Στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Πολωνίας εισέβαλαν δυνάμεις καταστολής, καθώς διαμαρτυρίες ξέσπασαν μετά την ανακοίνωση της παύσης από τα καθήκοντά τους του προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Πολωνίας, Μπογκντάν Σφιεντσκόφσκι, και του αναπληρωτή του, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι.

Οι εξελίξεις αυτες έρχονται εν μέσω διαφωνιών που κρατούν εδώ και χρόνια αναφορικά με τη νομιμότητα της σύνθεσης του δικαστικού σώματος. Η τελευταία αυτή κίνηση, ωστόσο, προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση του δεξιού κόμματος της αντιπολίτευσης «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS), με τον αρχηγό του, Γιαροσλάβ Κατσίνσκι (Jarosław Kaczyński), να καταγγέλλει αυτό που χαρακτήρισε «επίθεση» κατά του δικαστηρίου.

Τι συμβαίνει στην Πολωνία

Το δικαστήριο αποφαινόταν συχνά υπέρ της υπεροχής της πολωνικής νομοθεσίας έναντι του δικαίου της ΕΕ, με αποτέλεσμα η Ευρωπαϊκή Ένωση να κατηγορήσει το ανώτατο δικαστήριο της Πολωνίας ότι βρισκόταν υπερβολικά κοντά στην εθνικιστική πολιτική εξουσία της εποχής.

Ο συντηρητικός πρόεδρος της χώρας, Κάρολ Ναβρότσκι (Karol Nawrocki), που υποστηρίζεται από το PiS και είναι στενός σύμμαχος του Ντόναλντ Τραμπ, άλλαξε πορεία με το αεροπλάνο του, ενώ κατευθυνόταν προς τη Σενεγάλη για επίσημη κρατική επίσκεψη, προκειμένου να επιστρέψει στη Βαρσοβία και να παρέμβει στην κρίση του δικαστηρίου το βράδυ της Παρασκευής.

Εκατοντάδες διαδηλωτές, μεταξύ των οποίων και βουλευτές της αντιπολίτευσης, συγκεντρώθηκαν έξω από το κτίριο για να εκφράσουν τη στήριξή τους στους δικαστές που τέθηκαν σε αναστολή. 

Η αστυνομία ανακοίνωσε ότι συνέλαβε τρία άτομα, αφού ορισμένοι διαδηλωτές πέρασαν τον φράχτη του δικαστηρίου και άλλοι πέταξαν αντικείμενα εναντίον των αστυνομικών.

Επεισόδιο του Ναβρότσκι με δικαστές

Λίγο πριν από τη 1 τα ξημερώματα του Σαββάτου (31/10), ο Ναβρότσκι εμφανίστηκε έξω από το δικαστήριο και πέρασε μέσα από τον αστυνομικό κλοιό. Σε βίντεο καταγράφεται ο πρόεδρος να έρχεται σε αντιπαράθεση με το προσωπικό ασφαλείας και άλλους δικαστές, προκειμένου να εξασφαλίσει την είσοδό του στο κτίριο. Μέχρι τις 4 τα ξημερώματα, τοπική ώρα, ο πρόεδρος παρέμενε εντός του κτιρίου.

Σε βίντεο που αναρτήθηκε στο διαδίκτυο, ο Ναβρότσκι ακούγεται να δηλώνει ότι οι κυβερνητικά διορισμένοι «δεν ήταν δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου».

Σε ανακοίνωση που διαβάστηκε εκ μέρους του έξω από το δικαστήριο στις 5 το πρωί, ο Ναβρότσκι επέκρινε «την παραβίαση της συνταγματικής τάξης της Πολωνίας», υποστηρίζοντας ότι «ένα συνταγματικό όργανο καταλήφθηκε διά της βίας». Παράλληλα, κάλεσε τις δυνάμεις ασφαλείας να αποχωρήσουν από τις εγκαταστάσεις.

Η πολυετής σύγκρουση

Η νέα αυτή σύγκρουση αναμένεται να εντείνει περαιτέρω την πόλωση στη χώρα, προετοιμάζοντας το έδαφος για μια δραματική πολιτική αναμέτρηση στις βουλευτικές εκλογές του επόμενου έτους, καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η λαϊκιστική δεξιά έχει πιθανότητες να επιστρέψει στην εξουσία στην Πολωνία.

