Η ξηροφθαλμία αποτελεί μια από τις συχνότερες οφθαλμολογικές παθήσεις παγκοσμίως, επηρεάζοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων, ενώ εκδηλώνεται με ποικιλία συμπτωμάτων.

«Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια ή εντονότερα και συνήθως επιδεινώνονται κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων που απαιτούν παρατεταμένη συγκέντρωση της όρασης, όπως η χρήση υπολογιστή, κινητού τηλεφώνου ή η ανάγνωση», αναφέρει η κ. Δήμητρα Πορτάλιου, Χειρουργός Οφθαλμίατρος – Οφθαλμοπλαστικός, Διευθύντρια Β' Οφθαλμολογικής Κλινικής Metropolitan Hospital και συνεχίζει:

«Σε πολλές περιπτώσεις οι ασθενείς δεν αναγνωρίζουν άμεσα ότι οι ενοχλήσεις οφείλονται σε ξηροφθαλμία, γι’ αυτό η ενημέρωση για τα συχνότερα συμπτώματα είναι ιδιαίτερα σημαντική». Αυτά που μπορεί να εκδηλωθούν είναι:

• Αίσθημα καύσου ή τσουξίματος στα μάτια

• Αίσθηση ξένου σώματος

• Ερυθρότητα των ματιών

• Θολή ή διακυμαινόμενη όραση

• Αυξημένη δακρύρροια (αντανακλαστικά δάκρυα)

• Κούραση των ματιών μετά από χρήση υπολογιστή

Τι προκαλεί την ξηροφθαλμία;

«Η ξηροφθαλμία πολύ συχνά οφείλεται σε διάφορους παράγοντες που επηρεάζουν, είτε την παραγωγή, είτε τη σταθερότητα των δακρύων στην επιφάνεια του ματιού. Υπολογίζεται ότι επηρεάζει έως και 30% του ενήλικου πληθυσμού, με αυξημένη συχνότητα σε άτομα που χρησιμοποιούν καθημερινά ψηφιακές οθόνες, καθώς στη σύγχρονη καθημερινότητα, περιβαλλοντικές συνθήκες, συνήθειες ζωής, αλλά και ορισμένες φυσιολογικές μεταβολές του οργανισμού μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνιση ή επιδείνωση των συμπτωμάτων. Η κατανόηση των πιθανών αιτιών και παραγόντων κινδύνου βοηθά τόσο στην πρόληψη όσο και στη σωστή αντιμετώπιση της πάθησης. Τα συχνότερα αίτια και οι παράγοντες κινδύνου είναι:

• Παρατεταμένη χρήση υπολογιστών και κινητών συσκευών

• Κλιματισμός ή ξηρό περιβάλλον

• Χρήση φακών επαφής

• Ορμονικές αλλαγές

• Ηλικία άνω των 40–50 ετών

• Ορισμένα φάρμακα (αντιισταμινικά, αντικαταθλιπτικά κ.λπ.)

• Οφθαλμικές παθήσεις ή βλεφαρίτιδα

Η σύγχρονη τεχνολογία προσφέρει πλέον ολοκληρωμένες λύσεις τόσο για τη διάγνωση όσο και για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της πάθησης, μέσα από εξειδικευμένα ιατρικά συστήματα όπως τα E-Eye και Tearcheck», επισημαίνει η ειδικός.

Tearcheck – Ολοκληρωμένη διαγνωστική προσέγγιση

«Το Tearcheck αποτελεί ένα προηγμένο διαγνωστικό σύστημα ανάλυσης της δακρυϊκής στιβάδας. Παρέχει αναλυτική αξιολόγηση της ποιότητας και της σταθερότητας των δακρύων, επιτρέποντας στον οφθαλμίατρο να εντοπίσει με ακρίβεια το είδος και τη βαρύτητα της ξηροφθαλμίας. Η εξέταση είναι μη επεμβατική, γρήγορη και απόλυτα φιλική προς τον ασθενή. Μέσω εξειδικευμένων απεικονιστικών τεχνολογιών, το σύστημα αναλύει λεπτομερώς τη δακρυϊκή στιβάδα και παρέχει σημαντικές πληροφορίες για την κατάσταση της οφθαλμικής επιφάνειας.

