Η πολιτική κρίση στη Σερβία κλιμακώνεται καθώς εκατοντάδες φοιτητές προχώρησαν στον αποκλεισμό του κτιρίου της δημόσιας τηλεόρασης στο Βελιγράδι, σε μια κίνηση που εντείνει την ήδη τεταμένη ατμόσφαιρα λίγες ημέρες πριν από την προγραμματισμένη μεγάλη διαδήλωση του Σαββάτου.

Η φοιτητική κινητοποίηση, που ξεκίνησε αργά τη Δευτέρα και συνεχίστηκε την Τρίτη, έχει προγραμματιστεί να διαρκέσει τουλάχιστον 22 ώρες. Παράλληλα, παρόμοιες κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται και στο Νόβι Σαντ, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, καταδεικνύοντας την εξάπλωση των διαμαρτυριών σε εθνικό επίπεδο.

Η έναρξη των διαμαρτυριών χρονολογείται από τον περασμένο Νοέμβριο, όταν η κατάρρευση μιας τσιμεντένιας οροφής σε σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ στοίχισε τη ζωή σε 15 ανθρώπους. Το τραγικό αυτό συμβάν έχει κλονίσει σοβαρά την εξουσία του προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς και την ισχυρή του λαβή στην εξουσία.

 

Σερβία: Επεισόδια και οργή των φοιτητών κατά του Βούσιτς

Κατά τη διάρκεια του αποκλεισμού τη Δευτέρα το βράδυ, σημειώθηκαν επεισόδια όταν η αστυνομία χρησιμοποίησε γκλομπς εναντίον του πλήθους, το οποίο προσπαθούσε να αποκλείσει μία από τις εισόδους του τηλεοπτικού σταθμού με μεταλλικά κιγκλιδώματα ασφαλείας.

Οι φοιτητές κατηγορούν τη δημόσια τηλεόραση για μεροληπτική κάλυψη των γεγονότων και υποστήριξη του Βούτσιτς και της κυβέρνησης κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων. Η κριτική τους ενισχύθηκε όταν ο Σέρβος πρόεδρος εμφανίστηκε στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων τη Δευτέρα το βράδυ.

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο Βούτσιτς προχώρησε σε προσβλητικά σχόλια για τις φοιτητικές διαμαρτυρίες και προειδοποίησε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας θα χρησιμοποιήσουν βία εναντίον των διαδηλωτών το Σάββατο. Χαρακτηριστική ήταν η δήλωσή του: “Θα πρέπει να με σκοτώσετε αν θέλετε να με αντικαταστήσετε.”

Η ένταση μεταξύ του προέδρου και του τηλεοπτικού σταθμού RTS κλιμακώθηκε περαιτέρω όταν ο Βούτσιτς χαρακτήρισε έναν δημοσιογράφο που κάλυπτε τις διαμαρτυρίες “ηλίθιο”. Παρότι αργότερα ζήτησε συγγνώμη για το σχόλιο, επέμεινε ότι οι δημοσιογράφοι του RTS αποτελούν “ντροπή για το επάγγελμά τους”.

Ο τηλεοπτικός σταθμός εξέδωσε ανακοίνωση την Τρίτη καταδικάζοντας τον αποκλεισμό, τονίζοντας ότι “η βίαιη παρεμπόδιση των εργαζομένων του RTS να προσέλθουν στους χώρους εργασίας τους αποτελεί επικίνδυνο βήμα προς ανοιχτές συγκρούσεις με απρόβλεπτες συνέπειες”.

Την ίδια ημέρα, ο Βούτσιτς συναντήθηκε με τον Donald Trump Jr., τον μεγαλύτερο γιο του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος μόλις είχε φτάσει στο Βελιγράδι. Ο σκοπός της επίσκεψής του δεν έγινε άμεσα γνωστός, αν και είναι γνωστό ότι ο Βούτσιτς είναι ένθερμος υποστηρικτής του Αμερικανού προέδρου.

 

Σερβία: Οι ευθύνες για την κατάρρευση της οροφής και οι τεράστιες φοιτητικές διαδηλώσεις

Πολλοί στη Σερβία πιστεύουν ότι η κατάρρευση της οροφής στο Νόβι Σαντ οφείλεται σε κακοτεχνίες κατά την ανακαίνιση, που τροφοδοτήθηκαν από κυβερνητική διαφθορά. Οι αρχές έχουν απαγγείλει κατηγορίες σε 16 άτομα για την καταστροφή.

Οι φοιτητές επιμένουν στην πλήρη λογοδοσία για την τραγωδία, ένα αίτημα που έχει κερδίσει ευρεία υποστήριξη μεταξύ των πολιτών, οι οποίοι είναι σε μεγάλο βαθμό απογοητευμένοι από τους πολιτικούς και έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους στους κρατικούς θεσμούς.

Οι φοιτητικές διαδηλώσεις έχουν προσελκύσει δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, καθιστώντας τες μεταξύ των μεγαλύτερων που έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ στη βαλκανική χώρα, η οποία έχει μακρά ιστορία αντικυβερνητικών διαμαρτυριών. Ο Βούτσιτς έχει χαρακτηρίσει τις συγκεντρώσεις ως δυτικό σχέδιο για την ανατροπή του από την εξουσία.

Ο Σέρβος πρόεδρος έχει προειδοποιήσει ότι οι διαδηλωτές “θα προσπαθήσουν να πετύχουν κάτι με βία και αυτό θα είναι το τέλος” το Σάββατο, προσθέτοντας ότι πολλοί διαδηλωτές “θα καταλήξουν πίσω από τα κάγκελα κατηγορούμενοι για εγκληματικές πράξεις”.

Οι φοιτητικές διαμαρτυρίες τους τελευταίους μήνες ήταν κυρίως ειρηνικές, ενώ περιστατικά καταγράφηκαν όταν αντίπαλοι οδήγησαν τα αυτοκίνητά τους σε αποκλεισμούς διαμαρτυρίας ή επιτέθηκαν στους διαδηλωτές.