Το δικαστήριο βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διαμάχης που ξεκίνησε το 2015, όταν η απερχόμενη κεντρώα κυβέρνηση και η επερχόμενη δεξιά κυβέρνηση προχώρησαν, σε σύντομο χρονικό διάστημα, σε αμφιλεγόμενες από νομική άποψη κινήσεις, επιχειρώντας να διαμορφώσουν τη σύνθεση του δικαστηρίου με πρόσωπα της επιλογής τους.

Η διαμάχη γύρω από τους διορισμούς παρέλυσε τη λειτουργία του δικαστηρίου, σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδίδει ο Guardian. Ακολούθησαν νέες προσπάθειες αποδυνάμωσής του κατά τη διάρκεια των οκτώ ετών διακυβέρνησης του PiS, μιας περιόδου αυταρχικής διακυβέρνησης, η οποία σημαδεύτηκε από συγκρούσεις με την ΕΕ σχετικά με το κράτος δικαίου.

Από την επιστροφή του στην εξουσία το 2023, ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ (Donald Tusk), έχει δεσμευτεί επανειλημμένα να ανατρέψει τις αμφιλεγόμενες μεταρρυθμίσεις, επιδιώκοντας την αποκατάσταση των σχέσεων με τις Βρυξέλλες, ενώ παράλληλα αρνείται να αναγνωρίσει τη νομιμότητα του δικαστηρίου υπό τη σημερινή του μορφή.

Ωστόσο, οι προσπάθειές του έχουν προσκρούσει σε προέδρους που πρόσκεινται στην αντιπολίτευση, οι οποίοι αξιοποίησαν το δικαίωμα αρνησικυρίας τους (βέτο), καθώς και τις ευρείες ερμηνείες των προεδρικών αρμοδιοτήτων, για να μπλοκάρουν τις μεταρρυθμίσεις.

Η τελευταία εξέλιξη της υπόθεσης

Στην τελευταία εξέλιξη της υπόθεσης, φέτος, ο Ναβρότσκι, ο οποίος κέρδισε απροσδόκητα τις περσινές προεδρικές εκλογές απέναντι στον υποψήφιο του Τουσκ, αρνήθηκε να ορκίσει πέντε δικαστές που είχαν εκλεγεί από το σημερινό κοινοβούλιο, περιπλέκοντας ακόμη περισσότερο τη νομική κατάσταση.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η Συμβουλευτική Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης για το κράτος δικαίου, η Επιτροπή της Βενετίας, δήλωσε ότι η άρνηση του προέδρου δεν θα πρέπει να εμποδίσει τους δικαστές να αναλάβουν τα καθήκοντά τους.

Το βράδυ της Παρασκευής, ομάδα δικαστών που είχαν εκλεγεί από την κυβερνητική πλειοψηφία προχώρησε στην αναστολή καθηκόντων του Σβιεντσκόφσκι, πρώην υπουργού επί κυβέρνησης PiS, αναλαμβάνοντας παράλληλα τον διαδικαστικό έλεγχο του δικαστηρίου.

Η Άννα Κορβίν-Πιοτρόφσκα (Anna Korwin-Piotrowska), μία από τους πέντε δικαστές που δεν αναγνωρίστηκαν από τον Ναβρότσκι, δήλωσε ότι ανέλαβε την κορυφαία θέση, επικαλούμενη τη μεγαλύτερη δικαστική εμπειρία της.

Οι ειδικοί εμφανίζονται βαθιά διχασμένοι ως προς τη νομιμότητα της αναστολής του δικαστή. Ο Μάρτσιν Μάτσακ (Marcin Matczak), διακεκριμένος νομικός και έντονος επικριτής του PiS, δήλωσε ότι «δεν πίστευε ποτέ πως θα έφτανε στο σημείο να υπερασπίζεται» τον Σβιεντσκόφσκι, ωστόσο θεωρεί ότι η νομική βάση για την αναστολή του «δεν υφίσταται».

Σε ξεχωριστή εξέλιξη, ο υπουργός Δικαιοσύνης, Βάλντεμαρ Ζούρεκ (Waldemar Żurek), ανακοίνωσε ότι ζήτησε την άρση της νομικής ασυλίας του Σβιεντσκόφσκι και του αναπληρωτή προέδρου Σοχανσκι, προκειμένου να ασκηθεί ποινική δίωξη σε βάρος τους για παρεμπόδιση της λειτουργίας του δικαστηρίου.

Παρά τις επικρίσεις, ο Τουσκ επέμεινε ότι «η αποκατάσταση του κράτους δικαίου αποτελεί καθήκον μας».

