Πως το κινητό και ο υπολογιστής επιβαρύνουν  τον αυχένα (Αυχενική  μοίρα  σπονδυλικής στήλης) - Τι λένε οι ειδικοί;

Είναι γνωστό ότι περνάμε ολοένα και περισσότερες ώρες μπροστά σε οθόνες, είτε για δουλειά είτε για επικοινωνία και ψυχαγωγία. Αυτό που συχνά δεν συνειδητοποιούμε είναι πως το σώμα μας "πληρώνει" κυρίως τη διάρκεια και τη στάση, όχι την τεχνολογία. Ο ειδικός στη χειρουργικη της σπονδυλικής στήλης, κ. Ιωάννης Πολυθοδωράκης, Διευθυντής της Δ’ Νευροχειρουργικής Κλινικής του Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center και Επιστημονικός Διευθυντής του Athens Brain & Spine Surgery, εξηγεί τι συμβαίνει στον αυχένα όταν σκύβουμε διαρκώς στο κινητό και όταν δουλεύουμε πολλές ώρες σε υπολογιστή, και ποια απλά βήματα μπορούν να μειώσουν την επιβάρυνση.

Ο αυχένας είναι σχεδιασμένος να στηρίζει το κεφάλι σε σχετικά "ουδέτερη" θέση, με το βάρος να μοιράζεται ισομερώς σε μύες, συνδέσμους και αρθρώσεις. Όταν όμως το κεφάλι έρχεται μπροστά και κάτω, όπως συμβαίνει συχνά όταν κοιτάμε το κινητό, οι δυνάμεις που δέχεται η αυχενική μοίρα αυξάνονται. Αυτό δεν σημαίνει ότι "απαγορεύεται" το κινητό, σημαίνει όμως ότι η παρατεταμένη κάμψη κουράζει τους μυς, προκαλεί μυϊκή υπερφόρτιση και μπορεί να οδηγήσει σε πόνο στον αυχένα, δυσκαμψία, αίσθημα "βαριού κεφαλιού" και πονοκεφάλους τάσης. Σε αρκετούς ανθρώπους  ο πόνος επεκτείνεται  και σε ώμους και στις ωμοπλάτες.

Τον τελευταίο καιρό γίνεται αναφορά στα μεσα μαζικης ενημερωσης, στα social media για το    "tech neck" (τεχνολογικός αυχένας ή αυχένας από την τεχνολογία). Τι  σημαίνει όμως "tech neck"; Ο όρος αναφέρεται σε πόνο και δυσκαμψία στον αυχένα που προκαλείται από την παρατεταμένη κάμψη του κεφαλιού για να κοιτάξουμε κινητά τηλέφωνα, tablets ή άλλες συσκευές. Όταν κλίνετε το κεφάλι σας προς τα εμπρός και κάτω για να κοιτάξετε μια οθόνη, ασκείται σημαντικά μεγαλύτερη πίεση στους μύες του αυχένα και τη σπονδυλική στήλη σε σχέση με όταν το κεφάλι σας είναι σε ουδέτερη θέση.

Η μηχανική είναι εντυπωσιακή. Tο κεφάλι ζυγίζει περίπου 4,5-5,5 κιλά σε ουδέτερη θέση, αλλά καθώς το κλίνετε προς τα εμπρός, το πραγματικό βάρος στον αυχένα αυξάνεται δραματικά. Σε κλίση 15 μοιρών, είναι περίπου 12 κιλά πίεσης, σε 60 μοίρες (συνηθισμένο όταν κοιτάζουμε το κινητό), μπορεί να φτάσει τα 27 κιλά. Είναι σαν να κουβαλάτε ένα παιδί 8 ετών στον αυχένα σας για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Τα συνηθισμένα συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο και δυσφορία στον αυχένα, πονοκεφάλους, δυσκαμψία και μερικές φορές πόνο που εκτείνεται στους ώμους ή στην άνω πλάτη. Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η στάση μπορεί να συμβάλει σε μακροπρόθεσμα προβλήματα όπως μυϊκή καταπόνηση, αλλαγές στη φυσική καμπύλη του αυχένα ή επιταχυνόμενη φθορά στη σπονδυλική στήλη.

