλούνταν κάθε τρεις και λίγο στα τηλεοπτικά παράθυρα της ύστερης δεκαετίας του 1990, αμέσως μετά το πρώτο κύμα νομιμοποίησης των ξένων εργατών με την παροχή «πράσινης κάρτας» από την κυβέρνηση Σημίτη; Και, κυρίως, ποιος θυμάται την επιχειρηματολογία που ξεδίπλωναν τότε, μέσα από τα φιλόξενα ιδιωτικά κανάλια, συκοφαντώντας εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους σαν συλλογικό κοινωνικό κίνδυνο: «Εμείς δεν είμαστε ρατσιστές. Το πρόβλημά μας είναι ειδικά οι Αλβανοί, επειδή είναι ράτσα φύσει εγκληματική. Δεν έχουμε κανένα πρόβλημα με τους υπόλοιπους, φιλήσυχους κι εργατικούς μετανάστες. Ποιον ενοχλούν λ.χ. οι Πακιστανοί; Αν χρειάζονται εργατικά χέρια, να φέρουμε Πακιστανούς, όχι Αλβανούς».
Η ισλαμοφοβία δεν είχε ακόμη αναπτυχθεί, οι δημοφιλείς δε θεωρίες περί «ισλαμικού τόξου» περιέγραφαν τότε μια καθαρά γεωπολιτική και ουδόλως πολιτισμική «απειλή». Σήμερα, οι ίδιοι πατριώτες μάλλον θα λένε τα ακριβώς αντίθετα.
Τρεις δεκαετίες μετά, η συλλογική εκείνη εμπειρία έχει πλέον εκατέρωθεν απωθηθεί στο αντίστοιχο συλλογικό υποσυνείδητο – περιμένοντας, όπως κατά κανόνα συμβαίνει σ’ αυτές τις περιπτώσεις, τους ιστορικούς και τους κοινωνικούς επιστήμονες που θα την ανασύρουν ξανά στην επιφάνεια, αποκαθιστώντας κι αναλύοντάς τη. Ενα πρώτο βήμα σ’ αυτή την κατεύθυνση έγινε ήδη, με τη συγκρότηση ενός αρχείου για την αλβανική μετανάστευση στην Ελλάδα από τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ), στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος που υποστηρίχθηκε από την «Πρωτοβουλία για τις Δημόσιες Ανθρωπιστικές Επιστήμες - Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος» του Πανεπιστημίου Κολούμπια.
Ξεκινώντας από τη διαπίστωση ότι «τα βιώματα των Αλβανών μεταναστών στην Ελλάδα συγκροτούν μια ιστορία που, σε μεγάλο βαθμό, δεν έχει ακόμα λεχθεί» και πως «οι εμπειρίες, η φωνή και η πολιτισμική παραγωγή της εν λόγω κοινότητας παραμένουν, από θεσμικής απόψεως, στο κοινωνικό περιθώριο παρά τον σημαντικό ρόλο της στην αναδιάταξη της ελληνικής κοινωνικής πραγματικότητας», τα ΑΣΚΙ -διαβάζουμε στην ιστοσελίδα του προγράμματος- αποφάσισαν «να σπάσουν τη σιωπή γύρω από το ζήτημα αυτό» μέσα από τη «διαμόρφωση ενός δυναμικού αρχείου επικεντρωμένου στα βιώματα των Αλβανών μεταναστών».
Τη συγκρότηση αυτού του αρχείου ανέλαβαν Αλβανοί φοιτητές που ανήκουν στη δεύτερη μεταναστευτική γενιά κι έχουν κάθε λόγο να επιθυμούν τη διάσωση της συγκεκριμένης συλλογικής εμπειρίας· διάσωση εξαιρετικά κρίσιμη, προκειμένου να αντιληφθούμε «τη σύγχρονη Ελλάδα ως σημείο συνάντησης διαφορετικών και υβριδικών ταυτοτήτων».
Ενα πρώτο δείγμα δημοσιοποίησης αυτής της δουλειάς αποτέλεσε η πετυχημένη έκθεση «Μια σακούλα γεμάτη τηλεκάρτες. Φτιάχνοντας το Αρχείο Αλβανικής Μετανάστευσης», με επιμελήτριες τις Ιλιρίντα Μουσαράι και Πάτι Βαρδάμη (Ταύρος, 18-28/9/2024), έκθεση που παρείχε και το έναυσμα για το σημερινό μας αφιέρωμα. Ενας συνδυασμός υλικών τεκμηρίων (από οικογενειακά φωτογραφικά άλμπουμ μέχρι κάθε λογής έγγραφα που αποτυπώνουν τις περιπέτειες ενός μετανάστη με την κρατική γραφειοκρατία των δύο εμπλεκόμενων χωρών) και προφορικών μαρτυριών, αποσπάσματα των οποίων ήταν διαθέσιμα τόσο στο ηχητικό πρωτότυπο όσο και σε μεταγραφή, έδιναν στον επισκέπτη μια πρώτη εικόνα μιας ιστορίας που καθόρισε μεν σε μεγάλο βαθμό τη διαμόρφωση της σημερινής, πολυπολιτισμικής ελληνικής κοινωνίας, παραμένει όμως ακόμη άγραφη.