«Ύστερα από χρόνια ανομίας επί διακυβέρνησης του PiS, πρόκειται για μια δύσκολη διαδικασία, μερικές φορές επώδυνη, η οποία απαιτεί αποφασιστική δράση. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος», υποστήριξε.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, είχε δεσμευτεί ότι «το δικαστήριο θα αρχίσει να λειτουργεί σύμφωνα με το Σύνταγμα, είτε αρέσει σε κάποιους είτε όχι».

Ο υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας, Ράντοσλαβ Σικόρσκι (Radosław Sikorski), δήλωσε σε δημοσιογράφους, στο περιθώριο της συνόδου της G20 στην Ατλάντα, ότι «το Συνταγματικό Δικαστήριο πολιτικοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της προηγούμενης κυβέρνησης».

«Αυτό που συμβαίνει έχει ως στόχο να επιτρέψει στην πλειοψηφία των νομίμως εκλεγμένων δικαστών να επαναφέρουν τη λειτουργία του δικαστηρίου», ανέφερε.

«Πραξικόπημα»

Ηγέτες της αντιπολίτευσης, καθώς και ο λογαριασμός του δικαστηρίου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι προχώρησε σε δικαστικό «πραξικόπημα». Αρκετές προσωπικότητες της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς, μεταξύ των οποίων ο Βρετανός Νάιτζελ Φάρατζ, η Λιζ Τρας και ο Ολλανδός Γκερτ Βίλντερς, καταδίκασαν επίσης την κίνηση.

Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Πολωνία, Τομ Ρόουζ, έγραψε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X:

«Τα γεγονότα που εκτυλίσσονται απόψε […] είναι εξαιρετικά σοβαρά».

«Οι δύο πλευρές παρουσιάζουν εντελώς διαφορετικές εκδοχές για το τι συνέβη και για ποιον λόγο», ανέφερε. «Όποια κι αν είναι τελικά τα πραγματικά περιστατικά, η συγκέντρωση χιλιάδων ανθρώπων έξω από το δικαστήριο καθιστά μια ήδη επικίνδυνη κατάσταση ακόμη πιο εκρηκτική. Το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται η Πολωνία είναι μια αντιπαράθεση που θα ξεφύγει από τον έλεγχο και θα εξελιχθεί σε κάτι πολύ χειρότερο».

Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ταϊλάνδης καθαίρεσε σήμερα την πρωθυπουργό Παετονγκτάρν Σιναουάτρα και το υπουργικό συμβούλιό της λόγω των χειρισμών της στις εντάσεις ανάμεσα στη χώρα της και τη γειτονική Καμπότζη. 

Στην ετυμηγορία τους οι εννέα δικαστές εκτίμησαν πως παραβίασε τους ηθικούς κανόνες που απαιτούνται από μία πρωθυπουργό κατά την τηλεφωνική συνομιλία που είχε τον Ιούνιο με τον πρώην ηγέτη της Καμπότζης Χουν Σεν, η οποία διέρρευσε στο διαδίκτυο.

Πριν από μία εβδομάδα, ο πατέρας της Παετονγκτάρν, ο Τακσίν Σιναουάτρα, απαλλάχθηκε από τις κατηγορίες στη δίκη του για δυσφήμιση του βασιλιά. Ο 76χρονος δισεκατομμυριούχος πρώην πρωθυπουργός διέτρεχε τον κίνδυνο να καταδικαστεί σε φυλάκιση έως 15 ετών εφόσον κρινόταν ένοχος.

Η Παετονγκτάρν Σιναουάτρα γίνεται το τρίτο μέλος της οικογένειάς της που εγκαταλείπει την ηγεσία της κυβέρνησης μετά τον πατέρα της και τη θεία της Γινγκλούκ, που αμφότεροι ανατράπηκαν από στρατιωτικά πραξικοπήματα.

Το Συνταγματικό Δικαστήριο είχε αποπέμψει επίσης τον προκάτοχό της Σρέτα Ταβισίν πριν από έναν χρόνο.

Η Τζιραπόρν Σιντουπράι, που πρόσκειται στην Παετονγκτάρν, δήλωσε σήμερα, πριν από την ανακοίνωση της ετυμηγορίας, ότι η τελευταία είναι σε καλή κατάσταση.

Η Παετονγκτάρν Σιναουάτρα κατηγορούνταν ότι παραβίασε τα ηθικά πρότυπα που πρέπει βάσει του Συντάγματος να πληροί η επικεφαλής της κυβέρνησης κατά την τηλεφωνική συνδιάλεξη με τον πρωθυπουργό της Καμπότζης Χουν Σεν.