Ο Βούτσιτς και το δεξιό Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα του διατηρούν σταθερή λαβή στην εξουσία στη Σερβία για περισσότερο από μια δεκαετία, αντιμετωπίζοντας κατηγορίες για καταπίεση των δημοκρατικών ελευθεριών, παρά το γεγονός ότι επίσημα επιδιώκουν την ένταξη της Σερβίας στην ΕΕ.

Σε πεδίο μάχης μετατράπηκε η αίθουσα συνεδριάσεων της σερβικής βουλής. Βουλευτές της αντιπολίτευσης αντιδρώντας στην ημερήσια διάταξη που υιοθετήθηκε από την πλειοψηφία προσπάθησαν να διακόψουν την συνεδρίαση πετώντας καπνογόνα, ανάβοντας πυρσούς και εκσφενδονίζοντας αυγά κατά των βουλευτών της συμπολίτευσης.

Ανταπόκριση – Σερβία: Νίκος Πέλπας

Η αίθουσα γέμισε καπνό, η ατμόσφαιρα έγινε αποπνικτική, ωστόσο η πρόεδρος της βουλής αρνήθηκε να διακόψει την συνεδρίαση επισημαίνοντας ότι «θα αντισταθεί στην προσπάθεια κατάλυσης της δημοκρατίας». Οι βουλευτές της αντιπολίτευσης ανήρτησαν πανό όπου αναγράφονταν «Η Σερβία ξεσηκώνεται για να πέσει το καθεστώς». Από την έναρξη της συνεδρίασης η αντιπολίτευση με σφυρίχτρες και ντουντούκες προσπαθούσε να εμποδίσει την ομαλή εξέλιξη της. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης ζητάνε να αποτελέσει η παραίτηση του πρωθυπουργού Μίλος Βούτσεβιτς, που υπεβλήθη στις 28 Ιανουαρίου, το μοναδικό θέμα στην ημερήσια διάταξη κάτι που δεν έγινε αποδεκτό από την πλειοψηφία.

Η πρόεδρος της βουλής Άνα Μπρναμπιτς ισχυρίζεται ότι κατά την ρίψη καπνογόνων τραυματίστηκε στο κεφάλι μία βουλευτής η οποία η οποία βρίσκεται στο έκτο μήνα εγκυμοσύνης.

Πηγή: ertnews.gr

Πολύ λίγη, πολύ αργά. Με αυτές τις δύο φράσεις θα μπορούσε να περιγράψει κανείς το κλίμα στη Σερβία για την παραίτηση του πρωθυπουργού Μίλος Βούτσεβιτς υπό το βάρος των κινητοποιήσεων που ξεκίνησαν μετά τον θάνατο των 15 ανθρώπων από την πτώση του στέγαστρου του ανακαινισμένου σιδηροδρομικού σταθμού στην πόλη Νόβι Σαντ την 1η Νοεμβρίου 2024.

«Ραντεβού στους δρόμους» ήταν η πρώτη απάντηση των φοιτητών, που ηγούνται των αδιάκοπων εδώ και ένα μήνα κινητοποιήσεων, στην είδηση της παραίτησης του πρωθυπουργού.

Η κυβέρνηση βρίσκεται υπό μεγάλη πίεση, με τον επί οκτώ έτη πρόεδρο της χώρας, Αλεξάντερ Βούτσιτς, να προσπαθεί τώρα να εμφανιστεί ως διαλλακτικός μετά από μήνες λυσσαλέας επίθεσης στο κίνημα αμφισβήτησης που συγκλονίζει τη Σερβία.

Η «θυσία» του πρωθυπουργού ήρθε μετά την επίθεση ροπαλοφόρων σε φοιτητές στο Νόβι Σαντ το βράδυ της Δευτέρας, με αποτέλεσμα τον σοβαρό τραυματισμό μίας γυναίκας. Οι παρακρατικοί φέρεται να ήταν μέλη του κυβερνώντος «Προοδευτικού Κόμματος», που έχει επιδοθεί σε αντίστοιχες «δράσεις» εδώ και καιρό εναντίον των διαδηλωτών.

Διαδήλωση έξω από τα γραφεία του κυβερνώντος κόμματος μετά την επίθεση μελών του σε διαδηλωτές στο Νόβι Σαντ

Απόδοση δικαιοσύνης – Παραίτηση της κυβέρνησης

Οι φοιτητές και οι μαθητές που έχουν προχωρήσει σε καταλήψεις τους τελευταίους δύο μήνες χαρακτηρίστηκαν από την κυβέρνηση ως πράκτορες ξένων δυνάμεων που απειλούν την ασφάλεια της χώρας και οι κινητοποιήσεις τους αντιμετωπίστηκαν με καταστολή.

Το κίνημα που ξεκίνησε διεκδικώντας δικαιοσύνη για τα θύματα του Νόβι Σαντ και έχει εντάξει στα αιτήματά του την ανατροπή της κυβέρνησης και την πάταξη της διαφθοράς αντί να υποχωρήσει γιγαντώθηκε και πλέον έχει κερδίσει τη στήριξη των εργατικών σωματείων, των αγροτών, των καλλιτεχνών ακόμα και δικαστών.

Η γενική απεργία της Παρασκευής ήταν μήνυμα προς όλες τις κατευθύνσεις ότι το κίνημα κάθε άλλο παρά οδεύει προς εκτόνωση ακόμα κι αν στο ενδιάμεσο είχαν παραιτηθεί δύο υπουργοί.

Η συνέχεια δόθηκε τη Δευτέρα όταν οι φοιτητές κατασκήνωσαν σε κεντρική οδική αρτηρία στο Βελιγράδι με χιλιάδες κόσμου να καταφτάνει από όλη τη Σερβία.