Υλικά ίχνη μιας «αθέατης» συνιστώσας της ελληνικής κοινωνίας: οι άδειες παραμονής των γονιών... | Τ.ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ... οι σχολικές επιδόσεις των παιδιών... | Τ.ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ... αναμνηστικά της βάφτισης που διευκόλυνε την ενσωμάτωση... | Τ.ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ... η σακούλα με τις τηλεκάρτες που χάρισε στην έκθεση το όνομά της. | Τ.ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣΥλικά ίχνη μιας «αθέατης» συνιστώσας της ελληνικής κοινωνίας: οι άδειες παραμονής των γονιών... | Τ.ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ... οι σχολικές επιδόσεις των παιδιών... | Τ.ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ... αναμνηστικά της βάφτισης που διευκόλυνε την ενσωμάτωση... | Τ.ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ... η σακούλα με τις τηλεκάρτες που χάρισε στην έκθεση το όνομά της. | Τ.ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣΥλικά ίχνη μιας «αθέατης» συνιστώσας της ελληνικής κοινωνίας: οι άδειες παραμονής των γονιών... | Τ.ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ... οι σχολικές επιδόσεις των παιδιών... | Τ.ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ... αναμνηστικά της βάφτισης που διευκόλυνε την ενσωμάτωση... | Τ.ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ... η σακούλα με τις τηλεκάρτες που χάρισε στην έκθεση το όνομά της. | Τ.ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
0104
Η έκθεση βρήκε αρκετά μαζική ανταπόκριση από ένα νεανικό, ως επί το πλείστον, κοινό· κοινό για το οποίο, ακόμη και η σακούλα με τις εκατοντάδες τηλεκάρτες που μια μετανάστρια παρέδωσε στο Αρχείο (ως πολύσημη αποτύπωση του μοναδικού μέσου επικοινωνίας που διέθετε τότε η θεσμικά «αόρατη» μερίδα της εργατικής τάξης) συνιστά κατάλοιπο μιας αρκετά μακρινής εποχής.
Ο χαρακτηρισμός των Αλβανών μεταναστών εκείνης της εποχής ως μερίδας πρωτίστως της εγχώριας εργατικής τάξης δεν είναι καθόλου τυχαίος. Επιβεβαιώνεται, αντίθετα, από τις ίδιες τις μαρτυρίες που εκτέθηκαν στον Ταύρο· μαρτυρίες όπου, αντίθετα απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς με βάση μια αφηρημένη κοσμοπολίτικη προσέγγιση, εκείνο που κυριαρχεί είναι το ταξικό στοιχείο: το βίωμα μιας κοινωνικά επικαθορισμένης ανισότητας, ιεραρχίας κι εκμετάλλευσης, όπου η εθνική προέλευση και η ξένη υπηκοότητα λειτουργούν πάνω απ’ όλα ως μηχανισμός ταξιθέτησης στον κοινωνικό καταμερισμό εργασίας. Αξίζει, ως εκ τούτου, να δούμε από πιο κοντά πώς οι συγκεκριμένες φωνές περιγράφουν αυτή τη διαδικασία.
Πρώτη διαπίστωση: τα διαφορετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά (και η διαφορετική ένταση) του τραύματος, ανάλογα με την ηλικία του εκπατρισμού. Τα πιο πικρά βιώματα τα καταθέτουν όσοι μετανάστες ήρθαν στην Ελλάδα ως ενήλικοι κι απορροφήθηκαν από την αγορά εργασίας δίχως την παραμικρή θεσμική κάλυψη και προστασία.