Συγκεκριμένα, αξιολογεί τη σταθερότητα του δακρυϊκού φιλμ, το πάχος της λιπιδικής στιβάδας, τον ρυθμό εξάτμισης των δακρύων, καθώς και τη λειτουργία των μεϊβομιανών αδένων. Παράλληλα, επιτρέπει την παρατήρηση των βλεφάρων και της γενικότερης υγείας της οφθαλμικής επιφάνειας, συμβάλλοντας στην ακριβή διάγνωση και στη σωστή επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής προσέγγισης», εξηγεί.
 

E-Eye – στοχευμένη θεραπεία με τεχνολογία IPL

«Το E-Eye είναι ένα καινοτόμο σύστημα θεραπείας με τεχνολογία παλμικού φωτός (IPL), ειδικά σχεδιασμένο για την αντιμετώπιση της δυσλειτουργίας των μεϊβομιανών αδένων, που αποτελεί βασική αιτία της ξηροφθαλμίας. Η θεραπεία είναι ασφαλής, ανώδυνη και σύντομη, με αποδεδειγμένα αποτελέσματα στη βελτίωση της ποιότητας των δακρύων και τη μείωση των συμπτωμάτων.

Το σύστημα E-Eye εφαρμόζεται σύντομες συνεδρίες και είναι πλήρως ανεκτό από τον ασθενή. Συνήθως προτείνεται ένας κύκλος θεραπείας που αποτελείται από 3 έως 4 συνεδρίες, οι οποίες πραγματοποιούνται σε χρονικά διαστήματα περίπου 15–20 ημερών. Κάθε συνεδρία διαρκεί λίγα λεπτά και δεν απαιτείται χρόνος αποθεραπείας, επιτρέποντας στον ασθενή να επιστρέψει άμεσα στις καθημερινές του δραστηριότητες. Πολλοί ασθενείς παρατηρούν βελτίωση των συμπτωμάτων ήδη από τις πρώτες εφαρμογές, ενώ η ολοκλήρωση του θεραπευτικού κύκλου συμβάλλει στη σταθεροποίηση της λειτουργίας των μεϊβομιανών αδένων και στη βελτίωση της ποιότητας των δακρύων.

Ο συνδυασμός των συστημάτων Tearcheck και E-Eye επιτρέπει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση: ακριβή διάγνωση και εξατομικευμένη θεραπεία, προσφέροντας στους ασθενείς ουσιαστική και μακροχρόνια ανακούφιση», συμπληρώνει.

Δέσμευση στην καινοτομία και την ποιότητα φροντίδας

Η ενσωμάτωση σύγχρονων τεχνολογιών στη διάγνωση και θεραπεία της ξηροφθαλμίας αναβαθμίζει τις παρεχόμενες υπηρεσίες υγείας και ενισχύει την εμπιστοσύνη των ασθενών. Τα συστήματα E-Eye και Tearcheck αποτελούν σημαντικά εργαλεία στα χέρια των εξειδικευμένων οφθαλμιάτρων, συμβάλλοντας στην αποτελεσματική και επιστημονικά τεκμηριωμένη αντιμετώπιση της πάθησης.

Συμπεράσματα

«Η ξηροφθαλμία είναι μια συχνή πάθηση που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινή άνεση και την ποιότητα της όρασης. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση είναι καθοριστικές για τη διαχείριση των συμπτωμάτων. Με τη βοήθεια σύγχρονων τεχνολογιών, όπως τα συστήματα Tearcheck και E-Eye (IPL), είναι πλέον δυνατή η ακριβής διάγνωση και η στοχευμένη θεραπεία, προσφέροντας αποτελεσματική και μακροχρόνια ανακούφιση στους ασθενείς», καταλήγει η κ. Πορτάλιου.

 

*Το Metropolitan Hospital διαθέτει μια πλήρως εξοπλισμένη Οφθαλμολογική Κλινική, οργανωμένη σύμφωνα με τα πρότυπα σύγχρονων οφθαλμολογικών κέντρων του εξωτερικού. Η έμπειρη ομάδα εξειδικευμένων χειρουργών και επαγγελματιών υγείας παρέχει ολοκληρωμένες διαγνωστικές και χειρουργικές υπηρεσίες οφθαλμολογίας υψηλών προδιαγραφών, καλύπτοντας όλο το φάσμα της ειδικότητας. Η Β’ Οφθαλμολογική Κλινική του Metropolitan Hospital, στελεχώνεται από οφθαλμιάτρους με πολυετή εμπειρία σε κορυφαία κέντρα του εξωτερικού, κυρίως στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και από εξειδικευμένο νοσηλευτικό προσωπικό, διασφαλίζοντας υψηλό επίπεδο φροντίδας και υποστήριξης των ασθενών.