Πλάνα από drone από τη μεγαλειώδη κινητοποίηση της Δευτέρας

Καρότο και μαστίγιο

Η παραίτηση Βούτσεβιτς συνοδεύτηκε από υποσχέσεις από τον πρόεδρο Βούτσιτς που ζήτησε από τους μέχρι πρότινος «εχθρούς του έθνους» να προσέλθουν σε διάλογο.

 

Ειδικότερα υποσχέθηκε ότι θα δοθεί στη δημοσιότητα το σύνολο των εγγράφων που αφορούν την ανακαίνιση του σιδηροδρομικού σταθμού του Νόβι Σαντ, και ότι θα σταματήσουν οι ποινικές διώξεις κατά φοιτητών και καθηγητών που συνελήφθησαν στις διαδηλώσεις. Παράλληλα υποσχέθηκε ότι οι 37 παρακρατικοί που επιτέθηκαν σε φοιτητές θα τιμωρηθούν.

Ακόμα δεσμεύτηκε για αύξηση 20% στη χρηματοδότηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Η όψιμη διαλλακτική στάση του Βούτσιτς δεν φαίνεται να μπορεί να κατευνάσει τα πνεύματα.

Ραντεβού στους δρόμους

«Αυτοί που υποδαύλιζαν τις εντάσεις τα τελευταία 13 χρόνια προσπαθούν τώρα να εκτονώσουν τις εντάσεις», έγραψε στο Χ ο Lazar Stojakovic από Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου, αναφέρει το Reuters.

«Δεν πρόκειται να πετύχει, μας χτυπούσατε, μας πατούσατε (με αυτοκίνητα), χτυπήσατε τους συναδέλφους μας στο Νόβι Σαντ. Ραντεβού στον δρόμο».

Η παραίτηση του πρωθυπουργού βαθαίνει την πολιτική κρίση στη Σερβία με το αντιπολιτευόμενο κόμμα Kreni-Promeni να ζητά σχηματισμό μεταβατικής κυβέρνησης με πρόσωπα που θα εγκρίνουν οι φοιτητές και με αποστολή να οδηγήσει τη χώρα σε δημοκρατικές εκλογές, καθώς υπάρχουν κατηγορίες εναντίον του Βούτσιτς για ατασθαλίες στην εκλογική αναμέτρηση του 2023.

Ο πρόεδρος – που ξεκίνησε την πολιτική του σταδιοδρομία από την ακροδεξιά – απέρριψε το ενδεχόμενο σχηματισμού μεταβατικής κυβέρνησης και υπαινίχτηκε πρόωρη προσφυγή στις κάλπες.

Σε τηλεοπτικό διάγγελμά του το βράδυ της Τρίτης, ο Βούτσιτς δήλωσε ότι το κόμμα του θα χρειαστεί 10 ημέρες για να αποφασίσει αν θα σχηματίσει κυβέρνηση πλειοψηφίας ή θα διεξάγει πρόωρες βουλευτικές εκλογές, «οι οποίες θα μπορούσαν να διεξαχθούν τον Απρίλιο».

Κοινωνική έκρηξη

Μιλώντας στο πρακτορείο Reuters, ο Μάριο Μπικάρσκι, ανώτερος αναλυτής για την Ευρώπη στη συμβουλευτική εταιρεία Verisk Maplecroft, είπε πως δεν περιμένει να εκδιωχθεί ο Βούτσιτς, εν μέρει λόγω της έλλειψης αξιόπιστων και βιώσιμων πολιτικών εναλλακτικών λύσεων. Περιμένει όμως να συνεχιστούν οι διαμαρτυρίες.

«Η απροθυμία της κυβέρνησης να ικανοποιήσει τα αιτήματα των διαδηλωτών έχει διαβρώσει την εμπιστοσύνη στους κρατικούς θεσμούς και την πολιτική ηγεσία» επεσήμανε ο Μπικάρσκι.

«Η Σερβία πιθανότατα θα παραμείνει εστία αναταραχής», συμπλήρωσε.

Ο Βούτσιτς επανεξελέγη στη θέση του προέδρου τον Απρίλιο του 2024, όταν το «Προοδευτικό Κόμμα» της Σερβίας ήρθε πρώτο σε ψήφους σε εκλογές που σημαδεύτηκαν από οξεία πόλωση.

Με την αποχή να ξεπερνά το 40% ο Βούτσιτς κατάφερε να πάρει την πλειοψηφία αλλά η κυβέρνησή του αποδεικνύεται εύθραυστη. Χωρίς να άρει τον προσανατολισμό της Σερβίας για ένταξη στην Ε.Ε. ο Βούτσιτς έχει οικοδομήσει σχέσεις με τη Ρωσία και την Κίνα.

Οπαδός της «Μεγάλης Σερβίας» ο Βούτσιτς αναδείχτηκε αρχικά στη θέση του πρωθυπουργού και στη συνέχεια του προέδρου ποντάροντας στον εθνικισμό, υποσχόμενος την αναστήλωση του εθνικού γοήτρου μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και των βομβαρδισμών του ΝΑΤΟ.

Η σκληρή καθημερινότητα για τα εκατομμύρια των Σέρβων σε συνδυασμό με τη διαφθορά έφθειρε την ισχύ του Βούτσιτς στην πάροδο των χρόνων. Το δυστύχημα στο Νόβι Σαντ αποτέλεσε τη θρυαλλίδα έκρηξης της κοινωνικής δυσαρέσκειας απέναντι στην αυταρχική διακυβέρνηση, που παρά την έλλειψη αξιόπιστης εναλλακτικής συνιστά απειλή για την κυβερνητική εξουσία στη Σερβία.

Από την 1η Ιανουαρίου του 2025 όλα τα δημόσια μέσα μεταφοράς στο Βελιγράδι θα είναι δωρεάν, μια πρωτοπορία για την Ευρώπη, για μια πόλη τέτοιου μεγέθους και μάλιστα κανείς πλέον δεν θα χρειάζεται να αγοράζει κάρτες και εισιτήρια.