«Οι δουλειές που αναγκάζεσαι να κάνεις [για] να πάρεις το μεροκάματό σου δεν είναι και οι ευκολότερες», θυμάται λ.χ. μια πενηντάχρονη (σήμερα) Βλάχα από το Φιέρ, που ήρθε στην Ελλάδα το 1991 σε ηλικία 18 ετών. «Οι Αλβανοί κάνουν τα πάντα. Αυτή είναι η κουβέντα. Πάρε τον Αλβανό, γιατί ο Αλβανός θα το κάνει. Ναι, ο Αλβανός θα το κάνει, ο Αλβανός δεν λέει όχι. Ξέρεις να βάφεις; Ξέρει να βάφει. Ξέρεις να καθαρίζεις; Ξέρει να καθαρίζει. Ξέρεις να σοβαντίσεις; Ξέρει να σοβαντίσει. Ναι, και δεν ήξεραν αλλά δεν έλεγαν δεν ξέρω. Κάνανε και ζημιές. Αλλά έπρεπε να πάρουν το μεροκάματό τους, έπρεπε να μάθουνε, έτσι; Και έτσι γινόταν. Δηλαδή οι δουλειές που έχουμε κάνει και οι ώρες που έχουμε δουλέψει ήταν τόσες πολλές και κάποιες φορές λες, αντέχει άνθρωπος; Ναι, αντέχει άνθρωπος».
Τρεις δεκαετίες αργότερα, η ίδια αφηγήτρια επισημαίνει ως αρνητικότερη συνέπεια του εργασιακού εκείνου καθεστώτος την απουσία κοινωνικής ασφάλισης: «Στα Τρίκαλα εγώ έχω δουλέψει όλη μου τη ζωή χωρίς ένσημα, δεν είχα. Αμα δεν έχεις χαρτιά, πώς θα έχεις ένσημα; Αυτό ήτανε πολύ μεγάλο πρόβλημα. Δεν μπορείς μια ζωή να είσαι χωρίς ασφάλεια, θα έρθει μια μέρα να συνταξιοδοτηθείς. Πώς θα ζήσεις χωρίς σύνταξη, αύριο μεθαύριο; […] Θα μου πεις, επιλογή σου να πας να δουλέψεις χωρίς ασφάλεια. Ναι, πάω δουλεύω χωρίς ασφάλεια γιατί δεν με παίρνουν [αλλιώς], θέλω να ζήσω, θα σκεφτώ την ασφάλειά μου όταν δεν έχω λεφτά να αγοράσω το γάλα για το παιδί μου;»
Τον θεσμικό αποκλεισμό συμπλήρωνε κι επισφράγιζε ο κοινωνικός: «Αλλά ναι, υπήρχε και πάρα πολύ ρατσισμός. Δε θυμάμαι να υπήρχανε κοπέλες στην ηλικία μου στη συνοικία μου να κάνουνε παρέα με μας. Αυτοί που μας πλησίαζαν ήταν μόνο οι παππούδες και οι γιαγιάδες. […] Ητανε πολύ δύσκολο να τους πλησιάσεις για να σε κάνουνε φίλο. Ναι μεν, να σε βοηθάνε, να σου δώσουνε τα πράγματα που δεν χρειάζονται. Οκέι, οκέι, θα σου φέρουνε και κάποιοι και ένα κιλό μακαρόνια μια φορά, όπως κάνανε στην αρχή κάποιοι απ’ αυτούς. Αλλά ο φίλος τους δεν ήσουν, έτσι;»
Η διαπλοκή εθνικού και κοινωνικού αποκλεισμού θα επιβεβαιωθεί πανηγυρικά από την επαφή της ίδιας πάντα γυναίκας, ως εργαζόμενης, με τον κόσμο του άλλου άκρου: «Μπαίνεις στα σπίτια των πλουσίων που κάνουν δεξιώσεις, όπως εγώ έχει τύχει και έχω δουλέψει σε πολλές δεξιώσεις. Κάθονται και μιλάνε μεταξύ τους στις συζητήσεις τους και εσύ τους σερβίρεις πάνω από το κεφάλι να κάθεσαι να ακούς αυτό το πράγμα, ότι “Ε, να τώρα στέλνει και η καθαρίστρια το παιδί της για πιάνο και για μπαλέτο. Δεν είναι πλέον μόδα […] Δεν μπορούν να γίνουν όλοι δικηγόροι, πρέπει και κάποιοι να γίνουν και κάτι άλλο τέλος πάντων”. Δηλαδή, όταν ακούς τις κυρίες του υποτιθέμενου υψηλού επιπέδου, κυρίες οι οποίες δεν έχουν δουλέψει ποτέ στη ζωή τους και δεν ξέρουν, δεν έχουν πάρει ούτε ένα μεροκάματο… Απλά, επειδή τυχαίνει να ’χουνε κάποιους πλούσιους άνδρες και θεωρούν ότι είναι σε άλλο επίπεδο να κάνεις τέτοιες συζητήσεις. Ναι, υπάρχουνε ταξικές διαφορές μεταξύ εθνικοτήτων, πλουσίων και οπουδήποτε τέλος πάντων υπάρχουν, υπάρχει ρατσισμός».