Η στάση παίζει ρόλο, αλλά δεν είναι ο μόνος παράγοντας που καθορίζει τον πόνο. Ο ύπνος, το άγχος, η φυσική κατάσταση, η καθιστική καθημερινότητα, παλαιότεροι τραυματισμοί και η έλλειψη ενδυνάμωσης επηρεάζουν σημαντικά το πόσο "αντέχουν" οι μύες και οι αρθρώσεις. Αυτό εξηγεί γιατί δύο άνθρωποι με παρόμοια χρήση οθονών μπορεί να έχουν τελείως διαφορετική εμπειρία: ο ένας να μην ενοχλείται ποτέ και ο άλλος να εμφανίζει συχνά άλγος στον αυχένα.

Η πιο αποτελεσματική πρόληψη είναι να αλλάζουμε συνήθειες χωρίς υπερβολές. Στο κινητό, βοηθά να το φέρνουμε πιο κοντά στο ύψος των ματιών όσο γίνεται, να ξεκουράζουμε συχνά το βλέμμα και να αποφεύγουμε μεγάλα συνεχόμενα διαστήματα σκυψίματος. Στον υπολογιστή, στόχος είναι η εργονομία. Οθόνη σε ύψος που δεν μας αναγκάζει να "πετάμε" το κεφάλι μπροστά, ώμοι χαλαροί, αγκώνες κοντά στο σώμα, και μια καρέκλα που υποστηρίζει σταθερά την πλάτη ώστε να μην καταρρέει η στάση. Πάνω απ’ όλα, αξία έχει το διάλειμμα κίνησης. Ακόμα και μικρές, συχνές διακοπές με λίγα βήματα, ήπιες κινήσεις ώμων και αλλαγή θέσης "σπάνε" την παρατεταμένη φόρτιση και μειώνουν το μυϊκό σφίξιμο.

Σημαντικό είναι επίσης να γνωρίζουμε πότε ένα σύμπτωμα χρειάζεται έλεγχο. Αν ο πόνος επιμένει για εβδομάδες, αν υπάρχει μούδιασμα ή αδυναμία στο χέρι, αν ο πόνος κατεβαίνει προς τον βραχίονα, αν συνοδεύεται από έντονη ζάλη, αστάθεια ή νυχτερινή επιδείνωση, τότε είναι σωστό να γίνει ιατρική αξιολόγηση. Σε αρκετές περιπτώσεις η αιτία είναι λειτουργική και βελτιώνεται με στοχευμένες αλλαγές και αποκατάσταση, όμως είναι κρίσιμο να αποκλειστεί νευρολογική συμμετοχή όταν τα σημάδια το υποδεικνύουν.

Το κινητό και υπολογιστής δεν είναι "εχθροί" της υγείας της σπονδυλικής στήλης, αλλά εργαλεία που απαιτούν σωστή χρήση. Αν κρατήσουμε πιο ουδέτερη στάση σώματος, φροντίσουμε την εργονομία υπολογιστή και δώσουμε στο σώμα μας αυτό που του λείπει περισσότερο στην ψηφιακή εποχή, δηλαδή κίνηση και ποικιλία στάσεων, μειώνουμε ουσιαστικά τον πόνο στον αυχένα και την επιβάρυνση της σπονδυλικής στήλης, χωρίς φόβο και χωρίς υπερβολές.