Έτσι το Βελιγράδι γίνεται η μοναδική ευρωπαϊκή πόλη με πληθυσμό άνω του ενός εκατομμυρίου κατοίκων όπου τα μέσα μαζικής μεταφοράς θα είναι δωρεάν, ενώ πόλεις όπως το Ταλίν, το Μονπελιέ ή ακόμα και το Λουξεμβούργο έχουν υιοθετήσει ανάλογα μέτρα, όμως κανένα δεν αφορά πληθυσμό άνω του ενός εκατομμυρίου κατοίκων.

Το Βελιγράδι έχει πληθυσμό σχεδόν 1,7 εκατομμυρίων κατοίκων και η συχνή χρήση του αυτοκινήτου έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργούνται καθημερινά τεράστια μποτιλιαρίσματα.

Αυτό το μέτρο θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της ρύπανσης στο Βελιγράδι, το οποίο συχνά κατατάσσεται μεταξύ των 10 πιο μολυσμένων πόλεων στον κόσμο, βάσει των δεδομένων της ελβετικής εταιρείας IQ Air, η οποία μετρά την ατμοσφαιρική ρύπανση παγκοσμίως.

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, η Σερβία καταγράφει τον χειρότερο απολογισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο σε σχέση με τη θνησιμότητα ανά κάτοικο που συνδέεται με τη ρύπανση.

Οι λόγοι ποικίλλουν, μεταξύ άλλων η εντατική χρήση του άνθρακα, όμως επίσης «απαρχαιωμένα και υψηλών εκπομπών οχήματα, πολλά εκ των οποίων έχουν εισαχθεί από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως και η φθίνουσα δημοτικότητα των δημοσίων μέσων μεταφοράς».

Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά, θα υπάρχουν 700.000 καταγεγραμμένα οχήματα στο τέλος του έτους στο Βελιγράδι, περίπου 250.000 περισσότερα σε σύγκριση με πριν από 10 χρόνια.

Αξίζει να αναφερθεί ότι στο Βελιγράδι δεν υπάρχει Μετρό, μια υπόσχεση χρόνων που ποτέ δεν υλοποιήθηκε.

Από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, χιλιάδες Ρώσοι μετανάστευσαν στη Σερβία, σύμφωνα με ρεπορτάζ του πρακτορείου Reuters.

Όπως αναφέρεται σε σχετικό δημοσίευμα, αρκετοί ήταν οι πολίτες που θέλησαν να αποφύγουν τη στρατολογία, για να μη βρεθούν στην πρώτη γραμμή του μετώπου, καθώς και τις δυσμενείς οικονομικές συνθήκες.

Ο αριθμός των Ρώσων στη Σερβία είναι μικρότερος από τους αντίστοιχους που έχουν καταφύγει σε χώρες όπως η Γερμανία, ωστόσο, η παρουσία τους γίνεται ιδιαίτερα αισθητή στο Βελιγράδι, μια πόλη με λιγότερους από δύο εκατομμύρια κατοίκους.

Στην πρωτεύουσα της Σερβίας έχουν δημιουργηθεί μάλιστα καταστήματα, νηπιαγωγεία και ιατρεία ρωσικής ιδιοκτησίας. Επιπλέον, ρωσικά συγκροτήματα, τραγουδιστές και κωμικοί δίνουν παραστάσεις σε ρωσικά κλαμπ και Ρώσοι καλλιτέχνες παρουσιάζουν τα έργα τους σε γκαλερί συμπατριωτών τους.

Από τον Φεβρουάριο του 2022 έως τα μέσα του 2023, περισσότεροι από 30.000 Ρώσοι εγγράφηκαν για προσωρινή διαμονή στη Σερβία, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του υπουργείου Εσωτερικών.

Οι αξιωματούχοι δεν παρείχαν στοιχεία για τη περίοδο πριν από την επίθεση στην Ουκρανία, αλλά τόνισαν ότι οι αριθμοί σημείωσαν απότομη αύξηση. Κατά τη διάρκεια αυτής της εισροής, οι Ρώσοι ίδρυσαν 11.081 εταιρείες σε διάφορους τομείς, από υπηρεσίες που βασίζονται στο διαδίκτυο έως σχολές αθλητισμού, σύμφωνα με το μητρώο επιχειρήσεων της Σερβίας.

Ο Βίκτορ, ένας 42χρονος κτηνίατρος από την Αγία Πετρούπολη, έφυγε από τη Ρωσία το φθινόπωρο του 2022. Χωρίς τα απαραίτητα προσόντα για να ασκήσει το επάγγελμά του στη Σερβία, εργάζεται ως τεχνίτης στο Βελιγράδι, και εξυπηρετεί αποκλειστικά Ρώσους.

«Επισκευάζω υδραυλικά, ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, παράθυρα, ακόμη και έπιπλα. Δεν χρειάζομαι Σέρβους πελάτες», δήλωσε ο Βίκτορ στο Reuters, ο οποίος ζήτησε να μην δημοσιευτεί το επώνυμό του.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι οι σχέσεις μεταξύ Σερβίας και Ρωσίας χρονολογούνται αιώνες πίσω και παραμένουν στενές ακόμα και σήμερα, αν και η Σερβία προσπαθεί να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Υπάρχουν δε πολλοί Σέρβοι, που υποστηρίζουν την «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» της Μόσχας (όπως την αποκαλεί η Ρωσία) και δεν συμμερίζονται τις απόψεις εκείνων που εγκατέλειψαν τη χώρα.

Χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν χθες Σάββατο στο Βελιγράδι εναντίον της επανέναρξης αμφιλεγόμενου σχεδίου εκμετάλλευσης μεταλλείου λιθίου, το οποίο αναμένεται να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στην ενεργειακή μετάβαση στην Ευρώπη.