Ακόμη οδυνηρότερη υπήρξε ωστόσο αυτή η μεταναστευτική εμπειρία, όταν η μετακίνηση από την Αλβανία στην Ελλάδα συνδεόταν με ένα αίσθημα προσωπικής κοινωνικής υποβάθμισης.
«Οι ώρες ήταν ατέλειωτες, δεν τελειώνανε, δεν είχα μάθει τέτοια δουλειά», θυμάται χαρακτηριστικά μια δασκάλα από το Μπεράτι που ήρθε ως οικονομική μετανάστρια στα 29 της χρόνια το 1998, ύστερα από έξι χρόνια υπηρεσίας στη γενέτειρά της, για να δουλέψει στην Ελλάδα ως οικιακή βοηθός. «Δεν ήξερα καλά τι πρέπει να κάνω. Μου έλειπε η εμπειρία. Θα έπρεπε να κάνω δουλειές που δεν είχα κάνει ποτέ στην Αλβανία. […] Ολο αυτό, αυτή η ζωή που ήταν εντελώς διαφορετική από αυτό που άφησα πίσω μού κόστιζε. Μου κόστιζε και μάλλον πλήγωσε την περηφάνια μου. Ειδικά όταν βρισκόμουν στην τουαλέτα να το καθαρίσω, εκεί ένιωθα πολύ άσχημα κι έλεγα πού είμαι, πού ήρθα, αυτό θα κάνω μια ζωή; Δεν μου έχει περάσει ακόμα και σήμερα αυτό».
Την υποκειμενική αίσθηση υποβάθμισης επιδείνωνε συχνά η υπεροπτική αντιμετώπιση των ντόπιων εργοδοτών: «Θυμάμαι πολύ καλά, όπως καθάριζα τα τζάμια, [η νοικοκυρά] έρχεται μαζί με την κόρη της και με κοιτούσαν λες και βλέπανε εξωγήινο. […] Δεν ήξερα τι μου λένε και άρχισαν να γελάνε μεταξύ τους τόσο πολύ που ένιωσα, εκεί ορκίστηκα ότι έπρεπε να μάθω την γλώσσα οπωσδήποτε. Και σωστά για να μην με κοροϊδεύουν. Πολύ γρήγορα αγόρασα ένα λεξικό, αλβανο-ελληνικό μάλλον. Το έχω ακόμα. Και άρχισα να προσέχω από την πρώτη εβδομάδα κάποιες λέξεις που μου έμεναν και [είχα] και ένα τετράδιο και τα έγραφα. Και από τον κουνιάδο μου που ήξερε καλά ελληνικά τον ρωτούσα για τα πάντα και έγραφα».
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η ανάκτηση της προσωπικής αυτοπεποίθησης θα έρθει το 2014, όταν η αφηγήτρια αρχίζει να κάνει μαθήματα αλβανικών σε μεταναστόπουλα δεύτερης γενιάς: «Τα συναισθήματα γύρισαν πίσω, στα πρώτα χρόνια που βγήκα νεαρή δασκάλα και ήμουν στις αίθουσες με τα παιδιά».
Με το πέρασμα του χρόνου, και τις αλλαγές της μεταναστευτικής νομοθεσίας, τα πράγματα είναι «σαφέστατα λίγο καλύτερα, γιατί τώρα πια έχουμε νόμιμα χαρτιά. Δεν φοβάμαι καθόλου στον δρόμο. Βέβαια αυτή η σκιά της αστυνομίας που σε ξεπερνάει όταν οδηγείς με το αυτοκίνητο και περνάει δίπλα σου, ναι, υπάρχει αυτός ο φόβος, δεν φεύγει. Απλά λες και έχεις, ψάχνεσαι, τι έκανα τώρα και μπορεί να… Αλλά όχι, δεν φοβάμαι ότι θα με σταματήσουν και θα είμαι παράνομη, δεν φοβάμαι να απαντήσω και σε ρατσιστές που θα συναντήσω».
