Μετά τις κινητοποιήσεις στην Ισπανία για τη στεγαστική κρίση, και οι Πορτογάλοι ετοιμάζονται να βγουν στους δρόμους, διαμαρτυρόμενοι για τα υψηλά ενοίκια και την αύξηση του κόστους ζωής.
Σήμερα, Σάββατο 10 Οκτωβρίου, διαδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν σε πέντε πόλεις της χώρας, με τη συμμετοχή περίπου 40 συλλογικοτήτων που ζητούν προσιτή στέγη και μέτρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας.
«Ζούμε δουλεύοντας και εξαντλούμαστε για να καταφέρουμε να φτάσει ο μισθός μέχρι το τέλος του μήνα, να καλύψουμε την αύξηση στις τιμές των καυσίμων και τα βασικά έξοδα, αλλά και να μη χάσουμε το σπίτι μας», αναφέρουν οι διοργανωτές σε ανάρτησή τους στο Instagram.
Η αύξηση του κόστους ζωής και των ενοικίων επιβαρύνει ολοένα περισσότερο τα νοικοκυριά στην Πορτογαλία. «Είναι αδύνατο να ζεις σε μια χώρα όπου το ενοίκιο απορροφά τον μισό μισθό και ο υπόλοιπος ξοδεύεται σε βασικά αγαθά», αναφέρουν οι διοργανωτές των κινητοποιήσεων.
Στις περίπου 40 συλλογικότητες που συμμετέχουν στις διαδηλώσεις περιλαμβάνονται συνδικάτα και οργανώσεις που δραστηριοποιούνται σε θέματα ισότητας των φύλων, δικαιώματος στη στέγαση, κλιματικής δράσης και κοινωνικής ένταξης.
Οι συλλογικότητες επικρίνουν την κυβερνητική διαχείριση της στεγαστικής κρίσης και ζητούν «μεγαλύτερο έλεγχο στις τιμές των βασικών αγαθών και των καυσίμων», καθώς και μέτρα για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, σύμφωνα με την εφημερίδα Correio da Manhã.
Νέα πρόταση νόμου για τις μισθώσεις από το κοινοβούλιο της Πορτογαλίας
Την ίδια ώρα, το κοινοβούλιο ενέκρινε πρόσφατα επί της αρχής νέα πρόταση νόμου για τις μισθώσεις. Εφόσον προχωρήσει, θα επιτρέπει, μεταξύ άλλων, την αύξηση των ενοικίων χωρίς νομικά καθορισμένο όριο. Μέχρι σήμερα, το σχετικό όριο ήταν 2% σε σχέση με το προηγούμενο ενοίκιο.
Η πρόταση προβλέπει επίσης ότι η διαδικασία λύσης μιας μίσθωσης λόγω μη καταβολής ενοικίου θα μπορεί να επισπεύδεται, από τους τρεις στους δύο μήνες, ενώ ενδέχεται να καταργηθεί και το όριο στις εγγυήσεις. Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε κυρίως χάρη στη στάση του Chega, του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης, το οποίο επέλεξε να απέχει από την ψηφοφορία.
«Δεν αντέχουμε άλλο την αύξηση των τιμών στα καύσιμα, στα ενοίκια και στα σούπερ μάρκετ. Είναι ώρα να βγούμε στους δρόμους», γράφει ένας χρήστης στο Instagram. Ο ίδιος καλεί σε κινητοποιήσεις ανάλογες με εκείνες στη Γαλλία, όπου φοιτητές και καθηγητές διαδηλώνουν, αλλά και στην Ισπανία, όπου έχουν πραγματοποιηθεί κατασκηνώσεις διαμαρτυρίας για τη στεγαστική κρίση.
Την Πέμπτη, χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν στη Μαδρίτη και σε άλλες περιοχές της Ισπανίας, διεκδικώντας το δικαίωμα στη στέγαση. Οι κινητοποιήσεις ήταν αφιερωμένες και στη μνήμη της 87χρονης Maricarmen Abascal, η οποία έγινε σύμβολο του αγώνα για την πρόσβαση σε προσιτή κατοικία, μετά την έξωσή της από το σπίτι όπου ζούσε για περισσότερα από 70 χρόνια.
Η ηλικιωμένη είχε μεταφερθεί στο νοσοκομείο μετά την έξωσή της και πέθανε στις 7 Οκτωβρίου, χωρίς να προλάβει να επιστρέψει στο σπίτι της, παρά τη συμφωνία που είχε επιτευχθεί για την επιστροφή της. Ο θάνατός της αναζωπύρωσε τις διαμαρτυρίες κατά των εξώσεων και υπέρ του δικαιώματος στη στέγαση.
Οι κινητοποιήσεις στην Πορτογαλία αρχίζουν το Σάββατο από το Φουνσάλ, στη Μαδέρα, στις 11:00 τοπική ώρα. Θα ακολουθήσουν διαδηλώσεις στο Αβέιρο στις 15:30 και στο Πόρτο, στην Μπράγκα και στη Λισαβόνα στις 17:00.
Με σύνταξη 1.400 ευρώ, η γυναίκα δεν σταμάτησε ποτέ να πληρώνει το ενοίκιο, το οποίο ήταν παλαιού τύπου, καθώς και τους λογαριασμούς της: συνολικά περίπου 500 ευρώ τον μήνα. Το 2020, οι ιδιοκτήτες τής είπαν ότι έπρεπε να εγκαταλείψει το διαμέρισμα, επειδή το συμβόλαιο είχε ήδη μεταβιβαστεί δύο φορές, πρώτα στη μητέρα της -η οποία, εξαιτίας ενός νόμου της εποχής του Φράνκο, δεν εμφανιζόταν ως ιδιοκτήτρια- και στη συνέχεια στην ίδια.
