Όπως αναφέρει ο ΠΑΚΟΕ, ειδικά τώρα το καλοκαίρι που ο καύσωνας μετατρέπει την Αθήνα σε μια απέραντη τσιμεντένια παγίδα, και οι υπόγειες αποβάθρες του Μετρό φαντάζουν ως η απόλυτη όαση δροσιάς για χιλιάδες εγκλωβισμένους πολίτες, το καθημερινό μας καταφύγιο μετατρέπεται σε μια σιωπηλή απειλή για την υγεία μας.

Ενώ η επιφάνεια της πόλης αδειάζει, κάτω από το έδαφος οι ρύποι συσσωρεύονται επικίνδυνα. Τα αποτελέσματα των επιτόπιων μετρήσεων ατμοσφαιρικών ρύπων, αποδεικνύουν  ότι η αναζήτηση μιας «ανάσας δροσιάς» στο υπόγειο δίκτυο τις ημέρες του καλοκαιριού, μας εκθέτει σε ένα τοξικό κοκτέιλ μικροσωματιδίων που επιβαρύνει άμεσα τον οργανισμό μας.  

Στις 6/8/2026 από το επιστημονικό συνεργείο του ΠΑΚΟΕ, πραγματοποιήθηκαν επιτόπιες μετρήσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε 9 σταθμούς του Μετρό της Αθήνας, με σκοπό τη σύγκριση της ποιότητας του αέρα εσωτερικών χώρων (όπως οι αποβάθρες) με τον αέρα στις εξόδους των σταθμών.

Οι σταθμοί μετρό όπου πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις είναι:

Τα σημεία επιτόπιων μετρήσεων έξω από τους σταθμούς μετρό:

Τα αποτελέσματα των επιτόπιων μετρήσεων:

Στους  πίνακες παρουσιάζονται αναλυτικά οι ελάχιστες, μέσες και μέγιστες τιμές των επιτόπιων μετρήσεων ατμοσφαιρικής ρύπανσης όπως τα αιωρούμενα σωματίδια (PM1, PM2.5, PM10), φορμαλδεΰδη (HCHO), πτητικές οργανικές ενώσεις (TVOC), ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία και συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα (CO₂), στις αποβάθρες και εξωτερικούς χώρους των σταθμών : Εθνικής Άμυνας, Πανόρμου, Ευαγγελισμού, Συντάγματος, Σταθμού Λαρίσης, Σεπολίων, Κάτω Πατησίων, Βικτώριας και Μοναστηράκι.  

Παράλληλα, παρατίθενται τα αντίστοιχα διαγράμματα διακύμανσης, τα οποία αποτυπώνουν γραφικά την κατανομή και τις μεταβολές των συγκεντρώσεων των ρύπων στους εννέα σταθμούς του Μετρό, καθώς και στα δυο σημεία κάθε σταθμού (αποβάθρες και εξωτερικοί χώροι).

Από τους πίνακες και τα συνημμένα διαγράμματα διαπιστώνουμε ότι οι τιμές  των μερικών παραμέτρων ατμοσφαιρικών ρύπων είναι υψηλότερες των ανώτατων επιτρεπτών ορίων, ιδιαίτερα στις αποβάθρες των σταθμών μετρό, και στους 9 σταθμούς η καταγραφή και ανάλυση των μετρήσεων αποτυπώνει σημαντικές επιβαρύνσεις, γεγονός που καταδεικνύει την ανάγκη άμεσης ενημέρωσης των πολιτών και υιοθέτησης προστατευτικών πρακτικών στους χώρους του μετρό.

Στους πίνακες και τα διαγράμματα που ακολουθούν παρουσιάζονται αναλυτικά οι μέγιστες, ελάχιστες και μέσες τιμές των μετρήσεων για όλες τις παραμέτρους που εξετάστηκαν: αιωρούμενα σωματίδια (PM1, PM2.5, PM10), φορμαλδεΰδη (HCHO), πτητικές οργανικές ενώσεις (TVOC), ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία και συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα (CO₂).

PM1 – Αιωρούμενα σωματίδια

Οι συγκεντρώσεις PM1 στις αποβάθρες σχεδόν όλων των σταθμών καταγράφονται υψηλότερες των επιτρεπόμενων ορίων των 15 μg/m³ , τιμές.  Αντίθετα, στις εξόδους των σταθμών οι τιμές κυμαίνονται σημαντικά χαμηλότερα (περίπου 9–14 μg/m³). Η γενική τάση δείχνει ότι οι υπόγειοι χώροι (αποβάθρες) λειτουργούν ως «παγίδες» συσσώρευσης λεπτών σωματιδίων.