Που μπορεί να οφείλεται και πώς αντιμετωπίζεται η χρόνια ξηροφθαλμία;

 

Έντονο «κάψιμο» ή φαγούρα στα μάτια είναι ένα σύμπτωμα που έχουμε νιώσει πολλοί από εμάς, όμως υπολογίζεται ότι για το 7% των ενηλίκων η ξηροφθαλμία δεν αποτελεί παροδική ενόχληση. Πρόκειται για μία χρόνια διαταραχή που πλήττει σοβαρά την ποιότητα ζωής τους και συχνά αντιμετωπίζεται δύσκολα.

Τα υπάρχοντα στοιχεία δείχνουν ότι η χρόνια ξηροφθαλμία (ή σύνδρομο ξηροφθαλμίας) αυξάνεται με την ηλικία: υπολογίζεται ότι ταλαιπωρεί λιγότερο από το 3% των ατόμων 18-34 ετών, έναντι του 18% των ατόμων άνω των 75 ετών ενώ τα περιστατικά είναι συχνότερα στις γυναίκες.

Στις ΗΠΑ, η «Chronic Dry Eye In America Survey» έδειξε ότι παρότι σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες στην έρευνα (το 48%) ακολουθούσαν απαρέγκλιτα τη θεραπεία που είχαν συστήσει οι θεράποντες οφθαλμίατροι, μόνο το 13% είχαν παρατεταμένη ανακούφιση από τα συμπτώματά τους.

Επίσης οι περισσότεροι πάσχοντες από σύνδρομο ξηροφθαλμίας είπαν ότι τα μη συνταγογραφούμενα κολλύρια από μόνα τους δεν βελτιώνουν αρκετά την κατάστασή τους και γι' αυτό αναζητούν πρόσθετες θεραπείες. Μεταξύ άλλων πίνουν περισσότερο νερό, (αναφέρθηκε από το 76% των συμμετεχόντων), κάνουν χρήση θερμών επιθεμάτων (ζεστές κομπρέσες το 56%) και συχνό βλεφάρισμα (52%).
Σε ποσοστό 45% είπαν ότι αποφεύγουν το κάπνισμα ή να βρίσκονται σε χώρους με καπνιστές και το 34% ότι αφαιρούν πάρα πολύ προσεκτικά το μέικ απ τους.

Πάντως οι περισσότεροι είπαν ότι αναγκάζονται να ζουν με πολλαπλά συμπτώματα, με πιο συχνά την ξηρότητα των ματιών (76%), την αίσθηση ότι υπάρχει κάτι μέσα στο μάτι (64%), την κόπωση των ματιών (62%), την ευαισθησία στο φως (62%) και τη θολωμένη όραση (60%). Επίσης ανέφεραν ότι το κάψιμο και η φαγούρα τους αναγκάζουν να τρίβουν επίμονα τα μάτια τους.

«Γνωρίζουμε ότι το σύνδρομο ξηροφθαλμίας είναι ένας τύπος της νόσου της οφθαλμικής επιφάνειας (ocular surface disease), που εμπεριέχει μια ομάδα διαταραχών οι οποίες προκαλούν μειωμένη παραγωγή δακρύων ή καλής ποιότητας δακρύων», αναφέρει ο δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, Χειρουργός-Οφθαλμίατρος, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision, Καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης και προσθέτει:

 

«Για τη λίπανση των ματιών είναι απαραίτητα τα δάκρυα και η έλλειψη ή η κακή ποιότητά τους προκαλεί ξηρότητα. Η νόσος της οφθαλμικής επιφάνειας είναι μία πολύπλοκη παθολογική οντότητα, καθώς διαθέτει πολλούς υποτύπους οι οποίοι συχνά έχουν αλληλοκαλυπτόμενα συμπτώματα και επομένως, το να τεθεί η σωστή διάγνωση δεν είναι πάντοτε εύκολο.

Μεταξύ άλλων, η αλλεργική επιπεφυκίτιδα, η βλεφαρίτιδα, η δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων, το σύνδρομο χαλαρού βλεφάρου (floppy eyelid syndrome), το συχνό και επίμονο «σκούπισμα» των βλεφάρων (mucous fishing syndrome), οι δυστροφίες του κερατοειδούς χιτώνα του ματιού και οι τοξικές αντιδράσεις στα φάρμακα ή στα καλλυντικά είναι μερικές από τις διαταραχές που μπορεί να έχουν συμπτώματα παρόμοια με αυτά του συνδρόμου ξηροφθαλμίας. Στις περιπτώσεις αυτές, όμως, τα τεχνητά δάκρυα παρέχουν μόνο προσωρινή ανακούφιση, αφού δεν αντιμετωπίζουν την υποκείμενη αιτία τους.