Από τότε επιχείρησαν τέσσερις φορές να την απομακρύνουν. Δεν έγινε δεκτή καμία από τις προτάσεις που έγιναν είτε για την κάλυψη της διαφοράς του ενοικίου -της ζητούσαν 1.600 ευρώ- είτε για την αγορά του διαμερίσματος.
Η έξωση προκάλεσε μαζική οργή σε ολόκληρη την Ισπανία και η Μαρικάρμεν έγινε σύμβολο των διαδηλώσεων για τη στεγαστική κρίση στη χώρα, με αποτέλεσμα, ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ να δεσμευθεί για μέτρα ανακούφισης στον τομέα της στέγασης.
Ισπανία: Πέθανε η 87χρονη Μαρικάρμεν - «Αγωνιστείτε, συνεχίστε να αγωνίζεστε για ό,τι σας ανήκει»
Στην ανακοίνωση, την οποία υπογράφουν η οικογένεια και η δικηγόρος της, υπενθυμίζεται ότι παρέμενε στο νοσοκομείο από την ημέρα της έξωσης. «Παρότι επιτεύχθηκε μια ιστορική συμφωνία που θα της επέτρεπε να επιστρέψει στο σπίτι της, αυτή η λύση ήρθε πολύ αργά», αναφέρουν.
Οι υπογράφοντες θεωρούν ότι όσα συνέβησαν μετά την έξωσή της -μαζικές διαδηλώσεις, κατασκηνώσεις στις πλατείες, πρόωρες εκλογές και προκήρυξη γενικής απεργίας- αποτελούν «σημείο καμπής στην ιστορία αυτής της χώρας», προειδοποιούν όμως ότι «το τίμημα για να φτάσουμε έως εδώ ήταν υπερβολικά υψηλό».
Την αποχαιρετούν με την έκκληση που η ίδια τους επαναλάμβανε: «Αγωνιστείτε, συνεχίστε να αγωνίζεστε για ό,τι σας ανήκει». Χάρη στην κοινωνική πίεση, για πρώτη φορά στην Ισπανία ένας άνθρωπος που είχε υποστεί έξωση βρέθηκε πολύ κοντά στο να επιστρέψει στο σπίτι του, αφού η ιδιοκτήτρια εταιρεία δέχθηκε να υπογράψει νέο συμβόλαιο ενοικίασης, γράφει η ισπανική εφημερίδα El País.
Παρόλα αυτά, η έξωση και οι προηγούμενες προσπάθειες απομάκρυνσής της είχαν επιβαρύνει σημαντικά τη Μαρίκαρμεν, η οποία τα τελευταία χρόνια μπορούσε να μετακινείται μόνο με αναπηρικό αμαξίδιο και χρειαζόταν βοήθεια για τις καθημερινές της δραστηριότητες. Είχε πίσω της σχεδόν επτά χρόνια δικαστικών διαδικασιών προκειμένου να παραμείνει στο σπίτι της.
Τους τελευταίους μήνες, η σωματική της κατάσταση είχε επιδεινωθεί. Είχε χάσει μυϊκή μάζα, δυσκολευόταν να φάει και έλεγε ότι ακόμη και η φωνή της είχε αλλάξει. «Με έχει επηρεάσει σε όλα. Εγώ τώρα δεν είμαι εγώ», είχε πει δύο ημέρες πριν εγκαταλείψει το σπίτι της.
Η 87χρονη είχε ήδη μετατραπεί σε σύμβολο, τόσο στην Ισπανία όσο και σε άλλα μέρη του κόσμου. Ακόμη και μακριά από το σπίτι της, ενθάρρυνε τους πολίτες να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους.
«Θα ήθελα να είμαι εκεί μαζί σας, να σας συνοδεύω στον αγώνα σας, αλλά δεν έχω αυτή την τύχη. Γι' αυτό, από εδώ σας ζητώ όλους να έχετε κουράγιο. Αγωνιστείτε, υπερασπιστείτε ό,τι σας ανήκει και, σας παρακαλώ, να προσέχετε. Συνεχίστε να κατασκηνώνετε για όσο αντέχει το σώμα σας», είχε πει στους διαδηλωτές από το νοσοκομείο, όπου πέρασε αρκετές ημέρες εξαντλημένη μετά την έξωση.
Χιλιάδες άνθρωποι, εξοργισμένοι, διαδήλωναν στη Μαδρίτη και στη συνέχεια σε άλλες ισπανικές πόλεις, κοινοποιώντας τα βίντεό της και κρατώντας πλακάτ με συνθήματα για εκείνη και κάθε άνθρωπο που έχει βρεθεί στη θέση της.
Η ιστορία της Μαρικάρμεν από την Ισπανία
Όλοι την αποκαλούσαν Μαρίκαρμεν, όμως το πλήρες όνομά της ήταν Μαρία δελ Κάρμεν Αμπασκάλ. Το 1956 ο πατέρας της νοίκιασε το διαμέρισμα στη συνοικία Ίμπιθα και εκείνη πέρασε εκεί σχεδόν ολόκληρη τη ζωή της, μαζί με τη μητέρα και τον αδελφό της.
Σπούδασε στενογραφία, δακτυλογραφία και γραμματειακή υποστήριξη, εργάστηκε επί 34 χρόνια ως γραμματέας του διοικητικού συμβουλίου μιας φαρμακευτικής εταιρείας και συνταξιοδοτήθηκε το 1998.