PM2.5 – Αιωρούμενα σωματίδια

Για τα PM2.5 παρατηρούνται έντονες υπερβάσεις σε όλα τα υπόγεια τμήματα των σταθμών. Οι αποβάθρες εμφανίζουν τις υψηλότερες συγκεντρώσεις, με μέσες τιμές που ξεπερνούν κατά πολύ τα 30 -100 μg/m³ (με όριο τα 5 μg/m³).  Ενώ στις εξόδους των σταθμών, οι συγκεντρώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων ΡΜ2,5 μειώνονται σημαντικά (12–23 μg/m³).

PM10 – Αιωρούμενα σωματίδια

Οι τιμές PM10 παρουσιάζουν έντονη διαφοροποίηση ανά σημείο. Οι αποβάθρες καταγράφουν εξαιρετικά υψηλές συγκεντρώσεις, με μέγιστες τιμές που φτάνουν έως και 201 μg/m³ , υπερβαίνοντας κατά πολύ τα ενδεικτικά όρια τον 50 μg/m³,  ενώ οι έξοδοι έχουν  σαφώς χαμηλότερες (20–34 μg/m³). Γενικά, οι υπόγειοι χώροι παρουσιάζουν πολλαπλάσιες συγκεντρώσεις σε σχέση με την επιφάνεια.

Είναι αναμενόμενο οι συγκεντρώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων να μειώνονται στις αποβάθρες των σταθμών Κάτω Πατήσια και Βικτώρια, όπου υπάρχει κυκλοφορία αέρα.

HCHO – Φορμαλδεΰδη

Σε όλες τις περιπτώσεις οι τιμές της φορμαλδεΰδης (HCHO) υπερβαίνουν σημαντικά τα ενδεικτικά όρια των 0,02 mg/m³, με τις αποβάθρες να εμφανίζουν τη μεγαλύτερη επιβάρυνση λόγω εγκλωβισμού ατμών και χαμηλού αερισμού. Καταγράφονται  υψηλότερες μέσες τιμές έως 0,10–0,13 mg/m³.

CO₂ – Διοξείδιο του άνθρακα

Οι συγκεντρώσεις CO₂ είναι σημαντικά αυξημένες σε όλα τα υπόγεια σημεία, με τις αποβάθρες να εμφανίζουν τις υψηλότερες (έως 1174 ppm) τιμές. Οι έξοδοι των σταθμών παρουσιάζουν σημαντικά χαμηλότερες τιμές, γεγονός που επιβεβαιώνει τη συσσώρευση CO₂ στους κλειστούς υπόγειους χώρους λόγω ανεπαρκούς αερισμού και αυξημένης επιβατικής κίνησης.

H/A – Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία (nTesla)

Οι μετρήσεις ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας παρουσιάζουν μεγάλες διαφοροποιήσεις μεταξύ σταθμών και σημείων. Στις αποβάθρες καταγράφονται οι υψηλότερες τιμές έως 100–367 nTesla,  με ιδιαίτερα υψηλές διακυμάνσεις στους εξόδους.   Συνολικά, δεν παρατηρείται σταθερό μοτίβο, αλλά σαφής επίδραση τεχνητών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Τα αποτελέσματα των μετρήσεων του ΠΑΚΟΕ στους εννέα  σταθμούς Μετρό της Αθήνας καταδεικνύουν σαφή και συστηματική επιβάρυνση της ποιότητας του αέρα στους υπόγειους χώρους, με τις αποβάθρες να παρουσιάζουν τις υψηλότερες συγκεντρώσεις σχεδόν σε όλες τις παραμέτρους (PM, CO₂, TVOC, HCHO).

Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι τιμές των PM2.5, PM10 και CO₂, οι οποίες σε αρκετές περιπτώσεις υπερβαίνουν σημαντικά τα ενδεικτικά όρια, υποδεικνύοντας ανεπαρκή αερισμό και συσσώρευση ρύπων σε κλειστούς υπόγειους χώρους.