Διαφορετικές είναι οι μνήμες της 34χρονης σήμερα μετανάστριας από ένα παραμεθόριο χωριό της Αλβανίας, που ήρθε στην Ελλάδα με τους γονείς της το 1999. Οι αναμνήσεις της πριν από τον εκπατρισμό ισοδυναμούν εδώ με τη νοσταλγία ενός χαμένου παραδείσου:
«Εγώ έζησα στην Αλβανία ώς τα εννιά [μου χρόνια] και ως παιδάκι δεν θυμάμαι να μου λείπουν υλικά αγαθά. Ημουν ευχαριστημένη με τη ζωή εκεί, με τους φίλους. Είχαμε τη γιαγιά, τον παππού, τα ξαδέλφια, ήμασταν όλοι μαζί, παίζαμε όλη μέρα στην φύση. Εχω μεγαλώσει σε χωριό, οπότε όλη μέρα παίζαμε με τα χώματα, στο ποτάμι. Μας έπαιρνε η γιαγιά και ο παππούς στο χωράφι, εμείς χαιρόμασταν. Ανεβαίναμε στο άλογο, στο γαϊδούρι. Πηγαίναμε στο δάσος όπου ο θείος μάζευε ξύλα και εμείς μαζεύαμε άγριες φράουλες και τρώγαμε. Εγώ ένιωθα ότι περνάω τέλεια. […] Το σχολείο θυμάμαι ότι δεν είχε, τι να πω, θερμαινόμενο πάτωμα, αλλά είχε μια πολύ ζεστή δασκάλα, οπότε αυτό εμένα μου έφτανε. […] Οταν ζούσαμε εκεί δεν μπορούσα να καταλάβω τις στερήσεις σε υλικό επίπεδο, γιατί δεν είχα σύγκριση, δεν μπορούσα να κάνω σύγκριση».
Η πρωτοβουλία για την οικογενειακή μετανάστευση ανήκε στη μητέρα της αφηγήτριας, που είχε ήδη δουλέψει τα προηγούμενα χρόνια ως εργάτρια στα χωράφια της Βόρειας Ελλάδας. Επιλογή που καθορίστηκε εν μέρει από ένα πλέγμα προηγούμενων αποκλεισμών και υλοποιήθηκε σε ρήξη με την πατριαρχική τοπική κοινωνία: «Στην Αλβανία οι γονείς μου ήταν αγρότες […]. Είχαν τελειώσει το γυμνάσιο εκεί πέρα, δεν σπούδασαν κάτι. Η μαμά μου, γιατί είχε ένα θείο ο οποίος το είχε σκάσει όταν τα σύνορα ήταν κλειστά, οπότε όλη η οικογένεια αμαύρωσε το όνομά της και δεν μπορούσανε να σπουδάσουνε. […] Πρώτα η μαμά μου έφυγε από την Αλβανία. Είχε ακούσει τα χειρότερα κι όταν ήταν να μας πάρει εμάς την έλεγαν πουτάνα και πού θέλει να μας πάει στην Ελλάδα και εκεί πέρα στις γυναίκες τούς φέρνονται άσχημα και εμείς θα ζήσουμε πολύ δύσκολα. Ωστόσο η μαμά μου μας έλεγε ότι θα τρώμε όλη μέρα μερέντα και ότι θα περάσουμε πολύ ωραία [δάκρυα]. […] Η μαμά μου έβλεπε ότι δεν έχουμε μέλλον, όπως λέει και τώρα, στην Αλβανία, επειδή ζούσαμε σε ακραία φτώχεια. Επειδή είχε έρθει στην Ελλάδα έστω για λίγο, είχε δει πώς ζούνε οι άνθρωποι, επέμενε πάρα πολύ στο να φύγουμε, ο μπαμπάς μου δεν ήθελε ποτέ να φύγουμε. Και έδωσε μια πολύ σοβαρή μάχη για να μας πάρει από κει».
Αποκαλυπτική για την υλική ανισότητα που υπαγόρευσε το μεταναστευτικό κύμα της εποχής είναι η περιγραφή των αποδεικτικών στοιχείων του ελληνικού «πλούτου» που η μετανάστρια μητέρα έφερνε κατά καιρούς στο χωριό: «Αντικείμενα που για εμάς ήταν φοβερά και τρομερά. Τύπου ένα μπουκάλι ούζο 12, το μπουκάλι της χλωρίνης, μπουκάλια από τα απορρυπαντικά, εμείς τα είχαμε βάλει σε περίοπτη θέση στο σαλόνι μας και όταν ήρθε μετά στην Ελλάδα έβλεπα ότι αυτά που για εμάς ήταν φοβερά αντικείμενα, ήτανε απλά στα σκουπίδια και ήτανε συσκευασίες, ενώ εμείς, εγώ θυμάμαι να τα σκουπίζω σαν κάτι ιερό στο σπίτι, να τα κοιτάμε και να λέμε».