Όπως έλεγε, όταν σταμάτησε να εργάζεται, η καθημερινότητά της δεν άλλαξε πολύ. Ξυπνούσε στις εννέα, της άρεσε να περπατά στη γειτονιά, να ψωνίζει από το κρεοπωλείο της γωνίας και να φροντίζει τα αντικείμενα που γέμιζαν το σπίτι της: πίνακες, συλλεκτικά αντικείμενα από το τραπεζάκι του τσαγιού της και πορσελάνες.
«Έχω δουλέψει σε όλη μου τη ζωή», έλεγε με υπερηφάνεια. Με την ίδια υπερηφάνεια έδειχνε τις ασπρόμαυρες οικογενειακές φωτογραφίες της, ένα από τα λίγα πράγματα που πήρε μαζί της στο νοσοκομείο όταν εκδιώχθηκε από το σπίτι της.
«Θα αγωνιστώ μέχρι το τέλος», έλεγε ξανά και ξανά σε όλες τις συνεντεύξεις της. Επίμονη και μερικές φορές σκληρή, η Μαρικάρμεν έδειχνε κάθε φορά πόσο αποφασισμένη ήταν να αγωνιστεί μέχρι και τις τελευταίες ημέρες της, όταν πια δεν είχε δυνάμεις. Η ισπανική εφημερίδα αναφέρει ότι μέχρι και λίγο πριν φύγει από τη ζωή, η Μαρικάρμεν ζητούσε από την «οικογένειά» της, όπως αποκαλούσε το Συνδικάτο Ενοικιαστριών, να αγωνιστούν για εκείνη.
Εξελίξεις έφερε το κίνημα κατά της στεγαστικήςκρίσης που πήρε μεγάλες διαστάσεις μετά την έξωση στην 87χρονη Μαρικάρμεν Αμπασκάλ και την αντίδραση χιλιάδων Ισπανών που βγήκαν μαζικά στους δρόμους, αρχικά για να τη στηρίξουν και στη συνέχεια για να διαμαρτυρηθούν για τα υψηλά ενοίκια.
ΟΠέδροΣάντσεθ ανακοίνωσε σε διάγγελμα του πρόωρες εκλογές που θα πραγματοποιηθούν στις 29 Νοεμβρίου, αρκετά νωρίτερα δηλαδή από το προγραμματισμένο που ήταν για το καλοκαίρι του 2027.
Προηγήθηκε η καταψήφιση στη Βουλή από τα κόμματα της αντιπολίτευσης δύο έκτακτων διαταγμάτων που προώθησε η κυβέρνηση με στόχο τη διευθέτηση ενός εκ των σημαντικότερων προβλημάτων που απασχολούν τους Ισπανούς.
Το καταλανικόκόμμα Junts καταψήφισε και τις δύο ρυθμίσεις, ενώνοντας τις ψήφους του με εκείνες του Λαϊκού Κόμματος (PP) και του Vox, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση είχε διαπραγματευτεί με τους Καταλανούς αυτονομιστές μέρος του περιεχομένου των μέτρων.
Το πολιτικό αδιέξοδο προκάλεσε διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα. Χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, απαιτώντας λύσεις στην ολοένα και εντονότερη στεγαστική κρίση.
Όπως είπε στο διάγγελμά του ο Σάντσεθ, εκτιμά ότι η κυβέρνησή του θα λάβει έμπρακτα τη στήριξη του ισπανικού λαού με μια ευρύτερη πλειοψηφία. Παράλληλα, δεν δίστασε να επιτεθεί στην αντιπολίτευση την οποία χαρακτήρισε ως χειρότερη στην ιστορία της χώρας.
«Το μέλλον εξαρτάται πλέον από εσάς. Ο κόσμος διανύει μια πολύ περίπλοκη εποχή και παρά τα λάθη μας, είμαστε εδώ για να κάνουμε περισσότερα αλλά για να γίνει αυτό χρειαζόμαστε ευρύτερη πλειοψηφία. Η Ισπανία πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί προπύργιο ανοιχτής κοινωνίας και κοινωνικής δικαιοσύνης, ένα «παγκόσμιο σημείο αναφοράς για την ειρήνη, τον φεμινισμό και την ευημερία».
H Ισπανία αντιμετωπίζει μια αυξανόμενη κρίση προσιτής στέγασης, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να μένουν σε τροχόσπιτα, ιδίως σε τουριστικές περιοχές όπως στη Μαγιόρκα. Η κυβέρνηση πρότεινε νέα μέτρα που περιορίζουν τους ξένους αγοραστές. Αλλά οι ειδικοί εκτιμούν ότι αυτά αδυνατούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την έλλειψη ή να μειώσουν το κόστος στέγασης.
Στην Ισπανία συμβαίνει κάτι παρόμοιο με το φαινόμενο που εκδηλώθηκε τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα: Στην προσπάθεια προσέλκυσης ξένων αγοραστών-επενδυτών στο real estate, με τη θέσπιση διευκολυντικών νόμων, οι τιμές στα ενοίκια και στην αγορά σπιτιού εκτοξεύονται κατακόρυφα και δυσανάλογα με την αγοραστική δύναμη του μέσου μισθωτού.
Στις 13 Ιανουαρίου, ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε μια πρόταση για επιβολή φόρου 100% σε κατοικίες που αγοράζονται από πολίτες τρίτων χωρών που δεν διαμένουν στην Ισπανία, καθώς και αύξηση των φόρων στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Μια εβδομάδα αργότερα, προχώρησε σε ένα ακόμα πιο ακραίο μέτρο: Πρότεινε την πλήρη απαγόρευση της αγοράς ακινήτων από υπηκόους τρίτων χωρών που δεν είναι κάτοικοι της ΕΕ. Τα πιθανά μέτρα θα επηρέαζαν, για παράδειγμα, πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου ή των ΗΠΑ που επιθυμούν να αγοράσουν εξοχικό σπίτι στην Ισπανία.