 

Εξελίξεις στην αντιμετώπιση παθήσεων της Σπονδυλικής Στήλης

 

-Υπερσύγχρονες Τεχνικές Εφαρμογές που αξιοποιούν τη Ρομποτική και την Τεχνητή Νοημοσύνη

 

Στην εποχή μας διαπιστώνουμε ότι τα περιστατικά των παθήσεων στη σπονδυλική στήλη αυξάνονται. Ωστόσο, οι νέες θεραπευτικές τεχνικές, αξιοποιώντας τη σύγχρονη τεχνολογία, προσφέρουν πάρα πολλά, τόσο στη διάγνωση και στην προετοιμασία του πάσχοντος ατόμου, όσο και στην αντιμετώπιση των μυοσκελετικών παθήσεων σε βάθος χρόνου.

Ποια είναι η βασική αιτία της αύξησης των ποσοστών στις παθήσεις που αφορούν στη σπονδυλική στήλη;

«Η συντριπτική πλειοψηφία του κόσμου αντιλαμβάνεται ότι ο πόνος της σπονδυλικής στήλης είναι αποτέλεσμα εκφύλισης των δίσκων. Βάσει διεθνών στατιστικών, το 80% της ηλικιακής ομάδας άνω των 40 ετών θα παραπονεθεί κάποια στιγμή για πόνο στη σπονδυλική στήλη λόγω εκφυλιστικών μεταβολών.

Υπάρχουν όμως κι άλλες αιτίες οι οποίες είναι πολύ πιο επικίνδυνες. Στην προκειμένη περίπτωση είναι οι παραμορφώσεις της σπονδυλικής στήλης, οι οποίες αποτελούν μείζον πρόβλημα.

Ειδικότερα καθώς ο άνθρωπος αναπτύσσεται ηλικιακά, η σπονδυλική στήλη παραμορφώνεται, δηλαδή εμφανίζει τη Σκολίωση Ενηλίκων και όχι μόνο όπως τη συναντούμε στα παιδιά και στους εφήβους. Στην περίπτωση των ενηλίκων εμφανίζεται παραμόρφωση του σώματος προς τα εμπρός, η ονομαζόμενη Κύφωση και εξαιτίας αυτού βλέπουμε άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών να παρουσιάζουν έντονη πρόσθια κάμψη του κορμού τους.

Ένα άλλο μείζον θέμα είναι η οστεοπόρωση η οποία αποτελεί μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα στην εποχή μας και χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι γίνεται αφαλάτωση των οστών. Επομένως, επειδή ακριβώς τα οστά γίνονται μαλακά κάνουν κάμψη προς τα μπρος και πλάγια στη σπονδυλική στήλη. Σε αυτές τις περιπτώσεις βλέπουμε τα άτομα να περπατούν σκυφτά με ένα μπαστούνι στο χέρι για στήριξη του σώματος τους.

Η πιο επικίνδυνη πάθηση ωστόσο είναι οι Νεοπλασίες της σπονδυλικής στήλης. Μπορεί μεν οι καλοήθεις νεοπλασίες να υπάρχουν σε μικρό ποσοστό, οι κακοήθεις όμως συναντώνται συχνά. Ειδικότερα, πρέπει να ξεχωρίσουμε τις πρωτοπαθείς κακοήθεις, εκείνες δηλαδή οι οποίες εμφανίζονται ευθύς εξαρχής στη σπονδυλική στήλη από τις, δυστυχώς σε πολύ μεγάλο ποσοστό εμφανιζόμενες, μεταστατικές. Μάλιστα, σ’ ένα ποσοστό 15-20%, ακόμα και σήμερα, η πρωτοπαθής εστία της νεοπλασίας ανακαλύπτεται από τη μετάσταση», επισημαίνει ο κ. Γεώργιος Σάπκας Καθηγητής Ορθοπαιδικής, Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής Ορθοπαιδικής Κλινικής του Metropolitan Hospital.