Στη χώρα μας σημειώνεται πως μια μεγάλη ομάδα που υποδιαγιγνώσκεται είναι ο μεγάλος αριθμός γυναικών οι οποίες έχουν ξηροφθαλμία λόγω υποκείμενης θυρεοειδοπάθειας ή άλλου αυτοάνοσου νοσήματος.
Άρα πολλά συμπτώματα μπορεί να θεωρούνται και να αντιμετωπίζονται ως σύνδρομο ξηροφθαλμίας, αλλά οι ασθενείς να μην βλέπουν βελτίωση διότι η αληθινή αιτία τους είναι κάτι άλλο», επισημαίνει ο κ. Κανελλόπουλος, σημειώνοντας πως «δεν πρέπει να απελπίζονται οι πάσχοντες από χρόνια ξηροφθαλμία, οι οποίοι δεν βλέπουν βελτίωση, γιατί σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας (American Academy of Ophthalmology, AAO), υπάρχουν εξειδικευμένα διαγνωστικά εργαλεία που μπορούν να εντοπίσουν την ακριβή αιτία των συμπτωμάτων τους, καθώς και ποικίλες θεραπείες που μπορεί να βοηθήσουν».
«Σύγχρονα διαγνωστικά τεστ μπορεί να καθορίσουν λ.χ. αν κάποιος έχει σύνδρομο ξηροφθαλμίας ή αν πάσχει από κάποιον άλλο τύπο της νόσου της οφθαλμικής επιφάνειας. Το τεστ για παράδειγμα Tearlab Osmolarity System (μέτρηση της οσμωμοριακότητας της δακρυϊκής στιβάδας) μπορεί να δείξει αν κάποιος έχει σύνδρομο ξηροφθαλμίας και πόσο σοβαρό είναι.

Άλλα τεστ αξιολογούν την ποιότητα των δακρύων, καθώς και απεικονιστικές εξετάσεις εντοπίζουν τυχόν προβλήματα στους μεϊβομιανούς αδένες που παράγουν ένα έλαιο που υπάρχει στα υγιή δάκρυα.
Επίσης μπορεί να γίνουν ειδικές απεικονιστικές εξετάσεις, όπως η οπτική τομογραφία συνοχής (OCT), που ελέγχουν το επιθήλιο του κερατοειδούς χιτώνα. Η τελευταία αυτή, “εύκολη” για τον/την πάσχοντα/ουσα, εξέταση έχει διερευνηθεί κι καθιερωθεί παγκοσμίως από την δική μας επιστημονική ομάδα στην Αθήνα», τονιζει ο κ. Κανελλόπουλος.

«Το να τεθεί σωστή διάγνωση είναι βασικό, διότι υπάρχουν πολλές θεραπευτικές επιλογές και μπορεί να χρειασθεί χρόνος έως ότου βρεθεί η ενδεδειγμένη για έναν ασθενή. Σε πολλές περιπτώσεις στους πάσχοντες δεν χορηγείται μία θεραπεία, αλλά συνδυασμός θεραπειών, που συμπεριλαμβάνουν από τεχνητά δάκρυα και αλλαγές στον τρόπο ζωής και τη διατροφή μέχρι απόφραξη των δακρυϊκών πόρων με βύσματα σιλικόνης και ειδικά φάρμακα που εφαρμόζονται τοπικά ή λαμβάνονται από το στόμα. Οι περισσοτεροι πάσχοντες με ξηροφθαλμία, βρίσκουν λύση με τη συνταγογράφηση χρόνιας χρήσης οφθαλμικών σταγόνων τοπικής κυκλοσπορίνης. Πρόκειται για επιλογές που προσαρμόζονται αναλόγως με την εποχή και την ένταση των συμπτωμάτων. Πάντως σε κάθε περίπτωση είναι απαραίτητο να αντιμετωπίζεται σωστά η χρόνια ξηροφθαλμία, γιατί αν αφεθεί πολύ καιρό χωρίς την κατάλληλη θεραπεία, μπορεί να οδηγήσει σε πόνο, έλκη ή ουλές του κερατοειδούς. Σε σπάνιες περιπτώσεις, δε, μπορεί να προκαλέσει απώλεια της όρασης», καταλήγει ο καθηγητής.