Οι προτάσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η αγορά κατοικίας της Ισπανίας δέχεται έντονες πιέσεις σε ορισμένες περιοχές. Ενώ η οικονομία αναπτύσσεται και η ανεργία μειώνεται, η ζήτηση για κατοικίες αυξάνεται, ιδίως σε πόλεις όπως η Μαδρίτη και η Βαρκελώνη.
Οι δυνητικοί αγοραστές και ενοικιαστές αντιμετωπίζουν σοβαρή έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών, και όσες είναι διαθέσιμες είναι συχνά σε τιμές απρόσιτες για τους μέσους μισθούς. Στις δημοφιλείς παραθαλάσσιες περιοχές, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις και οι δεύτερες κατοικίες ανεβάζουν επίσης τις τιμές και εκτοπίζουν τους ντόπιους από την αγορά.
Ωστόσο, η βασική αιτία της κρίσης της προσιτής στέγασης δεν είναι οι ξένοι αγοραστές αλλά η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών. Το κλειδί για την επίλυση αυτού του ζητήματος έγκειται στην τόνωση της οικοδομής, η οποία είναι υποτονική από τότε που έσκασε η φούσκα των ακινήτων το 2008, γράφει το site The Conversation.
Στασιμότητα στις κατασκευές από το 2009
Η στεγαστική έκρηξη της Ισπανίας ξεκίνησε τη δεκαετία του 1960, με τη σημαντικότερη ανάπτυξη να σημειώνεται τη δεκαετία του 2000. Σήμερα, περίπου το 95% του αποθέματος κατοικιών της χώρας κατασκευάστηκε πριν από το 2009 και περίπου το 22% αυτών των κατοικιών κατασκευάστηκαν μεταξύ 2000 και 2009.
Ωστόσο, μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, οι νέες κατασκευές έχουν επιβραδυνθεί σημαντικά λόγω της περιορισμένης γης σε προνομιούχες περιοχές, των γραφειοκρατικών καθυστερήσεων, της έλλειψης εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού και της περιορισμένης πρόσβασης σε χρηματοδότηση για τους μικρούς και μεσαίους κατασκευαστές.
Μόνο το 5% του αποθέματος κατοικιών της Ισπανίας έχει κατασκευαστεί τα τελευταία 15 χρόνια.
Μια έκθεση της Τράπεζας της Ισπανίας εκτιμά ότι μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους η χώρα θα αντιμετωπίσει έλλειμμα στέγασης περίπου 600.000 μονάδων.
Ο αντίκτυπος του τουρισμού
Η κρίση οικονομικής προσιτότητας της στέγασης έχει επίσης προκαλέσει διαμαρτυρίες για τον υπερτουρισμό.
Οι ντόπιοι στις πόλεις και στις περιοχές με μεγάλη τουριστική κίνηση αισθάνονται ότι εκδιώκονται από τους τουρίστες, με τις γειτονιές να καταλαμβάνονται από βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Ωστόσο, η οικονομία της Ισπανίας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον τουρισμό και τις ξένες επενδύσεις, και πολλές δεύτερες κατοικίες ανήκουν επίσης σε Ισπανούς ή άλλους Ευρωπαίους.
Οι αγοραστές εκτός ΕΕ αντιπροσωπεύουν ένα μικρό μέρος της συνολικής αγοράς, και ενώ μπορεί να έχουν αντίκτυπο σε ορισμένες περιοχές, όπως η Βαρκελώνη και η Μαδρίτη, η επιρροή τους στην εθνική προσιτότητα της κατοικίας είναι περιορισμένη.
EPA/CATI CLADERA
Η ζήτηση ξεπερνά την προσφορά
Η πραγματική λύση στα προβλήματα της Ισπανίας όσον αφορά την οικονομική προσιτότητα των κατοικιών έγκειται στην αύξηση της προσφοράς και όχι στην επιβολή φόρων ή απαγορεύσεων στους ξένους αγοραστές.
Η κυβέρνηση καλά θα κάνει να επικεντρωθεί σε πολιτικές που στηρίζουν τις νέες κατασκευές, γράφει το Covversation. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει τον εξορθολογισμό των νόμων περί ζωνών, την παροχή κινήτρων στους κατασκευαστές και τη βελτίωση των υποδομών ώστε να γίνουν περισσότερες περιοχές κατάλληλες για ανάπτυξη. Η επιτάχυνση της διαδικασίας έγκρισης αδειών θα είχε πολύ πιο σημαντική επίδραση στην οικονομική προσιτότητα από ό,τι η στόχευση των ξένων επενδυτών.
Σε κάθε περίπτωση, δεν είναι σαφές αν τα προτεινόμενα αυτά μέτρα θα γίνουν νόμος. Προτάσεις όπως αυτές γίνονται συχνά πρωτοσέλιδα, αλλά μπορεί να μην υλοποιηθούν ή να καταλήξουν να τροποποιηθούν σημαντικά πριν περάσουν σε νόμο.
Σε τροχόσπιτα στην Μαγιόρκα
Στον εξαιρετικά δημοφιλή τουριστικό προορισμό της Μαγιόρκας, όπου οι άνθρωποι αναγκάζονται να νοικιάζουν ή να αγοράζουν τροχόσπιτα εξαιτίας των «άπιαστων» ενοικίων αλλά και των τιμών αγοράς σπιτιού, η τοπική κυβέρνηση λέει και πάλι όχι στους περιορισμούς στις πωλήσεις κατοικιών σε ξένους αγοραστές, όπως έγραψε η τοπική εφημερίδα Majorca Daily Bulletin.