Η τηλεφωνική σύσκεψη, που καταγράφηκε και μεταδόθηκε εν αγνοία της ηγέτιδας της Ταϊλάνδης, έλαβε χώρα τον Ιούνιο ενώ η Μπανγκόκ και η Πνομ Πενχ είχαν εμπλακεί σε ένα μπρα ντε φερ μετά τον θάνατο ενός Καμποτζιανού στρατιώτη, στα τέλη Μαΐου, έπειτα από ανταλλαγή πυρών με τον στρατό της Ταϊλάνδης σε διαφιλονικούμενη περιοχή των συνόρων.

Το συντηρητικό κόμμα Bhumjaithai εγκατέλειψε τότε τον συνασπισμό που είχε σχηματίσει με το κόμμα Pheu Thai κατηγορώντας τη Σιναουάτρα ότι υπήρξε πολύ φιλοφρονητική απέναντι στον Χουν Σεν.

Η υπόθεση είχε προκαλέσει πολιτική κρίση και είχε αποτέλεσμα να ξεσπάσουν νέες εντάσεις ανάμεσα στην Ταϊλάνδη και την Καμπότζη. Πέντε ημέρες ένοπλων συγκρούσεων είχαν αποτέλεσμα τον Ιούλιο τον θάνατο 40 ανθρώπων και τη φυγή τουλάχιστον άλλων 300.000 από τα σπίτια τους.

Η Παετονγκτάρν Σιναουάτρα κατέθεσε στο πλαίσιο της δίκης της στις 21 Αυγούστου, ανήμερα των 39ων γενεθλίων της.

Εδώ και 20 χρόνια περίπου, η πολιτική στην Ταϊλάνδη σημαδεύεται από μια μάχη ανάμεσα στην οικογένεια Σιναουάτρα και τη συντηρητική ελίτ, που θεωρεί ότι η πρώτη συνιστά απειλή για την παραδοσιακή κοινωνική τάξη του βασιλείου της Ταϊλάνδης.

Η καθαίρεση της Παετονγκτάρν Σιναουάτρα μπορεί να βυθίσει τη χώρα σε πολιτική παράλυση, καθώς δεν υπάρχει κανένας φυσικός υποψήφιος που να φαίνεται ότι μπορεί να λάβει τη σκυτάλη για τον πρωθυπουργικό θώκο.

Το κόμμα της, το Pheu Thai, ηγείται ενός εύθραυστου και ασταθούς συνασπισμού στο Κοινοβούλιο.

Βάσει του Συντάγματος της Ταϊλάνδης, μόνο όσοι κατέβηκαν επίσημα ως υποψήφιοι πρωθυπουργοί στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές του 2023 μπορούν να εκλεγούν.

Όμως, από τα εννέα πρόσωπα που είχαν προταθεί αρχικά από τα κυριότερα κόμματα το 2023, τα τέσσερα δεν μπορούν ήδη να εκλεγούν ενώ οι ενδεχόμενες υποψηφιότητες των άλλων πέντε συναντούν προσκόμματα για διάφορους λόγους.

Η διεξαγωγή νέων εκλογών μπορεί να φαίνεται ως λύση, όμως δεν είναι σαφές αν ο νυν προσωρινός πρωθυπουργός Πουμτάμ Βετσαγιατσάι, που είχε αρνηθεί μέχρι τώρα να αναφερθεί στο ενδεχόμενο αποπομπής της Παετονγκτάρν Σιναουάτρα, θα προκηρύξει εκλογές ή αν μόνο ένας πρωθυπουργός που έχει εγκριθεί από το Κοινοβούλιο έχει το δικαίωμα να το κάνει.

«Ενήργησα προς το συμφέρον της χώρας»

Η Παετονγκτάρν Σιναουάτρα, δήλωσε σήμερα ότι προσπάθησε να κάνει το καλύτερο για τη χώρα κατά την τηλεφωνική συνδιάλεξη που είχε με τον Χουν Σεν, τον πρώην πρωθυπουργό της Καμπότζης, που οδήγησε στην καθαίρεσή της.