Πριν από τη συγκέντρωση στο κέντρο της σερβικής πρωτεύουσας, δυο μορφές του κινήματος εναντίον του σχεδίου κατήγγειλαν πως προσήχθησαν για λίγη ώρα από μέλη των υπηρεσιών ασφαλείας που προειδοποίησαν ότι οποιαδήποτε ενέργεια οδηγούσε στο κλείσιμο δρόμων θα ήταν «παράνομη».

«Ήρθα στο Βελιγράδι επειδή υπερασπιζόμαστε την προστασία της ζωής στη Σερβία», είπε ο Σλόμπονταν Στανιμίροβιτς, 58χρονος κάτοικος στην κοινότητα Ραντιέβινα, που βρίσκεται κοντά στο ορυχείο.

Οι διαδηλωτές -ήταν από 24.000 ως 27.000, σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών- φώναζαν συνθήματα όπως «Rio Tinto, φύγε απ’ τη Σερβία!» και «δεν θα σκάψετε!» στη συγκέντρωση και την πορεία στο κέντρο της σερβικής πρωτεύουσας.

Κατόπιν απέκλεισαν τις σιδηροτροχιές στον μεγαλύτερο σιδηροδρομικό σταθμό του Βελιγραδίου, διακόπτοντας την κυκλοφορία των συρμών.

Χθες βράδυ ο Ζλάτκο Κοκάνοβιτς, εκ των ηγετών των διαδηλωτών, διατράνωσε πως οι κινητοποιήσεις θα συνεχιστούν.

«Θα μείνουμε εδώ όλη νύχτα κι όλη μέρα», επέμεινε ο κ. Κοκάνοβιτς.

Οργανώσεις που μάχονται για την προστασία του περιβάλλοντος δηλώνουν έτοιμες να αποκλείσουν τους κυριότερους οδικούς άξονες της χώρας και ν’ αρχίσουν εκστρατεία ανυπακοής των πολιτών αν η κυβέρνηση αρνηθεί να ικανοποιήσει τις διεκδικήσεις τους και να απαγορεύσει την εκμετάλλευση κοιτασμάτων λιθίου.

Η Σερβία διαθέτει πελώρια κοιτάσματα λιθίου, ιδίως κοντά στην πόλη Λόζνιτσα (δυτικά), όμως αμφιλεγόμενο σχέδιο για τη λειτουργία ορυχείου, που έχει καταρτιστεί από τον αγγλοαυστραλιανό κολοσσό Rio Tinto διχάζει εδώ και χρόνια τη χώρα.

Τη 19η Ιουλίου, μια εβδομάδα μετά το πράσινο φως της κυβέρνησης στις δραστηριότητες εξόρυξης στο ορυχείο αυτό, το Βελιγράδι και η Ευρωπαϊκή Ένωση υπέγραψαν συμφωνία για τον εφοδιασμό ευρωπαϊκών κρατών με λίθιο.

Τα κοιτάσματα εντοπίστηκαν το 2004, όμως μαζικές διαδηλώσεις που διήρκεσαν εβδομάδες ανάγκασαν τις αρχές να εγκαταλείψουν το έργο το 2022.

Πρόσφατα όμως η κυβέρνηση έκανε αναστροφή στο ζήτημα, έπειτα από απόφαση της δικαιοσύνης τον περασμένο μήνα σύμφωνα με την οποία η ανάκληση της άδειας που είχε δοθεί στη Rio Tinto δεν «συμμορφωνόταν προς το Σύνταγμα και τον νόμο».

Το λίθιο είναι απαραίτητο μέταλλο για την κατασκευή μπαταριών για ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Είναι στοιχείο-κλειδί προκειμένου η αυτοκινητοβιομηχανία να κάνει μετάβαση προς πιο οικολογική παραγωγή.

Το σχέδιο ωστόσο συναντά αντίσταση από πολλούς Σέρβους, που φοβούνται ότι η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων θα μολύνει τις πηγές νερού και τους υδροφόρους ορίζοντες και θα θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία.

Η κυβέρνηση του σέρβου προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς έχει υποσχεθεί επανειλημμένα πως δεν θα αρχίσει καμιά εκμετάλλευση κοιτασμάτων λιθίου παρά αφού δοθούν εγγυήσεις για τα πρωτόκολλα περιβαλλοντικής ασφάλειας.

Πηγή: amna.gr

Ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, παραιτήθηκε από την ηγεσία του κυβερνώντος Προοδευτικού Κόμματος (SNS), στη διάρκεια ενός κομματικού συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε σήμερα, Σάββατο, δηλώνοντας ότι απαιτείται μία νέα προσέγγιση για την επανένωση της χώρας.

Ωστόσο, ο Βούτσιτς τόνισε ότι ο ίδιος θα εξακολουθήσει να ηγείται του κράτους.

Η εξέλιξη αυτή δρομολογήθηκε μετά από τις χθεσινές διαδηλώσεις με τη συμμετοχή ανθρώπων από όλη τη χώρα στο κέντρο του Βελιγραδίου, που υποστήριζαν τον Βούτσιτς.

Αυτές οι κινητοποιήσεις ακολούθησαν τις μεγάλες αντί-κυβερνητικές διαδηλώσεις για τις μαζικές επιθέσεις με όπλα που στοίχισαν τη ζωή σε 18 ανθρώπους, στις αρχές Μαΐου.

Στη θέση του ο υπουργός Άμυνας, Βούτσεβιτς

Μετά από πρόταση του Αλεξάνταρ Βούτσιτς, η γενική συνέλευση του κόμματος εξέλεξε για νέο πρόεδρο τον νυν υπουργό Άμυνας, Μίλος Βούτσεβιτς.

Να σημειωθεί, πάντως, ότι η παραίτηση του Βούτσιτς είχε προαναγγελθεί από τον ίδιο πριν από καιρό, όπως επίσης και το γεγονός ότι στις 28 Μαΐου θα προχωρήσει στην ίδρυση ενός ενωτικού κινήματος, στο οποίο θα συμμετάσχουν κόμματα και οργανώσεις διαφορετικών ιδεολογικών αποχρώσεων και με μοναδικό συνεκτικό στοιχείο τον πατριωτισμό.