Η κοινωνική ένταξη των Αλβανών μεταναστών, μέσα στις τρεις δεκαετίες που ακολούθησαν το άνοιγμα των συνόρων, υπήρξε μια διαδικασία ταυτόχρονα συλλογική και ατομική. Για τις συνθήκες που την επέβαλαν, αλλά και τις παράπλευρες πτυχές αυτής της διαδικασίας, χαρακτηριστική είναι η αφήγηση μιας 32χρονης (σήμερα) δικηγόρου, που ήρθε στην Ελλάδα το 1994 σε ηλικία δύο χρόνων, στο μεταίχμιο μετανάστευσης και δεύτερης γενιάς, και την προηγούμενη δεκαετία εργάστηκε ως φιλόλογος στον ιδιωτικό τομέα:
«Σαν παιδί αντιλαμβανόμουν υποσυνείδητα, από τα βιώματά μου, ότι δεν πρέπει να διαφέρεις. Για να μπορέσεις να ενταχθείς, πρέπει να είσαι όμοιος με τους άλλους και σίγουρα η γλώσσα, η επικοινωνία, είναι το πρώτο πράγμα. Οπότε, από κει που μιλούσα αλβανικά, γιατί η πρώτη μου γλώσσα ήταν η αλβανική, σταδιακά άρχισα να μαθαίνω τα ελληνικά χωρίς προφορά, να βελτιώνω την προφορά μου διαρκώς, και καταλάβαινα ότι το πρώτο πράγμα [ήταν πως] έπρεπε να μιλήσω, μετά έπρεπε να μιλήσω χωρίς προφορά, μετά έπρεπε να αποτινάξω οτιδήποτε που θα θύμιζε Αλβανία από πάνω μου. Και όλον αυτό τον μηχανισμό τον κατάλαβα υποσυνείδητα. Δηλαδή έβλεπες ότι όσο διαφέρεις σε κοιτάνε περίεργα, οπότε άρχισα να παρατηρώ ότι όταν μιλούσα ελληνικά γινόμουν αποδεκτή, όταν ντυνόμουν όπως οι άλλοι γινόμουν πιο αποδεκτή. Οπότε καταλάβαινα ότι πρέπει να γίνεις όμοιος για να είσαι οκέι και ασφαλής».
Το μάθημα αυτό είχε αποκτηθεί κάθε άλλο παρά ανώδυνα: «Με τη βοήθεια των νονών μου, των ανθρώπων που με βάφτισαν στη συνέχεια, καταφέραμε να μπω στο νηπιαγωγείο. Και εκεί εγώ δεν ήξερα να μιλάω ελληνικά. Οπότε ξαφνικά δε μιλούσα καθόλου, ήμουν σιωπηλή, δεν ήξερα κανέναν. […] Και θυμάμαι πάντα καθόμουν στη γωνία, κάτω σκυμμένη και θυμάμαι κάπως λίγο να με κλοτσάνε τα άλλα παιδιά ή να με κοιτάνε περίεργα, να προσπαθούν να καταλάβουν τι είμαι, τι κάνω, να με χτυπάνε να μιλήσω, να αντιδράσω, να… δεν ξέρω. Πιστεύω όχι με κακία, αλλά για να καταλάβουν κι αυτά τι ήμουνα εγώ. Γιατί δεν ήμουν σαν τους άλλους».
Η διαδρομή από τις εφημερίδες-τραπεζομάντιλο στο κέτερινγκ, καταγεγραμμένη σ’ ένα από τα οικογενειακά άλμπουμ που εκτέθηκαν στον Ταύρο | Τ.ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
Από κει και πέρα, οι ρυθμοί της ένταξης ταυτίζονται σχεδόν με τα βιώματα μιας δύσκολης και σταδιακής κοινωνικής ανόδου που βίωνε και μια μερίδα παιδιών της ντόπιας εργατικής τάξης:
«Υπήρχε η αίσθηση ότι ακολουθούμε το ότι κάνουν οι άλλοι, αλλά όχι ακριβώς όπως το κάνουν οι άλλοι. Δηλαδή, προσπαθούμε να αντεπεξέλθουμε στην κοινωνία και σε αυτά που έχει θέσει η ελληνική κοινωνία, αλλά εκ των πραγμάτων δεν μπορούμε, αλλά το προσπαθούμε. Κι αυτό συνέβαινε σε πολλά πράγματα. […] Θυμάμαι, η συμμαθήτριά μου η Εύη κάθε χρόνο άλλαζε τσάντα. Εγώ δεν άλλαζα κάθε χρόνο, άλλαζα χρονιά παρά χρονιά. Εντάξει, εντέλει δεν με πήρε… θυμάμαι ότι ήθελα να αλλάζω σαν τα άλλα παιδιά τσάντα, τα ελληνόπουλα, γιατί υπήρχαν και παιδιά από την Αλβανία που δεν άλλαζαν καν τσάντα. Οπότε αντιλαμβανόμουν ότι ήμουνα σε μια μέση κατάσταση κι αυτό δε με στεναχωρούσε τόσο. […]