Το «τοξικό κοκτέιλ» κάτω από το έδαφος

Οι μετρήσεις κατά τη διάρκεια του Αυγούστου φέρνουν στο φως τρεις συγκεκριμένες απειλές που επιβαρύνουν την υγεία των επιβατών, εξαιτίας του ελλιπούς αερισμού και του μεγάλου συνωστισμού:

• Αιωρούμενα Σωματίδια (PM2.5 και PM10): Αποτελούν τον πιο επικίνδυνο εχθρό στα έγκατα του Μετρό. Λόγω της συνεχούς τριβής των τρένων με τις ράγες και των φρένων, ο αέρας γεμίζει με μικροσκοπικά μεταλλικά σωματίδια. Αυτά εισχωρούν βαθιά στους πνεύμονες και στο κυκλοφοριακό σύστημα, προκαλώντας αναπνευστικά προβλήματα.
• Διοξείδιο του Άνθρακα (CO2): Όταν οι αποβάθρες και τα βαγόνια γεμίζουν με κόσμο που αναζητά δροσιά, τα επίπεδα του CO2 εκτοξεύονται πάνω από τα επιτρεπτά όρια ασφαλείας. Η υψηλή συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα προκαλεί άμεσα αίσθημα ασφυξίας, ζαλάδα, κόπωση και πονοκεφάλους στους επιβάτες.
• Φορμαλδεΰδη: Αυτή η πτητική οργανική ένωση (VOC) απελευθερώνεται κυρίως από τα υλικά κατασκευής των συρμών, τις κόλλες, τα πλαστικά και τα καθαριστικά των σταθμών. Σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας και κλειστού χώρου, η φορμαλδεΰδη συσσωρεύεται, προκαλώντας ερεθισμούς στα μάτια, τη μύτη και τον λαιμό.

Οδηγίες προστασίας για τους επιβάτες

Μέχρι να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα για την αναβάθμιση των συστημάτων εξαερισμού και φιλτραρίσματος στους σταθμούς, η προστασία της υγείας μας περνάει από το χέρι μας. Ακολουθούν μερικές απλές αλλά ζωτικές συμβουλές για τις μετακινήσεις σας τις θερμές ημέρες του Αυγούστου:

• Χρήση μάσκας υψηλής προστασίας (FFP2/KN95): Μπορεί η πανδημία να πέρασε, όμως η μάσκα παραμένει το πιο αποτελεσματικό «ασπίδιο» ενάντια στα επικίνδυνα αιωρούμενα μικροσωματίδια και τη φορμαλδεΰδη των αποβαθρών.
• Αποφύγετε τις ώρες αιχμής: Αν η εργασία ή οι υποχρεώσεις σας το επιτρέπουν, αποφύγετε τις μετακινήσεις τις ώρες που σημειώνεται ο μεγαλύτερος συνωστισμός. Λιγότερος κόσμος σημαίνει χαμηλότερα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στην ατμόσφαιρα.
• Μην παραμένετε άσκοπα στις αποβάθρες: Κατεβείτε στην αποβάθρα λίγα λεπτά πριν την άφιξη του συρμού ώστε να ελαχιστοποιήσετε τον χρόνο έκθεσής σας στον επιβαρυμένο αέρα του υπόγειου δικτύου.
• Επιλέξτε βαγόνια με καλό εξαερισμό: Προτιμήστε συρμούς όπου ο κλιματισμός και η ανανέωση του αέρα λειτουργούν αποδεδειγμένα καλύτερα.
• Σωστή ενυδάτωση πριν την είσοδο: Πίνετε αρκετό νερό πριν κατεβείτε στο Μετρό. Η ξηρότητα που προκαλεί ο κακός κλιματισμός και τα σωματίδια ερεθίζει τους βλεννογόνους, κάνοντάς τους πιο ευάλωτους στους ρύπους.
• Προστασία των ματιών: Αν νιώθετε τσούξιμο ή ερεθισμό λόγω της φορμαλδεΰδης και της σκόνης, η χρήση τεχνητών δακρύων (σταγόνων) μετά τη διαδρομή μπορεί να ανακουφίσει άμεσα τα μάτια σας.
• Καθαρισμός μετά το ταξίδι: Μόλις φτάσετε στον προορισμό σας, πλύνετε καλά το πρόσωπο και τα χέρια σας. Με αυτόν τον τρόπο απομακρύνετε τα μεταλλικά μικροσωματίδια που έχουν καθίσει στο δέρμα σας κατά τη διάρκεια της αναμονής στην αποβάθρα.
•  Ιδιαίτερη προσοχή από ευπαθείς ομάδες: Άτομα με άσθμα, αλλεργίες ή αναπνευστικά προβλήματα καλό είναι να συμβουλεύονται τον γιατρό τους για τη χρήση εξειδικευμένων φίλτρων ή συσκευών εισπνοών κατά τις ημέρες με έντονη επιβάρυνση.

Οι επαναληπτικοί δειγματοληπτικοί έλεγχοι του ΠΑΚΟΕ στις ακτές της Ανατολικής Αττικής στις 15/06/2026 περιέλαβαν συνολικά 30 σημεία ελέγχου.