Ο Αλεξάνταρ  Βούτσιτς είναι ιδρυτικό στέλεχος του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος και ανέλαβε την ηγεσία το 2011, διαδεχόμενος τον Τόμισλαβ Νίκολιτς.

Το 2017 εξελέγη πρόεδρος της Δημοκρατίας της Σερβίας και παρότι το Σύνταγμα απαγορεύει την παράλληλη άσκηση άλλων καθηκόντων παρέμενε μέχρι σήμερα στην ηγεσία του κόμματος.

Τι αποφάσισε ο Βούτσιτς για το Κόσοβο

Την ίδια στιγμή, η κρίση στις σχέσεις Σερβίας και Κοσόβου κλιμακώνεται, με το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Βελιγραδίου να αποφασίζει, κατά την έκτακτη συνεδρίαση που συγκάλεσε ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, να παραμείνει σε ισχύ η κατάσταση υψίστης ετοιμότητας των ενόπλων δυνάμεων.

Εξουσιοδότησε επίσης τον αρχηγό του ΓΕΣ, στρατηγό Μίλαν Μοϊσίλοβιτς, να βρίσκεται σε συνεχή επαφή με την διοίκηση της διεθνούς στρατιωτικής δύναμης στο Κόσοβο – KFOR και το ΝΑΤΟ, με στόχο την προστασία του σερβικού πληθυσμού.

Σημειώνεται ότι χθες, Παρασκευή, ο πρόεδρος της Σερβίας, αντιδρώντας στην αστυνομική επιχείρηση για την εγκαθίδρυση των νέων δημάρχων στον βορρά του Κοσόβου, έθεσε σε κατάσταση «μάχιμης ετοιμότητας» τις ένοπλες δυνάμεις και διέταξε τη μετακίνηση μονάδων προς τα διοικητικά σύνορα με το Κόσοβο.

Το ΝΑΤΟ κάλεσε την Πρίστινα να λάβει άμεσα μέτρα για την αποκλιμάκωση της έντασης ενώ οι ΗΠΑ καταδίκασαν την συμπεριφορά της κυβέρνησης του Κοσόβου.

Βελιγράδι και Πρίστινα κατέληξαν σε συμφωνία της ύστατης αργά το βράδυ της Τετάρτης, με στόχο να λάβει τέλος η σχεδόν διετής διένεξή τους για τις πινακίδες των αυτοκινήτων στο βόρειο τμήμα του Κοσόβου. Μία συμφωνία που επετεύχθη μετά τις προειδοποιήσεις της Δύσης για το ότι θα μπορούσε να οδηγήσει στο ξέσπασμα βίαιων επεισοδίων.

«Έχουμε συμφωνία», συνόψισε ο Τζοζέπ Μπορέλ μέσω Twitter, μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων στις Βρυξέλλες με τη μεσολάβηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Προς μεγάλη ικανοποίησή μας ανακοινώνουμε ότι οι επικεφαλής διαπραγματευτές του Κοσόβου και της Σερβίας με τη διευκόλυνση της ΕΕ συμφώνησαν στα μέτρα για να αποφευχθεί περαιτέρω κλιμάκωση και να επικεντρωθούμε πλήρως στην πρόταση για την εξομάλυνση των σχέσεών τους».

Η προηγούμενη απόπειρα να κλειστεί συμφωνία απέτυχε τη Δευτέρα, καθώς ο κοσοβάρος πρωθυπουργός Άλμπιν Κούρτι και ο σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς δεν μπόρεσαν να καταλήξουν σε συναίνεση και η Πρίστινα ανέβαλε την έναρξη της επιβολής των προστίμων για 48 ώρες, κατόπιν αιτήματος των ΗΠΑ.

«Η Σερβία θα σταματήσει να εκδίδει πινακίδες κυκλοφορίας για αυτοκίνητα σε πόλεις του Κοσόβου και το Κόσοβο θα αναστείλει κάθε περαιτέρω ενέργεια που σχετίζεται με την έκδοση νέων αριθμών κυκλοφορίας», σύμφωνα με τον Μπορέλ.

Περίπου 50.000 σέρβοι που ζουν εκεί αρνούνται να αναγνωρίσουν την εξουσία της Πρίστινας και συνεχίζουν να θεωρούν ότι είναι πολίτες της Σερβίας.

Από την πλευρά της, η πρόεδρος του Κοσόβου Βιόσα Οσμάνι από την πλευρά της ευχαρίστησε την Ουάσιγκτον για τη συμφωνία.

«Η υποστήριξη των ΗΠΑ στη διαδικασία διαλόγου ανάμεσα στο Κόσοβο και στη Σερβία είναι εκ των ων ουκ άνευ. Το Κόσοβο αισθάνεται ευγνωμοσύνη», ανέφερε η κυρία Οσμάνι μέσω Twitter.

Έκπρόσωπος της ουκρανικής αεροπορικής εταιρίας Meridian Cargo δήλωσε ότι είναι νεκρά όλα τα μέλη του πληρώματος του Αντόνοφ (An-12), που συνετρίβη στην αγροτική περιοχή των Αντιφιλίππων στην Καβάλα.

«Φυσικά δεν επιβίωσαν της συντριβής», δήλωσε ο ίδιος εκπρόσωπος τηλεφωνικά στο Reuters, ενώ αρνήθηκε να σχολιάσει περισσότερες λεπτομέρειες για την αεροπορική τραγωδία.