Οταν έβλεπα τις φωτογραφίες, παρατηρούσα την εξέλιξή μας από ένα πολύ βασικό πράγμα: από τα τραπεζομάντιλα. […] Υπήρχε πάντοτε η θέληση να είμαστε κανονικοί και να κάνουμε τα γλέντια όπως στην Αλβανία, στην κοινωνικοποίησή μας με το φαγητό μας, με το κρασάκι μας, με την μπίρα μας, αλλά μας έλειπαν βασικά αγαθά όπως το τραπεζομάντιλο. Οπότε είχαμε τις εφημερίδες να λειτουργούν σαν τραπεζομάντιλο. […] Σιγά σιγά αυτό εξελισσόταν. Οι εφημερίδες έγιναν τραπεζομάντιλο, το τραπεζομάντιλο σταδιακά άρχισε να γίνεται πιο καλό τραπεζομάντιλο, μετά όσο περνούσαν τα χρόνια εξελιχθήκαμε ακόμα περισσότερο, κάναμε γιορτές με catering, δηλαδή ανθρώπους που μας στήνανε πλέον τα τραπεζομάντιλα και τα τραπέζια […]. Και το φαγητό αντίστοιχα, από ελιές και τυρί και λίγο λουκάνικο ψητό, πήγαμε σε catering με φαγητά λίγο πιο εκλεπτυσμένα, από διάφορες κουζίνες».
Μυθολογία, Πολιτισμός, Πόλεις-κράτη, Τέχνες, Επιστήμες, Πόλεμοι και η μοναδική ιστορία των Αρχαίων Ελλήνων
Μια μοναδική εμπειρία για μικρούς έρχεται από τις 5 Οκτωβρίου
ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΓΟΥΔΙ
Σκηνοθεσία: Σωτήρης Τσαφούλιας
Ιστορική επιμέλεια: Θάνος Βερέμης
Επεξεργασία κειμένων: Επιστημονική ομάδα εκδόσεων Κάκτος
Καλλιτεχνικός Σύμβουλος: Μιχάλης Λαγκουβάρδος
Φωτισμοί: Γιώργος Τέλλος
Ο Σωτήρης Τσαφούλιας σκηνοθετεί και επιμελείται τη μεγαλύτερη παραγωγή θεματικού πάρκου που έγινε ποτέ για την Αρχαία Ελλάδα. Ένα εντυπωσιακό, διαδραστικό, θεματικό πάρκο, μια έκθεση για μικρούς και μεγάλους, αφιερωμένη στον Αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό.
Ένα ανεπανάληπτο οδοιπορικό στο παρελθόν υπό την ιστορική επιμέλεια του καταξιωμένου ιστορικού και ακαδημαϊκού Θάνου Βερέμη, αλλάκαι την επεξεργασία των κειμένων από την επιστημονική ομάδα των εκδόσεων Κάκτος που εκδίδουν την Αρχαία Ελληνική Γραμματεία.
Η μεγαλύτερη παραγωγή που έγινε ποτέ για την Αρχαία Ελλάδα είναι γεγονός και στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής της περιοδείας, μετά την τεράστια επιτυχία που σημείωσε η πρεμιέρα της στην Βουδαπέστη, επιστρέφει στη γενέτειρά της, την Αθήνα, στο Ολυμπιακό Κέντρο στο Γουδί (πίσω από το Badminton)!
Ένα μαγικό, διαδραστικό και εκπαιδευτικό ταξίδι στην αρχαιότητα για μικρούς και μεγάλους που θα έχουν την ευκαιρία να θαυμάσουν από κοντά, μέσα σε μια έκταση 1.500 m2, το μεγαλείο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και της μυθολογίας.
Ένα θεματικό πάρκο για την Αθήνα, τη Σπάρτη, τη Μακεδονία, την Τροία, τις Θερμοπύλες, τους Μεγάλους Φιλοσόφους, την Τέχνη, τις Επιστήμες, την Αρχιτεκτονική, τις Εφευρέσεις, την ιστορία των ελληνικών Μαθηματικών και Φυσικής, καθώς και πολλά άλλα.
Θαυμάστε από κοντά τα εντυπωσιακά αγάλματα του Άτλαντα, του Ηρακλή, της Αμαζόνας, του Αχιλλέα, του Λεωνίδα, του Μινώταυρου, του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του Δία, της θεάς Αθηνάς, αλλά και πελώριες κατασκευές όπως ο Δούρειος Ίππος και η Τριήρης, το πολεμικό πλοίο, με το οποίο η Αθήνα κυρίευσε σε όλη τη Μεσόγειο!
