Μια ριζική και άκρως αμφιλεγόμενη στροφή στην ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με την Ελλάδα να μην ακολουθεί απλώς τις εξελίξεις, αλλά να βρίσκεται στον στενό πυρήνα των χωρών που χαράσσουν τη νέα στρατηγική.

Το Politico επισημαίνει ότι η δημιουργία «κέντρων επιστροφής» (return hubs) εκτός ευρωπαϊκού εδάφους αποτελεί πλέον τον κεντρικό άξονα των Βρυξελλών, με τη Ρουάντα και το Ουζμπεκιστάν να προκρίνονται ως οι βασικοί προορισμοί υποδοχής.

Το μοντέλο της «εξωχώριας» διαχείρισης μεταναστών, που κάποτε φάνταζε ως ακραίο βρετανικό πείραμα (το περίφημο σχέδιο για τη Ρουάντα), υιοθετείται πλέον επισήμως από την ΕΕ. Σε αυτή την προσπάθεια, η Αθήνα έχει συστήσει έναν άτυπο αλλά ισχυρό συνασπισμό μαζί με τη Γερμανία, την Ολλανδία, την Αυστρία και τη Δανία, πιέζοντας για άμεση εφαρμογή.

Το ελληνικό χρονοδιάγραμμα: Συμφωνίες το 2026, λειτουργία το 2027

Η ελληνική κυβέρνηση δεν κρύβει τη βιασύνη της να προχωρήσει το σχέδιο. Ήδη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει θέσει ένα σαφές και ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα, δηλώνοντας ότι στόχος της Αθήνας –και του γκρουπ των χωρών που πρωτοστατούν– είναι να έχουν «κλειδώσει» οι πρώτες διμερείς ή ευρωπαϊκές συμφωνίες με τις τρίτες χώρες εντός του 2026.

Εφόσον το νομικό και διπλωματικό πλαίσιο ολοκληρωθεί φέτος, ο σχεδιασμός προβλέπει ότι αυτά τα κέντρα επιστροφών θα τεθούν σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία το 2027. Βάσει της νέας «Ρύθμισης Επιστροφών» της ΕΕ, στα κέντρα αυτά θα μεταφέρονται με συνοπτικές διαδικασίες οι μετανάστες των οποίων η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί τελεσίδικα, μέχρι να ολοκληρωθεί η απέλασή τους στις χώρες καταγωγής τους.

Γιατί Ρουάντα και Ουζμπεκιστάν;

Η επιλογή των συγκεκριμένων χωρών (στο τραπέζι βρίσκεται και η Ουγκάντα) δεν είναι τυχαία. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Politico και τις συζητήσεις που γίνονται πίσω από τις κλειστές πόρτες των ευρωπαϊκών θεσμών, η γεωγραφική τους απόσταση από την Ευρώπη θεωρείται το μεγαλύτερο «πλεονέκτημά» τους.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι –μεταξύ των οποίων και η ελληνική πλευρά– εκτιμούν ότι χώρες της Βόρειας Αφρικής, όπως η Λιβύη ή η Αίγυπτος, αν και πιο κοντά, εγκυμονούν τεράστιους κινδύνους. Η λειτουργία τέτοιων κέντρων εκεί φοβούνται ότι θα μετατρεπόταν σε «μαγνήτη» για τα δίκτυα των διακινητών, δημιουργώντας νέες, ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές προς τη Μεσόγειο και τα ελληνικά νησιά. Αντιθέτως, η μεταφορά χιλιάδων ανθρώπων στην καρδιά της Αφρικής ή της Κεντρικής Ασίας θεωρείται ότι θα λειτουργήσει αποτρεπτικά, κόβοντας κάθε ελπίδα προσέγγισης της Ευρώπης.