Μια κοινοβουλευτική πρόταση που υποβλήθηκε την περασμένη Τρίτη από τον συνασπισμό σοσιαλιστών και μετριοπαθών αριστερών, του κόμματος Més per Menorca, που απαιτούσε έως και δεκαπέντε χρόνια διαμονής πριν από την αγορά κατοικίας στις Βαλεαρίδες δεν ήταν ποτέ πιθανό να ευδοκιμήσει και δεν ευδοκίμησε.
Προτάθηκε από τον επικεφαλής του κόμματος, Γιοζέπ Καστέλς, και υποστήριξε ότι η «εξαιρετικά υψηλή» ζήτηση για δεύτερη κατοικία από αλλοδαπούς με υψηλό εισόδημα ανεβάζει τις τιμές, με αποτέλεσμα να υπάρχει έλλειψη στέγης για τις οικογένειες στις Βαλεαρίδες.
Ο Καστέλς επέμεινε ότι η πρόταση επιδιώκει να δοθεί προτεραιότητα στους ντόπιους στις πωλήσεις κατοικιών και ρώτησε την Πρόεδρο των Βαλεαρίδων Νήσων, Μάργκα Προχένς, αν συμφωνεί ότι οι κάτοικοι πρέπει να έχουν προτεραιότητα.
Η πρόεδρος απάντησε: «Ήρθε πράγματι η ώρα να σκεφτούμε για τη στέγαση των κατοίκων των Βαλεαρίδων – οικογενειών, νέων, μεσαίου εισοδήματος και εργαζομένων – μετά από οκτώ χρόνια αριστερής κυβέρνησης, κατά τη διάρκεια των οποίων χτίστηκαν περισσότερες πολυτελείς κατοικίες και για περισσότερους ξένους αγοραστές από ποτέ».
Εξέφρασε την υποστήριξή της στο να δοθεί «απόλυτη προτεραιότητα στους κατοίκους» στη στέγαση και τόνισε τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της έκτακτης ανάγκης στέγασης. Μία από αυτές είναι το διάταγμα για τα στρατηγικά οικιστικά σχέδια, που απαιτεί την απόδειξη κατοικίας τουλάχιστον πέντε ετών (σε συγκεκριμένο δήμο) για την πρόσβαση σε κοινωνική κατοικία ή σε κατοικία περιορισμένης τιμής.
Η Προχένς επεσήμανε ότι αυτή η ελάχιστη πενταετής περίοδος μπορεί να παραταθεί από τα δημαρχεία, δίνοντας τα παραδείγματα των δήμων Εσπόρλες και Κάλβια, όπου είναι επτά χρόνια, και στο Σενσέλες, όπου είναι δέκα χρόνια.
Η κυβέρνηση των Βαλεαρίδων, σημείωσε, έχει την εξουσία να δίνει προτεραιότητα στην πρόσβαση των κατοίκων σε δημόσια και οικονομικά προσιτά προγράμματα στέγασης. «Αλλά δεν μπορούμε να λέμε στις οικογένειες των Βαλεαρίδων σε ποιον να πουλήσουν τα σπίτια τους», όπως τόνισε.
EPA/CATI CLADERA
Η ακρο-δεξιά κυβέρνηση στις Βαλεαρίδες Νήσους
Σε συνέχεια των σχολίων της Προέδρου Προχένς, που κατηγορούσε την οκταετία «αριστερής» διακυβέρνησης, ας θυμηθούμε πως στις 28 Μαΐου 2023 πραγματοποιήθηκαν οι περιφερειακές εκλογές στις Βαλεαρίδες Νήσους, και μετά από οκτώ χρόνια κεντροαριστερής κυβέρνησης, το Λαϊκό Κόμμα (PP, EPP) έγινε το κόμμα με τις περισσότερες ψήφους στην περιοχή σχηματίζοντας ένα δεξιό υπουργικό συμβούλιο μειοψηφίας με την υποστήριξη του ριζοσπαστικού δεξιού κόμματος Vox (ECR).
Το όνομά του είναι Ζοζέπ Τορέντ, διαμένει – μέχρι νεοτέρας – σε ενοικιαζόμενο διαμέρισμα στη Βαρκελώνη και ηθελημένα ή άθελά του πρωταγωνιστεί στα διεθνή ρεπορτάζ για τη στεγαστική κρίση. Μια κρίση που πλήττει, πιο έντονα απ’ όλους, τους ενοικιαστές, όχι μόνο στην πόλη που ζει ο 49χρονος εκπαιδευτικός αλλά και σε δεκάδες αστικά κέντρα σε όλη την Ευρώπη – ανάμεσά τους και στην Αθήνα.
Κανονικά σήμερα, 4 Φεβρουαρίου ο Τορέντ θα έπρεπε να εγκαταλείψει το διαμέρισμά του στην Casa Orsola, ένα διατηρητέο κτίριο art nouveau αρχιτεκτονικής, στο οποίο κατοικούσαν μέχρι πρόσφατα 27 οικογένειες και σήμερα έχουν μείνει μόνο 18. Ο ίδιος, όπως και οι υπόλοιποι ενοικιαστές, έχει λάβει ειδοποιητήριο αναγκαστικής έξωσης, καθώς η επενδυτική εταιρεία Lioness Investments αρνείται να ανανεώσει τα μακροχρόνια μισθωτήρια συμβόλαια, ξεσπιτώνοντας οικογένειες που ζουν εκεί δεκαετίες.