Σε ποια ειδικότητα χρειάζεται να απευθυνθεί ο ασθενής;

«Αυτό που πρέπει να γίνει πρώτα από όλα είναι η κλινική εξέταση. Δεν επιτρέπεται ποτέ να γίνεται η διάγνωση εξ αποστάσεως ή τηλεφωνικά. Οι ασθενείς και ειδικά οι γυναίκες, οφείλουν να εξετάζονται προσεκτικά δίνοντας ένα λεπτομερέστατο ιστορικό τους το οποίο θα ξεκινά από την παιδική ηλικία και θα φτάνει μέχρι την ενήλικη ζωή. Ο πρώτος ιατρός με τον οποίο θα πρέπει να έρθει σε επικοινωνία ο ασθενής λόγω του ότι η πάθηση αφορά ένα δομικό στοιχείο του σώματος, δηλαδή τη σπονδυλική στήλη, είναι ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός. Είναι ο κατ΄ εξοχήν ειδικός που θα μελετήσει σε βάθος το ιστορικό του ασθενούς και ο ίδιος που θα κατευθύνει τον πάσχοντα για την πραγματοποίηση των αναγκαίων εξετάσεων», τονίζει.

Ποια είναι η διαδικασία της διάγνωσης η οποία στην πορεία οδηγεί και στη θεραπεία;

«Αρχικά θα πρέπει να πραγματοποιηθεί διεξοδικός κλινικός έλεγχος και στη συνέχεια να γίνει ένας απλός ακτινολογικός έλεγχος. Βεβαίως οι απλές ακτινογραφίες σπάνια θα δείξουν ότι κάτι συμβαίνει. Κατά συνέπεια, ανάλογα την περίπτωση, θα ζητηθεί από τον ιατρό Αξονική Τομογραφία, Μαγνητική Τομογραφία, Σπινθηρογράφημα, Οστική Πυκνότητα του σώματος, εξετάσεις αίματος και αναλόγως της πάθησης που έχει προηγηθεί, θα γίνει διεξοδική διερεύνηση και διάγνωση για την προτεινόμενη θεραπεία», εξηγεί.

Τι συνεπάγεται μια πιο συντηρητική αντιμετώπιση του προβλήματος;

«Σ’ αυτήν την κατεύθυνση, οφείλει να υπάρχει συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων ιατρικών ειδικοτήτων, η οποία έχει πολύ μεγάλη σημασία προκειμένου να καθοριστεί ποιο θα είναι το θεραπευτικό σχήμα που θα εφαρμοστεί. Εάν πρόκειται περί μιας εκφυλιστικής κατάστασης, όπως συμβαίνει στο 90% των ανθρώπων, σε τέτοια περίπτωση θα χρειαστεί ο ασθενής να ακολουθήσει κατά βάση ένα πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. Βεβαίως, υπάρχουν και περιπτώσεις οι οποίες χρήζουν χειρουργικής αντιμετώπισης», αναφέρει.

Ποιες είναι οι σύγχρονες τεχνικές που έχουν μπει στη ζωή μας, χάρη στη Ρομποτική και την Τεχνητή Νοημοσύνη;

«Η τεχνητή νοημοσύνη έχει φέρει πολλά πλεονεκτήματα στον χώρο της ιατρικής. Ακόμα δεν έχει εφαρμοστεί σε όλη την έκτασή της, αλλά παρέχοντας συνεχώς στοιχεία και δεδομένα βοηθάει σημαντικά τόσο σε επίπεδο διάγνωσης όσο και στην εφαρμογή της κατάλληλης φαρμακευτικής και θεραπευτικής αντιμετώπισης. Επίσης είναι σε θέση να προβλέψει ποιο θα είναι το μετεγχειρητικό αποτέλεσμα στη μακριά παρακολούθηση, μετά από 3-4 χρόνια, ενώ ταυτόχρονα μπορεί να βοηθήσει τους ορθοπαιδικούς χειρουργούς να εκτελούν τις επεμβάσεις με μεγαλύτερη ακρίβεια και αποτελεσματικότητα. Όλες αυτές οι παράμετροι ωφελούν συνολικά τον ασθενή, διασφαλίζοντας την ταχύτερη επάνοδό του στην καθημερινή ζωή του.