«Οι προθέσεις μου ήταν προς το συμφέρον της χώρας, όχι για προσωπικό μου όφελος, αλλά για τη ζωή των ανθρώπων, αμάχων και στρατιωτών», δήλωσε στους δημοσιογράφους μετά την καθαίρεσή της από το Συνταγματικό Δικαστήριο που έκρινε ότι παρέβη τα ηθικά πρότυπα που πρέπει να πληροί ο πρωθυπουργός κάνοντας αυτήν την τηλεφωνική συνδιάλεξη, η καταγραφή της οποίας διέρρευσε στο διαδίκτυο.

«Η σημερινή ετυμηγορία προκάλεσε μια αλλαγή στην πολιτική της Ταϊλάνδης, όλοι πρέπει να βοηθήσουμε, όλες οι πλευρές, κυβέρνηση και αντιπολίτευση, λαός, όλοι μας πρέπει να εργαστούμε από κοινού προκειμένου να οικοδομήσουμε πολιτική σταθερότητα και να διασφαλίσουμε ότι δεν θα υπάρξει άλλο σημείο καμπής», είπε στους δημοσιογράφους.

Στο μεταξύ, ο ηγέτης του κυριότερου κόμματος της αντιπολίτευσης στην Ταϊλάνδη δήλωσε ότι ο επόμενος πρωθυπουργός της χώρας πρέπει να διαλύσει το Κοινοβούλιο εντός των προσεχών τεσσάρων μηνών.

Ο Ναταπόνγκ Ρουενγκπανιαουούτ δήλωσε στους δημοσιογράφους πως το κόμμα δεν θα συμμετάσχει σε καμία κυβέρνηση, αλλά θα υποστηρίξει οποιοδήποτε άλλο κόμμα επιδιώξει να σχηματίσει κυβέρνηση εφόσον τηρηθούν ορισμένες προϋποθέσεις, περιλαμβανομένης μιας κίνησης για αλλαγή του Συντάγματος πριν από τις επόμενες εκλογές.

Αξιωματούχος του κόμματος Bhumjaithai της Ταϊλάνδης δήλωσε από την πλευρά του ότι θα διεξαγάγουν συνομιλίες με το αντιπολιτευόμενο Λαϊκό Κόμμα, μετά την καθαίρεση της πρωθυπουργού Παετονγκτάρν Σιναουάτρα.

Ο ηγέτης του Bhumjaithai Ανουτίν Τσαρνβιρακούλ είναι μεταξύ των πέντε υποφηφίων που θα μπορούσαν να γίνουν πρωθυπουργοί με βάση το ισχύον Σύνταγμα.

Τέλος, το κόμμα Pheu Thai θα ονομάσει τον Τσαϊκάσεμ Νιτισίρι ως υποψήφιό του για την πρωθυπουργία, όπως δήλωσε κομματικός αξιωματούχος.

Ο 77χρονος Τσαϊκάσεμ είναι δικηγόρος και πρώην γενικός εισαγγελέας με μακρά νομική σταδιοδρομία στον γραφειοκρατικό μηχανισμό προτού αναλάβει υπουργός Δικαιοσύνης το 2013.

«Θα έχουμε σύντομα νέο πρωθυπουργό»

Ο κυβερνών συνασπισμός στην Ταϊλάνδη παραμένει ενωμένος και το κόμμα Pheu Thai είναι βέβαιο ότι θα σχηματίσει κυβέρνηση και θα παραμείνει στο κέντρο του συνασπισμού, δήλωσε σήμερα ο ασκών χρέη πρωθυπουργού της χώρας, έπειτα από την καθαίρεση της πρωθυπουργού από το Συνταγματικό Δικαστήριο.

Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου δίπλα σε αρκετούς ηγέτες του συνασπισμού, ο ασκών χρέη πρωθυπουργού Πουμτάμ Βετσιατσάι, μέλος του κόμματος Pheu Thai, δήλωσε πως ένας υποψήφιος για την πρωθυπουργία θα ονομαστεί το ταχύτερο δυνατό.

Δεν κατονόμασε κάποιον συγκεκριμένο υποψήφιο, όμως αξιωματούχος του κόμματος δήλωσε νωρίτερα πως το Pheu Thai θα ονομάσει τον 77χρονο Τσαϊκάσεμ Νιτσίρι, πρώην γενικό εισαγγελέα.

Αναδημοσίευση από τον ιστότοπο της κυπριακής εφημερίδας "Φιλελεύθερος".

Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ταϊλάνδης αποφάσισε ότι η εκλογική αναμέτρηση η οποία έχει προγραμματιστεί για τις 2 Φεβρουαρίου θα μπορούσε νομικά να αναβληθεί.