Ο Τορέντ είναι ο πρώτος που βρίσκεται αντιμέτωπος με τη διαδικασία έξωσης, η οποία αναβλήθηκε ήδη μία φορά, χάρη σε μαζικές κινητοποιήσεις από το δραστήριο Συνδικάτο Ενοικιαστών-τριών της Βαρκελώνης (Sindicat de Llogateres I Llogaters).
Σήμερα η έξωση αναβλήθηκε για δεύτερη φορά, μετά από νέες διαμαρτυρίες, για τις 18 Φεβρoυαρίου. Ο ίδιος και οι συν-ένοικοί του βρίσκονται σε μακροχρόνιες δικαστικές διαμάχες με τη νέα ιδιοκτήτρια εταιρεία, η οποία θέλει να μετατρέψει τα σπίτια τους σε «λουξ διαμερίσματα βραχυχρόνιας μίσθωσης».
Oι ένοικοι της Casa Orsola, αντιστέκονται στις αναγκαστικές εξώσεις από επενδυτικό fund / πηγή: Barcelona Secreta
Ανταποκρίσεις για τον «δάσκαλο σύμβολο» των αγώνων για το δικαίωμα στη στέγη, έχουν φιλοξενήσει μεταξύ άλλων το Reuters, η Ιndependent, το Εuronews, η Εl Pais και δεκάδες άλλα ευρωπαϊκά και διεθνή ΜΜΕ. Η περίπτωσή του, ο συλλογικός αγώνας των ενοίκων της Casa Orsola ενάντια στα σχέδια εκδιώξής τους και το πολύμορφο κίνημα αλληλεγγύης υπέρ τους, συμπυκνώνουν τα εκρηκτικά προβλήματα που προκαλεί η κερδοσκοπία επί της γης την οποία βαφτίζουμε βολικά «στεγαστική κρίση».
Στην πραγματικότητα, η δυσκολία εύρεσης κατοικίας, τα πανάκριβα ενοίκια, η εκβιαστική εκδίωξη ενοικιαστών από τις γειτονιές τους, που αλλάζουν χαρακτήρα, λόγω εξευγενισμού, τουριστικοποίησης ή άλλων επενδυτικών σχεδίων, δεν οφείλονται γενικά και αόριστα σε μια ανώνυμη και ανεξήγητη στεγαστική κρίση. Είναι φαινόμενα που έχουν υπαίτιους, με ονοματεπώνυμα, είτε πρόκειται για εταιρείες real estate, funds και servicers με χαρτοφυλάκια διαχείρισης κόκκινων δανείων, είτε για πολιτικούς που για χρόνια υποβάθμιζαν το θέμα της κοινωνικής κατοικίας και τώρα φυσάνε μια φωτιά που δεν κρυώνει.
Tριπλασιασμός ενοικίων
Η περίπτωση του 49χρονου καθηγητή μαθηματικών απέκτησε εμβληματικές διαστάσεις, μεταξύ άλλων επειδή το πρόβλημα της στέγης στην Ισπανία είναι αγκάθι στο πλευρό του εύθραυστου κυβερνητικού συνασπισμού του σοσιαλιστή Σάντσεθ.
Ο Ζοζέπ Τορέντ έχει δηλώσει στην Εl Pais ότι παρά τις υπέρογκες αυξήσεις στο ενοίκιο, εκείνος συνέχισε να το πληρώνει ανελλιπώς, ακόμα και αν η εταιρεία αρνούνταν να το εισπράξει. Σύμφωνα με ρεπορτάζ στα τοπικά μέσα, το επενδυτικό fund αφότου εξαγόρασε το κτίριο το 2021, υπετριπλασίασε τα ενοίκια, από 700-900 ευρώ σε 2.100 ως 2.800 ευρώ το μήνα. Στη συνέχεια έδωσε εντολή στους ενοίκους να αποχωρήσουν. Από τις 18 οικογένειες που παραμένουν στο κτίριο, οι πέντε έχουν κινήσει νομικές διαδικασίες.
«Οι επενδυτές αγοράζουν, διώχνουν (τους ενοικιαστές) και πλουτίζουν. Έχουν φοροελαφρύνσεις, δεν χτίζουν ούτε δημιουργούν θέσεις εργασίας, δημιουργούν πλούτο για τον εαυτό τους και μοιράζουν δυστυχία», είπε δάσκαλος στην ισπανική εφημερίδα. .
Η Lioness Investments δήλωσε στο Reuters ότι δεν είναι επενδυτικό ταμείο αλλά ετερόρρυθμη εταιρεία.
Σε ανακοίνωσή της, πρόσθεσε ότι οι ιδιοκτήτες αντιμετωπίζουν νομική ανασφάλεια, η οποία επιδεινώνεται από τις αργές νομικές διαδικασίες, γεγονός που διευκολύνει τους ενοικιαστές να αρνηθούν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους όταν λήξουν τα συμβόλαιά τους.
Συνδικάτο ενοικιαστών
«Αυτοί οι άνθρωποι θέλουν να εκφοβίσουν τους ενοικιαστές και να τους εκδιώξουν έναν προς έναν. Αλλά εμείς έχουμε μια πολύ ξεκάθαρη ιδέα. Ο μόνος τρόπος για να παραμείνουμε στα σπίτια μας είναι μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων, ώστε να μπορούν να ανανεωθούν όλα τα συμβόλαια ενοικίασης», δήλωσε στο Euronews η Κάρμε Αρκαράζο, εκπρόσωπος του Συνδικάτου Ενοικιαστών της Καταλονίας.