Ταυτόχρονα, η ρομποτική χειρουργική μπορεί να βοηθήσει σημαντικά τον ορθοπαιδικό χειρουργό στην εκτέλεση ορισμένων τεχνικών εφαρμογών της επέμβασης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορεί να υποκαταστήσει τον ανθρώπινο παράγοντα. Την επέμβαση την πραγματοποιεί ο ιατρός, με την βοήθεια της ρομποτικής τεχνολογίας», διευκρινίζει.

Σε ποιο στάδιο βρισκόμαστε στη χώρα μας, ως προς την αξιοποίηση αυτών των βοηθητικών εργαλείων;

«Η τεχνολογική υποδομή στη χώρα μας σε μεγάλα ιδιωτικά Νοσοκομεία, αλλά και σε ορισμένα Πανεπιστημιακά και Κρατικά ιδρύματα, είναι σε πολύ καλό επίπεδο. Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι ο αριθμός των Ελλήνων ασθενών που φεύγουν από την χώρα για να υποβληθούν σ’ αυτού του είδους τις χειρουργικές επεμβάσεις στο εξωτερικό, είναι εντυπωσιακά μικρότερος σήμερα σε σχέση με το παρελθόν. Αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι έχουμε την τεχνολογική υποδομή και τη γνώση για να τις πραγματοποιήσουμε στη χώρα μας με πολύ μεγάλη επιτυχία», καταλήγει ο κ. Σάπκας.

*Η Ορθοπαιδική Κλινική του Metropolitan Hospital, η οποία λειτουργεί όλο το 24ωρο, με την υποστήριξη της σύγχρονης τεχνολογίας και την εφαρμογή των πλέον σύγχρονων ιατρικών μεθόδων, αντιμετωπίζει όλο το φάσμα τόσο των επειγόντων, όσο και των χρόνιων ορθοπαιδικών παθήσεων.

Ειδικότερα, στο Τμήμα Σπονδυλικής Στήλης αντιμετωπίζονται θεραπευτικά οξείες και χρόνιες νόσοι, τόσο συντηρητικά (κατευθυνόμενες ακτινοσκοπικά διηθήσεις των επώδυνων περιοχών της σπονδυλικής στήλης καθώς και χρήση ραδιοκυμάτων), όσο και χειρουργικά δηλαδή, αντιμετώπιση εκφυλιστικών παθήσεων και παραμορφώσεών της όπως είναι η σκολίωση και η κύφωση, νεοπλασιών καλοήθων και κακοήθων, καταγμάτων, ειδικά Οστεοπορωτικής αιτιολογίας, καταγμάτων δια κυφοπλαστικής, λοιμώξεων και το σημαντικότερο όλων, εξειδίκευση στην επανορθωτική χειρουργική επί εδάφους προηγηθεισών χειρουργικών επεμβάσεων στη σπονδυλική στήλη.

Οι επεμβάσεις αυτές πραγματοποιούνται σε όλες τις περιοχές της σπονδυλικής στήλης, Αυχενική, Θωρακική-Οσφυϊκή, Ιερο-κοκκυγική, με πρόσθια και οπίσθια προσπέλαση με τη χρήση της πλέον σύγχρονης τεχνολογικής υποστήριξης, η οποία παρέχεται από το Metropolitan Hospital. Συμπερασματικά, το ανθρώπινο δυναμικό της Ορθοπαιδικής Κλινικής διαθέτει μεγάλη εμπειρία στην εφαρμογή όλων των σύγχρονων τεχνικών, ώστε να εξασφαλίζεται η ορθότερη επιλογή της θεραπευτικής μεθόδου για την αντιμετώπιση κάθε περιστατικού.