Το μεταγωγικό αεροσκάφος που συνετρίβη αργά το βράδυ του Σαββάτου, μετέφερε 11,5 τόνους στρατιωτικό υλικό και ο τελικός προορισμός του ήταν το Μπαγκλαντές, ανέφερε σε συνέντευξη Τύπου ο υπουργός Άμυνας της Σερβίας Νέμποϊσα Στεφάνοβιτς. Το αεροσκάφος φόρτωσε το στρατιωτικό υλικό στο αεροδρόμιο «Μεγας Κωνσταντίνος» της πόλης Νις και απογειώθηκε στις 20:40 (21:40 ώρα Ελλάδας) για την Ντάχα του Μπαγκλαντές με ενδιάμεσους σταθμούς το Αμάν και το Ριάντ, ανέφερε ο Στεφάνοβιτς.

Ο Σέρβος υπουργός Άμυνας δήλωσε επίσης ότι το φορτίο του αεροσκάφους αποτελούνταν από εκπαιδευτικά βλήματα όλμων και φωτιστικά βλήματα που εξήγαγε σερβική ιδιωτική εταιρία και αγοραστής ήταν το υπουργείο Άμυνας του Μπαγκλαντές. Ενδεχομένως, όπως μετέδωσε ο ανταποκριτής της δημόσιας τηλεόρασης στο Βελιγράδι, τα φωτιστικά βλήματα να είναι η αιτία της διαρροής της μυστηριώδους λευκής σκόνης. Ο Νέμποισα Στεφάνοβιτς διαβεβαίωσε ότι η διαδικασία εξαγωγής των πυρομαχικών ήταν νόμιμη και είχε την έγκριση του σερβικού υπουργείου. Το αεροσκάφος ανήκε στην ουκρανική εταιρία αερομεταφορών Meridian.

Νωρίτερα, ο γενικός πρόξενος της Ουκρανίας στη Θεσσαλονίκη, Βαντίμ Σαμπλούκ, επισκέφθηκε το σημείο του αεροπορικού δυστυχήματος και ενημερώθηκε από τις τοπικές αρχές για τις εν εξελίξει έρευνες που γίνονται στην περιοχή. Ο κ. Σαμπλούκ παρακολούθησε τα πρώτα πλάνα από το drone, με τις εικόνες να δείχνουν τα συντρίμμια του αεροσκάφους και τη σορό ενός από τα μέλη του πληρώματος. Ο Ουκρανός διπλωμάτης, σύμφωνα με το ΑΠΕ, ενημέρωσε τις αρχές για την ταυτότητα και των οκτώ μελών, όλα ουκρανικής καταγωγής. 

Με εντολή του Υπουργού Περιβάλλοντος κι Ενέργειας Κώστα Σκρέκα, μεταβαίνει εντός της ημέρας κλιμάκιο Επιθεωρητών Περιβάλλοντος στην περιοχή όπου κατέπεσε το μεταγωγικό αεροσκάφος.

Σε δηλώσεις του ο αντιδήμαρχος Παγγαίου Κώστας Τσάκαλος, τόνισε ότι οι έρευνες συνεχίζονται και δεν θα ολοκληρωθούν αν πρωτίστως δε διαπιστωθεί ότι υπάρχει απόλυτη ασφάλεια για τα συνεργεία που θα επιχειρήσουν εντός της περιοχής.

Τμήμα του Ειδικού Διακλαδικού Λόχου Πυρηνικής - Βιολογικής - Χημικής Άμυνας του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ) με 14 άτομα θα συμμετέχει στην έρευνα. Η μετακίνηση του τμήματος θα γίνει με αεροπλάνο CH-47D από τα Μέγαρα και αναμένεται να φτάσει στο σημείο περίπου στη μία το μεσημέρι.

Ήδη στην περιοχή έχουν μεταβεί και περιμένουν οδηγίες δύο Τάγματα Εκκαθάρισης Ναρκοπεδίων Ξηράς.

►Ο δήμαρχος Παγγαίου Φίλιππος Αναστασιάδης με ανακοίνωση του απαγόρευσε την κυκλοφορία όλων των αγροτικών οχημάτων και των πεζών στις αγροτικές περιοχές των τοπικών κοινοτήτων Αντιφιλίππων και Παλαιοχωρίου, προκειμένου να μην υπάρξουν προβλήματα από τα συντρίμμια του αεροσκάφους που έχουν εκτοξευθεί σε ακτίνα πολλών μέτρων.

Ο δήμαρχος υπογράμμισε ότι κρίνεται απαραίτητο να υπάρξει αυτή η απαγόρευση, καθώς ακόμα δεν είναι γνωστός ούτε ο ακριβής αριθμός των μερών του αεροσκάφους που βρίσκονται διάσπαρτα στις αγροτικές εκτάσεις ούτε, όμως, και η επικινδυνότητα του φορτίου που μετέφερε.

►Σύμφωνα με τη ΓΓΠΠ, στο σημείο μετέβησαν άμεσα 15 Πυροσβέστες με επτά οχήματα, ενώ ακολούθησαν επιπλέον πυροσβεστικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών ομάδων από 2η και 4η ΕΜΑΚ, με δύο ειδικά οχήματα περισυλλογής επικίνδυνων υλικών, το κινητό επιχειρησιακό κέντρο «Όλυμπος», καθώς και ομάδα Σμη.ΕΑ (drones). Η περιοχή αποκλείστηκε άμεσα και δημιουργήθηκε περίμετρος ασφαλείας.

Επιτόπου βρίσκονται αυτή τη στιγμή 30 Πυροσβέστες και δυνάμεις των δύο ΕΜΑΚ, δυνάμεις της ΕΛ.ΑΣ, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και του ΕΚΑΒ. Συνδρομή παρέχουν, επίσης, ελικόπτερα του Ενιαίου Συντονιστικού Κέντρου Έρευνας και Διάσωσης (ΕΣΚΕΔ).