Κάτοικος της περιοχής, ο Ραούλ Ακούνια, ζήτησε συλλογική δράση. «Αν ενωθούμε όλοι και συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε, ίσως μπορέσουμε να αντιστρέψουμε την κατάσταση. Αλλά πρέπει να παραμείνουμε ενωμένοι. Το πρόβλημα ξεκινάει από τις πολιτικές που εφαρμόζουν οι τοπικές κυβερνήσεις. Αν μείνουμε ενωμένοι, θα νικήσουμε. Αν δεν το κάνουμε, είναι πιθανό να αναγκαστούμε να φύγουμε από την πόλη».
«Ελλάδα: Δεν υπάρχει τομέας κοινωνικής ενοικιαζόμενης στέγασης» – πηγή: Housing Europe
Στεγαστική επιβάρυνση
‘Εκθεση της Τράπεζας της Ισπανίας αποκάλυψε ότι σχεδόν το 40% των Ισπανών ενοικιαστών αφιερώνουν κατά μέσο όρο το 40% του εισοδήματός τους σε ενοίκιο και κοινόχρηστα, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ που είναι 27%.
Οι Έλληνες τα ακούνε αυτά και γελάνε – ή μάλλον κλαίνε – αφού στη χώρα μας το 70% των ενοικιαστών πληρώνει πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγη.
Ένα άλλο πρόβλημα, πάντα για την Ισπανία, είναι ότι το στεγαστικό απόθεμα για κοινωνικές κατοικίες είναι από τα μικρότερα στον ΟΟΣΑ. Λιγότερο από το 2% των διαμερισμάτων διατίθενται προς ενοικίαση με ευνοϊκούς όρους, μέσω δημόσιων προγραμμάτων, ποσοστό πολύ χαμηλότερο από τον μέσο όρο του 7% του ΟΟΣΑ. Χώρες όπως η Γαλλία, η Βρετανία και η Ολλανδία έχουν πολύ υψηλότερα ποσοστά κοινωνικών κατοικιών: Η Γαλλία βρίσκεται στο 14%, η Βρετανία στο 16% και η Ολλανδία στο 34%.
Στην Ελλάδα, όπως ανακοίνωσε και η Ηοusing Europe, Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία οργανώσεων για το δικαίωμα στη στέγη, οι ενοικιαζόμενες κοινωνικές κατοικίες αντιστοιχούν σε ένα ολοστρόγγυλο μηδέν. Τα προγράμματα ΣΔΙΤ κοινωνικής αντιπαροχής, που είχαν αναγγελθεί από το 2022, ξεκινάνε φέτος, και θα αφορούν προς το παρόν 2.500 διαμερίσματα, το 0,04% του στεγαστικού αποθέματος!
Συγκέντρωση διαμαρτυρίας πραγματοποίησαν φοιτητές της Αθήνας έξω από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, χθες Τρίτη, ενάντια στο υψηλό κόστος των ενοικίων, απαιτώντας άμεσα μέτρα ανακούφισης.
«Χατζηδάκη βγες να ακούσεις την αλήθεια, τους φοιτητές αφήνεται χωρίς καμιά βοήθεια» φώναξαν μεταξύ άλλων οι φοιτητές τονίζοντας ότι η κυβέρνηση «σφυρίζει αδιάφορα» μπροστά στα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν.
«Δώστε λεφτά για δωρεάν σπουδές – στέγαση και φοίτηση για τους φοιτητές» και «δεν είναι πελάτες οι φοιτητές» ήταν μερικά ακόμη από τα συνθήματα που ακούστηκαν στη συγκέντρωση έξω από το ΥΠΟΙΚ.
«Η κατάσταση είναι τραγική και η κοροϊδία από μεριάς της κυβέρνησης έχει φτάσει στο απροχώρητο που ανακοινώνει ημίμετρα και πανηγυρίζει. Διαδηλώνουμε σήμερα για να πάρουμε απαντήσεις, για να δοθούν λύσεις Δεν ήρθαμε για να αποσπάσουμε κατανόηση Θέλουμε να αυξηθεί γενναία το στεγαστικό επίδομα. Θέλουμε μέτρα ανακούφισης από την ακρίβεια. Θέλουμε αναπροσαρμογή των κριτηρίων για τις εστίες. Θέλουμε να αξιοποιηθούν δωμάτια σε ξενοδοχεία να κοπεί κονδύλι τώρα έτσι ώστε να στεγαστούν οι χιλιάδες φοιτητές που έχουν ανάγκη για δωρεάν στέγαση», υπογράμμισε ένας φοιτητής, σε δηλώσεις που παραχώρησε στην κάμερα του ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Τα αιτήματα των φοιτητών:
Άμεση έναρξη της διαδικασίας εισδοχής στις φοιτητικές εστίες! Να ολοκληρωθούν έγκαιρα οι διαδικασίες εισδοχής των φοιτητών.
Εξασφάλιση δωματίων με ευθύνη του κράτους και των ιδρυμάτων για τη διαμονή όσων δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να σπουδάσουν.
Γενναία αύξηση του στεγαστικού επιδόματος με βάση τις αυξήσεις στα ενοίκια. Να διευρυνθούν οι δικαιούχοι και η καταβολή να γίνεται στην αρχή της χρονιάς.
Αξιοποίηση της ακίνητης περιουσία των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και κτίριων του Δημοσίου για την κατασκευή νέων σύγχρονων εστιών στην ευθύνη του κράτους, χωρίς ΣΔΙΤ και ενοίκια Άμεση επισκευή, ανακαίνιση των υπαρχουσών εστιών, ποιοτικές υπηρεσίες, με επαρκή κρατική χρηματοδότηση και μόνιμο προσωπικό, χωρίς εργολάβους.