Τα τελευταία χρόνια η επιστήμη έχει στραφεί στις ενδοδισκικές τεχνικές θεραπείας των παθήσεων της σπονδυλικής στήλης, οι οποίες ειδικότερα αφορούν τον μεσοσπονδύλιο δίσκο.
Όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα του ορθοπαιδικού χειρουργού Νικόλαου Μπενάρδου (www.nikolaosbenardos.com), αυτές οι τεχνικές είναι απλές, διενεργούνται κατά κύριο λόγο δια ειδικής βελόνης με τοπική αναισθησία σε συνδυασμό με νευροληπτοαναλγησία (μέθη), διενεργούνται υπό ακτινολογική (c-arm) καθοδήγηση, υπό άσηπτες συνθήκες, στην αίθουσα του χειρουργείου κατά κανόνα, ενώ ο ασθενής μπορεί να πάρει εξιτήριο την ίδια μέρα. Το αποτέλεσμα μιας επιτυχημένης ενδοδισκικής τεχνικής είναι ισοδύναμο με το αποτέλεσμα μιας επιτυχημένης χειρουργικής επέμβασης (δισκεκτομής κατά κύριο λόγο, ακόμα και σπονδυλοδεσίας).

Οι τεχνικές αυτές, λοιπόν, δηλαδή οι ενδοδισκικές τεχνικές θεραπείας παθήσεων σπονδυλικής στήλης που αφορούν τον μεσοσπονδύλιο δίσκο είναι κατά κύριο λόγο:
Η έγχυση ενδοδισκικών γελών (gels), η ενδοδισκική χρήση λέιζερ (laser) και η ενδοδισκική χρήση ραδιοσυχνοτήτων (rf).
Αυτές οι τεχνικές κατά περίπτωση -ανάλογα με την παθολογία του εκάστοτε μεσοσπονδυλίου δίσκου, αλλά κατά κανόνα σε περιπτώσεις δισκοκήλης- επιλέγονται προς χρήση (από τον εξειδικευμένο ιατρό με τις παθήσεις της σπονδυλικής στήλης και εξοικειωμένο με τις ενδοδισκικές τεχνικές) με σκοπό την αντιμετώπιση της πάθησης - εκφύλισης του συγκεκριμένου μεσοσπονδυλίου δίσκου και των συμπτωμάτων αυτού (κατά κύριο λόγο οσφυοϊσχιαλγίας, οσφυαλγίας με μηραλγία και αυχενοβραχιονίου πόνου) και ασφαλώς την αποφυγή χειρουργικής επέμβασης (δισκεκτομής, αλλά και σπονδυλοδεσίας σε κάποιες περιπτώσεις).

Ειδικότερα οι τεχνικές αυτές επενεργώντας είτε χημικά (γέλες-gels), είτε ηλεκτροθερμικά (ραδιοσυχνότητες-rf), είτε με τη χρήση laser στο εσωτερικό του εκφυλισμένου-χαλασμένου μεσοσπονδυλίου δίσκου, στην περιοχή του πηκτοειδούς πυρήνα, επιφέρουν τέτοιες αλλαγές στον εν λόγω μεσοσπονδύλιο δίσκο, κυρίως στον πηκτοειδή πυρήνα αυτού, με αποτέλεσμα τη συρρίκνωση έως και εξαφάνιση της δισκοκήλης και άρση της πίεσης επί του νευρικού ιστού. Επίσης επιδρούν και στις ρήξεις-σκισίματα του ινώδους δακτυλίου προς αντιμετώπιση γενικότερα της όλης εκφύλισης όπως προαναφέραμε του μεσοσπονδυλίου δίσκου.
Σημειώνεται ότι οι τεχνικές αυτές απαιτούν ειδικό εξοπλισμό (κατάλληλο χειρουργικό τραπέζι, C-ARM, κ.λπ.) και κυρίως εμπειρία του ιατρού σε αυτές τις τεχνικές.