Η πολιτική ανάγνωση και τα ανθρώπινα δικαιώματα

Η ένθερμη υποστήριξη αυτού του σχεδίου από την Ελλάδα υποδηλώνει τη σαφή πρόθεση της κυβέρνησης να σκληρύνει περαιτέρω τη στάση της στο μεταναστευτικό, αναζητώντας πλέον λύσεις «out of the box» (και κυρίως εκτός ευρωπαϊκών συνόρων). Η Αθήνα, φέροντας το βάρος της χώρας πρώτης υποδοχής, επιχειρεί να μετακυλίσει το πρόβλημα των επιστροφών, οι οποίες ιστορικά παρουσιάζουν εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά υλοποίησης.

Ωστόσο, η μετατροπή τρίτων, φτωχότερων χωρών σε «αποθήκες» ανθρώπων εγείρει σφοδρές αντιδράσεις. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι η ΕΕ νίπτει τας χείρας της, εξάγοντας το μεταναστευτικό της πρόβλημα σε κράτη όπου ο σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα και οι συνθήκες διαβίωσης είναι από επισφαλή έως ανύπαρκτα. Το κατά πόσο αυτός ο «ελληνικής έμπνευσης» και ευρωπαϊκής υλοποίησης σχεδιασμός θα αντέξει στις δικαστικές προσφυγές –που ήδη ετοιμάζονται– μένει να φανεί τους επόμενους, κρίσιμους μήνες του 2026.

Πηγή: in.gr

Το Ουζμπεκιστάν ανακοίνωσε σήμερα την υπογραφή διετούς συμβολαίου με τη ρωσική κρατική εταιρεία Gazprom προκειμένου να εισάγει ρωσικό φυσικό αέριο.

Οι κρατικές εταιρείες «Uzgastrade και Gazprom υπέγραψαν διετές συμβόλαιο», επεσήμαινε σε ανακοίνωσή του το ουζμπεκικό υπουργείο Ενέργειας, διευκρινίζοντας ότι αυτή θα είναι η πρώτη φορά που η χώρα εισάγει φυσικό αέριο από τη Ρωσία.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, οι παραδόσεις φυσικού αερίου θα ξεκινήσουν «την 1η Οκτωβρίου», με «ετήσιο όγκο περίπου 2,8 δισεκ. κυβικά μέτρα», μέσω του αγωγού φυσικού αερίου που συνδέει τη Ρωσία με τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας.

Η συμφωνία υπεγράφη στην Αγία Πετρούπολη την Παρασκευή και οι λεπτομέρειές της έγιναν γνωστές σήμερα.

Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία μειώθηκαν κατακόρυφα οι εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου από την Ευρώπη και πλέον η Μόσχα επιζητεί να κατευθύνει μέρος των εξαγωγών της σε συμμάχους της στην Κεντρική Ασία, κυρίως το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν.

Οι χώρες αυτές, παρά τα αποθέματά τους σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο, είναι αντιμέτωπες με ενεργειακή κρίση. Τους τελευταίους μήνες η Ρωσία έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι προτίθεται να δημιουργήσει μια «ένωση φυσικού αερίου» με τα δύο αυτά κράτη.

Το Ουζμπεκιστάν αντιμετώπισε τον χειμώνα σοβαρή ενεργειακή κρίση λόγω της μεγάλης αύξησης της ζήτησης σε συνδυασμό με έναν ιδιαίτερα κρύο χειμώνα και με τις πεπαλαιωμένες υποδομές της.

Η κατάσταση αυτή ώθησε την Τασκένδη, που το 2022 παρήγαγε 51,7 δισεκ. κυβικά μέτρα αερίου, να αναστείλει προσωρινά τις εξαγωγές της προς την Κίνα.

Στα τέλη Ιανουαρίου το Ουζμπεκιστάν ανακοίνωσε συμφωνία με την Gazprom για την αγορά φυσικού αερίου ήδη από τον Μάρτιο, ωστόσο έκτοτε δεν υπήρξαν άλλες σχετικές ανακοινώσεις.