Στήριξη της φοιτητικής μέριμνας! Δωρεάν σίτιση, μετακίνηση και internet για όλους. Μείωση και πλαφόν στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, ένταξη της φοιτητικής στέγης στο κοινωνικό τιμολόγιο. Κατάργηση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης και του ΦΠΑ σε πετρέλαιο, βενζίνη, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια.
Δικαίωμα μετεγγραφής για όλους τους φοιτητές που το έχουν ανάγκη, με διεύρυνση των οικονομικών – κοινωνικών κριτηρίων, αντιστοίχιση όλων των ομοειδών τμημάτων, να καταργηθούν οι απαράδεκτοι “κόφτες”.
Το Eteron – Ινστιτούτο για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή διοργανώνει διήμερο εκδηλώσεων για το ζήτημα της στέγασης την Τρίτη 13 Δεκεμβρίου και την Τετάρτη 14 Δεκεμβρίου στα γραφεία του (Λεωκορίου 38-40, Ψυρρή, Αθήνα). Με τίτλο «The roof is on fire – Ενοίκια – Κατοικία – Πολιτικές», το πρόγραμμα των εκδηλώσεων περιλαμβάνει προβολές ντοκιμαντέρ, παρεμβάσεις και συζητήσεις ειδικών από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Στόχος είναι να φωτιστούν καίριες πτυχές του ζητήματος, να συνδεθεί το στεγαστικό πρόβλημα στην Ελλάδα με διεθνείς και ευρωπαϊκές τάσεις και να συζητηθούν προτάσεις πολιτικής. Από την αρχή του έτους άλλωστε, στο πλαίσιο του project «Ενοίκια στα Ύψη», το Eteron έχει αναδείξει ότι το πρόβλημα των ενοικίων στην Ελλάδα δεν είναι συγκυριακό, αλλά διαρθρωτικό και απαιτεί την ενεργοποίηση τόσο της πολιτικής βούλησης, όσο και της κοινωνίας των πολιτών.
Προς αυτή την κατεύθυνση έχουν δημοσιευθεί αναλύσεις και προτάσεις πολιτικής για τον ενοικιαζόμενο τομέα στην Ελλάδα, έχει αποτυπωθεί μέσω ποσοτικής έρευνας πώς βιώνουν οι ενοικιαστές/στριες τις εντεινόμενες συνθήκες στεγαστικής επισφάλειας, ενώ έχει συμπυκνωθεί μέσα από την ιστοσελίδα “Στέγαση360” η υπάρχουσα επιστημονική έρευνα και πληροφορία γύρω από το θέμα.
Ειδικότερα, το πρόγραμμα των εκδηλώσεων, οι οποίες είναι ανοιχτές στο κοινό, διαμορφώνεται ως εξής:
Τρίτη 13 Δεκεμβρίου
17.00 – 18.30 προβολή του ντοκιμαντέρ «Rent Rebels»
Θα ακολουθήσει σύντομη παρέμβαση από τον Γιώργο Θώδο, μέλος της πρωτοβουλίας για το δικαίωμα στην πόλη Kotti & Co και της πρωτοβουλίας για το δημοψήφισμα Deutsche Wohnen und Co Enteignen (Βερολίνο)
19.30 – 21.00 προβολή του ντοκιμαντέρ «Push»
Θα προηγηθεί ένα βιντεοσκοπημένο μήνυμα από την Λεϊλάνι Φάρχα, πρώην εισηγήτρια του ΟΗΕ για τη Στέγαση και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, που πρωταγωνιστεί στην ταινία, και θα ακολουθήσει σύντομη παρέμβαση από τη Γεωργία Αλεξανδρή, μεταδιδακτορική ερευνήτρια Χωρικής και Κοινωνικής Έρευνας.
Τετάρτη 14 Δεκεμβρίου
Προσέλευση κοινού 17.30
18.00 – 18.45 – «Αγορά ακινήτων και κοινωνικές επιπτώσεις»
Συζήτηση για τα οικονομικά δεδομένα και τις τάσεις της κτηματαγοράς στην Ελλάδα, τις αλλαγές που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια και τις επιπτώσεις τους στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και το βιοτικό τους επίπεδο, με ομιλητές τον Θεόδωρο Μητράκο, διευθυντή-σύμβουλο και πρώην υποδιοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας και τον Βλάση Μισσό, ερευνητή στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ)
19.00-20.30 – «Αναζητώντας απαντήσεις στη στεγαστική κρίση»
Συζήτηση για τις απαντήσεις που χρειάζεται η ελληνική κοινωνία στο πρόβλημα της στέγασης, τις μέχρι τώρα πρωτοβουλίες της Πολιτείας και τον ρόλο των κινημάτων/οργανώσεων ενοικιαστών στην επίλυση του προβλήματος με τις/τους: Αθηνά Αραμπατζή, μεταδιδακτορική ερευνήτρια ΕΛΙΔΕΚ (ΑΠΘ) στην Κοινωνική Αστική Γεωγραφία, Θωμά Μαλούτα, ομότιμο Καθηγητή στο τμήμα Γεωγραφίας στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Εύα Μπεταβατζή, μέλος της ομάδας συντονισμού του Ευρωπαϊκού Συνασπισμού Δράσης για τα δικαιώματα στη στέγαση και την πόλη – EAC, και Δήμητρα Σιατίτσα, Δρ. αρχιτεκτονικής – πολεοδομίας, ερευνήτρια σε θέματα κατοικίας και πόλης.
Θα συντονίσει ο Γιώργος Λιάλιος, δημοσιογράφος στην εφημερίδα Καθημερινή με ειδίκευση σε περιβαλλοντικά, πολεοδομικά και χωροταξικά ζητήματα.