Άμεσα συνεδρίασε το Συντονιστικό Τοπικό Όργανο Πολιτικής Προστασίας, με συμμετοχή όλων των τοπικών δυνάμεων Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Παγγαίου και στις 02.45, με μήνυμα μέσω του 112, ειδοποιήθηκαν οι κάτοικοι των οικισμών Αντιφίλιπποι και Παλαιοχώρι να κλείσουν τα παράθυρα και τις πόρτες, εξαιτίας των καπνών που προκλήθηκαν από την πτώση του αεροσκάφους και της πυρκαγιάς που ακολούθησε την πρόσκρουση. Παρακαλούνται οι κάτοικοι να μην προσεγγίζουν την περιοχή του ατυχήματος και να ακολουθούν τις οδηγίες των τοπικών Αρχών.

Όλες οι έρευνες πραγματοποιούνται σε συνεργασία με δυνάμεις του Ελληνικού Στρατού και την Επιτροπή Διερεύνησης Αεροπορικών Ατυχημάτων.

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του ΔΕΔΔΗΕ, η ηλεκτροδότηση στην περιοχή έχει αποκατασταθεί κατά το μεγαλύτερο μέρος, ενώ παραμένουν εκτός τάσης επτά υποσταθμοί που επηρεάζουν 10 επιχειρήσεις και 20 κατοικίες σε περιοχή πλησίον του τόπου του ατυχήματος.

Επίσης, κατόπιν ενεργειών του Δήμου, σε συνεργασία και με τον ΔΕΔΔΗΕ, αποκαταστάθηκε και μικρό πρόβλημα υδροδότησης κατόπιν τοποθέτησης ηλεκτρογεννήτριας σε αντλιοστάσιο της περιοχής. 

►Με παραγγελία του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ισιδώρου Ντογιάκου, ο εισαγγελέας εφετών Θράκης θα έχει την εποπτεία όλων των ερευνών και των ανακρίσεων που θα διεξαχθούν σχετικά με τα αίτια πτώσης του εμπορικού αεροσκάφους.

Μαρτυρίες κατοίκων

«Ακούσαμε έναν εκκωφαντικό ήχο, μια πύρινη μπάλα πλησίαζε τη γη. Είδαμε την έκρηξη, αλλά επειδή ταυτόχρονα εκδηλώθηκε μπλακ - άουτ δεν μπορέσαμε να διακρίνουμε τίποτα άλλο…», περιέγραψε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ μητέρα τριών ανήλικων παιδιών από τους Αντιφιλίπππους Καβάλας, τις πρώτες στιγμές του δυστυχήματος. «Τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι χειρότερα. Πανικοβληθήκαμε… Είναι πρωτόγνωρο για εμάς», πρόσθεσε.

Ο 80χρονος Μιχάλης Εμμανουηλίδης καθόταν στη βεράντα όταν, όπως λέει, «είδα μια λάμψη, άκουσα πολύ θόρυβο και σταδιακά μπαμ- μπαμ- μπαμ…Λίγο πιο κοντά να έπεφτε, θα είχε βρεθεί πάνω στο σπίτι μας. Δεν κοιμηθήκαμε καθόλου όλη τη νύχτα από το σοκ», τονίζει.

Ο Σταμάτης Κουρτέσης, που διατηρεί περίπτερο στους Αντιφιλίππους, ήταν από τους πρώτους που έφτασε μαζί με κάποιους άλλους κατοίκους της περιοχής στο σημείο της συντριβής, σχεδόν ταυτόχρονα με τα πρώτα πυροσβεστικά, όπως λέει, αλλά αποχώρησαν μόλις τους ζητήθηκε από τις αρμόδιες αρχές. «Καιγόταν ο λαιμός μου… Από τον θόρυβο νομίσαμε ότι επρόκειτο για ελικόπτερο. Γυρίζουμε τα κεφάλια και βλέπουμε ένα φως, ήταν το φλεγόμενο αεροσκάφος», αναφέρει χαρακτηριστικά και περιγράφει την πρώτη έκρηξη σαν «μανιτάρι καπνού».

Στο διπλανό χωριό, το Παλαιοχώρι, ο Χρήστος Τσολακίδης έτρωγε έξω με παρέα φίλων, όταν άκουσε έναν έντονο θόρυβο. «Είδαμε μια φλόγα στον ουρανό, να χάνει ύψος και να συντρίβεται…», λέει και εξιστορεί πως επί δύο ώρες άκουγαν συνεχόμενες εκρήξεις, ενώ μια απροσδιόριστη έντονη οσμή σκέπαζε την ατμόσφαιρα.

Το σημείο όπου συνετρίβη το αεροσκάφος είναι μια κατ' εξοχήν αγροτική περιοχή, όπου καλλιεργείται καλαμπόκι και ηλιόσπορος και η παλαιότερη ονομασία του ήταν Κεραμικλιά.

Majamisty Trio : Wind rose {Wind Rose (Mistyland, 2022)}

Δημιουργήθηκαν στα τέλη της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, ταράζοντας από την αρχή τα ήσυχα και πάντα ενδιαφέροντα νερά της σέρβικης τζαζ σκηνής. Το Majamisty Trio από την αρχή είχε σκοπό να παρουσιάσει κάτι διαφορετικό, κάτι οργανικό ( με όλες τις σημασίες του όρου) και το κατάφερε ήδη από τον πρώτο δίσκο του 2011 ώς αυτόν εδώ, το ''Wind Rose'' με την έντονη μελωδικότητα του μινιμαλιστικού πιάνου να δίνει τον τόνο και να δείχνει την κατεύθυνση.  Ervin Malina, double bass / Lav Kovac, drums / Maja Alvanovic, piano / Aneta George, vocal / Ulrich Drechsler, bass clarinet

 

Επιλογή - κείμενο - επιμέλεια : Μιχάλης Πολυχρόνης

Όλα τα κομμάτια της στήλης ''ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ'' ακούγονται κάθε Τρίτη στην εκπομπή ''ΚΑΡΑΒΑΝΙ ΤΩΝ ΗΧΩΝ'' 15.00-17.00μμ στον διαδικτυακό αέρα της ΕΡΤΟΠΕΝ, www.ertopen.com