Αρχαίοι Φιλόσοφοι και Επιστήμονες «ζωντανεύουν» μέσα από εφαρμογές ΑΙ και μας μιλούν για τη ζωή και τα επιτεύγματά τους! Μια ευγενική παραχώρηση του μεταπτυχιακού εργαστηρίου του Πανεπιστημίου Columbia.
Μια υπερπαραγωγή της Placebo Events σε συνεργασία με τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ)που συγκεντρώνει για πρώτη φορά τις Αιγίδες δύο μεγάλων Υπουργείων: Παιδείας & Τουρισμού.
Δείτε τις μοναδικές εικόνες και το εντυπωσιακό video trailer
Η έκθεση “ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ” πραγματοποιεί και εκπαιδευτικά προγράμματα με την καθοδήγηση από εξειδικευμένο προσωπικό για σχολικές ομάδες Νηπιαγωγείου, Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου.
Στη διάρκεια των σχολικών επισκέψεων, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να επιλέξουν από τους παρακάτω τομείς της έκθεσης που τους ενδιαφέρουν. Πρωταρχικός μας στόχος είναι να προσφέρουμε στον κάθε μαθητή μια αξέχαστη εκπαιδευτική εμπειρία, τόσο μέσω της ξενάγησης στη διαδραστική έκθεση, όσο και μέσω των πειραμάτων. Η ξενάγηση μπορεί να προσαρμοστεί σε συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες, αλλά και ενδιαφέροντα των μαθητών.
Ελάτε να μάθουμε.. παρατηρώντας, αλλά και παίζοντας!
Η Ιστορία των Αρχαίων Ελληνικών Μαθηματικών, η εξέλιξη των μαθηματικών, οι εφαρμογές και οι επιρροές τους στον κόσμο.
▪ Κούπα Πυθαγόρα (πείραμα)
▪ O Νόμος της άνωσης / «Εύρηκα – Εύρηκα!»του Αρχιμήδη (πείραμα)
▪ Προτομές Φιλοσόφων & Πολιτικών Αρχηγών
▪ ΑΙ φιλοσόφων/ black box (ΑΙ προβολή από Πανεπιστήμιο Columbia που «ζωντανεύουν» τα πρόσωπα των Αρχαίων Φιλοσόφων με τις φωνές διάσημων ηθοποιών)
▪ Γερανός Ακρόπολης (πείραμα)
▪ Τροχαλία (πείραμα)
▪ Σφηνόπετρα (πείραμα)
▪ Πυραμίδα του Θαλή (πείραμα)
▪ Πυθαγόρειο Θεώρημα (πείραμα)
▪ Οδόμετρο - μετρητής δρόμων (πείραμα)
▪ Κοχλίας του Αρχιμήδη (πείραμα)
▪ Νερόμυλος (πείραμα)
▪ Κλεψύδρα (πείραμα)
▪ Κανάτα συμποσίου δίστομη (πείραμα)
▪ Κάτοπτρα Αρχιμήδη (πείραμα)
▪ Βαλλίστρα
▪ Αργαλειός (πείραμα)
▪ Πολιορκητική Μηχανή
ΤΟΜΕΑΣ 5 | Μυθολογία
▪ Ανάκτορο του Δία (κατασκευή ανάκτορο/ θρόνος/ άγαλμα 3m)
▪ 12 Θεοί του Ολύμπου (κατασκευή black light)
▪ Θεός Διόνυσος
▪ Σπηλιά Ήφαιστου (με performing Ηθοποιού)
▪ Μινώταυρος/ Λαβύρινθος/ Μίτος Αριάδνης
▪ Διπλός Πέλεκης
▪ Ο μύθος του Προμηθέα
▪ Μέδουσα
▪ Αμαζόνες
▪ Ηρακλής
▪ Ίκαρος & Δαίδαλος
ΤΟΜΕΑΣ 6 | Τρωϊκός Πόλεμος/Τροία
▪ Αχιλλέας
▪ Τρωικός Πόλεμος (wall mapping projection)
▪ Τείχη Τροίας
▪ Δούρειος ίππος (υπερ-κατασκευή 5m)
▪ Τείχος με οπλοστάσιο
ΤΟΜΕΑΣ 7 | Θέατρο
• Αρχαίο θέατρο
Το αρχαίο ελληνικό θέατρο στη σύγχρονη εκδοχή του (πλήρης το σκηνικό της παράστασης “Όρνιθες” που παρουσιάστηκε κ έσπασε κάθε ρεκόρ προσέλευσης φέτος στην Επίδαυρο, συμπεριλαμβανομένων κουστουμιών, μάσκες, κτλ)