Από αυτά, τα 12 σημεία (40,0%) κρίθηκαν κατάλληλα για κολύμβηση, ενώ τα υπόλοιπα 18 σημεία (60,0%) χαρακτηρίστηκαν ακατάλληλα, με βάση τα όρια της Οδηγίας 2006/7/ΕΚ για τα μικροβιολογικά φορτία (E. coli και εντερόκοκκοι). Σε σύγκριση με τις μετρήσεις του Μαΐου, καταγράφεται επιδείνωση της συνολικής εικόνας, καθώς πλέον τα ακατάλληλα σημεία υπερτερούν αριθμητικά των κατάλληλων.

Στην περιοχή από το Θυμάρι έως το Λαύριο παρατηρείται έντονη διαφοροποίηση μεταξύ γειτονικών ακτών. Τα δύο σημεία του Θυμαριού παραμένουν κατάλληλα για κολύμβηση, ενώ θετική εικόνα παρουσιάζει και η παραλία του Χάρακα. Αντίθετα, ακατάλληλα χαρακτηρίστηκαν η παραλία της Παλαιάς Φώκαιας στον Όρμο Καταφυγή, τα Λεγραινά και η παραλία Σουνίου. Στο Λαύριο καταγράφονται σημαντικές μικροβιακές επιβαρύνσεις στις παραλίες Ασημάκη, Πουνταζέζα και Μαύρη Πέτρα, οι οποίες κρίθηκαν ακατάλληλες. Εξαίρεση αποτελεί η παραλία «Οξυγόνο», η οποία εμφάνισε χαμηλές συγκεντρώσεις μικροβιακών δεικτών και χαρακτηρίστηκε κατάλληλη.

Στην περιοχή της Κερατέας η εικόνα παραμένει προβληματική. Από τα τέσσερα σημεία που ελέγχθηκαν στο Δασκαλειό, μόνο το 2ο Λιμανάκι κρίθηκε κατάλληλο, ενώ το 1ο και το 3ο Λιμανάκι, καθώς και η κεντρική παραλία Δασκαλειού, χαρακτηρίστηκαν ακατάλληλα λόγω αυξημένων μικροβιακών φορτίων.

Στο Πόρτο Ράφτη καταγράφεται η μεγαλύτερη συγκέντρωση ακατάλληλων δειγμάτων της περιοχής. Από τα έξι σημεία δειγματοληψίας, μόνο ένα σημείο στην Ακτή Αυλακίου κρίθηκε κατάλληλο, ενώ όλες οι υπόλοιπες παραλίες παρουσίασαν υπερβάσεις των ορίων, με ιδιαίτερα αυξημένες συγκεντρώσεις E. coli. Η εικόνα αυτή υποδηλώνει εκτεταμένη μικροβιακή επιβάρυνση στον κλειστό κόλπο της περιοχής.

Στη συνέχεια της ακτογραμμής, η Βραυρώνα, η Αρτέμιδα (Λούτσα) και η Ραφήνα εμφανίζουν επίσης ακατάλληλα αποτελέσματα, με τις μετρήσεις να καταγράφουν υψηλά μικροβιακά φορτία. Αντίθετα, βελτιωμένη εικόνα παρουσιάζουν το Μάτι, το Ζούμπερι και αρκετές παραλίες της Νέας Μάκρης, όπου τα περισσότερα δείγματα παρέμειναν εντός των επιτρεπόμενων ορίων.

Στη Νέα Μάκρη, δύο από τα τρία σημεία δειγματοληψίας κρίθηκαν κατάλληλα, ενώ ένα σημείο παρουσίασε υπέρβαση των ορίων και χαρακτηρίστηκε ακατάλληλο. Θετικά αποτελέσματα καταγράφηκαν επίσης στην παραλία του Μαραθώνα και στον Σχινιά, όπου τα δείγματα παρέμειναν εντός των ορίων της νομοθεσίας.

Συνολικά, οι μετρήσεις του Ιουνίου δείχνουν ότι η Ανατολική Αττική εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές τοπικές μικροβιακές επιβαρύνσεις, ιδιαίτερα σε κλειστούς κόλπους, λιμενικές εγκαταστάσεις και πυκνοκατοικημένες παράκτιες ζώνες. Οι ασφαλέστερες επιλογές για κολύμβηση εντοπίζονται κυρίως σε πιο ανοιχτές παραλίες, όπως το Θυμάρι, ο Χάρακας, η παραλία Οξυγόνο στο Λαύριο, το Μάτι, το Ζούμπερι, τμήματα της Νέας Μάκρης, ο Μαραθώνας και ο Σχινιάς, όπου η ποιότητα των νερών παρέμεινε εντός των προβλεπόμενων ορίων.